VI SA/Wa 45/07

VI SA/Wa 45/07 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-03-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2007-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek /przewodniczący/
Małgorzata Grzelak /zdanie odrebne/
Izabela Głowacka-Klimas
Symbol z opisem
6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Sygn. powiązane
II GSK 315/07 - Wyrok NSA z 2008-01-10
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Asesor WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2007 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz J. T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2006r. Minister Sprawiedliwości po rozpoznaniu odwołania J. T. od uchwały Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) utrzymał zaskarżoną uchwałę w mocy.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] lipca 2006 r. J. T. przystąpiła do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przed Komisją Egzaminacyjną działającą na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. Uchwałą tej Komisji z dnia [...] lipca 2006 r. ustalony został wynik Jej egzaminu na 187 punktów.
W złożonym do Ministra Sprawiedliwości odwołaniu od w/w uchwały J. T. podniosła, iż na pytania nr 121, 128, 173, 191, 202, 209 względnie na pytania nr 46 i 112 udzieliła poprawnej odpowiedzi, za które nie zaliczono Jej punktu. Nadto wskazała na błędne przyjęcie, za podstawę rozstrzygającą o prawidłowości odpowiedzi w pytaniu numer 123 - art. 147 § 3 k.s.h. zamiast 127 § 3 k.s.h.; w pytaniu numer 142 - art. 202 § 4 k.s.h. oraz art. 369 § 5 k.s.h. zamiast art. 202 § 5 k.s.h. oraz art. 369 § 6 k.s.h. Odwołująca zarzuciła także naruszenie prawa materialnego przepisu art. 33 9 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych poprzez błędne sformułowanie pytań o numerach: 46, 112, 128, 173, 191, 202, 209 to jest w sposób umożliwiający udzielenie więcej niż jednej prawidłowej odpowiedzi, bądź w sposób uniemożliwiający udzielenie poprawnej odpowiedzi. Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o zmianę uchwały nr [...] Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. z dnia [...] lipca 2006 r. poprzez zaliczenie jako prawidłowych odpowiedzi udzielonych na pytania nr 121,
128, 173, 191, 202, 209, bądź na pytania nr 46, 74, 112, 121, 128, 191, 202 oraz 209 ewentualnie o uchylenie powołanej uchwały Nr [...] Komisji Egzaminacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ niższego stopnia.
Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2006r. Minister Sprawiedliwości uznając odwołanie J. T. jako bezzasadne utrzymał zaskarżoną uchwałę w mocy. Uzasadniając zaskarżoną decyzję organ podniósł, iż zgodnie z art. 3310 ust. 1 ustawy o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.), po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego Komisja ustala wynik zdającego w drodze uchwały i ogłasza ten wynik. Natomiast art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych stanowi, iż pozytywny wynik egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów.
Zgodnie z powyższym organ stwierdził, iż po wnikliwej analizie akt osobowych J. T., zwłaszcza zawartego w nich testu i karty odpowiedzi oraz całości dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem, iż egzamin, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 z późn. zm.).
Organ podniósł, iż z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół zgodny z obowiązującymi przepisami; również uchwała Komisji podpisana została przez Przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej. Podkreślił, iż z treści uchwały wynika jednoznacznie, iż w dniu [...] lipca 2006 r. J. T. z testu wyboru uzyskała wynik 187 (sto osiemdziesiąt siedem) punktów, w związku z czym wynik egzaminu konkursowego jest negatywny. Jednocześnie organ badając złożone odwołania i odnosząc się do podniesionych w nim zarzutów merytorycznych dotyczących zawartego w teście na egzamin konkursowy i uwzględniając powyższe okoliczności, po ponownym przeliczeniu punktów ustalił, że J. T. faktycznie uzyskała 187 (sto osiemdziesiąt siedem) punktów i wynik negatywny z egzaminu konkursowego, bowiem nie uzyskała wymaganych przez ustawę co najmniej 190 punktów niezbędnych dla uznania wyniku za pozytywny.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżąca J. T. (dalej powoływana jako skarżąca) wniosła o jej uchylenie w całości zarzucając organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca ponownie podniosła zarzuty dotyczące błędnego ustalenia wyniku egzaminu konkursowego zarówno przez przedmiotową Komisję Egzaminacyjną jak i Ministra Sprawiedliwości.
Skarżąca wskazała m.in., iż w pytaniu numer 121 testu egzaminacyjnego Komisja Egzaminacyjna błędnie uznała za prawidłową odpowiedź B, podczas, gdy z analizy treści tego pytania wynika, iż żadna z podanych do wyboru odpowiedzi nie jest prawidłową.
Kwestionowane pytanie brzmiało: "Za zobowiązania spółki cywilnej powstałe przed dniem jej przekształcenia w spółkę jawną, wspólnicy odpowiadają po jej przekształceniu:
A. tak, jak wspólnicy spółki jawnej
B. na dotychczasowych zasadach przez okres trzech lat, licząc od tego dnia,
C. na dotychczasowych zasadach w każdym czasie."
Zdaniem skarżącej Komisja Egzaminacyjna błędnie uznała jako prawidłową odpowiedź B, podając za podstawę prawną tej odpowiedzi art. 584 k.s.h.
