VI SA/Wa 471/17

VI SA/Wa 471/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grażyna Śliwińska /przewodniczący/
Marzena Milewska-Karczewska /sprawozdawca/
Pamela Kuraś-Dębecka
Symbol z opisem
6259 Inne o symbolu podstawowym 625
657
Hasła tematyczne
Radiofonia i telewizja
Skarżony organ
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 1204
art. 2 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 2, art. 4
Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - tekst jednolity.
Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
art. 336
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2017 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie interpretacji indywidualnej dotyczącej opłaty abonamentowej oddala skargę
Uzasadnienie
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (dalej również KRRiT), po rozpoznaniu wniosku R. sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: także jako spóła, skarżąca), z dnia [...] listopada 2016r., o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2016r. nr [...]
Decyzja została wydana na podstawie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia0łalności gospodarczej (jt. Dz. U. z 2016 r., poz. 1829 - dalej również u.s.d.g), oraz art. 104, 107 i 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt.Dz.U. z 2016r. poz. 23 z późn. zm. – dalej: k.p.a.).
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] października 2016 r. do KRRiT wpłynął wniosek R. Sp. z o.o z siedzibą w C. w przedmiocie wydania interpretacji co do sposobu i zakresu stosowania przepisów ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłacie abonamentowej (Dz.U. 2014, poz. 1204 z późn. zm. – dalej: ustawa abonamentowa), z której wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej. We wniosku sformułowano pogląd, że obowiązek rejestracji odbiornika radiowego i uiszczenia opłaty abonamentowej nie powstaje względem podmiotu wykonującego (pojazdami z zainstalowanymi odbiornikami radiowymi) przewozy międzynarodowe. W uzasadnieniu wskazano również, że kierowcy wykonujący przewozy na terenie Unii Europejskiej przy założeniu, że nie wykonują przewozów na terenie Polski, nie korzystają z misji publicznej realizowanej przez jednostki publicznej radiofonii i telewizji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
KRRiT po rozpatrzeniu wniosku decyzja z dnia [...] listopada 2016r., nr [...] uznała za nieprawidłowe stanowisko R. Sp. z o.o. zgodnie, z którym obowiązek rejestracji odbiornika radiowego i uiszczania opłat abonamentowych na podstawie ustawy abonamentowej nie powstaje względem podmiotu wykonującego (pojazdami z zainstalowanymi odbiornikami radiowymi) przewozy międzynarodowe.
Spółka pismem z dnia [...] listopada 2016 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy spółka nie zgodziła się z interpretacją organu zgodnie, z którą istnieje obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych za odbiornik radiowy zainstalowany w pojeździe, który jest przedmiotem leasingu spółki [...]. Spółka podniosła, że organ nie odniósł się do art. 1a ustawy z dnia o radiofonii i telewizji, zgodnie z którym ustawę stosuje się do dostawców usług medialnych ustanowionych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem spółki KRRiT nie ma prawa pobierać abonamentu za odbiornik radiowy znajdujący się w pojeździe poruszającym się poza granicami Polski. Spółka podniosła, że samochody w których zainstalowane są radioodbiorniki są przedmiotem leasingu i wykonują transport międzynarodowy. Podniesiono również, że żaden przepis nie zezwala KRRiT na pobieranie opłat abonamentowych od wszystkich posiadaczy radioodbiorników niezależnie od ich narodowości, własności oraz czasu jaki pojazd spędził na terytorium RP. Spółka nie zgadza się przy tym ze stanowiskiem, że pobieranie opłat abonamentowych pozostaje bez związku z celem na jaki są te opłaty pobierane. Zdaniem spółki decyzja organu uznająca za nieprawidłowe jej stanowisko w przedstawionym stanie faktycznym pozbawia ją praw i wolności.
KRRiT po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] grudnia 2016r. (o numerze wskazanym w petitum) utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na obowiązujące w zakresie rejestracji oraz opłat abonamentowych przepisy ustawy abonamentowej wskazując, iż zgodnie z art. 2 ust.1, 2 i 4 w/w ustawy abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe przy czym ustawodawca w powyższym zakresie wprowadził domniemanie zgodnie, z którym przyjmuje się, że osoba która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa ten odbiornik. Opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny, z wyjątkami określonymi w ustawie. Zdaniem organu spółka jest posiadaczem odbiorników radiofonicznych w rozumieniu art. 2 ust.2 w/w ustawy oraz zgodnie z domniemaniem zawartym w tym przepisie, używa te odbiorniki.
