VI SA/WA 472/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki G. Sp. z o.o. na postanowienie Ministra Energii odmawiające zaopiniowania projektu koncesji na wydobywanie gazu ziemnego, uznając, że udzielenie koncesji byłoby sprzeczne z zasadą racjonalnej gospodarki złożami kopalin.
Spółka G. Sp. z o.o. zaskarżyła postanowienie Ministra Energii odmawiające zaopiniowania projektu koncesji na wydobywanie gazu ziemnego ze złoża. Minister uzasadnił odmowę tym, że obszar złoża znajduje się na terenie, na którym inny podmiot, P. S.A., posiada już koncesję na poszukiwanie i wydobywanie węglowodorów. Sąd administracyjny uznał argumentację Ministra za zasadną, stwierdzając, że udzielenie drugiej koncesji na tym samym obszarze mogłoby prowadzić do sprzecznej z prawem rabunkowej gospodarki złożami i naruszałoby zasadę racjonalnego wykorzystania zasobów naturalnych. Skargę oddalono.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę G. Sp. z o.o. na postanowienie Ministra Energii z dnia [...] grudnia 2018 r., które utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie negatywnie opiniujące projekt koncesji na wydobywanie gazu ziemnego ze złoża "[...]". Spółka skarżąca ubiegała się o koncesję na wydobycie gazu, jednak Minister Energii odmówił jej wydania, powołując się na fakt, że obszar złoża znajduje się na terenie, na którym P. S.A. posiada już koncesję na poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie węglowodorów. Minister argumentował, że udzielenie drugiej koncesji na tym samym obszarze byłoby sprzeczne z zasadą racjonalnej gospodarki złożami kopalin, mogłoby prowadzić do utraty części zasobów i naruszałoby bezpieczeństwo energetyczne kraju. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym braku doręczenia jej wniosku o wznowienie postępowania przez P. S.A., a także zarzuty dotyczące bezstronności osoby wydającej postanowienie oraz naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną ocenę projektu koncesji z punktu widzenia racjonalnej gospodarki złożami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że Minister Energii prawidłowo zastosował przepisy dotyczące współdziałania organów (art. 106 k.p.a.) i nie był zobowiązany do badania interesu prawnego P. S.A. w postępowaniu koncesyjnym prowadzonym przez inny organ. Sąd potwierdził również, że brak doręczenia P. S.A. postanowienia z dnia [...] lutego 2017 r. stanowił podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Kluczowym argumentem sądu było potwierdzenie stanowiska Ministra Energii, że udzielenie koncesji G. Sp. z o.o. na obszarze już objętym koncesją P. S.A. byłoby sprzeczne z zasadą racjonalnej gospodarki złożami. Sąd podkreślił, że prowadzenie wydobycia przez dwa konkurujące podmioty na tym samym złożu mogłoby doprowadzić do rabunkowej eksploatacji zasobów i naruszyć interes publiczny oraz bezpieczeństwo energetyczne kraju. Sąd uznał, że Minister Energii prawidłowo zinterpretował pojęcie "racjonalnej gospodarki złożem" jako klauzuli generalnej wymagającej optymalnego wykorzystania zasobów przy zastosowaniu aktualnego stanu wiedzy i techniki.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, Minister Energii ma prawo odmówić uzgodnienia projektu koncesji, jeśli uzna, że udzielenie jej byłoby sprzeczne z zasadą racjonalnej gospodarki złożami kopalin, co jest jego kompetencją.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Minister Energii, jako organ właściwy do spraw gospodarki złożami kopalin, ma kompetencje do oceny projektu koncesji pod kątem racjonalnej gospodarki złożami. Udzielenie drugiej koncesji na tym samym obszarze, gdzie inny podmiot już posiada koncesję wydobywczą, mogłoby prowadzić do rabunkowej eksploatacji zasobów i naruszać interes publiczny oraz bezpieczeństwo energetyczne kraju.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.g.g. art. 23 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
k.p.a. art. 106
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej art. 11a
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 149 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.g.g. art. 10 § ust. 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
p.g.g. art. 29 § ust. 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.s.d.g. art. 56 § ust. 1 pkt 1), 2) i 3a)
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
p.g.g. art. 21 § ust. 2
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
k.p.a. art. 19
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów art. 37 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2017 r. w sprawie wykazu spółek, w których prawa z akcji Skarbu Państwa wykonują inni niż Prezes Rady Ministrów członkowie Rady Ministrów, pełnomocnicy Rządu lub państwowe osoby prawne
Rozporządzenie Ministra Energii z dnia 18 października 2016 r. w sprawie podziału pracy w Kierownictwie Ministra Energii
Argumenty
Skuteczne argumenty
Udzielenie koncesji na wydobycie gazu na obszarze już objętym koncesją innego podmiotu jest sprzeczne z zasadą racjonalnej gospodarki złożami kopalin. Minister Energii, jako organ właściwy do spraw gospodarki złożami, ma kompetencje do oceny projektu koncesji pod kątem racjonalnej gospodarki złożami. Brak doręczenia stronie postanowienia o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do wznowienia postępowania.
Odrzucone argumenty
Minister Energii nie miał kompetencji do oceny projektu koncesji z punktu widzenia racjonalnej gospodarki złożami. Udzielenie koncesji Skarżącej jest możliwe, ponieważ jest ona jedynym podmiotem dającym rękojmię prowadzenia wydobycia. Podsekretarz stanu wydający postanowienie powinien być wyłączony z uwagi na potencjalny konflikt interesów.
Godne uwagi sformułowania
sprzeczne z racjonalną gospodarką złożami kopalin rabunkowa gospodarka zasobami bezpieczeństwo energetyczne kraju zasada racjonalnej gospodarki złożem kopaliny współdziałanie organów
Skład orzekający
Aneta Lemiesz
sprawozdawca
Ewa Frąckiewicz
członek
Pamela Kuraś-Dębecka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady racjonalnej gospodarki złożami kopalin w kontekście udzielania koncesji na wydobycie, zasady współdziałania organów administracji, obowiązek doręczania postanowień w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kolizji koncesji na tym samym obszarze złożowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych zasobów naturalnych i bezpieczeństwa energetycznego, a także pokazuje złożoność procedur administracyjnych związanych z koncesjami.