Skarżąca wskazała, iż przepis art. 26 § 5 zd. 3 k.s.h. wyraźnie odsyła w przypadku przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną wyłącznie do art. 553 § 2 i 3 k.s.h. Wskazała, że żaden z przepisów Kodeksu spółek handlowych nie zawiera jakiegokolwiek odniesienia w tym przypadku do art. 584 k.s.h., który jako podstawę prawną odpowiedzi, a co za tym idzie przyznania punktu za w/w pytanie, przyjęła Komisja Egzaminacyjna.
W związku z powyższym, skarżąca wskazała, iż bez wyraźnej delegacji ustawowej nie ma podstaw do stosowania w przypadku jej przekształcenia przepisów regulujących kwestie przekształcenia spółek osobowych w inne spółki osobowe, a w szczególności przepisu art. 584 k.s.h. Skarżąca wskazała, iż za zobowiązania spółki cywilnej wspólnicy tej spółki odpowiadają solidarnie. Solidarność zobowiązania natomiast, wynikać musi wprost z przepisu prawa lub czynności prawnej. Z dniem
przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną, zgodnie z art. 26 § 5 zd. 2 k.s.h. spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny wspólników. Podniosła, że w skład majątku wspólnego wspólników wchodzą zarówno przysługujące im powstałe w związku z prowadzoną przez nich działalnością, jaki i zobowiązania wspólników spółki cywilnej. W związku z tym, zgodnie z art. 26 § 5 zd. 2 k.s.h., z dniem przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną, podmiotem wszelkich zobowiązań staje się spółka jawna, która na mocy art. 8 § k.s.h. posiada zdolność prawną i sądową, czego wyrazem jest legitymacja bierna spółki - a nie wspólników spółki cywilnej - w sprawach o roszczenia za zobowiązania powstałe przed dniem przekształcenia.
Zdaniem skarżącej jedyną prawidłową odpowiedzią, spośród trzech wskazanych przez Komisję Egzaminacyjną była w przypadku omawianego pytania odpowiedź A i taką odpowiedź zaznaczyła skarżąca.
Skarżąca wskazała ponadto, iż w związku z niekonsekwencją redakcji treści pytań numer 46, 112 oraz 173, Komisja Egzaminacyjna błędnie nie uznała za prawidłowych odpowiedzi skarżącej udzielonych na pytanie numer 46 i 112, bądź też na pytanie numer 173. W pytaniu numer 173, jako podstawę rozstrzygnięcia Komisja Egzaminacyjna uznała jedynie przepisy, wskazujące na zasadę postępowania w przypadkach określonych w w/w przepisach, a nie w oparciu o całość prawa pracy.
Skarżąca udzieliła w przypadku w/w pytania odpowiedzi kierując się całokształtem przepisów prawa pracy, bowiem nie wskazywało ono, iż prawidłowym będzie powołanie się jedynie na zasadę.
Skarżąca zaznaczyła, iż ponadto taka formuła pytania, która powoduje, iż wśród wskazanych przez Komisję Egzaminacyjną i nie zakwestionowanych przez Ministra Sprawiedliwości, odpowiedzi może znajdować się więcej niż jedna prawidłowa odpowiedź, jest niezgodna z art. 339 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. Przepis ten wskazuje wyraźnie, iż egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. W związku z tym Minister Sprawiedliwości naruszył przepis art. 339 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w zw. z art. 80 kpa, sankcjonując niezgodną z prawem formułę pytań egzaminacyjnych.
Skarżąca podniosła, iż również z treści pytań numer 46 i 112 nie wynikało, czy pytający miał na myśli to, czy prawidłową odpowiedzią będzie odpowiedź udzielona w oparciu o "zasadę" czy też o fasadę oraz wyjątki. Po przeanalizowaniu podanych przez Komisję Egzaminacyjną prawidłowych odpowiedzi na powyższe pytania, skarżąca stwierdziła, iż pytający w przypadku tych pytań, odmiennie niż w przypadku pytania numer 173, w sposób dorozumiany założył, iż skarżąca powinna udzielić odpowiedzi biorąc pod uwagę nie tylko "zasadę", ale również przepisy, regulujące daną kwestię w sposób szczególny.
W związku z tym, zdaniem skarżącej konsekwentnie należało takie "dorozumiane" założenie przyjąć w przypadku odpowiedzi na pytanie numer 173. Dlatego też, w opinii skarżącej zaznaczona przez nią w tym pytaniu odpowiedź powinna zostać uznana za prawidłową.
