VI SA/WA 456/20

VI SA/Wa 456/20 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-03-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6174 Sędziowie i asesorzy sądowi
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II GSK 711/20 - Postanowienie NSA z 2023-06-29
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 52
art.77, art.71,
Ustawa  z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art.3 par.2, art.5, art.58 par.1, art.232
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Agnieszka Łąpieś – Rosińska po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na akt Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odwołania sędziego z delegacji postanawia: 1.odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r., Minister Sprawiedliwości (dalej również jako "organ") na podstawie art. 77 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 2019, poz. 52 ze zm. dalej u.s.p.) delegował sędziego [...] (dalej "skarżący"), do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie Okręgowym w [...] na okres od [...] września 2019 r. do dnia [...] lutego 2020 r.
Pismem z dnia [...] listopada 2019 r., Minister Sprawiedliwości odwołał skarżącego z delegowania do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie Okręgowym w [...].
Skarżący, pismem z dnia [...] grudnia 2019 r., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2019 r. W skardze zarzucił naruszenie:
1) zasady niezawisłości sędziowskiej, stanowiącej gwarancję skutecznej ochrony sądowej, o której mowa w art. 19 ust. 1 zdanie drugie TUE, w zw. z art. 2 TUE
i wyrażoną w nim wartością państwa prawnego - poprzez wydanie zaskarżonego aktu w reakcji na wydanie przez Skarżącego, zasiadającego jako sędzia w składzie SO w [...], postanowienia z dnia [...] listopada 2019 r. (sygn. [...]), będącego środkiem służącym realizacji zasady lojalnej współpracy (art. 4 ust. 3 TUE) i mającym na celu zapewnienie prawa stron do skutecznej ochrony sądowej w świetle wyroku TSUE z dnia 19 listopada 2019 r., A.K. (Niezależność Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego), sprawy połączone C-585/18, C-624/18 i C-625/18;
2) art. 77 § 4 w zw. z art. 77 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (u.s.p.) w zw. z art. 2 Konstytucji RP i wyrażoną w nim zasadą ochrony uzasadnionych oczekiwań - poprzez odwołanie skarżącego z delegowania
z dniem wydania pisma, wobec czego odwołanie to wywarło skutek retroaktywny, mając wpływ na ważność czynności podjętych w tym dniu przez Skarżącego;
3) art. 77 § 4 u.s.p. w zw. z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP - poprzez odwołanie skarżącego z delegowania w sytuacji, gdy nie zaistniały ku temu przesłanki,
o których mowa w art. 77 § 1 pkt 1 u.s.p., tzn. ani nie ustały względy racjonalnego wykorzystania kadr sądownictwa powszechnego oraz potrzeby wynikające
z obciążenia zadaniami poszczególnych sądów w odniesieniu do SO w [...], ani nie zaktualizowały się one w odniesieniu do SR w [...], co oznacza, że Skarżącemu nie zapewniono podczas delegacji warunków pracy odpowiadających godności urzędu sędziego.
W związku z powyższymi zarzutami, skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonego aktu w całości, względnie uchylenie zaskarżonego aktu w całości - stosownie do art. 146 § 1 p.p.s.a. oraz zasądzenie od Ministra Sprawiedliwości zwrotu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazał, że zaskarżone pismo Ministra Sprawiedliwości stanowi akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W ocenie skarżącego, odwołanie go z delegowania do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie Okręgowym w [...], nastąpiło w związku z wydanym przez skarżącego postanowieniem zobowiązującym Kancelarię Sejmu do przedstawienia sądowi oryginałów lub urzędowo poświadczonych odpisów zgłoszeń oraz wykazów obywateli i wykazów sędziów popierających kandydatów na członków KRS oraz oświadczeń obywateli lub sędziów o wycofaniu poparcia dla tych kandydatów.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, iż rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości
w przedmiocie delegowania sędziego nie rozstrzyga sprawy administracyjnej i nie działa w płaszczyźnie administracyjnoprawnej, lecz w sferze prawa ustrojowego sądów powszechnych i wynikającego z niego nadzoru administracyjnego Ministra Sprawiedliwości nad działalnością administracyjną sądów, w związku z powyższym skarga skarżącego powinna podlegać odrzuceniu, jako skarga wniesiona na akt wydany przez podmiot powiązany organizacyjnie z jego adresatem i poza administracyjnoprawną płaszczyzną.