“Kto pierwszy, ten lepszy? Sąd rozstrzyga spór o koncesję na wydobycie gazu.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 472/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-06-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-02-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Lemiesz /sprawozdawca/
Ewa Frąckiewicz
Pamela Kuraś-Dębecka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin
Hasła tematyczne
Koncesje
Sygn. powiązane
II GSK 1407/19 - Wyrok NSA z 2023-02-15
Skarżony organ
Minister Energii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art.149, art. 145
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Ministra Energii z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie zaopiniowania projektu koncesji na wydobywanie gazu ziemnego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] Minister Energii (dalej też: "Minister", "Organ"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 127 § 3 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku G. Sp. z o. o. z siedzibą w [...] (dalej: "Skarżąca", "Spółka") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Energii z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie uchylenia postanowienia Ministra Energii z dnia [...] lutego 2017 r. i negatywnego zaopiniowania projektu koncesji dla G. Sp. z o.o. na wydobywanie gazu ziemnego ze złoża "[...]" położonego na terenie gminy [...] w województwie [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w oparciu o następujące ustalenia.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. Organ pozytywnie uzgodnił przedłożony przez Ministra Środowiska projekt koncesji dla Skarżącej na wydobywanie gazu ziemnego ze złoża [...]. W związku z wnioskiem spółki P. S.A. (dalej jako: "P. S.A.") z dnia 27 lutego 2017 r. o wznowienie postępowania zakończonego ww. postanowieniem, w dniu [...] marca 2017 r. Organ wznowił postępowanie w sprawie uzgodnienia koncesji dla Skarżącej, wskazując jako przyczynę, iż P. S.A., będąc stroną postępowania, nie brała w nim udziału bez swojej winy.
Po przeprowadzeniu postępowania w dniu [...] marca 2017 r. Organ wydał postanowienie o uchyleniu postanowienia z dnia [...] lutego 2017 r. i negatywnie uzgodnił projekt koncesji dla Skarżącej m.in. ze względu na fakt iż, obszar złoża [...] znajduje się na obszarze udzielonej w dniu 28 września 2001 r. P. S.A koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż ropy naftowej i gazu ziemnego nr [...]. Wskazana koncesja na mocy decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2017 r. po rozpoznaniu wniosku P. S.A. została przekształcona w koncesję na poszukiwanie i rozpoznanie złóż węglowodorów oraz wydobywanie węglowodorów ze złóż.
W dniu 11 kwietnia 2017 r. Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz odmowę uchylenia postanowienia Organu z dnia [...] lutego 2017 r.
Postanowieniem z dnia [...] września 2017 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., Minister Energii zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie uzgodnienia projektu koncesji dla Skarżącej do czasu uprawomocnienia się decyzji kończącej postępowanie w sprawie przekształcenia koncesji nr [...] udzielonej P. S.A. na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarze "[...] - [...]" w koncesję nr [...] na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż ropy naftowej i gazu ziemnego oraz wydobywanie ropy naftowej i gazu ziemnego ze złóż w obszarze "[...] - [...]".
Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. sp. z o.o. na postanowienie Ministra Energii o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie uzgodnienia projektu koncesji, wskazując, że każde rozstrzygnięcie dotyczące postępowania przed Ministrem Środowiska w sprawie koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż ropy naftowej i gazu ziemnego oraz wydobywanie ropy naftowej i gazu ziemnego ma wpływ na treść uzgodnienia projektu koncesji. Ww. wyrok uprawomocnił się w dniu 8 września 2018 r.
Z uwagi na uprawomocnienie się wyroku z dnia 19 czerwca 2018 r. pismem z dnia 20 września 2018 r. Skarżąca zwróciła się do Ministra Energii o podjęcie zawieszonego postępowania.
W związku z uzyskaniem informacji o prawomocności decyzji w sprawie przekształcenia koncesji dla P. S.A. dnia 30 listopada 2018 r. Minister Energii wydał postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego w sprawie uzgodnienia koncesji dla Skarżącej i w dniu [...] grudnia 2018 r. wydał zaskarżone przez Skarżącą do tut. Sądu postanowienie, w którym utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] marca 2017 r. uznając zarzuty Spółki za nieuzasadnione i nie znajdując innych podstaw do uchylenia przedmiotowego postanowienia.
Organ w uzasadnieniu wskazał, iż uchylenie postanowienia Ministra Energii z dnia [...] lutego 2017 r. o pozytywnym uzgodnieniu projektu koncesji na wydobywanie gazu ziemnego ze złoża [...] nastąpiło po przeprowadzeniu postępowania, o którym mowa w art. 149 § 2 k.p.a. i w związku ze stwierdzeniem wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
P. S.A. będąca stroną postępowania w przedmiotowej sprawie, bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Odnosząc się zaś do negatywnego uzgodnienia projektu koncesji dla Skarżącej, organ uznał że udzielenie koncesji Skarżącej w sytuacji, gdy inny podmiot uzyskał na tym samym obszarze koncesję na wydobycie jest sprzeczne z racjonalną gospodarką złożami kopalin. Odnosząc się natomiast do zarzutu przekroczenia właściwości, organ mając na uwadze, że art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2011 r. poz. 981, dalej "p.g.g."), uzależnia udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1, ze złóż, od uzgodnienia z ministrem właściwym do spraw gospodarki złożami kopalin, do którego właściwości zgodnie z art. 11a ustawy o działach należą sprawy racjonalnej gospodarki złożami węglowodorów - uznał zarzut za niezasadny. Przyjęcie zaproponowanej przez Skarżącą konstrukcji, że tylko organ koncesyjny może odmówić udzielenia koncesji z powodu wcześniejszego udzielenia koncesji na wydobywanie węglowodorów obejmującej ten sam obszar innemu podmiotowi - zgodnie z argumentacją organu - prowadziłoby do niemożliwego przyjęcia wniosku, że minister właściwy do spraw gospodarki złożami kopalin nie może odmówić uzgodnienia koncesji w przypadku, gdy jest ona sprzeczna z racjonalną gospodarką złożami węglowodorów i tym samym czyniąc uzgodnienie całkowicie zbędnym.
Odnosząc się natomiast do zarzutu Skarżącej dotyczącego naruszenia przez organ art. 7, 77 oraz 107 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie i bezpodstawne przyjęcie, że udzielenie koncesji Skarżącej budzi wątpliwości co do racjonalności projektowanych rozstrzygnięć w zakresie gospodarki złożami kopalin Minister Energii również uznał zarzut za nieuzasadniony. Wskazał, że poczynił prawidłowe ustalenia i podniósł iż, obszar złoża [...] znajduje się bezspornie na obszarze udzielonej w dniu 28 września 2001 r. P. S.A. koncesji nr [...]. Organ wskazał, że w dacie wydania postanowienia o pozytywnym uzgodnieniu koncesji dla Skarżącej nie posiadał żadnych informacji o udzieleniu koncesji P. S.A.