W przeciwnym razie, tj. przyjmując takie rozumowanie pytającego, iż jeżeli w pytaniu nie wspomniano, czy w przy rozstrzyganiu danej kwestii chodzi o zasadę czy o zasadę, z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych przepisami prawa, Komisja Egzaminacyjna powinna uznać za prawidłowe odpowiedzi skarżącej na pytania 46 oraz 112, w których skarżąca oparła odpowiedź na ogólnej
zasadzie, zaznaczając w przypadku pytania numer 46 odpowiedź A (niekaralność usiłowania), a w przypadku pytania numer 112 - odpowiedź A (przyjmując, iż "co do zasady" w sprawach rozpoznawanych przez sąd według przepisów o postępowaniu nieprocesowym, sąd orzeka w składzie jednego sędziego, bez ławników). Zdaniem skarżącej takie sformułowanie pytań egzaminacyjnych, na które w zależności od przyjętej reguły interpretacyjnej (nie wskazanej przez pytającego) może być udzielona więcej niż jedna odpowiedź narusza art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.
Jednocześnie skarżąca wskazała, iż nie może ona ponosić ujemnych konsekwencji, będących następstwem błędu organu formułującego pytania, skoro nie postąpiła w sposób przez prawo zakazany, a wszelkie wątpliwości dotyczące treści pytań winny być rozpatrywane na jej korzyść. Powyższe jest wyrazem fundamentalnej i konstytucyjnej zasady, tj. zasady państwa prawa. Skarżąca dokonała wyboru odpowiedzi prawidłowej bądź to w pytaniu numer 173, bądź w pytaniach 46 i 112, w zależności od przyjętej zasady interpretacji pytań. Spełniła zatem ustawowe przesłanki konieczne do przyznania jej punktu.
Skarżąca podniosła również, iż nie zgadza się z decyzją Komisji Egzaminacyjnej oraz Ministra Sprawiedliwości, uznającej za niewłaściwe odpowiedzi skarżącej na pytania numer 191 oraz 202, gdyż w w/w pytaniach prawidłową była więcej niż jedna odpowiedź, oraz na pytanie numer 128, w którym żadna ze wskazanych odpowiedzi nie jest prawidłowa, co wprost narusza przepis art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.
Skarżąca podkreśliła, iż Minister Sprawiedliwości nie dokonał oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego w myśl art. 80 k.p.a oraz oceniając zasadność zarzutów skarżącej błędnie nie zastosował przepisu art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Pytania sformułowane przez Komisję Egzaminacyjną w sposób oczywisty naruszały w/w przepis, bowiem wskazywały błędne odpowiedzi, kilka prawidłowych odpowiedzi, bądź też żadna z odpowiedzi zamieszczonych w teście nie była prawidłowa. Dlatego też, zdaniem skarżącej, Minister Sprawiedliwości błędnie uznał zarzuty skarżącej za bezzasadne.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy).
W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie każde wszak naruszenie prawa przez organy administracji publicznej daje Sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Przepisy art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 zwanej dalej p.p.s.a.) określają przypadki, w których decyzje lub postanowienia podlegają uchyleniu.
Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów uznać należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności może wyłonić się kwestia, czy na uchwałę komisji egzaminacyjnej dotyczącą ustalenia wyniku egzaminu osobie egzaminowanej służy odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Taką wątpliwość rodzi wzgląd, że żaden z przepisów ustawy o radcach prawnych nie wskazuje terminu w jakim odwołanie powinno być wniesione, a także brak jest przepisu kompetencyjnego odnośnie formy i treści rozstrzygnięcia jakie władny jest wydać Minister Sprawiedliwości w następstwie wpłynięcia takiego odwołania. Niemniej, mimo wchodzących w grę wątpliwości Sąd przychyla się do stanowiska, że odwołanie, o którym mowa w przepisie art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, jest odwołaniem o którym mowa w art. 127 § 1 k.p.a. Na taką wykładnię może wskazywać treść przepisu art. 331 ust. 2 cytowanej ustawy, w myśl którego Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji egzaminacyjnej. Sformułowanie "organ wyższego stopnia", zawarte w powołanym wyżej przepisie, po pierwsze nadaje komisji egzaminacyjnej przymiot organu administracji publicznej pierwszej instancji, a po drugie wyraźnie nawiązuje do treści art. 127 § 2 k.p.a., zgodnie z którym właściwy do rozpoznania odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia. Zdaniem Sądu uchwała komisji egzaminacyjnej w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację, jako rozstrzygnięcie o charakterze władczym i jednostronnym, pozwala postępowanie egzaminacyjne traktować jako indywidualną sprawę administracyjną, w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Toteż, zdaniem Sądu, w sprawach nieuregulowanych w ustawie o radcach prawnych, a w szczególności w zakresie wymogów odwołania oraz rozstrzygnięć organu wyższego stopnia, mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym kierunku zmierza zresztą i orzecznictwo sądowe. I tak w świetle wyroku WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2006 r., II SA/Ol 119 (LEX nr 205607) w sytuacji gdy ustawodawca nie określi wyraźnie, w jakiej formie prawnej sprawa powinna być załatwiona, rozstrzygające znaczenie ma charakter sprawy oraz treść przepisów będących podstawą działania organu administracji publicznej, do którego właściwości należy załatwienie sprawy. Jeżeli z tych przepisów wynika, że w sprawie wymagane jest jednostronne rozstrzygnięcie organu administracji publicznej o wiążących konsekwencjach obowiązującej normy prawa administracyjnego dla