Odnosząc się do argumentów wnioskodawcy podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy a wskazujących na brak obowiązku uiszczania opłat abonamentowych ze względu na określenie posiadacza radioodbiornika, narodowości, własności oraz czasu jaki pojazd spędził na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, organ wskazał, że spółka w obliczu przedstawionego przez nią stanu faktycznego nie podlega pod wyłączenia podmiotowe określone w art. 4 ustawy abonamentowej, które dotyczą zwolnień od opłat abonamentowych osób fizycznych. Wnioskodawca nie podlega również pod wyłączenia przedmiotowe określone w art. 5 ust.2 w zw. z art. 5 ust.1 w/w ustawy. Organ dodał przy tym, że katalog wyłączeni określonych we wskazanych przepisach jest zamknięty. Zakres podmiotowy oraz przedmiotowy został w nich określony w sposób szczegółowy. Opłata abonamentowa jest powszechna i obejmuje wszystkie podmioty, poza przypadkami, które wprost zostały wskazane w ustawie. Żadne z wyłączeni określonych w art. 4 i 5 czy też w innych przepisach ustawy o opłacie abonamentowej nie dokonuje zwolnień z opłaty abonamentowej ze względu na wykonywanie przewozów międzynarodowych pojazdami z zainstalowanymi odbiornikami radiofonicznymi. Wyjaśnił również, że na spółce jako posiadaczu odbiorników radiofonicznych w rozumieniu art. 2 ust.2 ustawy abonamentowej spoczywa obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej.
W treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazano również, że katalog wskazanych wyłączeni nie obejmuje kwestii korzystania z misji publicznej, gdyż przepisy ustawy nie uzależniają obowiązku rejestracji odbiornika radiowego i ponoszenia opłat abonamentowych od korzystania przez kierowców z misji publicznej. Artykuł 1 ustawy abonamentowej stanowi, iż opłaty abonamentowe pobiera się w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust.1 ustawy o radiofonii i telewizji, poprzez jednostki publicznej radiofonii i telewizji. Wskazany przepis ustawy określa zatem przeznaczenie/cel opłat abonamentowych i nie określa podmiotów zobowiązanych do ich ponoszenia. Przepis określa przeznaczenie dochodu powstającego z opłat abonamentowych. Sama zaś opłata jest świadczeniem przymusowym, bezzwrotnym o charakterze publicznoprawnym i nie jest wynagrodzeniem za korzystanie z misji publicznej realizowanej przez jednostki publicznej radiofonii i telewizji. Natomiast obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika z ustawy o opłatach abonamentowych.
Reasumując organ wskazał, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej decyzja organu I instancji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa i w żaden sposób nie pozbawia spółki praw i wolności.
Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem R. sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 2 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 ustawy abonamentowej, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez przejęcie, że najemca pojazdu, a w zasadzie każdy posiadacz pojazdu z radioodbiornikiem, zainstalowanym w pojeździe winien uiszczać opłatę abonamentową, niezależnie od tytułu prawnego do pojazdu i możliwości odbioru stacji polskich;
- art. 1 ustawy abonamentowej w zw. z art. 1a i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226, z późn. zm.) poprzez błędną ich wykładnie i przyjęcie, że najemca pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz taki który wykonuje transport międzynarodowy poza granicami Polski jest obowiązany do uiszczenia opłaty abonamentowej od posiadanego w pojeździe radioodbiornika, niezależnie od tytułu prawnego do pojazdu i możliwości odbioru stacji polskich;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 kpa przez naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, które miały wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji, tj. poprzez nieuwzględnienie przy wydaniu decyzji słusznego interesu indywidualnego skarżącej.
Podnosząc wskazane powyżej zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji KRRiT z dnia [...] grudnia 2016r. oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] listopada 2016r. oraz uznanie, że wyrażone we wniosku o wydanie interpretacji stanowisko skarżącej - że używanie odbiorników radiowych w pojazdach wykorzystywanych tylko na trasach międzynarodowych nie jest realizacją misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji, poprzez jednostki publicznej radiofonii i telewizji w zw. z art. 1 ustawy abonamentowej i art. 1a ustawy o radiofonii i telewizji – jest prawidłowe.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że stoi na stanowisku, iż kierowcy wykonujący przewozy na terenie UE z wyłączeniem Polski nie korzystają z misji publicznej realizowanej przez jednostki publicznej radiofonii i telewizji na terytorium rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca podkreśliła, że ciągniki siodłowe, w których zostały fabrycznie zamontowane radioodbiorniki nie stanowią własności ani przedmiotu leasingu R. sp. z o.o z siedzibą w C. Są przedmiotem leasingu spółki [...] – R. GmbH, a są jedynie przedmiotem najmu przez skarżącą. Wskazała również, że na trasach międzynarodowych, na jakich poruszają się najmowane przez nią pojazdy, odbiorniki radiowe nie są nawet w stanie umożliwiającym odbiór stacji polskich. A zatem zdaniem skarżącej błędne jest stanowisko organu, że przepisy ustawy o opłatach abonamentowych nie uzależniają obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych od korzystania z misji publicznej. Taki warunek zdaniem skarżącego, wynika wprost z art. 1 ustawy stanowiącego, że opłaty abonamentowe pobiera się w celu umożliwienia realizacji misji publicznej przez jednostki publicznej radiofonii i telewizji.
