VI SA/Wa 461/25

VI SA/Wa 461/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-06-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Marek Maliński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Marek Maliński (spr.) Protokolant st. spec. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w W. na decyzję Rzecznika Finansowego z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 31 października 2024 r. nr [...]Rzecznik Finansowy (dalej: "Rzecznik") nałożył na [...]S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej "[...]", "Spółka", "Strona" lub "Skarżąca") karę pieniężną w wysokości 25 000 zł w związku z naruszeniem przez Spółkę obowiązków nałożonych art. 6 i 7 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1109 ze zm.; dalej jako: "ustawa o Rzeczniku Finansowym", "ustawa" lub "ustawa o RF").
W dniu 23 maja 2022 r. do Biura Rzecznika Finansowego wpłynął wniosek pełnomocnika klientów podmiotu rynku finansowego T. U., R. U., B. U. o podjęcie przez Rzecznika interwencji względem Strony w sprawie uchybień dotyczących rozpatrzenia reklamacji związanej z brakiem realizacji prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w L, [...]z dnia 21 grudnia 2021 r. sygn. akt [...]ustalającego nieważność Aneksu nr [...]z dnia 14 lipca 2008 r. do umowy kredytu mieszkaniowego "[...]" hipoteczny z dnia 8 maja 2007 r., którą klienci zawarli ze Spółką.
Po analizie informacji przedstawionych przez klientów, Rzecznik Finansowy podjął czynności wobec Strony, tj. pismem z dnia 19 kwietnia 2023 r., zwrócił się do Spółki o udzielenie informacji i wyjaśnień w indywidualnej sprawie klientów Spółki. Spółka, pismem z dnia 25 maja 2023 r., odniosła się do wystąpienia Rzecznika.
Organ w dniu 2 września 2024 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia na Stronę kary pieniężnej w związku z naruszeniem przez Spółkę obowiązków wynikających z art. 6 i 7 ustawy o Rzeczniku Finansowym. Pismem z dnia 2 września 2024 r. Rzecznik zawiadomił Stronę o wszczęciu przedmiotowego postępowania oraz wyznaczając 7-dniowy termin zobowiązał Spółkę do przedłożenia dokumentów finansowych potwierdzających przychód osiągnięty przez Spółkę w 2022 r.
Spółka pismem z dnia 14 września 2024 r. wykonując zobowiązanie Rzecznika Finansowego, przedłożyła dokumenty finansowe potwierdzające przychód Spółki w 2022 r. oraz złożyła wyjaśnienia w sprawie.
Decyzją z dnia 31 października 2024 r. Rzecznik nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 25 000 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że naruszenie przez Stronę art. 6 i 7 ustawy o Rzeczniku Finansowym polegało na braku ustosunkowania się przez [...] S.A. do reklamacji klientów z dnia 2 marca 2022 r. jak również ponaglenia dotyczącego rozpatrzenia reklamacji z dnia 20 kwietnia 2022 r. Przewidziany w art. 6 ustawy o Rzeczniku Finansowym 30-dniowy termin na udzielenie odpowiedzi na reklamację klientów z dnia 2 marca 2022 r. upłynął – zdaniem organu - w dniu 1 kwietnia 2022 r. a dla ponaglenia dotyczącego rozpatrzenia reklamacji z dnia 20 kwietnia 2022 r. upłynął w dniu 20 maja 2022 r. Brak udzielenia przez Spółkę odpowiedzi na reklamację klientów, a co za tym idzie przekroczenie wynikającego z ustawy o RF terminu 30 dni jest – zdaniem Rzecznika - oczywiste i nie znajduje usprawiedliwienia w przedstawionych przez Stronę wyjaśnieniach.
Brak odpowiedzi na pisma klientów z dnia 2 marca 2022 r. oraz 20 kwietnia 2022 r. uchybia również – w ocenie organu - obowiązkowi nałożonemu w treści art. 7 ustawy o Rzeczniku Finansowym. W związku wynikłym opóźnieniem w udzieleniu odpowiedzi na reklamację klientów z dnia 2 marca 2022 r. oraz 20 kwietnia 2022 r. Bank nie podjął kroków w celu wyjaśnienia przyczyn powstałego opóźnienia, nie wskazał okoliczności, które muszą zostać ustalone dla rozpatrzenia sprawy jak również nie określił przewidywanego terminu rozpatrzenia reklamacji i udzielenia odpowiedzi, który nie może przekroczyć 60 dni od dnia otrzymania reklamacji.