indywidualnie określonego podmiotu i konkretnego stosunku administracyjnoprawnego, oznacza to, że sprawa wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Za takim poglądem przemawiają również względy wykładni funkcjonalnej, a w szczególności wskazane w art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Zgodnie z tym przepisem aplikantem radcowskim może być osoba, która m.in. uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu konkursowego. Stąd, w razie wniesienia odwołania od uchwały komisji egzaminacyjnej w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację, Minister Sprawiedliwości musi tę kwestię rozstrzygnąć merytorycznie, gdyż jest to istotna przesłanka ustawowa w sprawie ubiegania się o wpis na listę aplikantów. Niezależnie od powyższego, gdyby nawet założyć, że rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ustalenia wyniku konkursowego na aplikacje nie zostało dokonane w ramach instytucji odwołania, o której mowa w art. 127 k.p.a., rozstrzygnięciu temu należałoby nadać charakter tzw. czynności materialnotechnicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Niewątpliwie rozstrzygnięcie w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację dotyczy uprawnień osoby egzaminowanej, które wyraźnie wynikają z powołanych wyżej przepisów ustawy o radcach prawnych. Rozstrzygnięcia o takim charakterze podlegają zaś kontroli sądu administracyjnego, co wynika z powołanego przepisu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Brak jest więc dostatecznych podstaw dla negowania administracyjnoprawnego charakteru rozstrzygnięcia Ministra Sprawiedliwości wydanego w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, a tym bardziej stwierdzania nieważności wydanej decyzji w takiej sprawie, zwłaszcza w sytuacji nieprecyzyjnego w tym względzie stanu prawnego.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi w pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, iż w myśl powołanego przepisu 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.
Wskazać trzeba, że w niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości w toku ponownego postępowania winien wyjaśnić wszystkie istotne wątpliwości dotyczące zakwestionowanych pytań, zawartych w spornym teście egzaminacyjnym na aplikację radcowską.
Kwestionowane pytanie nr 121 brzmiało następująco:
"Za zobowiązania spółki cywilnej powstałe przed dniem jej przekształcenia w spółkę jawną, wspólnicy odpowiadają po jej przekształceniu:
A. tak, jak wspólnicy spółki jawnej;
B. na dotychczasowych zasadach przez okres trzech lat, licząc od tego dnia;
C. na dotychczasowych zasadach w każdym czasie".
Według klucza odpowiedzi testowych prawidłowa jest odpowiedź "B". Skarżąca udzieliła odpowiedzi "A".
Odnosząc się do wywodów skarżącej zawartych w odwołaniu, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że odpowiedź "B" jest prawidłową odpowiedzią na postawione pytanie, a zarzuty i dowodzenie, że właściwą jest udzielona przez nią odpowiedź "A" - są wynikiem nieporozumienia.
Organ stwierdził, że spółka cywilna ulega przekształceniu w spółką jawną wedle reguł określonych w art. 26 § 4 - 6 k.s.h. Według Ministra chodzi o przekształcenie w rozumieniu przepisów tytuły IV działu III k.s.h., ale nowela stanowi już o tym expressis verbis używając określenia "przekształcenie".
Przepisy k.s.h. nie przewidują procedury przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną, w odróżnieniu od jej przekształcenia w inne spółki (art. 551 § 2 i 3 k.s.h.), gdyż w istocie przekształcenie, o którym mowa, polega na wpisaniu spółki do rejestru jako spółki jawnej (uprawnione jest używanie określenia "przerejestrowanie"). Brak procedury przekształceniowej - zdaniem organu - nie oznacza jednak, że do przekształcenia spółki cywilnej w jawną nie stosuje się żadnych unormowań działu III tytułu IV k.s.h. Wprawdzie art. 26 § 5 zd. 3 k.s.h. odsyła do odpowiedniego tylko stosowania art. 553 § 2 i 3 k.s.h., ale w rachubę wchodzą - według Ministra - także przepisy art. 574 i art. 584 k.s.h. normujące odpowiedzialność wspólników spółki przekształcanej za jej zobowiązania powstałe przed dniem przekształcenia. Organ - powołując się właśnie na przepis art. 584 k.s.h., zamieszczony w rozdziale 5 działu III tytułu IV k.s.h. "Przekształcenie spółki osobowej w inną spółkę osobową" - wskazał, że wspólnicy spółki przekształcanej odpowiadają za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przekształcenia na dotychczasowych zasadach przez okres trzech lat licząc od tego dnia. Minister uznał, że przepis ten niewątpliwie dotyczy także wspólników spółki cywilnej przekształconej w spółkę osobową, scilicet spółkę jawną. Organ wskazał jednocześnie, iż pogląd taki można spotkać w komentarzach do k.s.h., które jednak z reguły pomijają poruszane zagadnienia. Jako przykład organ powołał stanowisko A. Witosza wyrażone w publikacji: Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Orzecznictwo, pod red. J. A. Strzępki, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001, s. 1273, według którego przepis ten dotyczy także wspólników spółki cywilnej, jako spółki przekształcanej w inną spółkę osobową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie przesądzając na obecnym etapie kontroli sądowoadministracyjnej, która z odpowiedzi wskazanych w zakwestionowanych pytaniach testowych w tym w pytaniu nr 121 jest jednoznacznie prawidłowa - zwraca uwagę na występujące w literaturze przedmiotu poglądy, które winny znaleźć wyraźne odzwierciedlenie w wywodach Ministra Sprawiedliwości.
