VI SA/Wa 4476/23

VI SA/Wa 4476/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Sławomir Kozik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1170
art. 154 pkt 1, art. 154 pkt 3, art. 169 ust. 1 pkt 1, art. 169 ust. 6, art. 171, art. 255 ust. 1 pkt 3, art. 255 ust. 4, art. 256 ust. 2
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 75, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Asesor WSA Joanna Dąbrowska Protokolant starszy referent Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2023 r. sprawy ze skarg E. S.A. z siedzibą w L. (aktualnie E. S.A. z siedzibą w G.) oraz "N." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargi
Uzasadnienie
Decyzją z 3marca 2022 r., nr [...], Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "Urząd", "UP", "organ"), działając na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 324, dalej: "P.w.p.") oraz art. 100 K.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 P.w.p., po rozpoznaniu wniosku [...] S.A. z siedzibą w L. (dalej: "Wnioskodawca") o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy słowny "edusensus" o numerze [...] udzielonego na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Uprawniony"):
1) stwierdził z dniem 28 listopada 2017 r. wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy "edusensus" o numerze [...] w zakresie następujących towarów i usług ujętych odpowiednio w klasach 9, 16, 35, 41, 42 i 45 tj.: instrukcje i opisy do oprogramowania komputerowego; urządzenia komputerowe; urządzenia komputerowe; oprogramowanie służące do używana Internetu i światowej sieci Web; strony internetowe i/lub intranetowe zawierające informacje aktualizowane co jakiś czas, pozwalające użytkownikom na tworzenie własnych treści i dzielenie się nimi z innymi użytkownikami (internetowe strony społecznościowe); oprogramowanie do platform komputerowych; połączenia do stron internetowych; wprowadzane poprzez sieć publikacje elektroniczne; wczytywane publikacje elektroniczne (klasa 9);
drukowane publikacje, materiały instruktażowe i do nauczania; teksty drukowane; instrukcje do programów komputerowych; grafika; materiały do nauczania, materiały instruktażowe, edukacyjne, scenariusze lekcji i testy (klasa 16);
usługi reklamowe, tworzenie i publikowanie on - line reklam w sieciach komputerowych i Internecie; usługi sprzedaży materiałów edukacyjnych i wspomagających proces kształcenia prowadzone na zlecenie drogą pocztową i/lub drogą elektroniczną, a w szczególności poprzez strony Web; zarządzanie danymi i/lub plikami multimedialnymi i/lub plikami tekstowymi; prowadzenie usług doradztwa na stronach Web w zakresie sprzedaży materiałów elektronicznych i cyfrowych dotyczących organizowania procesu wydawniczego i publikowania; prowadzenie poszukiwań w plikach komputerowych na rzecz innych; kompilowanie informacji do komputerowej bazy danych (klasa 35);
edukacja na odległość; nauczanie języków na odległość; edukacja poprzez komputer lub poprzez Internet i sieci komunikacyjne; udzielanie porad i informacji na temat edukacji; publikowanie i wynajem materiałów instruktażowych i do edukacji; publikowanie publikacji elektronicznych i audio wideo; elektroniczne publikowanie; udostępnianie materiałów instruktażowych i do edukacji oraz publikacji elektronicznych poprzez sieci komunikacyjne, komputerowe oraz internetowe; usługi edukacyjne; nauczanie języków; usługi edukacyjne on-line, poprzez komputer lub sieci komunikacyjne; multimedialne publikowanie książek, magazynów, gazet, oprogramowania, gier, muzyki i publikacji elektronicznych; publikowanie elektronicznych książek i gazet on-line; udzielanie informacji i porad na temat edukacji; udzielanie informacji o charakterze edukacyjnym i/lub wydawniczym poprzez Internet, komputer lub sieci komunikacyjne; udostępnianie elektronicznych publikacji on-line, poprzez sieci komunikacyjne i komputerowe, które nie są wprowadzane z urządzenia nadrzędnego; udostępnianie materiałów instruktażowych i edukacyjnych; publikowanie tekstów innych niż teksty reklamowe; publikowanie on-line materiałów elektronicznych, audio i wideo; publikowanie i/lub wypożyczanie materiałów instrukcyjnych i edukacyjnych; usługi związane z udostępnianiem gier on-line; usługi studia nagrań; produkcja filmów; udzielanie konsultacji nauczycielom i uczniom; organizowanie targów i wystaw o tematyce edukacyjnej i kulturalnej; usługi doradztwa na stronach Web w zakresie wydawania i publikowania materiałów elektronicznych i cyfrowych; usługi w zakresie dostarczania informacji z dziedziny edukacji i na temat wydarzeń związanych z edukacją poprzez Internet i sieci komunikacyjne; usługi udostępniania gier on-line z sieci komputerowych; usługi edukacyjne polegające na udostępnianiu poprzez strony internetowe i intranetowe materiałów edukacyjnych (klasa 41);
tworzenie i administrowanie stron WWW, witryn oraz portali; usługi w zakresie oprogramowania i programowania komputerów; oprogramowywanie aplikacji multimedialnych; projektowanie oprogramowania; wypożyczanie oprogramowania do komputerów; instalowanie oprogramowania w komputerach; uaktualnianie oprogramowania komputerowego; udostępnianie stron Web, które umożliwiają użytkownikom możliwość wprowadzania elektronicznych danych; prowadzenie badań i rozwój na rzecz innych w zakresie e-Iearning, edukacji, multimediów; udzielanie konsultacji na temat oprogramowania i/lub programów komputerowych; zarządzanie portalami umożliwiającymi sprzedaż on-line zasobów do nauczania (klasa 42);
usługi w zakresie licencjonowania praw własności intelektualnej; komercyjne administrowanie licencjami na towary i usługi w dziedzinie edukacji; udostępnianie i udzielanie licencji na środki do nauczania (multimedialne i kursy) on-line; usługi licencjonowania towarów i usług w zakresie edukacji (klasa 45);
2) w pozostałym zakresie wniosek oddalił,
3) przyznał Wnioskodawcy od Uprawnionego kwotę w wysokości 1917 zł (słownie: tysiąc dziewięćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że 24 lipca 2020 r., wpłynął wniosek Wnioskodawcy o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy słowny "edusensus" o numerze [...] udzielonego na rzecz Uprawnionego. Organ wskazał że znak ten przeznaczony jest do oznaczania towarów i usług ujętych w klasach 9,16, 35, 41,42 i 45 i szczegółowo wymienił wszystkie towary i usługi. Wnioskodawca zarzucił, że powyższy znak nie był używany przez Uprawnionego w sposób rzeczywisty w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego dla ww. towarów i usług objętych rejestracją. Jako podstawę prawną swojego żądania wskazał art. 169 ust. 1 pkt 1 P.w.p. Wnioskodawca wniósł o wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie spornego prawa z dniem 28 listopada 2017 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Organ dokładnie opisał przebieg postępowania przedstawiając stanowiska stron zaprezentowane w pismach skierowanych do organu oraz na rozprawach administracyjnych. UP wyjaśnił, że w niniejszej sprawie wydanie decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy nastąpiło 27 listopada 2012 r., zaś Wnioskodawca wniósł o stwierdzenie wygaśnięcia ochrony spornego znaku z dniem 28 listopada 2017 r. Wobec powyższego UP wziął pod uwagę okres od 28 listopada 2012 r. do 28 listopada 2017 r. oraz w myśl art. 170 P.w.p. okres po tej dacie do chwili wszczęcia niniejszego postępowania, tj. do 24 lipca 2020 r. Wobec powyższego organ przeanalizował wszystkie materiały dowodowe przedłożone przez Uprawnionego na okoliczność używania spornego znaku towarowego pochodzące z okresu od 28 listopada 2012 r. do wszczęcia niniejszego postępowania, tj. do 24 lipca 2020 r.
UP po przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa oraz poglądów doktryny w zakresie ich interpretacji, wyjaśnił, że zgodnie z doktryną i orzecznictwem w postępowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy podstawowe znaczenie dowodowe mają takie dokumenty jak: faktury sprzedaży VAT, rachunki, zamówienia, potwierdzenia dostawy lub sprzedaży, ponieważ tylko tego rodzaju dokumenty świadczą o rzeczywistym występowaniu towarów lub usług w obrocie. Decydujące znaczenie mają przy tym faktury i rachunki, ponieważ potwierdzają one jednoznacznie, że wskazane w nich towary zostały sprzedane.
UP wskazał, że w niniejszej sprawie Uprawniony przedstawił na okoliczność używania spornego znaku szereg materiałów dowodowych w postaci: kopii faktur sprzedaży VAT, katalogów sprzedaży, fragmentów publikacji, umów dystrybucyjnych, zestawień sprzedaży towarów i usług, newsletterów, zdjęć produktów, ulotek oraz materiałów reklamowych. UP po przeanalizowaniu powyższych dowodów stwierdził, że w analizowanym okresie sporny znak towarowy "edusensus" o numerze [...] był używany w Polsce w sposób rzeczywisty do oznaczania następujących towarów z klasy 9: programy komputerowe i programy multimedialne; oprogramowanie komputerowe; oprogramowanie używane do integracji tekstu, fonii, grafiki, obrazów stacjonarnych i obrazów ruchomych do interaktywnego wprowadzania do aplikacji multimedialnych; oprogramowanie komputerowe nagrane na nośnikach magnetycznych jak również wprowadzane z odległych sieci komputerowych; oprogramowanie używane do multimedialnych plików w celu integracji tekstu, fonii, grafiki, stacjonarnych i ruchomych obrazów; pliki multimedialne; nośniki wszystkich rodzajów z programami i/lub zainstalowanymi danymi. Zdaniem Urzędu świadczą o tym przede wszystkim liczne faktury sprzedaży VAT (załącznik 23 do odpowiedzi na wniosek - karty 233-393, tom II akt sprawy), które dowodzą, że używanie tego znaku nie miało charakteru pozornego, a towary trafiały do odbiorców w formie wielokrotnej, długotrwałej sprzedaży. Urząd podkreślił, że udokumentowana przez Uprawnionego sprzedaż ww. towarów oznaczanych spornym znakiem trwała co najmniej kilka lat, ponieważ przedłożone faktury zostały wystawione w okresie od 2016 r. do 2020 r. Organ również zauważył, że powyższe faktury potwierdzają, iż towary oznaczane spornym znakiem były sprzedawane na terytorium Polski przez Uprawnionego oraz jego poprzednika prawnego – [...] S.A.