Odnosząc się do zarzutów skargi i do zarzutu pozbawienia stron postępowań toczących się w Sądzie Okręgowym w [...] (w tym stron postępowań prowadzonych przed sądem w składzie którego zasiada skarżący), gwarancji skutecznej ochrony prawnej w dziedzinach objętych prawem unijnym w związku
z naruszeniem niezawisłości sędziowskiej skarżącego, organ przytoczył treść przepisów Prawa Unii Europejskiej w tym Traktatu o unii Europejskiej oraz treść przepisów ustawy o ustroju sądów powszechnych i wskazał, że gwarantują one sędziemu odwołanemu z delegowania do pełnienia obowiązków sędziego w innym sądzie, dalszy jego udział w rozpoznaniu sprawy, w trakcie której nastąpiło odwołanie z delegowania. Tylko bowiem na wniosek sędziego lub z urzędu kolegium sądu właściwe dla miejsca jego delegowania, po zasięgnięciu opinii prezesów właściwych sądów, może zwolnić sędziego z obowiązku rozpoznania części lub wszystkich spraw (przydzielonych sędziemu w sądzie, do którego był delegowany).
Tym samym wykluczona jest nawet hipotetyczna możliwość instrumentalnego traktowania decyzji o odwołaniu sędziego z delegowania do innego sądu, jako narzędzia wpływu Ministra Sprawiedliwości na sędziów w obszarze objętym ochroną ich niezawisłości.
W konsekwencji nieuzasadniony jest również zarzut rzekomej retrospektywności zaskarżonego aktu oraz wszelkie twierdzenia skarżącego oparte na tym zarzucie.
Z ostrożności procesowej, organ podniósł także, iż skarga jest niezasadna ponieważ stosownie do art. 77 § 4 u.s.p., odwołanie sędziego delegowanego na podstawie art. 77 § 1 pkt 1 u.s.p. następuje bez zachowania okresu uprzedzenia.
Możliwość odwołania sędziego delegowanego do innego sądu na czas oznaczony bez zachowania okresu uprzedzenia powoduje więc, że skarżący z faktu jego delegowania na podstawie art. 77 § 1 pkt 4 u.s.p. do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie Okręgowym w [...], nie mógł wywodzić skutku w postaci konieczności trwania tego delegowania w pełnym okresie wskazanym w piśmie
o delegowaniu skarżącego.
Ponadto, postanowienia art. 77 u.s.p. do wyłącznego uznania Ministra Sprawiedliwości pozostawiają kwestię delegowania sędziego do pełnienia obowiązków sędziego w innym sądzie i jednocześnie nie zobowiązują Ministra Sprawiedliwości do wydania lub podtrzymania decyzji o delegowaniu sędziego do innego sądu nawet w razie istnienia takiej potrzeby w tym sądzie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola
ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a zakres spraw wskazany jest w art. 3 § 2, § 2a i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a.").
Skarga do sądu administracyjnego przysługuje wyłącznie w sprawach,
w których wydawane są decyzje i postanowienia oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Zasadniczą do rozstrzygnięcia w rozpatrywanym przypadku kwestią jest ustalenie, czy niniejsza sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego.
W myśl art. 77 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 2020 poz. 365, dalej jako "u.s.p.") Minister Sprawiedliwości może delegować sędziego, za jego zgodą, do pełnienia obowiązków sędziego lub czynności administracyjnych w innym sądzie równorzędnym lub niższym,
a w szczególnie uzasadnionych wypadkach także w sądzie wyższym, mając na względzie racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego oraz potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególnych sądów.