Zauważyć należy przede wszystkim, iż zgodnie z poglądami doktryny nowelizacja kodeksu spółek handlowych z dnia 12 grudnia 2003 r. dokonała istotnej zmiany konstrukcyjnej w regulacji przekształcenia spółki cywilnej w spółkę handlową. Mianowicie przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną (tzw. dobrowolne i przymusowe) jest regulowane w sposób wyczerpujący w przepisach art. 26 § 4-6 k.s.h., a więc w przepisach o spółce jawnej. Natomiast przepisy o przekształceniu spółki cywilnej dotyczą tylko przekształcenia tej spółki w spółkę handlową inną niż jawna (art. 551 § 2 i 3 k.s.h.). W konsekwencji przyjmuje się, iż umiejscowienie regulacji przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną w przepisach o spółce jawnej (tj. w art. 26 § 4-6 k.s.h.) jednoznacznie przesądza sprawę, że do takiego przekształcenia nie musi się stosować przepisów art. 552-570 k.s.h. oraz przepisów art. 571-574 k.s.h. albo art. 581-584 k.s.h. (tak m.in. A. Szumański /w:/ S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, R. Zabłocki, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do artykułów 459-633. Suplement do Tomu IV, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 28). Warto wskazać także, iż w doktrynie stwierdza się wyraźnie, iż reguły wskazane w przepisach art. 551 i nast. k.s.h. obowiązują jedynie przy przekształceniu spółki cywilnej w spółkę handlową inną niż spółka jawna, co w konsekwencji powoduje, że długi zaciągnięte przez wspólników spółki cywilnej przed jej przekształceniem w spółkę jawną są nadal wspólnymi długami wspólników, za które odpowiadają oni solidarnie bez ograniczeń czasowych (tak m.in. D. Pawłyszcze /w:/ Wygaśnięcie odpowiedzialności za długi wspólników przekształcanej spółki osobowej, PPH z 2004 r., nr 9, str. 24).
W tej sytuacji uznać trzeba, że skoro powołany przez Ministra Sprawiedliwości, jako podstawa prawna prawidłowej odpowiedzi na pytanie nr 121 - przepis art. 584 k.s.h. ma zastosowanie wyłącznie do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę handlową inną niż spółka jawna, to konieczne jest jednoznaczne wyjaśnienie czy może mieć ono zastosowanie w spornym pytaniu testowym.
Podobnie należy odnieść się do wszystkich zakwestionowanych pytań w zakresie treści art. 33 9 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych.
Nadto Sąd wskazuje, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem legalności nie należy oceniać prawidłowości testu natomiast należy kierować się wskazaniem zawartym w powołanym wyżej artykule. W przypadku sporów doktrynalnych i rozbieżności w orzecznictwie sądów nawet w przypadku udzielenia błędnej lub kierującej się innym poglądem odpowiedzi należy w ocenie sądu rozważyć możliwość uznania odpowiedzi .za zaliczoną. Wniosek taki wynika zdaniem Sądu z powołanego wyżej art. ustawy 33 9 ust. 1 z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych.
Mając powyższe zastrzeżenia na uwadze Sąd zobowiązany był uchylić wydaną przez Ministra Sprawiedliwości decyzję z dnia [...] września 2006 r. celem przeprowadzenia przez ten organ ponownej analizy zarzutów związanych ze spornymi pytaniami zawartymi w teście egzaminacyjnym na aplikację radcowską.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy.
Zdanie odrębne
Zdanie odrębne
Działając na podstawie art. 137 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - ( Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stwierdzam, iż nie podzielam stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku, zgodnie z którym Minister Sprawiedliwości rozpatrując odwołanie kandydata od wyników egzaminu uprawniony był do wydania decyzji administracyjnej stanowiącej następnie przedmiot merytorycznej oceny przez sąd administracyjny.
Przedmiotem skargi wniesionej przez J. T. jest decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2006 r. wydana na skutek rozpoznania odwołania w/w od wyników egzaminu na aplikację radcowską. Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych - wydał decyzję utrzymującą w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do sprawa aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. z dnia [...] lipca 2006 r.
W moim przekonaniu przedmiotowa decyzja podlega stwierdzeniu nieważności, albowiem brak jest podstaw prawnych do jej wydania przez Ministra Sprawiedliwości. Podstawą prawną decyzji może być norma prawa materialnego (wyjątkowo - procesowego) ustanowiona aktem powszechnie obowiązującym. Decyzja jest wydana "bez podstawy prawnej", gdy albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację do działania, albo przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydaniu decyzji administracyjnych i postanowień rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne. Przepis taki daje podstawy albo do stosowania innych prawnych form działania administracji, albo wyznacza ściśle ramy załatwiania spraw przez wydanie decyzji (Barbara Adamiak, Janusz Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C. H. BECK Warszawa 2003r.s. 717).