Strona w piśmie z dnia 14 września 2024 r. przedstawiła argumentację, zgodnie z którą pisma klientów z dnia 2 marca 2022 r. oraz 20 kwietnia 2022 r. nie stanowiły reklamacji w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy o Rzeczniku Finansowym. Wyrażono w nich – zdaniem Spółki - wyłącznie stanowisko kredytobiorców odnośnie do konsekwencji prawnych wyroku, braku jego wykonania przez bank oraz zawnioskowania o jego wykonanie. Wykonanie orzeczenia sądowego nie stanowi natomiast "świadczenia usługi finansowej" w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy.
Ustosunkowując się do argumentacji Spółki, Rzecznik Finansowy wskazał, iż pismo klientów z dnia 2 marca 2022 r. zatytułowane jako reklamacja dotyczyło zrealizowania usługi bankowej zgodnie z treścią orzeczenia Sądu Okręgowego w L. z 21 grudnia 2021 r. sygn. akt [...]. W związku z tym, brak jest zasadności w twierdzeniu Spółki jakoby pismo klientów z dnia 2 marca 2022 r. wykraczało w swojej istocie poza definicję reklamacji w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 2 ustawy o Rzeczniku Finansowym.
Zdaniem organu Podmioty Rynku Finansowego (dalej również jako: "PRF"), w tym także [...]S.A., nie mogą uznaniowo traktować pism klientów i dowolnie uznawać je (bądź nie) za reklamacje. Jak wynika z art. 6 i 7 Ustawy o Rzeczniku Finansowym, na PFR ciąży obowiązek udzielenia w terminie odpowiedzi na reklamację, nie zaś spełnienia żądań klientów.
Rzecznik wskazał, że Spółka jako profesjonalista prowadzący działalność w formie spółki akcyjnej stosuje przepisy powszechnie obowiązującego prawa, w związku z czym powinna organizować działalność w sposób umożliwiający wykonywanie nałożonych przez nią obowiązków ustawowych, jak również prowadzić swoją działalność przy zachowaniu wyższego niż przeciętnego standardu staranności.
Konkludując, organ uznał za udowodnione, że Spółka swoim zachowaniem naruszyła obowiązki przewidziane w art. 6 i 7 ustawy o Rzeczniku Finansowym, dlatego w przedmiotowej sprawie skorzystał ze swojego uprawnienia do nałożenia kary pieniężnej na podmiot rynku finansowego.
Odnosząc się do wysokości nałożonej na Spółkę kary finansowej, organ po przytoczeniu zasad stosowania art. 32 ust. 2 ustawy o Rzeczniku Finansowym stwierdził, że nałożona kara jest w zakresie możliwości finansowych Strony Organ na podstawie przedłożonych informacji finansowych: Rocznego sprawozdania finansowego Spółki wg stanu na dzień 31 grudnia 2022 r. (dalej zwanym sprawozdaniem całorocznym) ustalił, że: 1) kapitał własny Spółki wg bilansu całorocznego za 2022 r. wyniósł 34 084 mln zł ; 3) zysk netto osiągnięty przez Stronę wg bilansu całorocznego za 2022 r. wyniósł 3 258 mln zł. Biorąc pod uwagę powyższe Organ stwierdził, że kara pieniężna w wysokości 25 000 zł, w sposób istotny nie ingeruje w możliwości finansowe Spółki.
Zdaniem Rzecznika w przedmiotowej sprawie fakt uchybienia terminowi w udzieleniu odpowiedzi na reklamacje nie był związany z działaniami siły wyższej, ale z niezachowaniem należytej staranności przez podmiot.