Delegowanie przez Ministra Sprawiedliwości, o którym mowa w art. 71 § 1 powołanej ustawy, można zatem określić jako akt o charakterze porządkowym, wprawdzie niezbędny, ale wyłącznie do celów organizacyjnych (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2007 r. BSA I-4110-5/07, publ. OSNKW 2008/3/23).
Jak podkreśla się w orzecznictwie jest to akt kierownictwa wewnętrznego
z zakresu administracji sądowej i ma na celu realizację polityki kadrowej w wymiarze sprawiedliwości. Sprawy wewnętrzne administracji sądowej nie podlegają regulacjom kodeksu postępowania administracyjnego, nie dotyczą bowiem statusu sędziego jako obywatela (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2013r. sygn. akt I OSK 320/13, publ. LEX nr 1391544 ).
Stosownie do art. 77 § 4 u.s.p. sędzia delegowany na podstawie § 1 pkt 2, na czas nieokreślony, może być odwołany z delegowania, względnie z niego ustąpić za trzymiesięcznym uprzedzeniem. W pozostałych przypadkach delegowania sędziego, odwołanie lub ustąpienie sędziego następuje bez zachowania okresu uprzedzenia.
W przypadku odwołania sędziego z delegowania, zgoda taka nie jest wymagana. Odwołanie może być dokonane w każdym czasie.
Czynności Ministra Sprawiedliwości w powyższym zakresie nie mają charakteru decyzji administracyjnej w rozumieniu prawa administracyjnego, rozstrzygającej indywidualna sprawę, ani charakteru aktu władczego ze sfery władzy sądowniczej (por. cyt. uchwała pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2007 r. sygn. BSA I – 4110 – 5/07).
W przedmiotowej sprawie Minister Sprawiedliwości skorzystał
z przysługującego mu uprawnienia określonego w powyżej przytoczonym przepisie
i z dniem [...] listopada 2019r., odwołał skarżącego z delegowania do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie Okręgowym w [...].
Należy podkreślić, że akt delegacji (odwołania z delegacji) wbrew twierdzeniom skarżącego, nie jest aktem o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a., podlegającym kognicji sądów administracyjnych. Z art. 5 pkt. 2 p.p.s.a. wynika bowiem, że sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających
z podległości służbowej pomiędzy przełożonymi i podwładnymi. Przykładem takiej sprawy jest właśnie sprawa niniejsza, w której delegacja sędziego, czy odwołanie
z delegacji stanowi akt Ministra Sprawiedliwości o charakterze wewnętrznym dotyczący obsady personalnej w podległych sądach (por. cyt. wyrok NSA z dnia 18 października 2013r. sygn. akt I OSK 320/13).
Jak zauważa organ, sędzia sądu powszechnego z racji sprawowanego przez Ministra Sprawiedliwości nadzoru administracyjnego nad działalnością administracyjną sądów powszechnych niewątpliwie powiązany jest organizacyjnie
z Ministrem Sprawiedliwości, a rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości
w przedmiocie delegowania sędziego do pełnienia czynności sędziego w innym sądzie stanowić akt modyfikujący stosunek służbowy sędziego poprzez czasowe - odmienne od określonego aktem nominacyjnym Prezydenta - ukształtowanie władzy sądzenia przyznanej sędziemu aktem nominacyjnym Prezydenta. Rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie delegowania sędziego nie rozstrzyga zatem sprawy administracyjnej i nie działa w płaszczyźnie administracyjnoprawnej, lecz
w sferze prawa ustrojowego sądów powszechnych i wynikającego z niego nadzoru administracyjnego Ministra Sprawiedliwości nad działalnością administracyjną sądów.
Mając powyższe na uwadze i fakt, że przedmiot postępowania nie mieści się
w zakresie kognicji sądu administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę jako niedopuszczalną.
Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd orzekł o zwrocie uiszczonego
w sprawie wpisu sądowego.