Moim zdaniem w przepisach ustawy z dnia z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych brak jest przepisu prawnego, który umocowuje Ministra Sprawiedliwości do wydania decyzji administracyjnej wskutek rozpoznana odwołania od wyników egzaminu ustalonych uchwałą Komisji Egzaminacyjnej. Oczywistym jest, że odstąpienie przez ustawodawcę od określenia wprost w normie prawnej formy decyzji administracyjnej dla załatwienia konkretnej sprawy samo przez się nie oznacza, że forma taka jest wyłączona, a według poglądów wyrażonych w nauce prawa administracyjnego, jeżeli przepis prawny nie określa formy konkretyzacji sytuacji prawnej obywatela, organ administracji publicznej powinien dokonać jej w formie decyzji administracyjnej (vide: J. Jędrośka, B. Adamiak /w:/ Glosa do wyroku NSA z dnia 27 kwietnia 1981r. sygn. akt SA 761/81 - OSP: KA nr 5/82; Andrzej Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Małgorzata Jaśkowska, Andrzej Wróbel, Zakamycze 2005 str. 611). W doktrynie prawa administracyjnego oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego zwraca się uwagę na to, że przepisy prawa materialnego przewidują decyzyjną formę załatwiania danej sprawy nie tylko w sposób bezpośredni, ale także przez określenie w formie czasownikowej kompetencji organu do rozstrzygania sprawy (np. zezwala, przydziela, stwierdza). Zawsze jednak koniecznym warunkiem przyjęcia takiego domniemania jest ustalenie, iż istnieje sprawa administracyjna i organ administracji publicznej właściwy do jej załatwienia. Zgodnie bowiem z art. 104 § 2 k.p.a. decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Decyzją administracyjną jest jednostronna czynność (oświadczenie woli) z zakresu prawa administracyjnego. Decyzja administracyjna jako czynność prawna jednostronna charakteryzuje się tym, że dochodzi do skutku przez złożenie oświadczenia woli przez organ administracji publicznej. Oznacza to, że jakkolwiek strona bierze udział w procesie kształtowania treści decyzji lub nawet podjęcie decyzji jest uwarunkowane zgodą (wnioskiem) strony, to ostateczne rozstrzygnięcie należy do organ. Decyzja administracyjna - jako indywidualny akt administracyjny - stanowi zatem wyraz władczego działania prawnego organu administracji, wywołującego skutki prawne.
W świetle powyższego zatem, aby uznać że Minister Sprawiedliwości upoważniony był do wydania decyzji administracyjnej należałoby przyjąć, że Komisja Egzaminacyjna jest organem administracji publicznej, a podjęta przez nią uchwała jest jednostronną czynnością (oświadczeniem woli) z zakresu prawa administracyjnego. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Uchwała komisji egzaminacyjnej ustalająca wynik egzaminu kandydata nie jest bowiem ani decyzją ani czynnością lub aktem dotyczącym uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Omawiana uchwała jest wyłącznie oświadczeniem wiedzy z tym zastrzeżeniem, że nie potwierdza ono uprawnień lub obowiązków kandydata. Celem tej uchwały nie jest wywołanie skutku prawnego, (choć prawdą jest, że skutek taki pośrednio wywołuje) a zatem nie stanowi formy konkretyzacji uprawnień lub obowiązków (por. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych /w:/ Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2(5)/2006). Omawiana uchwała nie rozstrzyga indywidualnej sprawy wynikającej z przepisu prawa materialnego i nie wywołuje skutków w sferze prawnej adresata. Stąd ustawodawca nie przewidział w ustawie o radcach prawnych możliwości rozstrzygnięcia odwołania o którym mowa w art. 3310 ust. 2 w drodze decyzji administracyjnej. W wyroku z dnia 21 grudnia 2006r. II GSK 331/06 ( nie publ.) Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, iż "w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że pojęcie kompetencji odróżnia się od pojęcia zadań, czy zakresu działania organu administracji publicznej. Z określenia zadań nie wynika automatycznie upoważnienie ( kompetencja ) do podejmowania określonych czynności lub aktów. Również samo określenie zakresu działania organu nie może stanowić podstawy do działań władczych organu administracji. Działanie organu administracji publicznej musi mieć bowiem konkretną podstawę prawną (normę kompetencyjną, określającą formy prawne, jakimi może się posługiwać organ administracji)". Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, iż z treści przepisu art. 3310 ust. 2 powołanej ustawy, zgodnie z którym "Od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości" nie wynika upoważnienie dla Ministra Sprawiedliwości do rozpoznania odwołania w formie decyzji. Podkreślenia wymaga również, iż komisja egzaminacyjna działa przy Ministrze Sprawiedliwości jako organie administracji publicznej sama takiego atrybutu nie posiadając. Komisja egzaminacyjna nie jest ani terenowym organem administracji rządowej ani organem jednostki samorządu terytorialnego w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 6 k.p.a. Nie jest także organem lub podmiotem, powołanym z mocy ustawy lub porozumienia, uprawnionym do załatwiania spraw indywidualnych w drodze decyzji administracyjnych. W/w komisja nie załatwia sprawy w rozumieniu art. 104 k.p.a.