UP nie podzielił wątpliwości Wnioskodawcy co do wartości dowodowej przedstawionych przez uprawnionego faktur sprzedaży, Uprawniony przedłożył bowiem liczne faktury (karty 233-393, tom II) potwierdzające sprzedaż programów multimedialnych oznaczanych znakiem "edusensus". Jak wskazał UP, przedmiotowe faktury dotyczą sprzedaży tych towarów w okresie od 2016 do 2020 r. W dokumentach tych nie występuje nazwa "edusensus", lecz określenia "LOGOPEDIA",
"DYSLEKSJA", "LEKCJOTEKA". Jednak z przedłożonych przez Uprawnionego katalogów sprzedaży produktów (karty 444-513, tom II; karty 515-556, tom III) wynika, jakich towarów dotyczy sprzedaż udokumentowana fakturami, a mianowicie są to przeznaczone dla dzieci programy multimedialne wspomagające naukę i rozwój. W katalogach tych wskazano, że multimedialny pakiet edusensus LOGOPEDIA to "pierwsze i najbardziej rozpoznawalne na polskim rynku oprogramowanie, służące do diagnozy i terapii logopedycznej" (karta 490 verte, tom II). Z kolei "seria multimedialnych programów edusensus DYSLEKSJA wspomaga organizację pomocy psychologiczno - pedagogicznej dla dzieci (...). Seria edusensus DYSLEKSJA to: kompleksowy materiał pozwalający na prowadzenie zajęć korekcyjno-kompensacyjnych z dziećmi (...), ponad 730 ekranów ćwiczeń, 370 kart pracy do wydruku oraz 60 filmów przedstawiających ćwiczenia ruchowe, moduły wspomagające ocenę przyczyn i skalę trudności szkolnych (...), aplikacja umożliwiająca m.in. przeprowadzenie diagnozy pedagogicznej i zapis jej wyników, śledzenie postępów terapii" (karta 483 verte, tom II). Ponadto seria edusensus LOGOPEDIA PRO to: "programy przeznaczone dla logopedów, terapeutów, nauczycieli prowadzących zajęcia z dziećmi mającymi problemy z artykulacją głosek (...); seria 5 profesjonalnych logopedycznych programów multimedialnych wspierających profilaktykę, diagnozę oraz terapię większości zaburzeń mowy i języka występujących u dzieci (...). Logopedia PRO - pakiet podstawowy to: 5 programów multimedialnych na pendrive (...), ponad 1000 interaktywnych ćwiczeń" (karta 474, tom II). UP zauważył, że suma towarów występujących na analizowanych fakturach jest znaczna, co potwierdza, iż używanie przedmiotowego znaku nie miało charakteru pozornego. Podkreślił, że w fakturach sprzedaży nie zawsze przedstawia się całe znaki towarowe. W ocenie organu dodatkowe dowody w postaci przede wszystkim katalogów oferowanych produktów potwierdzają, że powyższe faktury dotyczą spornego znaku towarowego "edusensus" o numerze [...]. W dokumentach tych przedstawiony jest bowiem znak w jego słownej i słowno-graficznej postaci. Wobec powyższego Urząd uznał, że z całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż należy uznać za bezzasadne wątpliwości Wnioskodawcy w zakresie tego, jakich konkretnie produktów dotyczą przedstawione przez Uprawnionego dokumenty.
Urząd uznał, że przedłożony przez Uprawnionego materiał dowodowy, w szczególności faktury VAT, katalogi produktów oraz zeznania świadków D. T. i A. W., rozpatrywany łącznie pozwala na ustalenie, iż sygnowane spornym znakiem towarowym "edusensus" o numerze [...] programy multimedialne były sprzedawane w Polsce przez Uprawnionego. Po przeanalizowaniu zgromadzonych materiałów dowodowych UP stwierdził zatem, że w badanym okresie sporny znak towarowy był używany w Polsce w sposób rzeczywisty do oznaczania ww. towarów o nazwie "edusensus". Przedstawione przez Uprawnionego dowody pozwalają bowiem, zdaniem UP, stwierdzić, że znak ten był używany w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 P.w.p., do oznaczania programów multimedialnych będących w istocie programami, oprogramowaniem komputerowym wspomagającymi naukę i rozwój dzieci w analizowanym okresie. W związku z powyższym, w ocenie organu, wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia ochrony znaku towarowego "edusensus" o numerze [...] z powodu jego nieużywania w zakresie ww. towarów należy uznać za nieuzasadniony, wobec czego w tej części niniejszy wniosek podlega oddaleniu.
UP po przeanalizowaniu przedłożonych dokumentów uznał natomiast, że Uprawniony nie przedstawił materiałów dowodowych na okoliczność używania przedmiotowego oznaczenia w sposób rzeczywisty dla towarów i usług objętych ochroną, ujętych w klasach 9, 16, 35, 41, 42 i 45 wymienionych w pkt 1 sentancji decyzji. Organ wyjaśnił, że miał przy tym na uwadze, że Uprawniony przyznał, iż przedłożone przez niego dowody nie potwierdzają używania znaku "edusensus" do oznaczania następujących towarów i usług: oprogramowanie służące do używana Internetu i światowej sieci Web; strony internetowe i/lub intranetowe zawierające informacje aktualizowane co jakiś czas, pozwalające użytkownikom na tworzenie własnych treści i dzielenie się nimi z innymi użytkownikami (internetowe strony społecznościowe); oprogramowanie do platform komputerowych; połączenia do stron internetowych (klasa 9); usługi reklamowe, tworzenie i publikowanie on - line reklam w sieciach komputerowych i Internecie; usługi sprzedaży materiałów edukacyjnych i wspomagających proces kształcenia prowadzone na zlecenie drogą pocztową i/lub drogą elektroniczną, a w szczególności poprzez strony Web; zarządzanie danymi i/lub plikami multimedialnymi i/lub plikami tekstowymi; prowadzenie usług doradztwa na stronach Web w zakresie sprzedaży materiałów elektronicznych i cyfrowych dotyczących organizowania procesu wydawniczego i publikowania; prowadzenie poszukiwań w plikach komputerowych na rzecz innych; kompilowanie informacji do komputerowej bazy danych (klasa 35); edukacja na odległość; nauczanie języków na odległość; edukacja poprzez komputer lub poprzez Internet i sieci komunikacyjne;
udzielanie porad i informacji na temat edukacji; udzielanie informacji i porad na temat edukacji; udzielanie informacji o charakterze edukacyjnym i/lub wydawniczym poprzez Internet, komputer lub sieci komunikacyjne; usługi związane z udostępnianiem gier online; usługi studia nagrań; produkcja filmów; udzielanie konsultacji nauczycielom i uczniom; organizowanie targów i wystaw o tematyce edukacyjnej i kulturalnej; usługi doradztwa na stronach Web w zakresie wydawania i publikowania materiałów elektronicznych i cyfrowych; usługi w zakresie dostarczania informacji z dziedziny edukacji i na temat wydarzeń związanych z edukacją poprzez Internet i sieci komunikacyjne; usługi udostępniania gier on-line z sieci komputerowych (klasa 41); usługi w zakresie oprogramowania i programowania komputerów; oprogramowywanie aplikacji multimedialnych; projektowanie oprogramowania; wypożyczanie oprogramowania do komputerów; udostępnianie stron Web, które umożliwiają użytkownikom możliwość wprowadzania elektronicznych danych; prowadzenie badań i rozwój na rzecz innych w zakresie e-learning, edukacji, multimediów; zarządzanie portalami umożliwiającymi sprzedaż on-line zasobów do nauczania (klasa 42); komercyjne administrowanie licencjami na towary i usługi w dziedzinie edukacji (klasa 45). Wobec powyższego UP nie analizował kwestii używania spornego znaku w zakresie tych towarów i usług, ponieważ okoliczność nieużywania znaku w powyższym zakresie była bezsporna. W związku z tym organ uznał, że wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa w zakresie ww. towarów i usług jest uzasadniony.
Urząd analizując natomiast kwestię używania spornego znaku "edusensus" w odniesieniu do pozostałych towarów i usług, co do których Uprawniony stwierdził, że uzasadnione jest utrzymanie ochrony spornego znaku, tj.: instrukcje i opisy do oprogramowania komputerowego; urządzenia komputerowe; urządzenia komputerowe; wprowadzane poprzez sieć publikacje elektroniczne; wczytywane publikacje elektroniczne (klasa 9); drukowane publikacje, materiały instruktażowe i do nauczania; teksty drukowane; instrukcje do programów komputerowych; grafika; materiały do nauczania, materiały instruktażowe, edukacyjne, scenariusze lekcji i testy (klasa 16); publikowanie i wynajem materiałów instruktażowych i do edukacji; publikowanie publikacji elektronicznych i audio wideo; elektroniczne publikowanie; udostępnianie materiałów instruktażowych i do edukacji oraz publikacji elektronicznych poprzez sieci komunikacyjne, komputerowe oraz internetowe; usługi edukacyjne; nauczanie języków; usługi edukacyjne on-line, poprzez komputer lub sieci komunikacyjne; multimedialne publikowanie książek, magazynów, gazet, oprogramowania, gier, muzyki i publikacji elektronicznych; publikowanie elektronicznych książek i gazet on-line; udostępnianie elektronicznych publikacji online, poprzez sieci komunikacyjne i komputerowe, które nie są wprowadzane z urządzenia nadrzędnego; udostępnianie materiałów instruktażowych i edukacyjnych; publikowanie tekstów innych niż teksty reklamowe; publikowanie on-line materiałów elektronicznych, audio i wideo; publikowanie i/lub wypożyczanie materiałów instrukcyjnych i edukacyjnych; usługi edukacyjne polegające na udostępnianiu poprzez strony internetowe i intranetowe materiałów edukacyjnych (klasa 41); tworzenie i administrowanie stron WWW, witryn oraz portali; instalowanie oprogramowania w komputerach; uaktualnianie oprogramowania komputerowego; udzielanie konsultacji na temat oprogramowania i/lub programów komputerowych (klasa 42); usługi w zakresie licencjonowania praw własności intelektualnej; udostępnianie i udzielanie licencji na środki do nauczania (multimedialne i kursy) on-line; usługi licencjonowania towarów i usług w zakresie edukacji (klasa 45), stwierdził, iż zgromadzony w aktach niniejszej sprawy materiał dowodowy nie potwierdza rzeczywistego używania tego znaku do oznaczania wskazanych towarów i usług.
Analizując przedstawione przez Uprawnionego materiały dowodowe w postaci faktur VAT dotyczących sprzedaży towarów (karty 233-393, tom II) organ stwierdził, że dokumenty te nie potwierdzają okoliczności oferowania lub wprowadzania do obrotu żadnego ze wskazanych powyżej towarów i usług. Zauważył, że przedmiotowe faktury nie dotyczą sprzedaży jakiegokolwiek z ww. towarów i usług. W żadnej z nich nie występują bowiem tego rodzaju kategorie towarów i usług, wobec czego stwierdził, że Uprawniony nie przedstawił dowodów potwierdzających, iż były one przedmiotem sprzedaży.
Organ wskazał, że w niniejszej sprawie Uprawniony przedłożył również umowy dystrybucyjne zawarte z różnymi podmiotami ([...] sp. z o.o. sp. k., [...] sp. z o.o. sp. k., [...] sp. z o.o. - karty 557-572, tom III), których przedmiotem były "produkty edukacyjne (książki, programy multimedialne, pomoce edukacyjne)" znajdujące się w ofercie handlowej Uprawnionego. Stwierdził jednak, że Uprawniony nie wykazał, iż powyższe umowy doprowadziły do sprzedaży wskazanych powyżej towarów i usług. UP podkreślił, że samo zawarcie umów w celach dystrybucyjnych nie stanowi rzeczywistego używania znaku towarowego "edusensus". Zdaniem organu, o takim używaniu można by mówić dopiero w przypadku, gdyby towary i usługi sygnowane tym znakiem trafiły do obrotu pod ww. marką i stały siędostępne na rynku. Jednak takiej okoliczności Uprawniony nie udowodnił, ponieważ nie przedstawił żadnych faktur i rachunków potwierdzających sprzedaż ww. towarów i usług. Przedłożone przez niego umowy zostały bowiem zawarte z podwykonawcami, którzy mieli sprzedawać produkty pochodzące od Uprawnionego. Zdaniem UP należy przede wszystkim stwierdzić, że z treści tych umów w żaden sposób nie można wywnioskować, iż skutkiem ich zawarcia było udostępnienie i oferowanie w obrocie ww. towarów i usług sygnowanych spornym znakiem lub ich nabycie przez odbiorców. Z materiału dowodowego nie wynika, by umowy te doprowadziły do kontaktu klientów z ww. towarami/usługami na rynku. Mając na uwadze powyższe organ uznał, że ww. przedłożone przez Uprawnionego umowy nie potwierdzają rzeczywistego używania spornego znaku w zakresie wskazanych towarów i usług.