Organ wskazał, że dobrem chronionym przez przepis o charakterze sankcyjnym, jakim jest art. 32 ust.1 ustawy o Rzeczniku Finansowym jest w zakresie zakreślonym granicami sprawy jest możliwość terminowego zapoznania się przez klienta z treścią odpowiedzi na jego reklamację. Nawet uznając, że naruszenie było wynikiem działania nieumyślnego, trudno stwierdzić, że skutki w obrębie dóbr chronionych przez art. 32 ustawy o Rzeczniku Finansowym uzasadniają uznanie naruszenia za znikome skoro odpowiedź została udzielona dopiero 78 dni oraz 111 dni od daty wpływu reklamacji. W ocenie Rzecznika brak jest więc racjonalnych powodów do przyjęcia, by naruszenie prawa miało charakter znikomy, co przesądza o braku możliwości zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przewidziana przez art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przesłanka odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Nie zaistniały przesłanki umorzenia postępowania. Nie nastąpiło również przedawnienie karalności. Biorąc pod uwagę powyższe Rzecznik uznał, że nałożenie kary pieniężnej w wysokości określonej w zaskarżonej decyzji jest zasadne i zgodne z wytycznymi zawartymi w art. 32 ust. 2 ustawy o Rzeczniku.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Spółka zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. art. 107 § 1 pkt 1 k.p.a. przez wskazanie, że organem, który wydał decyzję jest Rzecznik Finansowy dr B. P., podczas gdy w chwili wydania decyzji dr B. P. nie był już Rzecznikiem Finansowym, co doprowadziło do wydania decyzji z błędnie oznaczonym organem, a zatem z rażącym naruszeniem prawa;
b. art. 268a k.p.a. w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 32 ustawy o Rzeczniku Finansowym przez wydanie decyzji przez pracownika upoważnionego przez Rzecznika Finansowego dr B. P. (i.) w sytuacji nieobsadzenia organu (brak powołania nowego Rzecznika Finansowego) w chwili wydania decyzji; (ii.) z jednoczesnym oznaczeniem w decyzji, że wydającym ją organem jest Rzecznik Finansowy dr B. P., co doprowadziło do wydania decyzji przez nieobsadzony organ oraz braku możliwości ustalenia przez Skarżącą, kto wydał decyzję, co stanowi rażące naruszenie prawa;
c. art. 7, 77 § 1 i art. 80 oraz z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, a także na niewystarczającym uzasadnieniu faktycznym decyzji, wyrażające się zwłaszcza w:
i. oparciu uzasadnienia faktycznego decyzji (s. 2-3) wyłącznie na pismach organu i sprawozdaniu finansowym banku, a także w ograniczeniu oceny materiału dowodowego wyłącznie do tych dokumentów (s. 2-3 decyzji), a w konsekwencji brak oceny wiarygodności i mocy dowodowej całości materiału dowodowego,
ii. powołaniu jako dowód pisma [...]S.A. (s. 2 decyzji), podczas gdy Stroną postępowania jest [...]S.A.,
iii. uwzględnieniu w uzasadnieniu prawnym decyzji pism klientów z 2 marca 2022 r. oraz 20 kwietnia 2022 r. (s. 4 decyzji) bez uprzedniej oceny ich wiarygodności i mocy dowodowej,
iv. jednoczesnym ustaleniu, że bank nie odpowiedział na pisma klientów z 2 marca 2022 oraz 20 kwietnia 2022 r. (s. 4 decyzji) oraz, że bank odpowiedział na ww. pisma, a opóźnienie w odpowiedzi wynosiło 78 dni oraz 111 dni (s. 8 decyzji),
v. ustaleniu, że ww. pisma klientów stanowiły reklamacje w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy,
vi. braku wskazania w uzasadnieniu faktycznym decyzji przyczyn, z których organ odmówił wiarygodności oraz mocy dowodowej pismom banku z 4 lipca 2022 r., w których bank poinformował klientów o wykonaniu wyroku, co doprowadziło do błędnego ustalenia wysokości kary;
d. art. 7, 77 § 1 i art. 80 oraz z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, a także na niewystarczającym uzasadnieniu faktycznym decyzji, wyrażające się zwłaszcza w braku ustalenia, że zachodzą przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że nie ma podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary,
e. art. 7, 77 § 1 i art. 80 oraz z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, a także na niewystarczającym uzasadnieniu faktycznym decyzji, wyrażające się zwłaszcza w:
i. ustaleniu, że stopień naruszenia przepisów ustawy, okoliczności ich naruszenia oraz możliwości finansowe Skarżącego uzasadniają wymierzenie kary w wysokości 25 000 zł;
ii. braku ustalenia, że rozmiar naruszenia nie był istotny; czas trwania naruszenia był krótkotrwały; naruszenie nie wpłynęło na interesy ekonomiczne klientów ani na funkcjonowanie rynku finansowego.