W konsekwencji stwierdzić należy, iż Minister Sprawiedliwości rozpoznając odwołanie stosownie do treści art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych w sposób nieuprawniony wystąpił w charakterze organu odwoławczego w rozumieniu przepisów postępowania administracyjnego, który rozpatruje środek zaskarżenia od rozstrzygnięcia organu I instancji, albowiem uchwała komisji egzaminacyjnej ustalająca wynik egzaminu jak wskazano powyżej - nie jest ani decyzją ani czynnością lub aktem dotyczącym uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy uzyskuje, więc kompetencje do ponownego, merytorycznego zbadania i rozstrzygnięcia sprawy w granicach, w jakich była ona rozpatrywana przez organ pierwszej instancji ( Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2006r. II GK 182/06, nie publ.). Wydanie uchwały przez komisję egzaminacyjną w sprawie ustalenia wyniku konkursowego na aplikację radcowską nie kończy postępowania w sprawie wpisu na listę radców prawnych, gdyż nie jest to załatwienie sprawy przez organ administracji publicznej w rozumieniu art. 104 k.p.a. Sprawą indywidualną jest natomiast dokonanie wpisu na listę aplikantów radcowskich lub odmowa tego wpisu. Przy czym komisja egzaminacyjna w tym przedmiocie nie podejmuje żadnego rozstrzygnięcia, gdyż jest to wyłączna kompetencja właściwej okręgowej izby radców prawnych, jako jednostki organizacyjnej samorządu radcowskiego (art. 33 ust. 3 ustawy o radcach prawnych). Dopiero uchwała organów samorządu radcowskiego w sprawie przyjęcia na aplikację radcowską, jest niewątpliwie oświadczeniem woli kompetentnego organu administracyjnego, podjętym w wyniku zastosowania prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego (wyników egzaminu konkursowego), w trybie, formie uregulowanej prawem procesowym, zakomunikowanym stronie w celu wywołania skutku prawnego w sferze stosunku materialno-prawnego.
Nie można również zgodzić się z twierdzeniem, iż w rozdziale IV ustawy
o radcach prawnych regulującym aplikację radcowską i egzamin radcowski - przewidziano dwa odrębne postępowania tj. konkursowe ( egzaminacyjne ) oraz dotyczące wpisu, których zakończenie wieńczy wydanie ostatecznego rozstrzygnięcie uprawnionego organu podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Można natomiast mówić o dwóch etapach postępowania
"w sprawie przyjęcia na aplikację radcowską". Omawiana ustawa w art. 33 ust. 1 stanowi, że nabór na aplikację radcowską przeprowadza się w drodze egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, zwanego dalej "egzaminem konkursowym". Aplikantem radcowskim może być osoba , która spełnia warunki określone w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 3-5 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu konkursowego.
Wpis na listę aplikantów radcowskich następuje po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego na podstawie uchwały okręgowej izby radców prawnych właściwej ze względu na miejsce złożenia zgłoszenia, o którym mowa w art. 333
ust. 2. Uzyskanie przez kandydata pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego uprawnia go do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich w ciągu 2 lat od dnia ogłoszenia wyników egzaminu konkursowego ( art. 33 ust. 3). Egzamin konkursowy przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku rad okręgowych izb radców prawnych, zwane dalej "komisjami" (art. 331 ust. 1).
Z zestawienia cytowanych wyżej przepisów wynika, że w omawianej ustawie stworzono niewątpliwie dwa etapy postępowania "w sprawie przyjęcia na aplikację radcowską" wieńczonego uchwałą o wpisie lub odmowie wpisu na listę aplikantów radcowskich. Pierwszy z tych etapów nosi miano "egzaminu konkursowego", drugi rozpoczyna się od złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich. Użycie
w art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych sformułowania, że od uchwały komisji egzaminacyjnej służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości, nie ma jednak przesądzającego znaczenia dla uznania pierwszego etapu postępowania w sprawie przyjęcia na aplikację radcowską za postępowanie administracyjne w rozumieniu k.p.a., które ma się kończyć wydaniem przez Ministra Sprawiedliwości decyzji administracyjnej. Uznać należy, iż cytowany przepis art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych wprowadza jedynie na użytek omawianej ustawy swoistą "procedurę" weryfikacji wyniku kandydata natomiast nie daje podstaw dla Ministra Sprawiedliwości do wydania w tym przedmiocie decyzji, ponieważ uchwała komisji egzaminacyjnej ustalająca wynik egzaminu nie jest ani decyzją ani czynnością lub aktem dotyczącym uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, iż przyjęcie jak w niniejszej sprawie, że postępowanie egzaminacyjne jest odrębnym postępowaniem administracyjnym, które na skutek złożonego odwołania kończy się ostatecznym rozstrzygnięciem Ministra Sprawiedliwości zaskarżalnym do sądu administracyjnego nakładałoby w rzeczywistości na sąd obowiązek merytorycznego ustosunkowania się do kwestionowanych przez stronę skarżącą pytań konkursowych. Nie do zaakceptowania jest bowiem stanowisko sądu, który dopuszcza możliwość zaskarżenia decyzji Ministra Sprawiedliwości wydanej na skutek złożonego odwołania od wyników egzaminu, a swoją ocenę ogranicza do zbadania czy organ w sposób prawidłowy odniósł się do podniesionych przez skarżącą zarzutów. Nie jest możliwa ocena prawidłowości rozstrzygnięcia Ministra Sprawiedliwości
z pominięciem merytorycznej oceny kwestionowanych pytań i udzielonych odpowiedzi. Tym bardziej, iż zarzuty wniesionej skargi, dotyczą nieprawidłowości sformułowania konkretnych pytań.