Analizując niniejszą sprawę, organ nie zgodził się ze stanowiskiem, iż tylko Skarżąca była podmiotem zainteresowanym faktycznym prowadzenia wydobycia, bowiem P. S.A. uzyskała na spornym obszarze już w 2001 r. koncesję, prowadziła prace w zakresie rozpoznania złoża, w tym badania sejsmiczne, a następnie podjęła działania mające na celu rozszerzenie koncesji o możliwość wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego na przedmiotowym obszarze. W świetle powyższego, mając na uwadze racjonalną gospodarkę złożami węglowodorów, najlepsze wykorzystanie złóż oraz bezpieczeństwo prowadzenia eksploatacji organ uznał, że uzgodnienie koncesji dla Skarżącej w sytuacji, gdy na tym samym obszarze koncesję uzyskał P. S.A. nie jest możliwe. Nie zgodził się też z twierdzeniem Skarżącej, że racjonalne gospodarowanie złożem jest pojęciem odnoszącym się tylko do etapu prowadzenia wydobycia, a nie do etapu przyznawania koncesji, powołując się na art. 29 ust. 1 p.g.g., z którego wynika, że jeżeli zamierzona działalność sprzeciwia się interesowi publicznemu, w szczególności jest sprzeczna m.in. z racjonalną gospodarką złożami kopalin, organ koncesyjny odmawia udzielenia koncesji. W opinii organu bezspornym jest, że zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego, rozumianego także jako optymalizacja wykorzystania krajowych złóż gazu ziemnego, jest jednym z głównych elementów wpisujących się w interes publiczny.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przepisów art. 10 § 1 w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. oraz powołując się na orzecznictwo NSA organ wskazał, że brak doręczenia Skarżącej wniosku P. S.A. o wznowienie postępowania z dnia [...] lutego 2017 r. nie miał wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Wskazał ponadto, że organ nie miał obowiązku przekazywania Skarżącej wniosku P. S.A. o wznowienie postępowania, lecz doręczenia jej postanowienia z dnia [...] marca 2017 r. o wznowieniu postępowania, które to spółka otrzymała i miała tym samym możliwość zajęcia stanowiska w sprawie.
Powyższe postanowienie ("Postanowienie") organu spółka zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wskazała, że w sprawie zapadły następujące rozstrzygnięcia:
1) postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r. ([...]) w przedmiocie pozytywnego uzgodnienia projektu koncesji dla Skarżącej (dalej jako "Postanowienie o Uzgodnieniu");
2) postanowienie Ministra Energii z dnia [...] marca 2017 r. (znak [...]) o wznowieniu postępowania w przedmiocie uzgodnienia projektu koncesji dla Skarżącej (dalej jako: "Postanowienie Wznawiające"),
3) postanowienie Ministra Energii z dnia [...] marca 2017 r. (znak [...]) w przedmiocie uchylenia postanowienia uzgadniającego projekt koncesji i negatywnego zaopiniowania tegoż (dalej jako: "Postanowienie Zmieniające").
Postanowienie Wznawiające obarczone jest następującymi uchybieniami:
I. Naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 28 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 46 ust. 3 p.g.g. oraz art. 11 ust. 1 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw, poprzez uznanie, że P. S.A. ma interes prawny w postępowaniu koncesyjnym Skarżącej. Organ nie wskazał, który przepis prawa kreuje interes prawny P. S.A., pomimo że Skarżąca ubiega się o koncesję o różnym zakresie niż koncesja nr [...] na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż ropy naftowej i gazu ziemnego w obszarze "[...] -[...] ". Ponadto, P. S.A. nie złożyła wniosku koncesyjnego w trybie art. 46 ust. 2 p.g.g. przez 365 dni od dnia ukazania się ogłoszenia o postępowaniu koncesyjnym na rzecz Skarżącej. Uchybienie powyższe doprowadziło do błędnego uznania P. S.A. za stronę postepowania i bezprawnego wznowienia postępowania w przedmiocie uzgodnienia projektu koncesji, a w konsekwencji do wydania Postanowienia i Postanowienia Zmieniającego, miało więc istotny wpływ na wynik sprawy:
II. Naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7. art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie, czy Postanowienie o Uzgodnieniu zostało doręczone Panu R. J., upełnomocnionemu pracownikowi P., w dniu 15 lutego 2017 r. podczas przeglądania akt postępowania koncesyjnego w Ministerstwie Środowiska. Uchybienie powyższe doprowadziło do wznowienia postępowania w przedmiocie uzgodnienia projektu koncesji i w konsekwencji do wydania Postanowienia i Postanowienia Zmieniającego bez należytego zbadania, czy P. S.A. rzeczywiście nie zostało doręczone postanowienie kończące postępowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy:
Postanowienie Zmieniające obciążone jest następującymi uchybieniami:
I. Naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2017 r. w sprawie wykazu spółek, w których prawa z akcji Skarbu Państwa wykonują inni niż Prezes Rady Ministrów członkowie Rady Ministrów, pełnomocnicy Rządu lub państwowe osoby prawne ("Rozporządzenie Podziałowe") w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym. Postanowienie Zmieniające wydał podsekretarz stanu Pan A. P., który na podstawie § 2 ust. 1 w zw. z § 7 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 7 ust. 2 Zarządzenia Ministra Energii z dnia 18 października 2016 r. w sprawie podziału pracy w Kierownictwie Ministra Energii ("Zarządzenie ME 2016"), wykonywał zadania Ministra Energii także w zakresie wykonywania praw z akcji P. S.A., odpowiadał za przygotowywanie dokumentów dotyczących nadzoru nad P. oraz był odpowiedzialny na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym za wzrost wartości P. S.A. Okoliczność ta, wobec sprzeczności interesów Skarżącej i P. S.A., wywołuje istotne wątpliwości co do bezstronności Pana A. P. Brak wyłączenia Pana A. P. działającego w imieniu Ministra Energii doprowadził do wydania Postanowienia Zmieniającego przez osobę, która winna być wyłączona od prowadzenia sprawy, uchybienie powyższe miało więc istotny wpływ na wynik sprawy.