iii. braku ustalenia, że: naruszenie nie było umyślne; Bank odpowiedział na pisma klientów; bank wykonał wyrok w dniu 28 czerwca 2022 r. (zrealizował żądania klientów); Bank odpowiadał terminowo na pisma Rzecznika; Rzecznik Finansowy nie nałożył dotychczas na Skarżącego żadnej kary na podstawie Ustawy
- co doprowadziło do błędnego ustalenia, że nie ma podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.
a. art. 2 pkt 2 ustawy - przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że: (i.) bank nie może w żadnym zakresie badać, czy skierowane do niego pismo klienta stanowi reklamację w rozumieniu ustawy, a także na (ii.) braku przyjęcia ścisłej interpretacji tego przepisu na potrzeby zastosowania sankcji administracyjnej, co doprowadziło do błędnego uznania, iż pisma klientów z 2 marca 2022 r. oraz z 20 kwietnia 2022 r. stanowiły reklamacje w rozumieniu ustawy, na które bank nie odpowiedział w terminie, a w konsekwencji do nałożenia kary pieniężnej na Skarżącą na podstawie art. 32 ust. 1 w zw. z art. 6 i art. 7 ustawy;
b. art. 32 ust. 1a ustawy - przez jego zastosowanie i uznanie go za materialnoprawą podstawę rozstrzygnięcia (s. 3 decyzji), podczas gdy Skarżący nie dopuścił się naruszenia art. 31 ustawy, a postępowanie w sprawie w ogóle nie dotyczyło tej kwestii;
c. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. - przez jego niezastosowanie i brak odstąpienia od wymierzenia kary, mimo że waga naruszenia było znikoma, interes klientów został naruszony w stopniu nieznacznym. Bank nie naruszył obowiązków celowo oraz zaprzestał naruszania prawa;
d. art. 189a § 2 k.p.a. w zw. z art. 189d k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 2 ustawy - przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przepisy ustawy regulują w sposób wyczerpujący zasady wymiaru kary pieniężnej z art. 32 ust. 1 ustawy i nie stosuje się w tym zakresie przepisów działu IVa KPA (s. 6 decyzji), co doprowadziło do braku zastosowania przez organ art. 189d k.p.a., a w konsekwencji braku uwzględnienia wszystkich okoliczności (przesłanek) istotnych dla ustalenia wysokości kary;
e. art. 32 ust. 2 ustawy - przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że (i.) dla oceny naruszeń dokonanych przez podmiot rynku finansowego nieistotne są ustalenia oraz wymiar kary określone przez Rzecznika Finansowego w innych postępowaniach; (ii.) w kryterium "okoliczności naruszenia przepisów przez podmiot rynku finansowego" mieści się prowadzenie przez podmiot rynku finansowego działalności gospodarczej, które uzasadnia podwyższenie wysokości kary, a także, iż (iii.) z faktu prowadzenia działalności gospodarczej należy wywodzić wyższy niż przeciętny standard staranności podmiotu rynku finansowego, co doprowadziło do ustalenia wysokości kary bez uwzględnienia kryteriów korzystnych dla Skarżącej, a pozaustawowych kryteriów niekorzystnych dla Skarżącej, a do zawyżenia wysokości kary;
f. art. 32 ust. 2 ustawy - przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wadliwej subsumpcji (a częściowo jej braku) stanu faktycznego pod przesłanki ustalania wysokości kary z art. 32 ust. 2 ustawy, co doprowadziło do wymierzano bankowi kary w nadmiernej wysokości 25.000,00 zł (przy wymiarze maksymalnym 100.000,00 zł).
Wskazując na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o jej uchylenie w całości. Dodatkowo Skarżąca wniosła o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Rzecznik Finansowy wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnośnie zarzutu nieważności organ wskazał, że brak piastuna organu administracji publicznej, niezależnie od powodu jego braku (śmierć, wygaśnięcie mandatu, aresztowanie), nie powoduje ustania bytu organu administracji publicznej i wygaśnięcia udzielonych upoważnień administracyjnych. Zdaniem organu dopiero zniesienie organu administracyjnego powodowałoby utratę mocy udzielonego upoważnienia, dlatego z dniem zaprzestania sprawowania funkcji organu przez daną osobę nie wygasają udzielone przez nią pełnomocnictwa administracyjne, a ważność takich pełnomocnictw należy oceniać na dzień ich wydania, chyba że zostały one odwołane przez osobę, która je udzieliła, lub jej następcę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej zwanej "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa.
Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Rzecznika Finansowego z dnia 31 października 2024 r. nakładającą na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 25 000 zł w związku z naruszeniem przez Spółkę obowiązków nałożonych art. 6 i 7 ustawy o Rzeczniku Finansowym.
W pierwszej kolejności Sąd odniesie się do najdalej idących zarzutów nieważności zaskarżonej decyzji. Zdaniem Skarżącej w przedmiotowej sprawie decyzja została wydana przez pracownika upoważnionego przez B. P., który to na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie sprawował funkcji Rzecznika Finansowego. W konsekwencji – zdaniem Skarżącej – wobec nieobsadzenia organu (brak powołania nowego Rzecznika Finansowego) w chwili wydania decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa tj. art. 268a k.p.a. w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 32 ustawy o Rzeczniku Finansowym. Zdaniem organu brak piastuna organu administracji publicznej, niezależnie od powodu jego braku (śmierć, wygaśnięcie mandatu, aresztowanie), nie powoduje ustania bytu organu administracji publicznej i wygaśnięcia udzielonych upoważnień administracyjnych. W przedmiotowej sprawie Sąd podzielił w powyższej kwestii stanowisko organu.
Przed analizą właściwych przepisów prawa wskazać należy, że okoliczność odwołania B. P. i jednocześnie brak powołania nowego piastuna organu przed dniem wydania zaskarżonej decyzji jest okolicznością bezsporną (zob. str. 6-7 skargi). Dodatkowo zaskarżona decyzja została podpisana przez B. B. – Naczelnika Wydziału Kar na mocy aktualnego w dniu wydania zaskarżonej decyzji upoważnienia z dnia 4 września 2023 r. (dołączone do akt administracyjnych).
Zgodnie z art. 268a k.p.a. organ administracji publicznej może upoważniać, na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej, pracowników obsługujących ten organ do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, zaświadczeń, a także do poświadczania za zgodność odpisów dokumentów przedstawionych przez stronę na potrzeby prowadzonych postępowań z oryginałem. Zaistniała w przedmiotowej sprawie sytuacja dotycząca posługiwania się przez pracownika organu dotychczasowym upoważnieniem w okresie braku powołania nowego piastuna organu była przedmiotem analizy dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych i doktryny.
Jak wskazano w doktrynie "pełnomocnictwa (upoważnienia administracyjne) są udzielane przez organ i brak osoby fizycznej wykonującej funkcje organu (wskutek śmierci, wygaśnięcia mandatu czy aresztowania) nie znosi samego organu i nie wpływa na ważność upoważnień do czasu, gdy nie zostaną one uchylone lub zmienione przez piastuna organu. Dopiero zniesienie organu administracyjnego powoduje utratę mocy udzielonego upoważnienia" ( por. M. Jaśkowska, pkt 11 do art. 268a w Komentarz aktualizowany do kodeksu postępowania administracyjnego, publ. SIP LEX 2020).
Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 496/06, w którym stwierdzono, że z dniem zaprzestania sprawowania funkcji organu przez daną osobę nie wygasają udzielone przez nią pełnomocnictwa administracyjne, a ważność takich pełnomocnictw należy oceniać na dzień ich wydania, chyba że zostały one odwołane przez osobę, która je udzieliła, lub jej następcę. Powyższe stanowisko było podzielane również w orzecznictwie NSA (zob. wyroki NSA z dnia: 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt II FSK 1458/18, 24 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 2553/17).
Zdaniem Sądu brak powołania na dzień wydania zaskarżonej decyzji osoby na piastuna Rzecznika Finansowego nie ma wpływu na ważność zaskarżonej decyzji podpisanej przez prawidłowo upoważnionego pracownika. Tym samym za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 268a k.p.a. w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 32 ustawy o Rzeczniku Finansowym. W tym miejscu wskazać należy, że strona skarżąca prawidłowo wskazała, iż na pierwszej stronie zaskarżonej decyzji nieprawidłowo wskazano, że organem (a mówiąc precyzyjnie piastunem organu), który wydał decyzję jest "Rzecznik Finansowy B. P.podczas gdy w chwili wydania decyzji B. P. nie pełnił funkcji Rzecznika Finansowego. Wskazane naruszenie art. 107 § 1 pkt 1 k.p.a. – zdaniem Sądu – nie miało ani charakteru rażącego, ani nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Ze stanowiska strony skarżącej jednoznacznie wynikało, że nie ma ona żadnych wątpliwości co do odwołania B. P. z funkcji Rzecznika Finansowego w stanie faktycznym na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Skarżąca kwestionuje natomiast – zdaniem Sądu błędnie – ważność upoważnienia dla pracownika organu w okresie którym nikt nie został powołany do pełnienia funkcji Rzecznika Finansowego.