Za słusznością przedstawionego wyżej stanowiska przemawia również to, że ustawodawca nie określił w omawianej ustawie sposobu postępowania w razie złożenia "odwołania" od uchwały komisji egzaminacyjnej. Zasadność argumentacji, że wzmiankowane odwołanie nie jest odwołaniem w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego wzmacnia brak zarówno zakreślenia terminu do wniesienia odwołania, jak i określenia rodzaju rozstrzygnięcia podejmowanego w wyniku jego rozpatrzenia (czy choćby wskazania, że "do postępowania w sprawie odwołania stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a."). Gdyby ustawodawca miał w zamyśle stworzenie w omawianym zakresie procedury stricte administracyjnej, w przepisach proceduralnych określiłby niezbędne elementy do których zalicza się m.in. wskazane wyżej detale, co wynika z treści § 27 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej",
Uwzględniając powyższe rozważania, również sformułowanie zawarte w art. 331 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, że Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji nie uzasadnia przyjęcia, iż "odwołanie od uchwały komisji egzaminacyjnej ustalającej wynik egzaminu " jest odwołaniem w rozumieniu k.p.a. inicjującym tryb odwoławczy kończący się wydaniem decyzji administracyjnej. Cytowane sformułowanie odnosi się wyłącznie do postępowania uregulowanego w omawianej ustawie, co do ustalenia właściwości instancyjnej w sprawach wskazanych w art. 332, art. 333 oraz art. 33 5 - 337 ustawy o radcach prawnych. Należy bowiem zauważyć, że przepisy te są przepisami ustrojowymi
w rozumieniu § 26 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej," gdyż mowa w nich o utworzonych na mocy omawianej ustawy organach: zespole, komisji (np. Minister Sprawiedliwości powołuje zespół do przygotowania pytań art. 332 ust.1, Minister Sprawiedliwości powołuje komisje spośród.... art. 335 ust. 1) ich zadaniach, kompetencji, sposobie ich obsadzania etc.
W związku z powyższym stwierdzić należy, iż wprowadzenie przez ustawodawcę możliwości wniesienia odwołania od uchwały komisji należy uznać wyłącznie jako gwarancję właściwej kontroli co do należytego ustalenia wyniku egzaminu, sformułowania pytań zgodnie z treścią art. 331 ust. 3, sporządzenia odpowiedniego protokołu, obliczenia ilości punktów za poszczególne części pracy, podsumowania wszystkich punktów. Ustawa o radcach prawnych (w brzmieniu obowiązującym w okresie adekwatnym dla niniejszej oceny) nie przewidziała natomiast przeprowadzania procesu dotyczącego ustalenia wyniku egzaminu
w drodze postępowania administracyjnego kończącego się wydaniem decyzji, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Dlatego też w niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości po rozpatrzeniu odwołania J. T. od uchwały komisji egzaminacyjnej, powinien zawiadomić odwołującą się o wynikach rozpatrzenia odwołania pismem o charakterze wyłącznie informacyjnym (ewentualnie informacyjno-wyjaśniającym). Minister Sprawiedliwości powinien również dokonać zawiadomienia o rezultacie odwołania właściwą komisję egzaminacyjną. Zawiadomienie komisji egzaminacyjnej powoduje, iż komisja ta ponownie ustala wynik egzaminu w formie uchwały. Zaznaczyć bowiem należy, iż kompetencja do ustalenia wyników kandydata i ogłoszenia wyniku egzaminu konkursowego przysługuje tylko i wyłącznie komisji egzaminacyjnej, a nie Ministrowi Sprawiedliwości, co wynika wprost z treści art. 3310 ust. 1 powołanej ustawy. Minister Sprawiedliwości jedynie zawiadamia okręgowe rady okręgowych izb radców prawnych o wynikach w/w egzaminu oraz publikuje w Biuletynie listę osób, które uzyskały pozytywny wynik egzaminu (art. 3310 ust. 3 ustawy o radcach prawnych).