W odpowiedzi na skargę KRRiT wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie ma uzasadnionych podstaw dla jej uwzględnienia.
Należy wskazać, że zakres i przedmiot sprawy o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa konstytuuje treść wniosku wszczynającego postępowanie, a rolą Sądu jest tylko ocenia prawidłowość dokonanej interpretacji przez organ administracji, w odniesieniu do wskazanego we wniosku stanu faktycznego.
Odwołując się do opisanego stanu, skarżąca wnioskowała o interpretację jej obowiązku (w świetle ustawy abonamentowej) rejestracji oraz wnoszenia opłat abonamentowych za odbiorniki radiofoniczne zainstalowane w posiadanych przez nią pojazdach (pojazdy wynajmowane od spółki [...]), którymi dokonywane są przewozy międzynarodowe (międzynarodowy transport rzeczy) na terenie Unii Europejskiej, co zdaniem skarżącej oznacza, że nie korzysta z misji publicznej realizowanej przez jednostki publicznej radiofonii i telewizji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej a tym samym nie powinna wnosić opłaty abonamentowej. Organ administracji na postawione pytanie odpowiedział twierdząco, z czym skarżąca się nie zgodziła.
A zatem jak wskazano powyżej rolą sądu jest dokonanie oceny stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji KRRiT z dnia [...] grudnia 2016r.
Oceniając wskazane stanowisko, Sąd zgadza się z organem, że skarżąca jako najemca pojazdów z zainstalowanymi radioodbiornikami w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, które znajdują się w leasingu [...] spółki R. GmbH. winna wnosić opłatę abonamentową jako posiadacz a zatem nie jest zasadne stanowisko skarżącej przedstawione w skardze oraz we wniosku o wydanie interpretacji.
Należy bowiem wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych, domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle powyższego unormowania, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, iż odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Opłatę tę uiszcza się za każdy odbiornik - z wyjątkiem przypadków określonych w art. 5 ust.2 (wyłączenia przedmiotowe) oraz w art. 4 (wyłączenia podmiotowe).
A zatem z uwagi na treść art. 2 ust. 1 ustawy abonamentowej, zgodnie z którym za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe, zobowiązanym do zapłaty opłaty abonamentowej jest posiadacz, bowiem to on korzysta z rzeczy. Trzeba tym samym podkreślić, że skarżąca jako posiadacz i użytkownik wskazanych pojazdów wyposażonych w radioodbiorniki jest zobligowana do zarejestrowania i wnoszenia opłat abonamentowych.
Sąd podziela przy tym pogląd prezentowany w orzecznictwie, że "posiadanie" w rozumieniu ustawy, to stan faktyczny, który jest rozpoznawany w oderwaniu od prawa własności, (v. wyrok WSA w Warszawie: z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2252/11, z dnia 11 lutego 2013 r., sygn. akt VI SA/WA 2240/12, z dnia 22 lutego 2013r. sygn. akt VI SA/Wa 2241/12, z dnia 27 maja 2016 sygn akt VI SA/Wa 3243/15,). Nadto zdaniem Sądu pojęcie posiadania jako niezdefiniowane w ustawie o opłatach abonamentowych należy interpretować zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego (dalej k.c.). Wskazany przepis k.c. określa, że "posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny)."
Skarżąca jak wynika z treści skargi jak również złożonego w sprawie wniosku o interpretację jest przedsiębiorcą wykonującym wynajmowanymi pojazdami, w których znajdują się odbiorniki radiowe, międzynarodowy transport rzeczy na terenie Unii Europejskiej. Zdaniem skarżącej ponieważ transport jest wykonywany poza granicami Polski to nie korzysta ona z misji publicznej a co za tym idzie nie powinna wnosić opłaty abonamentowej.