Po rozpatrzeniu zarzutów dotyczących nieważności zaskarżonej decyzji odnieść się należy do zasadniczej w przedmiotowej sprawie kwestii prawidłowości kwalifikacji przez organ wystąpień klientów z dnia 2 marca 2022 r. oraz z dnia 20 kwietnia 2022 r. jako reklamacji w rozumieniu ustawy o Rzeczniku Finansowym. Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy o Rzeczniku Finansowym za reklamację uznaje się wystąpienie skierowane do podmiotu rynku finansowego przez jego klienta, w którym klient zgłasza zastrzeżenia dotyczące usług świadczonych przez podmiot rynku finansowego. Zdaniem Sądu przepisy ustawy o Rzeczniku Finansowym nie wymagają by w reklamacji zgłoszone było jakiekolwiek skonkretyzowane roszczenie, czy to o charakterze majątkowym czy niemajątkowym.
Podobne stanowisko prezentowane jest również w literaturze przedmiotu. Zdaniem A. Urbańczyk "Zasadniczo elementem odróżniającym reklamację od innych pism czy wniosków kierowanych do podmiotu rynku finansowego jest wyrażenie przez klienta, w jakikolwiek sposób, niezadowolenia z działalności tego podmiotu. W tym kontekście warunkiem uznania wystąpienia klienta za reklamację nie jest zatytułowanie składanego pisma jako "reklamacji'' lub posłużenie się pojęciem reklamacji w treści tego pisma. Kluczowe znaczenie ma bowiem treść oświadczenia klienta kierowanego do podmiotu rynku finansowego i okoliczność, czy zawiera ono krytyczne stwierdzenia, wyraża dezaprobatę dla działań tego podmiotu" (A. Urbańczyk, 9.4. Pojęcie reklamacji w ustawie o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym [w:] Nowe zasady dystrybucji ubezpieczeń. Zagadnienia prawne, red. J. Pokrzywniak, Warszawa 2018).
W ocenie Sądu elementem przesądzającym o uznaniu danego wystąpienia klienta za "reklamację" jest fakt wyrażenia niezadowolenia z działania podmiotu rynku finansowego w jakikolwiek sposób, oraz to, że odnosi się ono do usług świadczonych przez dany podmiot. Z pisma klientów z dnia 2 marca 2022 r. (str. 1206 elektronicznych akt administracyjnych) wynika, że dotyczyło ono umowy kredytu mieszkaniowego "[...]" hipoteczny z dnia 8 maja 2007 r. W piśmie tym pełnomocnik klientów wyraził niezadowolenie z braku wykonania prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w L, [...]z dnia 21 grudnia 2021 r. sygn. akt [...]stwierdzającego nieważność Aneksu nr [...]z dnia 14 lipca 2008 r. do ww. umowy kredytu mieszkaniowego. Jak wskazano w ww. piśmie na skutek wskazanego orzeczenia Skarżąca była zobowiązana do rozliczenia dotychczas spełnionych przez klientów świadczeń (zarówno w PLN, jak i w CHF) oraz przedstawienia im nowego harmonogramu spłat kredytu, czego – zdaniem pełnomocnika klientów – Skarżącą nie wykonała. Dodatkowo na stronie drugiej pisma klientów z dnia 2 marca 2022 r. wskazano konkretne żądania wobec podmiotu rynku finansowego. Całościowa analiza treści ww. pisma klientów wskazuje, że spełnia ono kryteria uznania go za reklamację.
Analogicznie Sąd uznał w przypadku pisma klientów z dnia 20 kwietnia 2022 r. (str. 1194 elektronicznych akt administracyjnych) istnieją przesłanki do zakwalifikowania jego jako reklamacji w rozumieniu ustawy o Rzeczniku Finansowym. W piśmie tym pełnomocnik klientów ponagla Skarżącą co do realizacji reklamacji złożonej przy piśmie klientów z dnia 2 marca 2022 r. W analizowanym piśmie ponownie wskazano na brak przeliczenia przez Skarżącą kredytu, brak rozliczenia dokonanych do tej pory spłat kredytu oraz brak przedstawienia klientom nowego harmonogramu spłat spornego kredytu.