Postanowieniu zarzucono:
l. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 56 ust. 1 pkt 1), 2) i 3a) ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej w zw. z art. 21 ust. 2, art. 29 ust. 1 p.g.g. oraz art. 19 k.p.a. Organ oceniał projekt koncesji dla Skarżącej uwzględniając kryteria inne niż wymienione w art. 56 ust. 1 pkt 1), 2) i 3a) USDG i błędnie określił, że ma kompetencje do dokonywania oceny z punktu widzenia racjonalnej gospodarki złożami kopalin oraz błędnie przyjął istnienie koncesji nr [...] udzielonej spółce P. na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż ropy naftowej i gazu ziemnego w obszarze "[...] -[...] " jako negatywną przesłankę uzgodnienia projektu koncesji Skarżącej. Uchybienie powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż było główną przesłanką braku uzgodnienia projektu koncesji dla Skarżącej;
II. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 106 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 p.g.g., poprzez uzgadnianie projektu koncesji Skarżącej przez Organ biorąc pod uwagę racjonalną gospodarkę złożami kopalin, co stanowiło naruszenie kompetencji Ministra Środowiska w przedmiotowym postępowaniu. Uchybienie powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż było bezpośrednią przyczyną odmowy uzgodnienia projektu koncesji;
III. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7. art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie i bezpodstawne przyjęcie, że uzgodnienie projektu koncesji Skarżącej jest nieracjonalne z punktu widzenia racjonalnej gospodarki złożami kopalin, podczas gdy z materiału zebranego w sprawie wynika, że Skarżąca jest jedynym podmiotem dającym rękojmię prowadzenia wydobycia kopalin ze złoża "[...]" i tylko udzielenie koncesji Skarżącej gwarantuje, iż wydobycie będzie rzeczywiście prowadzone. Uchybienie powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż było przyczyną negatywnego uzgodnienia projektu koncesji na rzecz Skarżącej;
IV. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy Postanowienia Zmieniającego, podczas gdy Organ winien uchylić w całości Postanowienie Zmieniające i odmówić zmiany Postanowienia o Uzgodnieniu. Naruszenie powyższe spowodowało utrzymanie się obrocie Postanowienia Wznawiającego oraz Postanowienia Uchylającego obarczonych poważnymi wadami prawnymi, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o:
- uchylenie w całości Postanowienia oraz Postanowienia Zmieniającego i Postanowienia Wznawiającego;
- umorzenie wznowionego postępowania;
- zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Ponadto, wniosła o przeprowadzenie dowodu z akt postępowania o przyznanie koncesji wydobywczej ze złoża "[...]" na rzecz Skarżącej o sygn. akt [...] prowadzonego przez Ministra Środowiska na okoliczności wskazane w uzasadnieniu skargi oraz o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi na wskazane okoliczności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał m.in., że prowadził przedmiotowe postępowanie na podstawie art. 106 k.p.a. w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 3 p.g.g. i jako organ współdziałający nie jest uprawiony do badania legitymacji do występowania wskazanych przez organ załatwiający sprawę główną podmiotów w charakterze stron postępowania. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie, czy postanowienie Ministra Energii z dnia [...] lutego 2017 r. zostało doręczone pracownikowi P. S.A. w dniu [...] lutego 2017 r. podczas przeglądania akt sprawy w Ministerstwie Środowiska wskazał, że to na organie prowadzącym postępowanie uzgodnieniowe ciąży obowiązek zapewnienia stronom tego postępowania czynnego w nim udziału, w tym doręczanie wydawanych rozstrzygnięć. Brak doręczenia stronie postanowienia podjętego przez organ współdziałający w trybie art. 106 § 5 k.p.a., stanowić może podstawę do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Organ odniósł się także do naruszenia art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2017 r. w sprawie wykazu spółek, w których prawa z akcji Skarbu Państwa wykonują inni niż Prezes Rady Ministrów członkowie Rady Ministrów, pełnomocnicy rządu lub państwowe osoby prawne (Dz. U. z 2017 r. poz. 10) i wskazał, iż strona nie podniosła tej okoliczności na etapie postępowania administracyjnego - w szczególności we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Wskazał, że zarzuty kierowane przez Skarżąca wobec podsekretarza stanu Pana A. P. są de facto kierowane wobec Ministra Energii jako wykonującego prawa z akcji spółki P. S.A. Zgodnie z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2012 r. poz. 392, ze zm.) Minister wykonuje swoje zadania przy pomocy m. in. sekretarza i podsekretarzy stanu, których zakres czynności sam ustala. Tym samym, podsekretarze, jak i sekretarze wykonują kompetencje przysługujące ministrowi w jego imieniu, a sporządzane przez nich postanowienia, są postanowieniami wydawanymi w imieniu Ministra Energii. Powołując się na uchwałę z dnia 20 maja 2010 r., I OPS 13/09, w której NSA odnosząc się do art. 127 § 3 k.p.a., tj. sytuacji, gdy przepisy prawa wskazują wprost ministra jako właściwego do ponownego rozpatrzenia sprawy, wskazał, że organ administracji publicznej, wykonując kompetencje, do jakich został powołany, nie reprezentuje i nie broni własnego interesu prawnego. Niezależnie od powyższego, zgodnie z przywołanym w skardze § 7 ust. 1 pkt 2 lit a zarządzenia Ministra Energii w sprawie podziału pracy w kierownictwie Ministerstwa Energii, do zadań pana A. P. należało aprobowanie kierowanych do ministra dokumentów związanych z wykonywaniem nadzoru Ministra nad spółkami sektora energetycznego, a P. S.A. nie jest zaliczana do sektora energetycznego lecz do sektora gazowego.
W replice na odpowiedź na skargę skarżąca podtrzymała dotychczasowe zarzuty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:
Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, dlatego skarga podlega oddaleniu.
Postanowienie Ministra Energii z dnia [...] grudnia 2018 r., będące przedmiotem kontroli Sądu, utrzymało w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] marca 2017 r. wydane - na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 23 ust. 1 pkt 3 p.g.g. - w ramach współdziałania organów, o którym mowa w art. 106 k.p.a.
Dla porządku przypomnieć należy, że art. 106 k.p.a. stanowi:
§ 1. Jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ.
§ 2. Organ załatwiający sprawę, zwracając się do innego organu o zajęcie stanowiska, zawiadamia o tym stronę.
§ 3. Organ, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska, obowiązany jest przedstawić je niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia mu żądania, chyba że przepis prawa przewiduje inny termin.
§ 4. Organ obowiązany do zajęcia stanowiska może w razie potrzeby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające.
§ 5. Zajęcie stanowiska przez ten organ następuje w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie.
§ 6. W przypadku niezajęcia stanowiska w terminie określonym w § 3 stosuje się przepisy art. 36-38, przy czym organ obowiązany do zajęcia stanowiska niezwłocznie informuje organ załatwiający sprawę o wniesieniu ponaglenia.