Organ wskazał również, że Uprawniony przedstawił dokumenty określone jako "zestawienia sprzedaży towarów i usług oferowanych pod znakiem towarowym edusensus przez Uprawnionego za okres 1 stycznia 2017 - 25 października 2020 r." (karty 189-232, tom I; karty 926-968, tom IV). Organ stwierdził, że powyższe dokumenty stanowią wydruki z plików komputerowych i są materiałami wewnętrznymi Uprawnionego, niezweryfikowanymi przez żaden czynnik niezależny, wobec czego nie mogą potwierdzać rzeczywistego używania znaku "edusensus". Powyższe dowody stanowią dokumentację wewnętrzną Uprawnionego, która nie potwierdza rzeczywistego używania spornego znaku towarowego poprzez realny kontakt klientów z towarami/usługami sygnowanymi tym znakiem. Organ zauważył, że powyższe "zestawienia sprzedaży" nie zawierają numerów faktur przedłożonych przez Uprawnionego, wobec czego nie można ich w żaden sposób połączyć z tymi fakturami i ww. "zestawienia" nie mogą stanowić dowodów uzupełniających w stosunku do nich. Mając na uwadze powyższe organ uznał zatem, że żaden z tych dokumentów ("zestawień sprzedaży towarów i usług") nie może potwierdzać rzeczywistego używania znaku "edusensus" w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 P.w.p.
UP dodał, że w niniejszej sprawie Uprawniony przedłożył również internetowe newslettery zawierające zaproszenia na webinaria, czyli wykłady-szkolenia przeprowadzane w formie on-line (karty 35, 42-59, 77-85, 89-105, 112-121, 129-157, tom I) z lat 20182020. Organ jednak stwierdził, że powyższe dokumenty stanowią jedynie internetowe zaproszenia do udziału w wykładach, lecz żaden z dowodów przedłożonych do akt niniejszej sprawy nie potwierdza, by te zaproszenia doprowadziły do rzeczywistego świadczenia usług prowadzenia szkoleń na odległość z użyciem Internetu. Organ podkreślił, że samo wysłanie w formie newsletterów zaproszeń-ofert skierowanych do internautów nie potwierdza jeszcze rzeczywistego używania znaku towarowego "edusensus". W ocenie UP o takim używaniu można by mówić dopiero w przypadku, gdyby usługi sygnowane ww. znakiem stały się dostępne i były rzeczywiście świadczone odpłatnie na rynku. Jednak takiej okoliczności Uprawniony nie udowodnił, ponieważ nie przedstawił żadnych faktur i rachunków potwierdzających sprzedaż ww. usług. Zdaniem UP należy stwierdzić, że z treści tych zaproszeń internetowych nie można wywnioskować, iż skutkiem ich wysłania i opublikowania było rzeczywiste świadczenie sygnowanych spornym znakiem usług prowadzenia szkoleń na odległość z użyciem Internetu na rzecz osób trzecich. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie wynika, by ww. zaproszenia na webinaria doprowadziły do kontaktu klientów z ww. usługami na rynku. Mając na uwadze powyższe organ uznał, że ww. dokumenty przedłożone przez Uprawnionego nie potwierdzają rzeczywistego używania spornego znaku w zakresie wskazanych usług.
W ocenie UP rzeczywistego używania spornego znaku towarowego nie potwierdzają również załączone przez Uprawnionego do odpowiedzi na wniosek wyciągi z książek ("Bajkowy alfabet" i "Polska od A do Z") oraz wyciągi z publikacji ("Logopedia. Przewodnik metodyczny", "Dysleksja Przewodnik metodyczny", "Pomoce Dydaktyczne. Przewodnik metodyczny", "Ćwiczeń stos i labiogramy czyli pięknie głoski wymawiamy", "Śmiało do szkoły. Przewodnik metodyczny" i "Śmiało do szkoły. Scenariusze zajęć") [karty 573-594, tom III akt sprawy]. Organ stwierdził, że powyższe dokumenty stanowią jedynie fragmenty książeczek i publikacji dodawanych do programów multimedialnych, których sprzedaż potwierdzają analizowane powyżej faktury VAT. Powyższe książki i publikacje są dołączane do tych pakietów multimedialnych i nie stanowią odrębnych produktów wprowadzanych do obrotu. Urząd zauważył, że przedłożone przez Uprawnionego faktury nie potwierdzają sprzedaży towarów w postaci książek i publikacji. Wobec powyższego organ uznał, że powyższe fragmenty wydawnictw stanowią tylko jeden z elementów pakietów multimedialnych sprzedawanych przez uprawnionego ("LOGOPEDIA", "DYSLEKSJA", "LEKCJOTEKA") o uzupełniającym charakterze i instrukcyjnym przeznaczeniu. Świadczą o tym zawarte w tych książkach i publikacjach opisy ("Logopedia. Multimedialne oprogramowanie do diagnozy i terapii logopedycznej z wyposażeniem pomocniczym" - karty 585 i 587, tom III akt sprawy; oraz "Pomoce
dydaktyczne dołączone do produktów: LOGOPEDIA PRO, DYSLEKSJA PRO, WSPOMAGANIE ROZWOJU PRO"). Urząd zatem stwierdził, że dołączenie tego rodzaju materiałów drukowanych do pakietów multimedialnych sprzedawanych przez Uprawnionego nie potwierdza rzeczywistego używania znaku towarowego "edusensus" do oznaczania towarów w postaci książek i publikacji. W ocenie organu, o takim używaniu można by mówić dopiero w przypadku, gdyby książki i publikacje sygnowane ww. znakiem stały się dostępne na rynku i były rzeczywiście sprzedawane jako odrębny produkt. Jednak takiej okoliczności Uprawniony nie udowodnił, ponieważ nie przedstawił żadnych faktur i rachunków potwierdzających sprzedaż ww. towarów. Organu stwierdził, że z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie wynika, by Uprawniony oferował i sprzedawał towary w postaci książek i publikacji. Mając to na uwadze Urząd uznał, że ww. dokumenty przedłożone przez Uprawnionego nie potwierdzają rzeczywistego używania spornego znaku w zakresie wskazanych towarów.
UP uznał, że samo przedstawienie przez Uprawnionego materiału dowodowego na okoliczność używania spornego znaku nie stanowi o wypełnieniu ciążącego na nim obowiązku wykazania używania znaku. Konieczna jest bowiem także odpowiednia prezentacja tego materiału w tym zakresie, tak żeby UP nie był zdany na domysły co do znaczenia w sprawie określonych dowodów, czemu Uprawniony w niniejszej sprawie nie sprostał. W ocenie Urzędu nie można bowiem powiązać przedłożonych przez Uprawnionego materiałów dowodowych z konkretnymi towarami i usługami (poza towarami ujętymi w klasie 9, odnośnie których w pkt 2 sentencji decyzji, UP oddalił wniosek Wnioskodawcy), tak, żeby stwierdzić w sposób niewątpliwy i wolny od domysłów, że sporny znak towarowy był w stosunku do nich rzeczywiście używany.
UP uznał również za nieprzekonujące wyjaśnienia Uprawnionego, który twierdził, że oferował pakiety towarów oznaczonych spornym znakiem, w skład których wchodziły także towary inne niż programy multimedialne. Tym bardziej, że w pakietach tych znajdowały się takie towary jak urządzenia elektroniczne, np. laptopy, czy drukarki, które na przedłożonych przez Uprawnionego fakturach były wyszególnione odrębnie i, co przyznał sam Uprawniony, oznaczane zupełnie innymi znakami niż sporny znak towarowy "edusensus". Wątpliwości tych nie rozwiewają zeznania świadków D.T. i A. W. oraz oświadczenie J. E.. Wszystkie te dowody pochodzą od pracowników Uprawnionego. W ocenie organu nie są to dowody obiektywne i nie są w stanie - jako dowody niepoparte odpowiednimi dowodami rzeczowymi - wykazać faktycznego, a tym bardziej poważnego używania spornego znaku towarowego w obrocie. Zdaniem organu ze złożonych zaś przez Uprawnionego dowodów rzeczowych nie wynika, żeby sporny znak był używany w odniesieniu do towarów innych niż programy multimedialne.
Organ również podkreślił, że te same materiały dowodowe nie mogą świadczyć o używaniu spornego znaku jednocześnie w stosunku do towarów i usług, które ze swej istoty mają zupełnie inny charakter.
W związku z powyższym UP uznał za uzasadniony wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa w zakresie ww. towarów i usług ujętych w klasach 9, 16, 35, 41, 42 i 45.
Decyzja UP z 3 marca 2022 r. stała się przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarówno przez Uprawnionego, jak i Wnioskodawcę.