W konsekwencji za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 2 pkt 2 ustawy o Rzeczniku Finansowym. Zdaniem Sądu oba wystąpienia klientów mają bezpośredni związek z umowa kredytu mieszkaniowego, którego stroną jest Skarżąca.
Wyjaśnienia wymaga, że po złożeniu przez klienta reklamacji, podmiot rynku finansowego rozpatruje reklamację i udziela klientowi odpowiedzi na piśmie (art. 5 ust. 1 ustawy o Rzeczniku Finansowym). Termin udzielenia odpowiedzi na reklamację określa art. 6 ww. ustawy, zgodnie z którym odpowiedzi należy udzielić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania reklamacji. Do zachowania terminu wystarczy wysłanie odpowiedzi przed jego upływem.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że 30-dniowy termin na udzielenie odpowiedzi na reklamację klientów z dnia 2 marca 2022 r. upłynął w dniu 1 kwietnia 2022 r. a dla ponaglenia dotyczącego rozpatrzenia reklamacji z dnia 20 kwietnia 2022 r. upłynął w dniu 20 maja 2022 r. Natomiast z akt sprawy wynika, że Spółka odpowiedzi na reklamacje nie wysłała ze wskazanych terminach ustawowych. Biorąc powyższe pod uwagę - w ocenie Sądu - Rzecznik zasadnie uznał, że Spółka nie udzieliła odpowiedzi na obie reklamacje w ramach 30-dniowego terminu wynikającego z art. 6 ustawy o Rzeczniku Finansowym nie wyjaśniając jednocześnie klientom przyczyn opóźnienia i nie wskazując okoliczności, które musiały być ustalone dla rozpatrzenia sprawy (art. 7 ustawy). W ocenie Sądu za realizację ustawowych obowiązków Skarżącej nie mogą być uznane pisma Skarżącej z dnia 4 lipca 2022 r. (str. 958 - 961 elektronicznych akt administracyjnych) gdzie klienci jedynie zostali poinformowani o wykonaniu prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w L, [...]z dnia 21 grudnia 2021 r. sygn. akt [...], a nie sposobie rozpatrzenia reklamacji. W pismach tym Skarżąca w ogóle nie wymienia pism klientów z dnia 2 marca 2022 r. i 20 kwietnia 2022 r. ani też nie wskazuje, że odpowiada na reklamacje klientów. Na marginesie wskazać należy, że analizowane pisma Skarżącej i tak zostały wysłane w terminie dłuższym niż 30 dni od otrzymania reklamacji (zakładając hipotetycznie, że sporne pisma Spółki stanowią odpowiedź na reklamacje klientów co nie ma rzecz jasna miejsca w przedmiotowej sprawie).
Uwzględniając powyższe Sąd doszedł do przekonania, że nie mógł okazać się skuteczny zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 oraz z art. 107 § 3 k.p.a. odnośnie braku wskazania w uzasadnieniu faktycznym decyzji przyczyn, z których organ odmówił wiarygodności oraz mocy dowodowej pismom Spółki z dnia 4 lipca 2022 r. Zdaniem Sądu Skarżąca prawidłowo wskazuje w tym zakresie brak wyczerpującej analizy wskazanej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jednakże kwestia ta pozostaje bez istotnego wpływu na wynik sprawy. Ponowna analiza tej kwestii przez organ nie mogłaby doprowadzić do zmiany rozstrzygnięcia organów ze względów opisanych powyżej okoliczności, tj. treść i termin wydania pism Spółki.
W ocenie Sądu wskazywane w skardze wykonanie wyroku sądu powszechnego w dniu 28 czerwca 2022 r. nie ma istotnego znaczenia w przedmiotowej sprawie, gdyż dotyczy ona odrębnej kwestii terminowego udzielenia odpowiedzi Skarżącej na reklamacje klientów.