Minister Energii prawidłowo rozpoznał istotę współdziałania organów na podstawie art. 106 k.p.a., w szczególności trafnie przywołał tezy orzeczeń sądowych rozstrzygając kolejne wątpliwości strony skarżącej zgłaszane w tej sprawie.
Wspierając stanowisko organu, Sąd uznaje za uzasadnione przywołanie w sprawie także poglądu M. Romańskiej - [w:] H. Knysiak-Molczyk (red.), Komentarz do Kodeks postępowania administracyjnego, WK 2015 - która charakteryzując instytucję współdziałania organów, w tym pozycję organu współdziałającego i jego relacje z organem prowadzącym postępowanie, odwołała się do postanowienia NSA z dnia 25 lutego 2014 r., II GSK 315/14, LEX nr 1450772, w którym wskazano, że organ współdziałający uczestniczy w załatwieniu sprawy przez wyrażenie stanowiska w zakresie swej właściwości. Nie prowadzi on samodzielnie postępowania, lecz działa jedynie w ramach pewnego stadium postępowania w sprawie, która ma być załatwiona przez wydanie decyzji. Jego rozstrzygnięcie zostaje wydane w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Obojętne jaka by nie była forma współdziałania organów realizowana w konkretnym przypadku na podstawie przepisów prawa materialnego i ustrojowego, organ współdziałający nie jest organem prowadzącym postępowanie w samodzielnej, odrębnej sprawie administracyjnej. Stanowisko, jakie zajmuje, nie rozstrzyga o istocie sprawy ani nie kończy jej w instancji administracyjnej. Postępowanie przed organem współdziałającym ma w istocie swojej charakter pomocniczego stadium postępowania w sprawie załatwianej przez inny organ w drodze decyzji administracyjnej. Oznacza to, że ani przedmiot tego postępowania, ani też rozstrzygnięcia w nim podjęte nie mają samodzielnego bytu prawnego. Jednak stanowisko organu współdziałającego jest istotnym elementem rozstrzygnięcia w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2003 r., II SA 1817/01, LEX nr 157747).
Tak więc fakt, że kontroli Sądu poddano rozstrzygnięcie w sprawie incydentalnej w odniesieniu do sprawy głównej ma istotne znaczenie z punktu widzenia oceny trafności oraz skuteczności podnoszonych przez stronę zarzutów. Kontrola legalności ww. aktu administracyjnego nie może bowiem nie uwzględniać trybu, w jakim zostało ono wydane oraz wszystkich wiążących się z tym konsekwencji istotnych z punktu widzenia rekonstrukcji przedmiotu sprawy oraz jej granic.
Powyższe zaś oznacza, że oceny zaskarżonego aktu należy dokonać mając na względzie, że postępowanie przed organem współdziałającym nie ma swojego samodzielnego bytu prawnego, w tym znaczeniu, że jest ściśle związane z postępowaniem wszczętym przez organ decydujący. To decyzja wydana w uzgodnieniu (po uzgodnieniu) jest aktem jednostronnym, władczym organu decydującego, który ponosi w świetle prawa za nią pełną odpowiedzialność.
Uwzględniając ww. charakter postępowania, w którym wydano zaskarżone postanowienie, Minister Energii nie był zatem zobowiązany do badania istnienia interesu prawnego spółki P. S.A. w postępowaniu koncesyjnym prowadzonym przez Ministra Środowiska, który to organ uznał tę spółkę za stronę.
W tym względzie należy mieć na uwadze art. 106 § 2 k.p.a., na podstawie którego organ załatwiający sprawę, zwracając się do innego organu o zajęcie stanowiska, zawiadamia o tym stronę. Z tego przepisu wynika więc, że to organ załatwiający sprawę, a nie organ współdziałający w wydaniu decyzji określa krąg osób, które będą stroną postępowania przed organem współdziałającym w wydaniu decyzji.
Co więcej, ustawodawca w celu zapobieżenia nadmiernemu przedłużaniu postępowania organu załatwiającego sprawę co do istoty, przewidział krótki czternastodniowy, maksymalny termin dla zajęcia stanowiska przez organ współdziałający w wydaniu decyzji (art. 106 § 3 k.p.a.). Wskazuje to, że wolą ustawodawcy było ograniczenie czynności organu współdziałającego do czynności niezbędnych do zajęcia stanowiska.
Minister Energii musiał zatem uwzględnić w prowadzonym przed nim postępowaniu sposób ukształtowania strony podmiotowej tak, jak nastąpiło to w sprawie głównej.
W tym stanie rzeczy zarzut podnoszony w ww. zakresie należy ocenić jako bezpodstawny.
Kolejną kwestią ocenianą przez Sąd jest prawidłowość uznania przez Ministra Energii zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z niedoręczeniem P. S.A. postanowienia z dnia [...] lutego 2017 r.
Ww. ocenę musi poprzedzić ogólna uwaga, że o ile postępowanie uzgodnieniowe niewątpliwie związane jest z postępowaniem głównym, to - proceduralnie stanowi odrębne postępowanie z zastrzeżeniami podniesionymi już wcześniej. W związku z tym to na organie prowadzącym postępowanie uzgodnieniowe ciąży obowiązek zapewnienia stronom tego postępowania czynnego udziału w nim. Pozbawienie strony postępowania głównego możliwości czynnego udziału w postępowaniu uzgodnieniowym może stanowić podstawę do złożenia przez tę stronę wniosku o wznowienie postępowania uzgodnieniowego" (wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2009 r., II OSK 1016/08). Sąd w całości podziela wywód organu w ww. zakresie, w którym Minister odwołał się do wyroku NSA z dnia 12 lutego 2010 r., II OSK 355/09, tj. że poprzez udział stron w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć nie tylko udział w jednej fazie postępowania, jaką jest postępowanie wyjaśniające, ale też w następnej fazie postępowania, która stanowi faza rozstrzygnięcia. Udział w drugiej fazie postępowania administracyjnego zagwarantowany jest przez doręczenie stronie decyzji. Zatem, jeżeli organ nie doręczył stronie decyzji/postanowienia oznacza to: że nie zagwarantował jej czynnego udziału w postępowaniu; pozbawiając tym samym prawa do ochrony interesu prawnego.
Brak doręczenia stronie postanowienia podjętego przez organ współdziałający w trybie art. 106 § 5 k.p.a., stanowić może zatem podstawę, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem tego organ.
Zatem bezspornie na Ministrze Energii ciążył obowiązek doręczenia stronom wydanych przez ten organ postanowień. W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi przy tym wątpliwości, że Minister Energii nie doręczył P. S.A. postanowienia z dnia [...] lutego 2017 r.