Zauważenia jednak wymaga, że jak słusznie wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt K 2/03 (publ. OTK-A 2004/8/83 - opłata abonamentowa jest rodzajem daniny publicznej niebędącej podatkiem, a jedynie "zbliżonej do podatku". Nie jest ona opłatą w klasycznej postaci, lecz ma charakter daniny związanej z możliwością korzystania z publicznych mediów i stanowi dochód publiczny pozabudżetowy, przeznaczony na finansowanie misji publicznej.
Nadto, co trzeba podkreślić, ustawa o opłatach abonamentowych dotyczy wszystkich podmiotów, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji tych odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie zobowiązanych do wnoszenia opłaty abonamentowej, tak samo jak i opłata, ma charakter powszechny oraz dotyczy wszystkich obywateli, tak niewykonujących działalności gospodarczej, jak i wykonujących działalność gospodarczą, w której to działalności gospodarczej w lokalu na nią przeznaczonym używane są odbiorniki RTV. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 92-12 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 10 lutego 2010 r. sygn.akt VI SA/Wa 2252/11, z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1892/13 oraz z dnia 3 lipca 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 528/14). Dodać przy tym wypada, iż sama ustawa przewiduje wyłączenia podmiotowe i przedmiotowe, o których stanowią przepisy art. 4 i 5 ustawy. Jest to jednak zamknięty katalog wyłączeni a w oparciu o przedstawione przez skarżącą informacje brak jest podstaw do przyjęcia, że może ona podlegać wyłączeniu od wnoszenia opłaty abonamentowej. Skarżąca nie powołuje się zresztą na wskazane w tych przepisach podstawy do wyłączenia.
Skarżąca podstaw do wyłączenia jej z obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej upatruje w niekorzystaniu z misji publicznej, gdyż jak wskazano wyżej pojazdami, w których zamontowane są radioodbiorniki wykonywany jest międzynarodowy transport drogowy. Zauważyć zatem należy, że organ prawidłowo dodatkowo wskazał w odpowiedzi na skargę, odwołując się do definicji międzynarodowego transportu drogowego zawartej w art. w art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, że międzynarodowy transport drogowy odbywa się między miejscem początkowym i docelowym z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej. Zauważyć również należy, że siedziba skarżącej będącej firmą transportową znajduje się na terenie Polski a zatem niewątpliwie pojazdy wykonując transport międzynarodowy przekraczają granice Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe oznacza, że skoro pojazdy przebywają na terenie Polski to i radioodbiorniki znajdujące się we wskazanych pojazdach również znajdują się na terenie Polski a zatem istnieje możliwość odbioru programów radiowych. Sąd zgadza się przy tym z organem, że ilość czasu spędzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez pojazdy z zainstalowanymi odbiornikami radiowymi będących w posiadaniu skarżącej nie ma żadnego znaczenia dla obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej. Nadto ewentualny zamiar czy też brak możliwości korzystania z misji publicznej (konkretnych programów radiowych) albo korzystanie z innych niż publiczne mediów nie jest przesłanką do wyłączenia z wnoszenia w/w opłaty (podobnie WSA w wyroku z 30 sierpnia 2007r. sygn. II SA/Wa 2437/06). Należy bowiem podkreślić, że przepisy ustawy nie uzależniają obowiązku rejestracji oraz wnoszenia opłat abonamentowych od korzystania przez kierowców z misji publicznej.
Udzielając zatem odpowiedzi na postawione pytanie, należy stwierdzić, że KRRiT na tle zaprezentowanego przez skarżącą stanu faktycznego dokonała prawidłowej interpretacji przepisu ustawy o opłacie abonamentowej stwierdzając, że fakt wykonywania przewozów na terenie Unii Europejskiej pojazdami wyposażonymi w odbiorniki radiofoniczne nie zwalnia skarżącej z obowiązku rejestracji oraz wnoszenia opłaty abonamentowej za odbiorniki zainstalowane w tych pojazdach. Organ słusznie bowiem wskazał, iż sama ustawa nie przewiduje z tego względu zwolnień a jak wynika z uzasadnienia wniosku skarżąca wykonuje międzynarodowy transport rzeczy przy czym siedziba skarżącej znajduje się na terenie Polski a zatem transport jest wykonywany z przekroczeniem granic Polski. W wypadku skarżącej ziszczone jest również domniemanie ustawowe, że osoba która posiada odbiornik radiofoniczny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika a za używanie winna wnosić stosowną opłatę abonamentową.
W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017. poz. 1369 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.