Uprawniony, reprezentowany przez adwokata, zaskarżył ww. decyzję w części, tj. w odniesieniu do: 1) punktu 1 decyzji, w zakresie w jakim UP stwierdził z dniem 28 listopada 2017 r. wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy "edusensus" o numerze [...] w zakresie towarów i usług ujętych odpowiednio w klasach 9, 16, 35, 41, 42 i 45 wymienionych w tym punkcie decyzji oraz 2) punktu 3 decyzji, wnosząc o o jej uchylenie w zaskarżonej części oraz o zasądzenie od organu na rzecz Uprawnionego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a."), przez:
i. zaniechanie dokonania wszechstronnej i całościowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, pominięcie przy tej ocenie części załączonych przez Uprawnionego dowodów, dokonanie wyłącznie odrębnej oceny poszczególnych zgłoszonych dowodów bez potraktowania ich w sposób kompleksowy, co doprowadziło do niedokładnego, a w konsekwencji błędnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie i przyjęcia braku rzeczywistego używania znaku towarowego "eduSensus" w odniesieniu do towarów i usług, odnośnie których Uprawniony stwierdził, że uzasadnione jest podtrzymywanie ochrony znaku towarowego "eduSensus";
ii. dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny dowodów załączonych przez Uprawnionego, w szczególności w postaci katalogów ofertowych, przy jednoczesnym pominięciu wydruków fotografii towarów oferowanych przez Uprawnionego pod znakiem towarowym "eduSensus" oraz oględzin takich towarów, co skutkowało arbitralnym i błędnym przyjęciem, że:
– oferowane i wprowadzane do obrotu przez Uprawnionego pakiety towarów pod znakiem towarowym "eduSensus" obejmowały wyłącznie towary: programy komputerowe i programy multimedialne; oprogramowanie komputerowe; oprogramowanie używane do integracji tekstu, fonii, grafiki, obrazów stacjonarnych i obrazów ruchomych do interaktywnego wprowadzania do aplikacji multimedialnych; urządzenia komputerowe i oprogramowanie komputerowe nagrane na nośnikach magnetycznych jak również wprowadzane z odległych sieci komputerowych; oprogramowanie używane do multimedialnych plików w celu integracji tekstu, fonii, grafiki, stacjonarnych i ruchomych obrazów; pliki multimedialne, nośniki wszystkich rodzajów z programami i/lub zainstalowanymi danymi (klasa 9 klasyfikacji nicejskiej) oraz pominięciem pozostałych oferowanych i wprowadzanych do obrotu przez Uprawnionego w ramach takich pakietów towarów, tj.: instrukcje i opisy do oprogramowania komputerowego; urządzenia komputerowe; wczytywane publikacje elektroniczne (klasa 9 klasyfikacji nicejskiej), drukowane publikacje, materiały instruktażowe i do nauczania; teksty drukowane; instrukcje do programów komputerowych; grafika; materiały do nauczania, materiały instruktażowe, edukacyjne, scenariusze lekcji i testy (klasa 16 klasyfikacji nicejskiej) oznaczonych znakiem towarowym "eduSensus";
– dołączenie materiałów drukowanych w postaci książek i publikacji drukowanych oznaczonych znakiem towarowym "eduSensus" jako elementów pakietów towarów oferowanych przez Uprawnionego pod znakiem towarowym "eduSensus" oferowanych i wprowadzanych do obrotu przez Uprawnionego nie potwierdza rzeczywistego używania znaku towarowego w odniesieniu do towarów w postaci: drukowane publikacje, materiały instruktażowe i do nauczania; teksty drukowane; instrukcje do programów komputerowych; grafika; materiały do nauczania, materiały instruktażowe, edukacyjne, scenariusze lekcji i testy (klasa 16 klasyfikacji nicejskiej),
podczas gdy towary takie były rzeczywiście oferowane i wprowadzane do obrotu przez Skarżącego jako integralny element takich pakietów;
– oferowanie i wprowadzanie do obrotu przez Uprawnionego urządzeń elektronicznych wyprodukowanych przez podmioty trzecie w postaci, np. laptopów czy drukarek, wyszczególnionych odrębnie na fakturach i oznaczanych innymi znakami towarami, wyklucza możliwość uznania, że elementem pakietów towarów oferowanych przez Uprawnionego pod znakiem towarowym "eduSensus" były inne niż programy multimedialne towary oznaczone tym znakiem;
iii. dokonanie wybiórczej i oderwanej od całokształtu materiału dowodowego oceny zeznań świadków D. T., A. W. oraz oświadczenia J. E. i odmowy przyznania im wiarygodności w zakresie w jakim ww. dowody odnosiły się do zawartości pakietów towarów oferowanych przez Uprawnionego pod znakiem towarowym "eduSensus" i potwierdzały, że pakiety te obejmowały również inne niż programy komputerowe i programy multimedialne; oprogramowanie komputerowe; oprogramowanie używane do integracji tekstu, fonii, grafiki, obrazów stacjonarnych i obrazów ruchomych do interaktywnego wprowadzania do aplikacji multimedialnych; urządzenia komputerowe i oprogramowanie komputerowe nagrane na nośnikach magnetycznych jak również wprowadzane z odległych sieci komputerowych; oprogramowanie używane do multimedialnych plików w celu integracji tekstu, fonii, grafiki, stacjonarnych i ruchomych obrazów; pliki multimedialne, nośniki wszystkich rodzajów z programami i/lub zainstalowanymi danymi (klasa 9 klasyfikacji nicejskiej) towary oznaczone tym znakiem, podczas gdy ww. zeznania świadków oraz oświadczenie miały charakter uzupełniający w stosunku do pozostałego obszernego i różnorodnego materiału dowodowego przedstawionego przez Uprawnionego w toku postępowania, były spójne i logiczne oraz korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, w szczególności z katalogami ofertowymi oraz wydrukami fotografii towarów oferowanych przez Uprawnionego pod znakiem towarowym "eduSensus";
iv. bezzasadne uznanie zeznań świadków D. T.j, A. W.j oraz oświadczenia J. E. za nieobiektywne w zakresie w jakim ww. dowody odnosiły się do zawartości pakietów towarów oferowanych przez Uprawnionego pod znakiem towarowym "eduSensus" i potwierdzały, że pakiety te obejmowały również inne niż programy komputerowe i programy multimedialne; oprogramowanie komputerowe; oprogramowanie używane do integracji tekstu, fonii, grafiki, obrazów stacjonarnych i obrazów ruchomych do interaktywnego wprowadzania do aplikacji multimedialnych; urządzenia komputerowe i oprogramowanie komputerowe nagrane na nośnikach magnetycznych jak również wprowadzane z odległych sieci komputerowych; oprogramowanie używane do multimedialnych plików w celu integracji tekstu, fonii, grafiki, stacjonarnych i ruchomych obrazów; pliki multimedialne, nośniki wszystkich rodzajów z programami i/lub zainstalowanymi danymi (klasa 9 klasyfikacji nicejskiej) towary oznaczone tym znakiem, tylko z tego powodu, że dowody te pochodziły od pracowników Uprawnionego, podczas gdy ta okoliczność nie może samodzielnie dyskwalifikować wartości dowodowej zeznania świadka, w szczególności, gdy ww. zeznania świadków oraz oświadczenie miały charakter uzupełniający w stosunku do pozostałego obszernego i różnorodnego materiału dowodowego przedstawionego przez Uprawnionego w toku postępowania, były spójne i logiczne oraz korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, w szczególności z katalogami ofertowymi oraz wydrukami fotografii towarów oferowanych przez Uprawnionego pod znakiem towarowym "eduSensus";
v. dokonanie wybiórczej i oderwanej od całokształtu materiału dowodowego oceny dowodu w postaci przedłożonego przez Uprawnionego zestawienia sprzedaży towarów i usług towarów pod znakiem eduSensus za okres od 1 stycznia 2017-25 października 2020 r. i odmowy przyznania mu mocy dowodowej wskazując na okoliczność, że są to wydruki komputerowe stanowiące materiały wewnętrzne Uprawnionego, niezweryfikowane przez żaden czynnik zewnętrzny, wobec czego nie mogą stanowić dowodu rzeczywistego używania znaku towarowego "eduSensus", podczas gdy sam fakt pochodzenia określonego dokumentu od strony nie może z góry przesądzać o braku jego wiarygodności, a transakcje sprzedaży ujęte w zestawieniu sprzedaży znajdowały swoje odzwierciedlenie w fakturach sprzedaży VAT Uprawnionego, natomiast sposób identyfikacji poszczególnych towarów z daną fakturą sprzedaży VAT oraz towarem opisywała w zeznaniach świadek A.W.;
vi. dokonanie wybiórczej i oderwanej od całokształtu materiału dowodowego oceny dowodu w postaci umów dystrybucyjnych i stwierdzenie, że nie stanowią one dowodu, że doprowadziły do sprzedaży towarów pod znakiem towarowym "eduSensus", w szczególności brak było faktur i rachunków potwierdzających sprzedaż ww. towarów i usług, podczas gdy Uprawniony załączył obok umów dystrybucyjnych z [...] Sp. z o.o. Sp.k., [...] Sp. z o.o., [...]L Sp. z o.o. Sp.k., wyciągi z katalogów dystrybutorów [...] Sp. z o.o. Sp.k. oraz [...] Sp. z o.o. (załączniki do odpowiedzi na wniosek z 5 listopada 2020 r.), wydruki ze sklepów internetowych dystrybutorów [...] Sp. z o.o. Sp.k., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. Sp.k. (załączniki do pisma z 14 kwietnia 2021 r.) oraz liczne faktury sprzedaży VAT na rzecz dystrybutora [...] Sp. z o.o. Sp.k. (dotyczące różnych odbiorców końcowych);
vii. pominięcie dowodów w postaci wydruków z podstron strony internetowej Uprawnionego: https://www.nowaera.pl/terapiairozwoj/webinaria-edusensus, stanowiących załączniki nr 11-25 do protokołu otwarcia stron internetowych z 5 listopada 2020 r., stanowiącego załącznik nr 22 do pisma z 5 listopada 2020 r., mimo że dowody te powinny mieć znaczenie przy całościowej ocenie materiału dowodowego, w szczególności ujmowane łącznie z dowodami w postaci katalogu poprzednika prawnego Uprawnionego na rok 2012 (załącznik nr 19 do ww. pisma), wybranych mailingów reklamowych za lata 2017-2020 (załącznik nr 25 do ww. pisma), zeznań świadków D. T., A.W. oraz oświadczenia J. E. i świadczą o rzeczywistym używaniu znaku towarowego "eduSensus" dla usług w postaci: publikowanie i wynajem materiałów instruktażowych i do edukacji; publikowanie publikacji elektronicznych i audio wideo; elektroniczne publikowanie; udostępnianie materiałów instruktażowych i do edukacji oraz publikacji elektronicznych poprzez sieci komunikacyjne, komputerowe oraz internetowe; usługi edukacyjne; usługi edukacyjne on-line, poprzez komputer lub sieci komunikacyjne; udostępnianie materiałów instruktażowych i edukacyjnych; publikowanie on-line materiałów elektronicznych, audio i wideo; publikowanie i/lub wypożyczanie materiałów instrukcyjnych i edukacyjnych; usługi edukacyjne polegające na udostępnianiu poprzez strony internetowe i intranetowe materiałów edukacyjnych (klasa 41 klasyfikacji nicejskiej);
viii. pominięcie dowodów w postaci materiałów edukacyjnych oraz publikacji elektronicznych, w tym przykładowych kart pracy, przewodnika metodycznego, książek elektronicznych oraz filmów wideo utrwalonych na nośniku CD (Załącznik nr 27 do pisma Uprawnionego z 05 listopada 2020 r.), wydruków strony internetowej https://www.dlanauczyciela.pl/ oraz strony internetowej https://www.nowaera.pl/terapiairozwoj/dyskalkulia-ebook wraz z podstronami (Załączniki nr 7 i 8 do pisma Uprawnionego z dnia 14 kwietnia 2021 r.) mimo że dowody te powinny mieć znaczenie przy całościowej ocenie materiału dowodowego i świadczą o rzeczywistym używaniu znaku towarowego "eduSensus" dla towarów i usług w postaci: wprowadzane poprzez sieć publikacje elektroniczne; wczytywane publikacje elektroniczne (klasa 9 klasyfikacji nicejskiej), publikowanie i wynajem materiałów instruktażowych i do edukacji; publikowanie publikacji elektronicznych i audio wideo; elektroniczne publikowanie; udostępnianie materiałów instruktażowych i do edukacji oraz publikacji elektronicznych poprzez sieci komunikacyjne, komputerowe oraz internetowe; usługi edukacyjne; usługi edukacyjne on-line, poprzez komputer lub sieci komunikacyjne; multimedialne publikowanie książek, magazynów, gazet, oprogramowania, gier, muzyki i publikacji elektronicznych; publikowanie elektronicznych książek i gazet on-line; udostępnianie elektronicznych publikacji on-line, poprzez sieci komunikacyjne i komputerowe, które nie są wprowadzane z urządzenia nadrzędnego; udostępnianie materiałów instruktażowych i edukacyjnych; publikowanie tekstów innych niż teksty reklamowe; publikowanie on-line materiałów elektronicznych, audio i wideo; publikowanie i/lub wypożyczanie materiałów instrukcyjnych i edukacyjnych; usługi edukacyjne polegające na udostępnianiu poprzez strony internetowe i intranetowe materiałów edukacyjnych (klasa 41 klasyfikacji nicejskiej);
ix. pominięcie dowodów w postaci wydruków stron internetowych stanowiących załączniki nr 5-10 do protokołu otwarcia stron internetowych z 5 listopada 2020 r. (załącznik nr 22 do pisma z 5 listopada 2020 r.), mimo że dowody te powinny mieć znaczenie przy całościowej ocenie materiału dowodowego, w szczególności ujmowane łącznie z dowodami w postaci katalogu poprzednika prawnego Uprawnionego na rok 2012 (załącznik nr 19 do pisma z 5 listopada 2020 r.), zeznań świadków D. T., A. W.oraz oświadczenia J. E. i świadczą o rzeczywistym używaniu znaku towarowego "eduSensus"
w odniesieniu do portalu Skarżącego pod nazwą "eduSensus.pl", dla usług w postaci tworzenie i administrowanie stron H/WW, witryn oraz portali (klasa 42 klasyfikacji nicejskiej) oraz publikowanie i wynajem materiałów instruktażowych i do edukacji; publikowanie publikacji elektronicznych i audio wideo; elektroniczne publikowanie; udostępnianie materiałów instruktażowych i do edukacji oraz publikacji elektronicznych poprzez sieci komunikacyjne, komputerowe oraz internetowe; usługi edukacyjne; nauczanie języków; usługi edukacyjne on-line, poprzez komputer lub sieci komunikacyjne; multimedialne publikowanie książek, magazynów, gazet, oprogramowania, gier, muzyki i publikacji elektronicznych; publikowanie elektronicznych książek i gazet on-line; udostępnianie elektronicznych publikacji on-line, poprzez sieci komunikacyjne i komputerowe, które nie są wprowadzane z urządzenia nadrzędnego; udostępnianie materiałów instruktażowych i edukacyjnych; publikowanie tekstów innych niż teksty reklamowe; publikowanie on-line materiałów elektronicznych, audio i wideo; publikowanie i/lub wypożyczanie materiałów instrukcyjnych i edukacyjnych; usługi edukacyjne polegające na udostępnianiu poprzez strony internetowe i intranetowe materiałów edukacyjnych (klasa 41 klasyfikacji nicejskiej), udostępnianie i udzielanie licencji na środki do nauczania (multimedialne i kursy) on-line (klasa 45 klasyfikacji nicejskiej);
x. pominięcie dowodów w postaci wydruków fotografii towarów oferowanych przez Uprawnionego pod znakiem towarowym "eduSensus" (Załącznik nr 2 do pisma Skarżącego z dnia 14 kwietnia 2021 r.), wydruków zrzutów oprogramowania AKTUALIZATOR (Załącznik nr 11 do pisma Skarżącego z dnia 14 kwietnia 2021 r.), wydruków strony internetowych https://www.nowaera.pl/kontakt/terapiairozwoj?faqTab=faq-zdalna-pomoc
techniczna#contact-faq (Załączniki nr 9 do pisma Skarżącego z dnia 14 kwietnia 2021 r.), wydruku wzorcowych instrukcji instalacji oprogramowania (Załącznik nr 12 do pisma Uprawnionego z 14 kwietnia 2021 r.) oraz zestawienia zgłoszeń serwisowych za okres 28 marca 2018 r. - 30 grudnia 2020 r. (utrwalone na nośniku CD stanowiącym Załącznik nr 15 do pisma Uprawnionego z 14 kwietnia 2021 r.) mimo że dowody te powinny mieć znaczenie przy całościowej ocenie materiału dowodowego i świadczą o rzeczywistym używaniu znaku towarowego "eduSensus" dla towarów i usług w postaci: instrukcje i opisy do oprogramowania komputerowego (klasa 9 klasyfikacji nicejskiej), materiały instruktażowe, instrukcje do programów komputerowych (klasa 16 klasyfikacji nicejskiej), instalowanie oprogramowania w komputerach; uaktualnianie oprogramowania komputerowego; udzielanie konsultacji na temat oprogramowania i/lub programów komputerowych (klasa 42 klasyfikacji nicejskiej);
xi. pominięcie dowodów w postaci wydruków fotografii towarów oferowanych przez Uprawnionego pod znakiem towarowym "eduSensus" (Załącznik nr 2 do pisma Skarżącego z dnia 14 kwietnia 2021 r.), wydruków wzorcowych umów licencyjnych oraz kopii przykładowej umowy licencyjnej (Załącznik nr 13 do pisma Uprawnionego z 14 kwietnia 2021 r.) mimo że dowody te powinny mieć znaczenie przy całościowej ocenie materiału dowodowego i świadczą o rzeczywistym używaniu znaku towarowego "eduSensus" dla usług w postaci: usługi w zakresie licencjonowania praw własności intelektualnej; usługi licencjonowania towarów / usług w zakresie edukacji (klasa 45 klasyfikacji nicejskiej);
xii. pominięcie złożonych w piśmie z 5 listopada 2020 r. wniosków o przeprowadzenie dowodu z oględzin towarów Uprawnionego, filmów wideo utrwalonych na nośniku CD oraz stron internetowych wskazanych w punkcie 4 i 5 petitum pisma oraz w konsekwencji nieprzeprowadzenie tych dowodów, co pozwoliłoby na prawidłowe ustalenie okoliczności sprawy oraz ustalenie rzeczywistego używania znaku towarowego "eduSensus", w odniesieniu do towarów i usług, odnośnie których Uprawniony stwierdził, że uzasadnione jest podtrzymywanie ochrony znaku towarowego "eduSensus";
2) naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 169 ust. 2 w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1 P.w.p., poprzez ich bezzasadne zastosowanie i wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy "eduSensus" w sytuacji, gdy nie została spełniona przesłanka jego nieużywania, w odniesieniu do towarów i usług odnośnie których Uprawniony stwierdził, że uzasadnione jest podtrzymywanie ochrony znaku towarowego "eduSensus";
b) art. 169 ust. 6 P.w.p., poprzez wadliwe przyjęcie, że Uprawniony nie wypełnił ciążącego na nim obowiązku wykazania rzeczywistego używania znaku towarowego "eduSensus", wskutek nieodpowiedniej prezentacji materiału dowodowego, podczas gdy Uprawniony w sposób skrupulatny przyporządkował oferowane i wprowadzane do obrotu towary i usługi do towarów i usług ujętych w wykazie oraz do materiału dowodowego zaoferowanego przez Uprawnionego, co miało miejsce w piśmie z 14 kwietnia 2021 r., na stronach 9-18 oraz 19-28, oraz w zestawieniu stanowiącym załącznik nr 1 do pisma z 30 grudnia 2021 r.;
c) art. 169 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 154 pkt 1 P.w.p., poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że oferowanie i wprowadzanie różnych kategorii towarów oznaczonych znakiem towarowym "eduSensus" w ramach wspólnej pozycji sprzedaży na fakturze sprzedaży VAT (tj. jako pakietu/zestawu) nie stanowi rzeczywistego używania znaku w odniesieniu do takich towarów, podczas gdy ustawa nie przewiduje takiego wymogu, a istotne jest bezpośrednie udostępnienie towaru oznaczone znakiem odbiorcy;
d) art. 169 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 154 pkt 1 P.w.p., poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że dla stwierdzenia rzeczywistego używania znaku w formie wprowadzania towarów do obrotu wymagane jest, aby każdy towar stanowił przedmiot odrębnego obrotu/odrębną pozycję na fakturze sprzedaży VAT, podczas gdy ustawa nie przewiduje takiego wymogu, a istotne jest bezpośrednie udostępnienie towaru oznaczone znakiem odbiorcy;
e) art. 169 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 153 ust. 1 P.w.p., poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że używanie znaku towarowego w sposób zarobkowy lub zawodowy bezwzględnie implikuje odpłatność usługi, a zatem, że brak faktur sprzedaży VAT lub rachunków z tytułu świadczenia usług w postaci prowadzenia szkoleń na odległość z użyciem Internetu oznacza brak rzeczywistego używania znaku towarowego "eduSensus" w odniesieniu do usług w postaci usług szkoleniowych i edukacyjnych świadczonych on-line, podczas gdy kryterium zarobkowego używania nie może być rozumiane wąsko, jako dotyczące jedynie działalności nastawionej na osiąganie zysku;
f) art. 169 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 154 pkt 3 P.w.p., poprzez ich błędną wykładnię i nieuwzględnienie przy ocenie dowodu w postaci wybranych mailingów reklamowych za lata 2017-2020 (załącznik nr 25 do pisma z 5 listopada 2020 r.) innych postaci używania znaku w rozumieniu art. 154 P.w.p., niż oferowania usług, takich jak posługiwaniem się znakiem w celu reklamy.
W uzasadnieniu skargi rozwinął wskazane zarzuty, przedstawiając argumentację na ich poparcie (por. pełne uzasadnienie skargi w aktach sądowych VI SA/Wa 4477/23).
Wnioskodawca, reprezentowany przez rzecznika patentowego, zaskarżył ww. decyzję UP w części oddalającej wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego [...] , udzielonego na znak towarowy słowno-graficzny "edusensus", tj. w odniesieniu do punktu 2 decyzji, wnosząc o jej uchylenie w zaskarżonej części oraz o zasądzenie od organu na rzecz Wnioskodawcy kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił tak zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy poprzez brak podjęcia niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności brak wszechstronnego i dokładnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego przedłożonego przez Uprawnionego na wykazanie używania w sposób rzeczywisty znaku towarowego słownego "edusensus" dla towarów/usług, objętych prawem ochronnym nr [...] we wskazanym okresie;
b) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy poprzez uznanie, że znak towarowy "edusensus" był używany w sposób rzeczywisty - w ciągu nieprzerwanego okresu 5 lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego [...] - dla następujących towarów: "programy komputerowe i programy multimedialne; oprogramowanie komputerowe; oprogramowanie używane do integracji tekstu, fonii, grafiki, obrazów stacjonarnych i obrazów ruchomych do interaktywnego wprowadzania do aplikacji multimedialnych; urządzenia komputerowe i oprogramowanie komputerowe nagrane na nośnikach magnetycznych jak również wprowadzane z odległych sieci komputerowych; oprogramowanie używane do multimedialnych plików w celu integracji tekstu, fonii, grafiki, stacjonarnych i ruchomych obrazów, pliki multimedialne; nośniki wszystkich rodzajów z programami i/lub zainstalowanymi danymi" - w klasie 9 w szerokim zakresie, co skutkowało oddaleniem przez organ wniosku Skarżącego dla powyższych towarów;
c) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy przez nieuwzględnienie twierdzeń i zarzutów przedstawionych przez Wnioskodawcę w pismach przedłożonych do akt sprawy oraz wygłoszonych na rozprawach przed UP;
d) art. 80 K.p.a. polegające na nieprawidłowej ocenie stanu faktycznego na podstawie zebranego materiału dowodowego, dokonaniu sprzecznych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności przez nieuwzględnienie orzecznictwa cytowanego przez Wnioskodawcę w stanowiskach przedłożonych do akt niniejszej sprawy;
e) art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 252 P.w.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy poprzez uzasadnienie decyzji w sposób, które nie spełnia wymogów uzasadnienia decyzji administracyjnej w zakresie w jakim UP uznał, że znak towarowy słowny "edusensus" [...] był używany w sposób rzeczywisty dla następujących towarów: "programy komputerowe i programy multimedialne; oprogramowanie komputerowe; oprogramowanie używane do integracji tekstu, fonii, grafiki, obrazów stacjonarnych i obrazów ruchomych do interaktywnego wprowadzania do aplikacji multimedialnych; urządzenia komputerowe i oprogramowanie komputerowe nagrane na nośnikach magnetycznych jak również wprowadzane z odległych sieci komputerowych; oprogramowanie używane do multimedialnych plików w celu integracji tekstu, fonii, grafiki, stacjonarnych i ruchomych obrazów, pliki multimedialne; nośniki wszystkich rodzajów z programami i/lub zainstalowanymi danymi" - w klasie 9 w szerokim zakresie tych towarów, pomimo, że materiał dowodowy nie potwierdza takiego używania, brak wyczerpującego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia oraz pobudek jakimi kierował się organ wydając skarżoną decyzję.