W ocenie Sądu orzekającego, Minister Energii nie mógł zwrócić się do Ministra Środowiska o doręczenie stronie ww. postanowienia, ani nie można przyjąć, że fakt zapoznania się przez pracownika P. S.A. z aktami sprawy, w których powinno znajdować się postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r., stanowi o procesowym skutku doręczenia.
Pamiętać bowiem należy, że doręczenie jest czynnością procesową organu administracji publicznej, wywołującą skutki prawne przewidziane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Od daty doręczenia rozpoczynają bieg określone terminy do dokonania czynności procesowych, a ponadto doręczenie pisma może wywoływać także inne skutki prawne, w szczególności związanie organu decyzją administracyjną jest skuteczne od chwili jej doręczenia. W piśmiennictwie przyjmuje się, że instytucja doręczeń urzeczywistnia zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, bowiem umożliwia stronie zapoznanie się z czynnościami organu i innych uczestników postępowania albo uczestniczenie w tych czynnościach (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel "K.P.A. Komentarz", wyd. Zakamycze, Kraków 2000 r., str. 321).
Ustawowy obowiązek dokonywania wszelkich doręczeń z urzędu spoczywa na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Zasada ta znajduje zastosowanie w każdym postępowaniu, niezależnie od jego rodzaju oraz struktury podmiotowej. Zapewnia organowi administracyjnemu stanowczy wpływ na sam tok postępowania, służy także zrównaniu w tym zakresie pozycji prawnej podmiotów uczestniczących w postępowaniu. Strony i inni uczestnicy postępowania nie muszą składać osobnych wniosków lub żądań co do doręczania im pism, ani nie muszą dowiadywać się w siedzibie organu, czy jest jakieś pismo do odebrania w ich sprawie (J. Borkowski, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "K.P.A. Komentarz", wyd. C. H. Beck, Warszawa 2002, s. 278).
Powyższe związane jest z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą oficjalności doręczeń oraz zasadą, że decyzja administracyjna wywiera skutki prawne od daty jej doręczenia lub ogłoszenia. Doręczenie wszelkiego rodzaju pism, a zwłaszcza rozstrzygnięć organów administracji publicznej, powinno następować z datą pewną, potwierdzoną osobiście przez adresata decyzji.
Z tych powodów - wobec przyznania przez sam organ, że nie doręczył P. S.A. postanowienia z dnia [...] lutego 2017 r. - nie było powodów prowadzenia postępowania wyjaśniającego, czy strona nie miała okazji zapoznać się z ww. postanowieniem w inny sposób i niejako przy okazji innych podejmowanych w sprawie czynności. Zaistniała bowiem przesłanka do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Nie było także powodu do badania kwestii związanych z tym kiedy (w jakich okolicznościach) spółka P. S.A. dowiedziała się o postanowienia z dnia [...] lutego 2017 r. Skarżąca nie przedstawiła bowiem argumentów wskazujących na to, że w niniejszej sprawie doszło do wznowienia postępowania w sprawie, której nie kończyło ostateczne postanowienie, a zatem wbrew art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Odnosząc się zaś do zgłoszonego wobec postanowienia Ministra Energii z dnia [...] marca 2017 r. zarzutu naruszenia art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2017 r. w sprawie wykazu spółek, w których prawa z akcji Skarbu Państwa wykonują inni niż Prezes Rady Ministrów członkowie Rady Ministrów, pełnomocnicy Rządu lub państwowe osoby prawne (Dz. U. z 2017 r. poz. 10), najpierw należy wskazać, iż Skarżąca nie podniosła tej okoliczności na etapie postępowania administracyjnego.
Sąd zaś - podzielając w pełni ocenę tego zarzutu dokonaną przez organ w odpowiedzi na skargę - uznaje zastrzeżenia strony w analizowanym zakresie za nieuzasadnione.
I tak, na podstawie art. 24 § 3 k.p.a., bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika.
Przyjęta w art. 24 § 1-7 k.p.a. reguła pełni funkcję gwarancyjną dla strony, bo wyklucza z orzekania w jej sprawie osoby, co do których istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą nie być bezstronni. Z punktu widzenia ochrony praw procesowych strony, ta instytucja ma fundamentalne znaczenie, bo zapewnia, że postępowanie spełnia wymogi sprawiedliwości proceduralnej (tak NSA w wyroku z 29 kwietnia 2014 r., II GSK 320/13).
Zgodnie z obowiązującym w okolicznościach faktycznych sprawy rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Energii, Minister ten kieruje m.in. działem administracji rządowej - gospodarka złożami kopalin. Na podstawie zaś art. 11a ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej, dział gospodarka złożami kopalin obejmuje sprawy:
1) prowadzenia, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw środowiska, racjonalnej gospodarki złożami węglowodorów, węgla brunatnego, węgla kamiennego, siarki rodzimej, soli kamiennej, soli potasowej, soli potasowo-magnezowej, w obszarze objętym wydobyciem;
2) uzgadniania koncesji na wydobywanie udzielanych przez ministra właściwego do spraw środowiska, w zakresie kopalin objętych własnością górniczą Skarbu Państwa;
3) współpracy w nadzorze nad wydobywaniem kopalin, o których mowa w pkt 1;
4) kwalifikacji w zakresie górnictwa.
Zgodnie zaś z art. 23 ust. 1 pkt 3 p.g.g. wydobywanie kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1, ze złóż, podziemne bezzbiornikowe magazynowanie substancji oraz podziemne składowanie dwutlenku węgla wymaga uzgodnienia z ministrem właściwym do spraw gospodarki złożami kopalin.
Z kolei uprawnienia w zakresie wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa w P. S.A. zostały przyznane Ministrowi Energii na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2017 r. w sprawie wykazu spółek, w których prawa z akcji Skarbu Państwa wykonują inni niż Prezes Rady Ministrów członkowie Rady Ministrów, pełnomocnicy Rządu lub państwowe osoby prawne (Dz. U. z 2017 r. poz. 10).
Tak więc kompetencje Ministra Energii, zarówno w zakresie wykonywania praw z akcji P. S.A., jak i w zakresie uzgadniania koncesji na wydobywanie kopalin, mają swoją normatywną podstawę (umocowanie w obowiązujących przepisach).
Zatem fakt, że jeden organ ma kompetencje do działania w obu ww. obszarach nie może sam w sobie stanowić o konflikcie interesów. Przyjęcie takiego założenia zaprzeczałoby przyjętej w doktrynie prawa interpretacyjnej konwencji racjonalnego ustawodawcy. Zaprzeczeniem bowiem racjonalnej regulacji byłoby nałożenie na organ niewykonalnego zadania.