Przechodząc do kwestii wysokości nałożonej na Skarżącą kary finansowej, wskazać należy, że zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o Rzeczniku Finansowym, Rzecznik może nałożyć karę pieniężną w wysokości do 1 000 000 zł w przypadku naruszenia przez podmiot rynku finansowego obowiązków nałożonych m.in. art. 6 i 7. Przy ustalaniu wysokości kary Rzecznik zobowiązany jest do stosowania zasady proporcjonalności, tj. uwzględnienia stopnia i okoliczności naruszenia, jak również możliwości finansowych podmiotu (art. 32 ust. 2 ww. ustawy). W praktyce oznacza to, że sam fakt naruszenia nie stanowi samoistnej podstawy do wyznaczenia wysokości kary, a pod uwagę należy wziąć m.in. stopień naruszenia, winę oraz inne okoliczności, które miały wpływ na naruszenie. Przy ocenie stopnia naruszenia przepisów przez podmiot rynku finansowego powinno się zatem uwzględnić w szczególności: rozmiar tego naruszenia, okres jego trwania, wpływ naruszenia na sytuację klientów, w tym ich interesy ekonomiczne, oraz liczbę naruszeń z odniesieniem jej do rozmiaru działalności prowadzonej przez podmiot. W tym zakresie Sąd uznał za bezzasadny zarzut naruszenia art. 32 ust. 2 ustawy o Rzeczniku.
W przedmiotowej sprawie niedochowanie obowiązków wskazanych w art. 6, art. 7 ustawy o Rzeczniku Finansowym ma charakter jednoznaczny. Ustalając wysokość kary Rzecznik wśród okoliczności obciążających Spółkę wymienił okoliczność, że stwierdzone naruszenie miało bezpośredni wpływ na możliwość podjęcia przez klientów dalszych kroków w zakresie dochodzenia realizacji prawomocnego sądu powszechnego w przedmiocie zawartej umowy kredytu mieszkaniowego, a także brak udzielenia odpowiedzi na reklamacje. Zasadne jest - w ocenie Sądu - stanowisko, że kara w wysokości 25. 000 zł nie jest nadmierna.
Zdaniem Sądu słusznie Rzecznik przyjął, że nie wystąpiły okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na Spółkę. Nie można przy tym podzielić stanowiska Spółki o znikomej wadze naruszonego przez Spółkę prawa. Biorąc pod uwagę, że sposób postępowania Spółki polegający na braku terminowego udzielenia odpowiedzi na reklamację, wywołał negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych tj. dóbr chronionych przez art. 6 w zw. z art. 7 ustawy o Rzeczniku Finansowym, to waga naruszenia nie może być traktowana jako znikoma. W konsekwencji, w ocenie Sądu, tak ustalony wymiar kary nie przekracza granic uznania administracyjnego, w jakich wydawana została zaskarżona decyzja. Z powyższych względów błędny okazał się zarzut naruszenia art. 189a § 2 k.p.a. w zw. z art. 189d k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 2 ustawy.
W ocenie Sądu za oczywistą omyłkę pisarską należy uznać wskazanie art. 32 ust. 1a ustawy na stronie trzeciej decyzji. Jak słuszne wskazał organ w odpowiedzi na skargę przepis ten nie został wskazany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Za oczywistą omyłkę pisarską należy uznać powołanie jako dowodu pisma [...]S.A. z 14 września 2024 r. (strona druga zaskarżonej decyzji), gdyż już na stronie piątej zaskarżonej decyzji wskazano "Dowód: pismo [...]S.A. z dnia 14 września 2024 r.".
Podnoszone przez Skarżącą zarzuty procesowe dotyczące klasyfikacji pism klientów jako reklamacji stanowią konsekwencje błędnej – zdaniem Sądu – wykładni przez Skarżącą przepisów prawa materialnego. Wbrew twierdzeniom skargi decyzja została oparta nie tylko na pismach organu i sprawozdaniu finansowym Spółki, ale m.in. również na pismach klientów z dnia 2 marca 2022 r. oraz dnia 20 kwietnia 2022 r.
W ocenie Sądu strona skarżąca (str. 9 skargi) zasadnie wskazuje, że organ jednocześnie ustalił "Bank nie odpowiedział na pisma klientów z 2 marca 2022 oraz 20 kwietnia 2022 r. (s. 4 decyzji) oraz, że bank odpowiedział na ww. pisma, a opóźnienie w odpowiedzi wynosiło 78 dni oraz 111 dni (s. 8 decyzji)". Odnosząc się do słusznie zauważanej w skardze niespójności w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Sąd przypomina, że odpowiedź na obie reklamacje klientów nie została udzielona przez Skarżącą w ustawowym terminie. W konsekwencji słusznie stwierdzona przez Skarżącą niespójność w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowi naruszenie przepisów postępowania, które nie może mieć istotnego wpływu wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Podsumowując Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszenia przez Rzecznika przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.