2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 169 ust. 1 pkt. 1, ust. 2, ust. 6 P.w.p. (będące skutkiem wadliwie ustalonego stanu faktycznego) poprzez niewłaściwe zastosowanie kryteriów oceny używania w sposób rzeczywisty znaku towarowego słownego "edusensus" dla towarów/usług objętych prawem ochronnym nr [...];
b) art. 171 P.w.p., (będące skutkiem wadliwie ustalonego stanu faktycznego) poprzez niewłaściwe zastosowanie kryteriów oceny używania w sposób rzeczywisty znaku towarowego słownego "edusensus" dla towarów/usług objętych prawem ochronnym nr [...] i uznanie, że sporny znak towarowy był używany dla następujących towarów: "programy komputerowe i programy multimedialne; oprogramowanie komputerowe; oprogramowanie używane do integracji tekstu, fonii, grafiki, obrazów stacjonarnych i obrazów ruchomych do interaktywnego wprowadzania do aplikacji multimedialnych; urządzenia komputerowe i oprogramowanie komputerowe nagrane na nośnikach magnetycznych jak również wprowadzane z odległych sieci komputerowych; oprogramowanie używane do multimedialnych plików w celu integracji tekstu, fonii, grafiki, stacjonarnych i ruchomych obrazów, pliki multimedialne; nośniki wszystkich rodzajów z programami i/lub zainstalowanymi danymi" - w klasie 9 w szerokim zakresie tych towarów.
W uzasadnieniu skargi Wnioskodawca rozwinął wskazane zarzuty, przedstawiając argumentację na ich poparcie (por. pełne uzasadnienie skargi w aktach sądowych VI SA/Wa 4476/23).
W odpowiedzi na skargi Urząd Patentowy wniósł o ich oddalenie, potrzymał zajęte w sprawie stanowisko.
Na rozprawie, która odbyła się 15 listopada 2023 r., Sąd na podstawie art. 111 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "P.p.s.a."), postanowił połączyć ww. sprawy odpowiednio o sygnaturach akt VI SA/WA 4476/23 oraz VI SA/WA 4477/23 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzenia dalej sprawy pod sygnaturą akt VI SA/WA 4476/23.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd uznał, że skargi nie są zasadne, gdyż zaskarżona nimi decyzja organu nie narusza prawa.
Wyjaśnienia wymaga, że w wyroku z 13 października 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 4197/23, WSA w Warszawie rozstrzygnął skargi tych samych skarżących w kwestii wygaśnięcia prawa ochronnego na inny znak towarowy Uprawnionego. Sąd podziela stanowisko WSA dotyczące ogólnych, teoretycznych rozważań zawartych w uzasadnieniu tego wyroku.
W myśl art. 255 ust. 4 P.w.p. Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Jak wynika natomiast z art. 256 ust. 1 P.w.p., do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa). Tym samym zasada działania Urzędu Patentowego w postępowaniu spornym w kwestiach ustalania stanu faktycznego sprawy i jej wszechstronnego wyjaśnienia, zawarta w art. 7, art. 75, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a., podlega odpowiedniej modyfikacji, stosownie do istoty i specyfiki tego postępowania. Organ nie może bowiem wykraczać poza granice wniosku i wskazaną przez wnioskodawcę podstawę prawną, określające na tym etapie sprawę administracyjną. Przy takim unormowaniu w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym realizacja zasady zmierzającej na mocy art. 77 § 1 K.p.a., do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i następnie jego rozpatrzenia dokonuje się więc przez ustalenie stanu faktycznego na podstawie wszystkich istotnych dowodów przedstawionych przez strony, a zwłaszcza przez wnioskodawcę, który zobowiązany jest do wykazania zasadności zgłoszonych podstaw swojego żądania (por. w drodze analogi wyrok NSA z 18 kwietnia 2019 r. II GSK 1306/17), i wyjaśnienie podniesionych w sprawie zarzutów. W konsekwencji powyższego, na mocy art. 80 K.p.a., na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona. Z tej przyczyny w art. 256 ust. 1 P.w.p., przyjęta została w odniesieniu do postępowania spornego zasada odpowiedniego stosowania przepisów K.p.a., nie zaś zasada stosowania tychże przepisów wprost (tak: A. Szewc/J. Sieńczyło-Chlabicz [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2020, s. 1237 oraz wskazana tam literatura i orzecznictwo). Oznacza to, że postępowanie sporne jest oparte na zasadzie kontradyktoryjności, uwzględniającej w znacznym stopniu zasadę dyspozycyjności stron oraz ograniczającej możliwości prowadzenia przez ten organ postępowania dowodowego z własnej inicjatywy.
W postępowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, w przypadkach określonych w art. 169 P.w.p., zasada ta została doprecyzowana treścią art. 169 ust. 6 P.w.p., stosownie do którego w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o wygaśnięcie prawa ochronnego, obowiązek wykazania używania znaku towarowego lub istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie znaku spoczywa na uprawnionym z tytułu prawa ochronnego. Zatem w postępowaniu dotyczącym wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy – to uprawniony z tegoż znaku ma obowiązek wykazać za pomocą nie budzących wątpliwości dowodów, że używał swojego znaku w funkcji znaku towarowego dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego. Art. 169 ust. 6 P.w.p., jednoznacznie wskazuje bowiem na uprawnionego do znaku towarowego jako stronę, na której w razie sporu o wypełnienie obowiązku używania znaku towarowego spoczywa ciężar dowodu w tej kwestii. Dowód ten ma dotyczyć rzeczywistego używania albo ważnych powodów braku takiego używania. Rozwiązanie takie stanowi odwrócenie ogólnej zasady dowodowej, według której dowód obciąża stronę dochodzącą określonych roszczeń (art. 6 Kodeksu cywilnego/K.c.). Jest ono uzasadnione przede wszystkim funkcją obowiązku używania znaku. Ułatwia więc usunięcie z rejestru nieużywanych znaków. Stwarza bowiem sytuację procesową, w której w razie wniosku lub zarzutu przeciwko danemu znakowi z powodu jego nieużywania przyjmuje się domniemanie nieużywania. Dowody realizacji obowiązku używania znaku powinny być niewątpliwe, wolne od domysłów, a wszelkie wątpliwości w tej kwestii muszą przemawiać na niekorzyść uprawnionego. Należy również zawęzić zakres środków dowodowych. Nie może być w ogóle takim dowodem domniemanie faktyczne. Nie zasługuje też na zaliczenie do tych dowodów, przynajmniej jako dowód samodzielny, ustne lub pisemne oświadczenie określonych osób, zwłaszcza władz i pracowników uprawnionego lub jego kooperantów. Niezależnie nawet od wątpliwości co do wiarygodności takich oświadczeń, nie są one obiektywne (por. wyrok NSA z 18 maja 2021 r. II GSK 894/18 i przytoczoną w nim literaturę przedmiotu).
W tych uwarunkowaniach prawnych rola Urzędu Patentowego w postępowaniu spornym (tu w postępowaniu dotyczącym wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy – art. 255 ust. 1 pkt 3 pwp) jest zasadniczo odmienna, aniżeli w klasycznym postępowaniu toczącym się na podstawie przepisów K.p.a. Organ nie dokonuje bowiem samodzielnie rekonstrukcji całości stanu sprawy, a jedynie zajmuje stanowisko dotyczące argumentacji prezentowanej przez spierające się strony (por. wyroki NSA z: 8 maja 2013 r. II GSK 2326/11, 21 listopada 2012 r. II GSK 1551/11).
Podkreślenia wymaga, że celem instytucji wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy jest eliminowanie praw ochronnych na te oznaczenia, które nie są używane w sposób rzeczywisty w obrocie gospodarczym przez dłuższy określony w ustawie czas. W świetle bowiem art. 169 ust. 1 pkt 1 pwp prawo ochronne na znak towarowy wygasa wskutek nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym (rejestracją) w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania.
Utrata prawa wyłącznego wskutek wygaśnięcia jest przy tym dla uprawnionego najdotkliwszą spośród sankcji prawnych wiązanych z niewykonywaniem obowiązku używania znaku towarowego w sposób rzeczywisty, natomiast kluczowe znaczenie w interpretacji wskazanego przepisu (art. 169 ust. 1 pkt 1 P.w.p.), przypisać należy pojęciu "rzeczywistego używania" znaku towarowego. Pojęcie to implikuje taką eksploatację znaku towarowego przez uprawnionego, która ma charakter autentyczny, istotny, niedwuznaczny (tj. niebudzący wątpliwości co do użycia oznaczenia w charakterze znaku towarowego) i prowadzi do uzyskania przez znak – w danych warunkach – liczącej się pozycji rynkowej bądź jej wzmocnienia (por. Wojcieszko-Głuszko w: System prawa handlowego, tom 3 Prawo własności przemysłowej, C.H. BECK Warszawa 2015, str. 827). Przez rzeczywiste używanie znaku towarowego należy rozumieć nakładanie oznaczenia na towar i wprowadzanie tak oznaczonych towarów do obrotu lub oznaczanie świadczonych na rynku usług. Nie chodzi przy tym o jednorazowe, sporadyczne czy też okazjonalne używanie znaku towarowego, jak również pozorne używanie znaku towarowego, podejmowane w celu uniknięcia zarzutu nieużywania znaku, lecz o używanie w celu prowadzenia rzeczywistej działalności gospodarczej, zgodne z podstawową funkcją znaku towarowego, którą jest zapewnienie konsumentowi i końcowemu użytkownikowi możliwości identyfikacji pochodzenia towarów lub usług, przez umożliwienie mu, bez żadnych możliwości pomyłki, odróżnienie towarów lub usług od innych mających odmienne źródło pochodzenia (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 11 marca 2003 r. C-40/01 w sprawie Ansul BV przeciwko Ajax Brandbeveiliging BV, pkt 36, 37; wyrok NSA z 12 marca 2009 r. II GSK 762/08). Niewątpliwie również sposób i forma rzeczywistego używania znaku towarowego są determinowane charakterem towarów lub usług, których to używanie dotyczy.
W świetle powyższych rozważań Uprawniony, aby zachować swoje prawo ochronne do spornego, słownego znaku towarowego "edusensus" nr [...], dla wszystkich towarów i usług objętych tym prawem, winien był na etapie postępowania spornego przedłożyć niezbędne w tym zakresie dowody. To na nim ciążył w tym zakresie ciężar dowodowy, stosownie do wyżej cytowanego art. 169 ust. 6 P.w.p.
Sąd doszedł do wniosku, że UP prawidłowo uznał, że odnośnie części towarów z klasy 9 objętych ochroną spornego znaku towarowego edusensus o numerze [...]: programy komputerowe i programy multimedialne; oprogramowanie komputerowe; oprogramowanie używane do integracji tekstu, fonii, grafiki, obrazów stacjonarnych i obrazów ruchomych do interaktywnego wprowadzania do aplikacji multimedialnych; oprogramowanie komputerowe nagrane na nośnikach magnetycznych jak również wprowadzane z odległych sieci komputerowych; oprogramowanie używane do multimedialnych plików w celu integracji tekstu, fonii, grafiki, stacjonarnych i ruchomych obrazów; pliki multimedialne; nośniki wszystkich rodzajów z programami i/lub zainstalowanymi danymi, Uprawniony wykazał używanie w sposób rzeczywisty tego znaku do oznaczania tych towarów w analizowanym okresie.