W przybliżonym wyżej stanie prawnym nie można także twierdzić, że doszło do takiego prawnie doniosłego konfliktu interesów wobec wydania postanowienia z dnia [...] marca 2018 r. przez podsekretarza stanu Pana A. P., który - na podstawie zarządzenia Ministra Energetyki z dnia 18 października 2016 r. w sprawie podziału pracy w Kierownictwie Ministerstwa Energii - zajmował się sprawami związanymi z wykonywaniem nadzoru Ministra nad spółkami sektora energetycznego, nie wykonywał zaś takich uprawnień organu w stosunku do spółki P. S.A., która nie jest zaliczana do sektora energetycznego lecz do sektora gazowego (zajmuje się poszukiwaniem i wydobywaniem gazu ziemnego i ropy naftowej).
Odnosząc się zaś do zarzutów naruszenia art. 56 ust. 1 pkt 1, 2 i 3a u.s.d.g. w zw. z art. 21 ust. 2 i art. 29 ust. 1 k.p.a. oraz naruszenia art. 106 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 p.g.g. należy wskazać, że ich istotą jest de facto ustalenie podstaw i zakresu merytorycznych uprawnień Ministra Energii w postępowaniu uzgodnieniowym, tj. określenia zagadnień, co do których może w tej sprawie wypowiedzieć się Minister Energii.
Już na wstępie należy uznać zarzuty odnoszące się do art. 56 ust. 1 pkt 1, 2 i 3a u.s.d.g. oraz art. 29 ust. 1 p.g.g. za bezzasadne, jako że przepisy te stosuje się w postępowaniu koncesyjnym, a Minister Energii takiego postępowania nie prowadził i nie rozstrzygał sprawy na ww. podstawie.
Sąd podziela zaś pogląd Ministra oparty na tezach wyroku z dnia 10 października 2001 r., V SA 609/01, LEX nr 79240, w którym NSA stwierdził, że jeżeli przepis prawa materialnego uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska w formie opinii przez inny organ, to opinia ta nie może dotyczyć innych spraw związanych z przedmiotem rozstrzygnięcia, lecz tych aspektów, które wiążą się z zadaniami organu opiniującego (por. też WSA w Warszawie w wyroku z dnia 16 lutego 2006 r., V SA/Wa 2152/05, LEX nr 193340).
Taką tezę sformułowano także w wyroku NSA (przed reformą) z dnia 20 listopada 1997 r, V SA 2699/96. Strona skarżąca uznała powoływanie ww. wyroku w niniejszej sprawie za błąd podzielając jednocześnie stanowisko J. Borkowskiego zawarte w glosie do tego orzeczenia.
Sąd wskazuje, że ww. glosa ma charakter aprobujący, a w jej pkt 5 wprost wskazano, że teza glosowanego wyroku jest bardzo wartościowa dla wykładni przepisów art. 106 k.p.a. w powiązaniu z mocno rozproszonymi przepisami prawa materialnego, ustanawiającymi obowiązek współdziałania organów administracyjnych przy wydawaniu decyzji administracyjnych.
Przyjęcie powyższego nie stoi przecież na przeszkodzie uwzględnieniu dalszych wywodów glosatora o tym, że przepisy te (tj. art. 106 k.p.a. - uwaga Sadu orzekającego) nie mogą być traktowane jako stwarzające pretekst do prób ingerowania jednego organu administracyjnego w sferę właściwości i kompetencji drugiego organu. Każdy z nich, co zdecydowanie podkreślono w uzasadnieniu glosowanego wyroku, ma obowiązek przestrzegania swojej właściwości przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu sprawy, w jednakowym stopniu dotyczy to organu prowadzącego postępowanie zmierzające do wydania decyzji, jak również incydentalnie związanego z tą sprawą organu współdziałającego, który rozpatruje i rozstrzyga swoją własną sprawę administracyjną kończącą się wydaniem postanowienia zawierającego stanowisko tego organu. (...).
W kontrolowanym postępowaniu nie doszło jednak do takiej nieuprawnionej ingerencji Ministra Energii w kompetencje innego organu.
Wskazać należy, że na podstawie art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej, do Ministra Energii - jako ministra właściwego do spraw gospodarki złożami kopalin - należy:
1) prowadzenie, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw środowiska, racjonalnej gospodarki złożami węglowodorów, węgla brunatnego, węgla kamiennego, siarki rodzimej, soli kamiennej, soli potasowej, soli potasowo-magnezowej, w obszarze objętym wydobyciem;
2) uzgadnianie koncesji na wydobywanie udzielanych przez ministra właściwego do spraw środowiska, w zakresie kopalin objętych własnością górniczą Skarbu Państwa;
Na ww. podstawie Minister Energii był uprawniony do oceny - przekazanej mu do uzgodnienia - sprawy koncesji Skarżącej pod kątem zasad racjonalnej gospodarki złożami (kopalinami). Pozostawało to bowiem w jego własnych kompetencjach.
W ramach zaś ww. uprawnień organ wyraził stanowisko, że uzgodnienie koncesji dla G. sp. z o.o. w sytuacji, gdy na tym samym obszarze koncesję uzyskał P. S.A., nie jest możliwe. Wywód Ministra zawarty w zaskarżonym postanowieniu uzupełniony - w związku z zarzutami i ich uzasadnieniem w skardze - o argumenty z odpowiedzi na skargę jest jasny i przekonujący.
Organ wskazał mianowicie, że mając na uwadze, że rejon w którym zlokalizowane jest złoże "[...]", należy do obszarów perspektywicznych, w 2001 r. P. S.A. uzyskała decyzją Ministra Środowiska koncesję nr [...] na poszukiwanie rozpoznawanie złóż ropy naftowej i gazu zimnego w rejonie "[...] -[...]", położnym na terenie miasta [...], miast i gmin: [...],[...],[...],[...],[...] oraz gmin [...],[...],[...] w województwie [...]. Powierzchnia obszaru obejmującego przedmiotową koncesję wynosi 451,24 km2.
Następnie w dniu 14 lipca 2016 r. P. S.A. zwróciła się do Ministra Środowiska z wnioskiem o przekształcenie koncesji nr [...] w koncesję na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż ropy naftowej i gazu ziemnego oraz wydobywanie ropy naftowej i gazu ziemnego ze złóż w obszarze "[...] -[...]" - koncesja nr [...]. Koncesja została przekształcona decyzją ministra Środowiska z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...], a w związku z oddaleniem przez WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 19 czerwca 2018 r., VI SA/Wa 111/18 skargi spółki na tę decyzję Ministra Środowiska, jest ona ostateczna i prawomocna.