W niniejszej sprawie Uprawniony przedstawił na okoliczność używania spornego znaku szereg materiałów dowodowych w postaci: kopii faktur sprzedaży VAT, katalogów, fragmentów publikacji, umów dystrybucyjnych, zestawień sprzedaży towarów i usług, newsletterów, zdjęć produktów, ulotek, materiałów reklamowych, wydruków podstron i stron internetowych, wydruków wzorcowych instrukcji instalacji oprogramowania oraz zestawienia zgłoszeń serwisowych.
W orzecznictwie przyjmuje się, że rzeczywiste używanie powinno cechować się pewnością i stałością, a w celu osiągnięcia tych cech obecność znaku na rynku powinna wskazywać na poważne rozmiary (w ten sposób w wyroku NSA z 24 maja 2006 r. II GSK 70/06 oraz z 12 marca 2009 r. II GSK 762/08). Z tego względu w postępowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy podstawowe znaczenie dowodowe mają takie dokumenty jak właśnie: faktury sprzedaży VAT, rachunki, zamówienia, potwierdzenia dostawy lub sprzedaży, ponieważ tylko tego rodzaju dokumenty świadczą o rzeczywistym występowaniu towarów lub usług w obrocie. Faktury czy rachunki, świadczące o konkretnych transakcjach sprzedaży z udziałem konsumentów, są więc samodzielnymi i zarazem najważniejszymi dowodami na rzeczywiste używanie znaku. Uzupełniające znaczenie mają druki zamówień, papier firmowy i dokumenty handlowe, w tym umowy, a także opakowania, etykiety, katalogi i materiały reklamowe. Dowody te liczą się jednak tylko o tyle, o ile mają bezpośredni związek z wymienionymi transakcjami. Decydujące znaczenie mają zaś faktury i rachunki, świadczące o konkretnych transakcjach sprzedaży z udziałem konsumentów/kontrahentów, ponieważ potwierdzają one jednoznacznie, że wskazane w nich towary zostały sprzedane. Bez faktur same materiały reklamowe mogą odgrywać jedynie rolę pomocniczą (por. M. Trzebiatowski w: Obowiązek używania znaku towarowego, Studium z prawa polskiego na tle prawno-porównawczym, C.H. Beck Warszawa 2007, s. 470 i nast., cytowany też w ww. wyroku NSA z 18 maja 2021 r. II GSK 894/18).
Analiza akt administracyjnych tej sprawy, w tym przede wszystkim licznych faktury sprzedaży VAT (karty 233-393, tom II) wystawionych w okresie od 2016 r. do 2020 r., potwierdzających – w zestawieniu z katalogami sprzedaży produktów (karty 444-513, tom II; karty 515-556, tom III) – przedłożonymi przez Uprawnionego, sprzedaż na terytorium Polski przez Uprawnionego oraz jego poprzednika prawnego – [...] S.A. ww. towarów oznaczonych spornym znakiem towarowym w analizowanym okresie, potwierdza używanie w sposób rzeczywisty, przez Uprawnionego, spornego znaku towarowego na terytorium Polski do oznaczania omawianych towarów w analizowanym okresie. UP, w ocenie Sądu, dokonał prawidłowej analizy i oceny powyższych dokumentów wskazując, że w przedmiotowych fakturach nie występuje nazwa "edusensus", lecz określenia "LOGOPEDIA", "DYSLEKSJA", "LEKCJOTEK"". Jednak z przedłożonych przez Uprawnionego ww. katalogów sprzedaży produktów wynika, jakich towarów dotyczy sprzedaż udokumentowana fakturami. Są to zatem przeznaczone dla dzieci programy multimedialne wspomagające naukę i rozwój. W katalogach wskazano, że: multimedialny pakiet edusensus LOGOPEDIA to "pierwsze i najbardziej rozpoznawalne na polskim rynku oprogramowanie, służące do diagnozy i terapii logopedycznej" (karta 490 verte, tom II). W katalogach wskazano również, że: "seria multimedialnych programów edusensus DYSLEKSJA wspomaga organizację pomocy psychologiczno - pedagogicznej dla dzieci (...). Seria edusensus DYSLEKSJA to: kompleksowy materiał pozwalający na prowadzenie zajęć korekcyjno-kompensacyjnych z dziećmi (...), ponad 730 ekranów ćwiczeń, 370 kart pracy do wydruku oraz 60 filmów przedstawiających ćwiczenia ruchowe, moduły wspomagające ocenę przyczyn i skalę trudności szkolnych (...), aplikacja umożliwiająca m.in. przeprowadzenie diagnozy pedagogicznej i zapis jej wyników, śledzenie postępów terapii" (karta 483 verte, tom II). W katalogach wskazano ponadto, że seria edusensus LOGOPEDIA PRO to: "programy przeznaczone dla logopedów, terapeutów, nauczycieli prowadzących zajęcia z dziećmi mającymi problemy z artykulacją głosek (...); seria 5 profesjonalnych logopedycznych programów multimedialnych wspierających profilaktykę, diagnozę oraz terapię większości zaburzeń mowy i języka występujących u dzieci (...). Logopedia PRO - pakiet podstawowy to: 5 programów multimedialnych na pendrive (...), ponad 1000 interaktywnych ćwiczeń" (karta 474, tom II). Sąd zgadza się z ocena organu, że katalogi oferowanych produktów potwierdzają, że powyższe faktury dotyczą spornego znaku towarowego "edusensus" o numerze [...] występującego w tych dokumentach w jego słownej i słowno-graficznej postaci. UP, w ocenie Sądu prawidłowo uznał, że przedłożony przez Uprawnionego materiał dowodowy w postaci ww. faktur VAT, katalogów produktów oraz zeznania świadków D. T. i A.W., rozpatrywany łącznie, pozwala na ustalenie, iż sygnowane spornym znakiem towarowym "edusensus" o numerze [...] ww. towary z klasy 9 były sprzedawane w Polsce przez Uprawnionego w analizowanym okresie. Dowody te i argumentacja organu są, w ocenie Sądu, wystarczające do uznania, że Uprawniony korzystał ze spornego znaku w podanym zakresie i w badanym okresie, czego nie podważa argumentacja Wnioskodawcy o wadliwym połączeniu przez organ trzech postępowań odnośnie trzech znaków towarowych Uprawnionego i niejasności którego znaku towarowego dotyczy materiał dowodowy przedłożony przez Uprawnionego, jak również argumentacja o konieczności wyodrębnienia szczegółowej podkategorii towarów do oznaczania, których wykorzystywany był sporny znak towarowy, np. oprogramowanie z zakresu logopedii. Wyróżnianie tak szczegółowych podkategorii towarów w istocie prowadziłoby do konieczności wyróżniania nieograniczonej liczby podkategorii towarów.
Z powyższych względów Sąd uznał, że niezasadne są zarzuty skargi Wnioskodawcy dotyczące naruszenia przez UP przepisów postępowania art. 7, art. 8 art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 2 ust. 6 i art. 171 P.w.p., mającego wpływ na wynik sprawy.
Po przeanalizowaniu materiału dowodowego w niniejszej sprawie, Sąd, podziela także ocenę organu, że Uprawniony nie przedstawił materiałów dowodowych na okoliczność używania spornego oznaczenia w sposób rzeczywisty dla pozostałych towarów i usług, do których oznaczania przeznaczony był sporny znak towarowy.
Podkreślenia wymaga, że Uprawniony sam przyznał, że przedłożone przez niego dowody nie potwierdzają używania spornego znaku towarowego "edusensus" do oznaczania towarów i usług: oprogramowanie służące do używana Internetu i światowej sieci Web; strony internetowe i/lub intranetowe zawierające informacje aktualizowane co jakiś czas, pozwalające użytkownikom na tworzenie własnych treści i dzielenie się nimi z innymi użytkownikami (internetowe strony społecznościowe); oprogramowanie do platform komputerowych; połączenia do stron internetowych (klasa 9); usługi reklamowe, tworzenie i publikowanie on - line reklam w sieciach komputerowych i Internecie; usługi sprzedaży materiałów edukacyjnych i wspomagających proces kształcenia prowadzone na zlecenie drogą pocztową i/lub drogą elektroniczną, a w szczególności poprzez strony Web; zarządzanie danymi i/lub plikami multimedialnymi i/lub plikami tekstowymi; prowadzenie usług doradztwa na stronach Web w zakresie sprzedaży materiałów elektronicznych i cyfrowych dotyczących organizowania procesu wydawniczego i publikowania; prowadzenie poszukiwań w plikach komputerowych na rzecz innych; kompilowanie informacji do komputerowej bazy danych (klasa 35); edukacja na odległość; nauczanie języków na odległość; edukacja poprzez komputer lub poprzez Internet i sieci komunikacyjne; udzielanie porad i informacji na temat edukacji; udzielanie informacji i porad na temat edukacji; udzielanie informacji o charakterze edukacyjnym i/lub wydawniczym poprzez Internet, komputer lub sieci komunikacyjne; usługi związane z udostępnianiem gier online; usługi studia nagrań; produkcja filmów; udzielanie konsultacji nauczycielom i uczniom; organizowanie targów i wystaw o tematyce edukacyjnej i kulturalnej; usługi doradztwa na stronach Web w zakresie wydawania i publikowania materiałów elektronicznych i cyfrowych; usługi w zakresie dostarczania informacji z dziedziny edukacji i na temat wydarzeń związanych z edukacją poprzez Internet i sieci komunikacyjne; usługi udostępniania gier on-line z sieci komputerowych (klasa 41); usługi w zakresie oprogramowania i programowania komputerów; oprogramowywanie aplikacji multimedialnych; projektowanie oprogramowania; wypożyczanie oprogramowania do komputerów; udostępnianie stron Web, które umożliwiają użytkownikom możliwość wprowadzania elektronicznych danych; prowadzenie badań i rozwój na rzecz innych w zakresie e-learning, edukacji, multimediów; zarządzanie portalami umożliwiającymi sprzedaż on-line zasobów do nauczania (klasa 42); komercyjne administrowanie licencjami na towary i usługi w dziedzinie edukacji (klasa 45). Dlatego UP słusznie nie analizował kwestii używania spornego znaku w zakresie tych towarów i usług, skoro okoliczność nieużywania znaku w powyższym zakresie była bezsporna.
Brak zatem przedłożenia przez Uprawnionego materiałów dowodowych, które potwierdzałyby używanie spornego oznaczenia w sposób rzeczywisty w badanym okresie dotyczy towarów i usług: instrukcje i opisy do oprogramowania komputerowego; urządzenia komputerowe; urządzenia komputerowe; wprowadzane poprzez sieć publikacje elektroniczne; wczytywane publikacje elektroniczne (klasa 9); drukowane publikacje, materiały instruktażowe i do nauczania; teksty drukowane; instrukcje do programów komputerowych; grafika; materiały do nauczania, materiały instruktażowe, edukacyjne, scenariusze lekcji i testy (klasa 16); publikowanie i wynajem materiałów instruktażowych i do edukacji; publikowanie publikacji elektronicznych i audio wideo; elektroniczne publikowanie; udostępnianie materiałów instruktażowych i do edukacji oraz publikacji elektronicznych poprzez sieci komunikacyjne, komputerowe oraz internetowe; usługi edukacyjne; nauczanie języków; usługi edukacyjne on-line, poprzez komputer lub sieci komunikacyjne; multimedialne publikowanie książek, magazynów, gazet, oprogramowania, gier, muzyki i publikacji elektronicznych; publikowanie elektronicznych książek i gazet on-line; udostępnianie elektronicznych publikacji online, poprzez sieci komunikacyjne i komputerowe, które nie są wprowadzane z urządzenia nadrzędnego; udostępnianie materiałów instruktażowych i edukacyjnych; publikowanie tekstów innych niż teksty reklamowe; publikowanie on-line materiałów elektronicznych, audio i wideo; publikowanie i/lub wypożyczanie materiałów instrukcyjnych i edukacyjnych; usługi edukacyjne polegające na udostępnianiu poprzez strony internetowe i intranetowe materiałów edukacyjnych (klasa 41); tworzenie i administrowanie stron WWW, witryn oraz portali; instalowanie oprogramowania w komputerach; uaktualnianie oprogramowania komputerowego; udzielanie konsultacji na temat oprogramowania i/lub programów komputerowych (klasa 42); usługi w zakresie licencjonowania praw własności intelektualnej; udostępnianie i udzielanie licencji na środki do nauczania (multimedialne i kursy) on-line; usługi licencjonowania towarów i usług w zakresie edukacji (klasa 45).
Należy zgodzić się z organem, że przedłożone przez Uprawnionego omówione powyżej faktury oraz katalogi sprzedaży produktów nie dotyczą sprzedaży wymienionych powyżej towarów i usług.
Sąd zgadza się także ze stanowiskiem UP, że "Zestawienia sprzedaży towarów i usług oferowanych pod znakiem towarowym edusensus przez Uprawnionego za okres 1 stycznia 2017 - 25 października 2020 r." (k. 189-232 tom I, k. 926-968 tom IV), stanowią jedynie materiały wewnętrzne Uprawnionego, które nie potwierdzają rzeczywistego używania spornego znaku towarowego przez realny kontakt klientów z towarami/usługami sygnowanymi tym znakiem. Uprawniony nie dokonał w żaden sposób połączenia tego zestawienia z przedłożonymi fakturami wobec czego organ słusznie uznał, że omawiane zestawienia sprzedaży nie mogą stanowić dowodów uzupełniających w stosunku do faktur.
Sąd podziela również stanowisko UP, że samo zawarcie umów dystrybucyjnych z różnymi podmiotami ([...] sp. z o.o. sp. k., [...] sp. z o.o. sp. k., [...] sp. z o.o. - karty 557-572, tom III), których przedmiotem były "produkty edukacyjne (książki, programy multimedialne, pomoce edukacyjne)" znajdujące się w ofercie handlowej Uprawnionego, per se nie dowodzi, że doprowadziło one do sprzedaży tych towarów. Z treści tych umów nie można wywnioskować, że efektem ich zawarcia było udostępnienie i oferowanie w obrocie ww. towarów sygnowanych spornym znakiem lub ich nabycie przez odbiorców. Uprawniony nie przedstawił natomiast dokumentów (np. faktur, zamówień), z których wynikałoby, że umowy te doprowadziły do kontaktu klientów z tymi towarami na rynku. Uprawniony ponadto nie wykazał, że wyciągi z katalogów dystrybutorów, wydruki ze sklepów internetowych dystrybutorów oraz faktury sprzedaży VAT na rzecz jednego z dystrybutorów potwierdzają sprzedaż produktów edukacyjnych (książek, programów multimedialnych, pomocy edukacyjnych) oznaczonych spornym znakiem towarowym, w analizowanym okresie.
Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu, że internetowe newslettery zawierające zaproszenia na webinaria, czyli wykłady-szkolenia przeprowadzane w formie on-line (35, 42-59, 77-85, 89-105, 112-121, 129-157, tom I) z lat 2018-2020, stanowią jedynie internetowe zaproszenia do udziału w wykładach, lecz żaden z dowodów przedłożonych do akt niniejszej sprawy nie potwierdza, żeby te zaproszenia doprowadziły do rzeczywistego świadczenia usług prowadzenia szkoleń na odległość z użyciem Internetu. Samo wysłanie w formie newsletterów zaproszeń-ofert skierowanych do internautów nie potwierdza jeszcze rzeczywistego używania znaku towarowego "edusensus". Uprawniony nie wykazał, że ww. zaproszenia na webinaria doprowadziły do kontaktu klientów z ww. usługami na rynku i wykonania tych usług.
Odnośnie argumentacji Uprawnionego dotyczącej działań o charakterze marketingowym i reklamowym oferowanych przez Uprawnionego towarów i usług, opatrzonych spornym znakiem, Sąd zauważa, że dowody w postaci materiałów reklamowych stanowią materiały pomocnicze, które mogą być w pewnym stopniu brane pod uwagę, szczególnie w kontekście próby wykazania szeroko zakrojonych działań reklamy i promocji. Jednak materiały reklamowe nie stanowią wystarczającego materiału dowodowego, aby tylko na ich podstawie wykazać, że doszło od sprzedaży towarów lub usług w efekcie działań promocyjnych z nimi związanych. Zaproszenia - oferty nie dowodzą rzeczywistej sprzedaży towarów lub usług ze znakiem towarowym ani nie obrazują jej rozmiarów. "Dowody te liczą się jednak tylko o tyle, o ile mają bezpośredni związek z wymienionymi transakcjami. Wymaga podkreślenia, że bez względu na swoja wartość dowodową wszelkie środki dowodowe muszą ujawniać sam znak, a także dokładnie wskazywać na okoliczności jego użycia, w szczególności na rodzaj towarów lub usług, czas, miejsce oraz skalę użycia znaku" (por. M. Trzebiatowski: Obowiązek używania znaku towarowego [w:] Studia prawa prywatnego, 2009, z. 3, s. 235).
Sąd podziela również stanowisko UP, że rzeczywistego używania spornego znaku towarowego nie potwierdzają załączone przez Uprawnionego do odpowiedzi na wniosek wyciągi z książek oraz wyciągi z publikacji (k. 573-594, tom III). Dokumenty te stanowią bowiem jedynie fragmenty książek i publikacji dodawanych do programów multimedialnych (w pakietach), których sprzedaż potwierdzają analizowane powyżej faktury VAT. Wskazane książki i publikacje są dołączane do pakietów multimedialnych i nie stanowią, jak wynika ze wspomnianych faktur, odrębnych produktów wprowadzanych do obrotu (nie stanowią samodzielnego przedmiotu obrotu). Faktury te nie potwierdzają więc sprzedaży towarów w postaci książek i publikacji. Powyższe fragmenty wydawnictw stanowią tylko jeden z elementów pakietów multimedialnych sprzedawanych przez Uprawnionego ("Logopedia", "Dysleksja", "Lekcjoteka") o uzupełniającym charakterze i instrukcyjnym przeznaczeniu. Dołączenie tego rodzaju materiałów drukowanych do pakietów multimedialnych, sprzedawanych przez Uprawnionego, nie potwierdza rzeczywistego używania spornego znaku towarowego do oznaczania towarów w postaci książek i publikacji. Jak słusznie wskazał organ, o takim używaniu można by mówić dopiero w przypadku, gdyby książki i publikacje sygnowane ww. znakiem stały się dostępne na rynku i były rzeczywiście sprzedawane jako odrębny produkt. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy nie wynika jednak, by Uprawniony faktycznie oferował i sprzedawał towary w postaci książek i publikacji, tj. wykazał, żeby towary te, jako sygnowane spornym znakiem, były samodzielnym przedmiotem obrotu.
Sąd zgadza się ze stanowiskiem UP, że nieprzekonujące są wyjaśnienia Uprawnionego, który twierdził, że oferował pakiety towarów oznaczonych spornym znakiem, w skład których wchodziły także towary inne niż programy multimedialne. W pakietach tych znajdowały się takie towary jak urządzenia elektroniczne, np. laptopy, czy drukarki, które na przedłożonych przez Uprawnionego fakturach były wyszególnione odrębnie i, co przyznał sam Uprawniony, oznaczane zupełnie innymi znakami niż sporny znak towarowy "edusensus". Wątpliwości tych nie rozwiewają zeznania świadków D. T. i A.W. oraz oświadczenie J. E.. Wszystkie te dowody pochodzą od pracowników Uprawnionego. Nie są to zatem dowody obiektywne i nie są w stanie wykazać faktycznego, a tym bardziej poważnego/rzeczywistego używania spornego znaku towarowego w obrocie.
Sąd stwierdza, że w oparciu o materiały dowodowe przedstawione przez Uprawnionego nie można powiązać przedłożonych przezeń dokumentów z konkretnymi towarami i usługami (poza częścią towarów z klasy 9, których dotyczy pkt 2 zaskarżonej decyzji) tak, żeby stwierdzić w sposób niewątpliwy i wolny od domysłów, że sporny znak towarowy był w stosunku do nich rzeczywiście używany. Z tego też względu Sąd uznał, że pomimo, że UP nie odniósł się w sposób szczegółowy do wszystkich dowodów przedłożonych przez Uprawnionego jak, zdjęcia, wydruki stron i podstron internetowych, wydruki wzorcowych instalacji oprogramowania, zestawienia zgłoszeń serwisowych, wydruki wzorcowych umów licencyjnych, organ nie naruszył przepisów postępowania, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślenia wymaga, że bez względu na swoją wartość dowodową wszelkie środki dowodowe muszą ujawniać sam znak, a także dokładnie wskazywać na okoliczności jego użycia, w szczególności rodzaj towarów lub usług, czas, miejsce oraz skalę użycia znaku (tak: M. Trzebiatowski: Obowiązek używania znaku towarowego. Studium z prawa polskiego na tle prawno-porównawczym, s. 470 i nast. oraz wskazana tam literatura i orzecznictwo sądowe). W orzecznictwie wskazuje się, że w przypadku towarów lub usług zebranych w ramach szerokiej kategorii, którą można podzielić na kilka niezależnych podkategorii, należy wymagać, by właściciel znaku towarowego zarejestrowanego dla tej kategorii towarów lub usług przedstawił dowód rzeczywistego używania swojego znaku dla każdej z tych niezależnych podkategorii, w braku czego mógłby on zostać pozbawiony praw do tego znaku w odniesieniu do tych z niezależnych podkategorii, dla których nie przedstawił takiego dowodu (por. wyrok Trybunału (druga izba) z 16 lipca 2020 r., w sprawie C-714/18P ACTC/EUIPO, pkt 43).
Mając powyższe na względzie Sąd doszedł do przekonania, że niezasadne są również zarzuty stawiane w skardze przez Uprawnionego dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania, art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. oraz przepisów prawa materialnego, art. 169 ust. 2 , ust. 6 w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1 w zw z art. 154 pkt 1 i pkt 3 P.w.p. Zarzuty te skutecznie nie podważyły prawidłowego stanowiska UP co do ustalenia, że miało miejsce rzeczywiste używanie spornego znaku jedynie do oznaczania części towarów z klasy 9. W ocenie Sądu, UP przeprowadził wyczerpującą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz trafnie uznał, że w części rozstrzygniętej w pkt 1 zaskarżonej decyzji dokumenty przedstawione przez Uprawnionego nie potwierdzają okoliczność używania znaku w sposób rzeczywisty do oznaczania wymienionych tam towarów i usług w analizowanym okresie. Zaskarżona decyzja zawiera szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne wyjaśniające stanowisko organu.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał również, że skoro wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy słowny "edusensus" o numerze [...] okazał się częściowo zasadny, to organ prawidłowo, w oparciu o art. 100 K.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 P.w.p. oraz § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych z dnia 28 kwietnia 2017 r. (Dz.U. z 2017 r., poz. 881), przyznał wnioskodawcy kwotę 1917 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634).