W opinii Ministra Energii rozpoczęcie eksploatacji złoża gazu ziemnego "[...]" w momencie, gdy w tym samym obszarze prowadzone są inne prace poszukiwawcze, mogłoby doprowadzić do sytuacji, że cześć perspektywicznych zasobów węglowodorów mogłaby zostać bezpowrotnie utracona. Mając na uwadze obecny stan wiedzy z zakresu geologii złóż węglowodorów, podstaw eksploatacji złóż oraz inżynierii złóż węglowodorów, nie sposób się zgodzić ze stanowiskiem Skarżącej, że "prowadzenie wydobycia ze złoża przez dwa podmioty gwarantuje właśnie, że zasoby gazu znajdujące się w złożu "[...] " zostaną maksymalnie wyeksploatowane. Pobieranie gazu przez dwa podmioty spowoduje, iż ze złoża zostaną wydobyte maksymalne ilości gazu". Prowadzenie eksploatacji złoża w ten sposób, zgodnie z aktualną wiedzą dotyczącą eksploatacji złóż węglowodorów, może spowodować rabunkową gospodarkę zasobami zgromadzonymi w złożu, a tym samym może doprowadzić do utraty ich części, na co z punktu widzenia interesu publicznego oraz upewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju nie można pozwolić. Organ - mając na uwadze, że prace poszukiwawcze w tym rejonie wciąż trwają - stwierdził, że brakuje pełnych informacji dotyczących szczegółowej budowy geologicznej, a tym samym niemożliwe jest jednoznaczne określenie implikacji wynikających z eksploatacji złoża na inne potencjalne poziomy zbiornikowe zlokalizowane w tym obszarze.
Tak więc zasadniczym powodem negatywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia Ministra Energii były względy związane z racjonalną gospodarką złożem, której sprzeciwia się prowadzenie działalności na jednym złożu przez konkurujące podmioty, co przy naturalnym dążeniu do maksymalizacji zysku, mogłoby doprowadzić do nieefektywnej eksploatacji złoża.
Organ prawidłowo zinterpretowała w zaskarżonym postanowieniu pojęcie "racjonalna gospodarka złożem", które ma charakter klauzuli generalnej. Zwrócił przy tym uwagę na obowiązek optymalnego wykorzystania zasobów przy użyciu aktualnego stanu wiedzy i techniki. Sąd podziela ten pogląd uznając, że kopaliny - jako należące do nieodnawialnych zasobów środowiska przyrodniczego, podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu. Sposób rozumienia racjonalnej gospodarki złożem wynikający z zaskarżonego postanowienia odpowiada temu sformułowanemu w orzecznictwie, tj. w wyroku NSA z dnia 13 stycznia 2015 r., II GSK 1841/13, gdzie wskazuje się, że zasada racjonalnej gospodarki złożem kopaliny stanowi jeden z głównych nakazów kierowanych do adresatów przepisów dotyczących złóż kopalin. Pojęcia "racjonalności gospodarowania zasobami" i "ochrony złóż" w przepisach prawa nie są zdefiniowane. Zgodnie z wymogami ochrony środowiska eksploatację kopalin prowadzi się w sposób gospodarczo uzasadniony, przy zastosowaniu środków ograniczających szkody w środowisku. Normami odniesienia przydatnymi przy dekodowaniu zasady "racjonalnej gospodarki złożem kopaliny" mogą być przykładowo normy dotyczące właściwości geologicznych złóż kopalin, związane m.in. z wielkością i konturami granic złoża, jego położeniem względem innych złóż a także innymi cechami budowy geologicznej złoża, w tym jakością kopaliny, parametrami skał otaczających złoże, warunkami hydrogeologicznymi etc. Nie mniej istotne są normy odniesienia związane z właściwościami górniczymi (np. technologicznymi) możliwego sposobu udostępnienia i eksploatacji złoża czy też normy ekonomiczne, związane ze sferą ekonomiki gospodarowania złożem - zarówno w czasie teraźniejszym, jak i w przewidywalnej przyszłości. Kształtowanie warunków racjonalnej gospodarki złożami zaczyna się już na etapie prac poszukiwawczych i trwa miejscami aż do likwidacji zakładu górniczego włącznie. Podstawą działalności gospodarczej mającej na celu wydobywanie kopalin są informacje zawarte w dokumentacji geologicznej. Z niej wynika jedyny, podawany w koncesji miernik racjonalności gospodarki złożem, którym jest określany zwykle w procentach "minimalny stopień wykorzystania zasobów". Drugą ważną sprawą jest określenie przewidywanego stopnia wykorzystania zasobów złoża, z którego wynika maksymalna wielkość zasobów do wydobycia. W oczywisty sposób na racjonalną gospodarkę złożem wpływają również systemy i technika eksploatacji.
Mając powyższe na uwadze, Sąd wskazuje, że Minister Energii dokonał prawidłowej wykładni pojęcia "racjonalna gospodarka złożem" oraz wskazał przyczyny, dla których udzielenie przedmiotowej koncesji miałoby tę zasadę naruszyć.
Skarżąca nie powołała zaś przekonywujących dowodów, czy nawet tylko okoliczności, wykazujących, że zastrzeżenia organu podnoszone w ww. zakresie są bezpodstawne. Wydaje się, że trudno byłoby na tym etapie sprawy takie okoliczności wykazywać wobec faktów wynikających z odpowiedzi na skargę a potwierdzonych przez Skarżącą w samej skardze. Chodzi bowiem o niedostateczne - jak do tej pory - rozpoznanie złoża skutkujące niekompletnością danych geologicznych. Prace poszukiwawcze i rozpoznawcze w tym rejonie wciąż bowiem trwają. Organ powołując się na wyniki prac prowadzonych obecnie przez P. S.A. formułuje stanowisko o istotnej dezaktualizacji danych o złożu "[...]" z lat 70 - tych XX wieku, kiedy je odkryto i rozpoznawano zgodnie z ówczesnym stanem wiedzy i techniki prowadzenia prac poszukiwawczych. Skarżąca zaś odwołuje się w do tych danych i wskazuje, że zasoby złoża "[...]" podawane publicznie przez P. S.A. stanowią czystą hipotezę.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2018 r., poz. 1302), orzekł jak w sentencji. Dowody wskazane w skardze były zbędne do skontrolowania zaskarżonego postanowienia i wydania wyroku w niniejszej sprawie.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI