VI SA/Wa 434/24

VI SA/Wa 434/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-02-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska
Maciej Borychowski /sprawozdawca/
Tomasz Sałek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 ust.1, art. 145 ust.1 pkt.1 lit.a-c , art. 145 ust.1 pkt.2,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 76 ust.1, art. 77 ust.1, art.80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) Protokolant ref. Klaudia Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2024 r. sprawy ze skargi U. z siedzibą w R. (Stany Zjednoczone Ameryki) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej także: "WSA") w Warszawie jest decyzja z dnia [...] maja 2023 r., nr [...]Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "UP RP", "Organ", "Urząd"), którą, po rozpoznaniu wniosku O. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: "wnioskodawca"), stwierdzono z dniem [...] stycznia 2013 r. wygaśnięcie, udzielonego na rzecz U. [...]. z siedzibą w R., [...] (dalej: "uprawniony" lub "skarżący") prawa ochronnego na znak towarowy "[...]" o numerze [...]w części dotyczącej towarów z klasy 5, tj.: produktów farmaceutycznych innych niż środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe (pkt 1) oraz przyznał wnioskodawcy od uprawnionego kwotę 1917 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie (pkt 2), (dalej: "zaskarżona decyzja").
Zaskarżoną decyzją została wydana na podstawie art. 169 ust. 1 pkt. 1, art. 169 ust. 2 oraz art. 169 ust. 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 324, dalej: "p.w.p.") oraz art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550 z późn. zm., dalej: "k.p.c.") w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ wskazał, że [...] lutego 2020 r. do Urzędu wpłynął wniosek wnioskodawcy o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy "[...]" o numerze [...], udzielonego na rzecz uprawnionego. Wnioskodawca wskazał, iż sporny znak nie był używany w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa i wniósł o wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie w całości prawa ochronnego na sporny znak towarowy z dniem [...] stycznia 2013 r.
W odpowiedzi z dnia 20 lipca 2020 r. uprawniony wniósł o oddalenie wniosku. Podniósł, że używa intensywnie i długotrwale znaków z rodziny [...], w tym spornego. Wraz z pismem przedłożył materiał dowodowy na okoliczność używania spornego znaku towarowego.
Wnioskodawca w piśmie z dnia [...] października 2020 r. podniósł, że zainicjował 20 postępowań spornych o stwierdzenie wygaśnięcia znaków towarowych zawierających słowo [...], zaś uprawniony w każdej sprawie przedłożył identyczny materiał dowodowy i nie jest wiadome, które dowody dotyczą konkretnej sprawy spornej. Jednocześnie podkreślił, że uprawniony nie wykazał używania spornego oznaczenia.
Uprawniony w piśmie z dnia 28 grudnia 2020 r. podtrzymał swoje stanowisko i podkreślił fakt używania spornego znaku towarowego.
Wnioskodawca w piśmie z dnia 19 sierpnia 2021 r. zmodyfikował wniosek i wniósł o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa w następującym zakresie: produkty farmaceutyczne inne niż leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe; środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe inne niż leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe. Podkreślił, że żaden z materiałów dowodowych przedłożonych przez uprawnionego nie dotyczy ww. towarów, gdyż uprawniony usiłował wykazać używanie spornego znaku w odniesieniu do leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych i przeciwgorączkowych zawierających ibuprofen. Podsumowując wskazał, że skutkiem uwzględnienia jego wniosku powinno być pozostawienie w wykazie towarów jedynie określenia "leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe".
Uprawniony w piśmie z dnia 11 października 2021 r. wniósł o oddalenie zmodyfikowanego wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa. Stwierdził, że skoro wnioskodawca ograniczył wniosek to należy przyjąć, że uznał, że uprawniony wykazał używanie znaku w odniesieniu do leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych i przeciwgorączkowych. Podniósł, że wniosek jest bezzasadny i brak jest podstaw do zawężenia wykazu towarów.
W piśmie z dnia 25 lutego 2022 r. wnioskodawca ograniczył swoje żądanie i wniósł o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy w części dotyczącej produktów farmaceutycznych innych niż środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe.
Uprawniony w piśmie z dnia 28 lutego 2022 r podtrzymał swoje stanowisko i wskazał, że brak jest uzasadnienia dla wydzielenia podkategorii wskazanej przez wnioskodawcę.
Uprawniony w piśmie z dnia 9 czerwca 2022 r. podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o zwrot kosztów na podstawie art. 100 k.p.c. oraz załączonego spisu kosztów.
Wnioskodawca w piśmie z dnia 25 maja 2023r. powołał się na okoliczność zakończenia przed Urzędem Patentowym RP wielu postępowań o stwierdzenie wygaśnięcia praw ochronnych na znaki zawierające słowo [...], w których prawa te zostały wygaszone.
Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 29 maja 2023 r. strony podtrzymały swoje stanowiska. Uprawniony wskazał, że złożył wyczerpujący materiał dowodowy na okoliczność używania spornego znaku towarowego. Ponadto podniósł, że wnioskodawca wielokrotnie modyfikował złożony wniosek, zatem wniosek uprawnionego o zwrot kosztów postępowania w oparciu o art. 100 k.p.c. jest zasadny bowiem koszty które poniósł są znaczące i spowodowanie nieuzasadnionymi dodatkowymi żądaniami wnioskodawcy.
Przechodząc do oceny merytorycznej wniosku, Organ wskazał, że celem instytucji stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego jest eliminowanie praw ochronnych udzielonych na te oznaczenia, które nie są faktycznie używane w obrocie gospodarczym. Udzielenie ochrony na znak towarowy wiąże się bowiem z ustawowym obowiązkiem używania znaku towarowego dla towarów (usług), do oznaczania których znak został przeznaczony. Z kolei nieużywanie znaku towarowego może skutkować w określonych sytuacjach stwierdzeniem wygaśnięcia prawa ochronnego zgodnie z art. 169 ustawy Prawo własności przemysłowej, przy czym zgodnie z art. 171 p.w.p. jeżeli przyczyna wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy dotyczy jedynie niektórych towarów, wygaśnięcie prawa odnosi się tylko do tych towarów.
Zgodnie z art. 169 ust. 6 p.w.p. w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego obowiązek wykazania używania znaku towarowego lub istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie znaku spoczywa na uprawnionym z tytułu prawa ochronnego. Używanie znaku, aby wyłączało możliwość postawienia zarzutu niewykonywania obowiązku używania znaku towarowego musi mieć miejsce na obszarze Polski, musi mieć niedwuznaczny charakter, musi być rzeczywiste oraz powinno dotyczyć zarejestrowanego znaku dla towarów i usług objętych ochroną. Rzeczywiste używanie znaku towarowego polega na nakładaniu znaku na towar i wprowadzaniu tak oznaczonych towarów do obrotu w określonym przez wnioskodawcę przedziale czasowym.
Po przeanalizowaniu całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Organ uznał, że uprawniony nie wykazał używania spornego znaku w następującym zakresie objętym wnioskiem uprawnionego.
W ocenie UP RP materiał przedłożony przez uprawnionego przedstawia znak sporny oraz inne znaki z rodziny znaków [...], na których widnieje informacja co do oznaczanego towaru. Z tych informacji wprost wynika, że sporne oznaczenie było wykorzystywane do oznaczania preparatów przeciwbólowych, przeciwzapalnych i przeciwgorączkowych. Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie nie zawiera żadnego dokumentu, który wskazywałby na używanie zarówno spornego oznaczenia, jak i pozostałych oznaczeń pod marką [...] do oznaczania innych towarów niż wyżej wymienione. Organ zauważył, że sporny znak stanowi fragment etykiety pudełka, z której również wprost wynika, że produkt znajdujący się w opakowaniu jest towarem przeciwbólowym, przeciwzapalnym i przeciwgorączkowym. Ponadto wszelkie materiały zawierające zdjęcia produktów marki [...] opatrzone zostały informacjami, że mają one charakter przeciwbólowy, przeciwzapalny i przeciwgorączkowy.
Organ wskazał także, że w ofercie zamieszczonej na stronie internetowej uprawnionego, która zawiera informacje o wszystkich produktach zawierających w nazwie [...], również widnieje informacja, że oferowane przez niego produkty są o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i przeciwgorączkowym. Z kolei załączone w poczet materiału dowodowego badania świadomości marki dotyczą jedynie znajomości oznaczenia [...], bez wskazania którego produktu dotyczy znak [...] i czy respondentom kojarzy się z innym produktem niż lek przeciwzapalny i przeciwgorączkowy.
Ponadto, tam gdzie w materiale dowodowym przedstawiony jest sporny znak wraz informacją handlową, np. na stronach sklepów internetowych z ofertą produktu [...], w opisie produktu jest wskazane, że jest to lek przeciwbólowy, przeciwzapalny i przeciwgorączkowy.
Organ nie podzielił stanowiska uprawnionego, że lek [...] jest lekiem o szerokim zastosowaniu i jest stosowany przez "wszystkich na wszystko". Jak wynika bowiem z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, lek ten jest stosowany w schorzeniach wywołujących ból, gorączkę i stan zapalny, nie leczy jednak chorób, uśmierza jedynie ból, łagodzi stan zapalny czy obniża gorączkę, które towarzyszą większości chorób.
Po przeprowadzonej analizie materiału dowodowego Urząd uznał, iż wszystkie przedstawione przez uprawnionego dowody nie świadczą o używaniu spornego znaku w zakresie innym niż środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe.
Po przeprowadzeniu postępowania, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Organ uznał, że sporny znak nigdy nie był używany w obrocie w części dotyczącej towarów z klasy 5, tj.: produkty farmaceutyczne inne niż środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe, przyjmując, iż pierwszym dniem 5 letniego okresu o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. jest pierwszy dzień po dacie rejestracji, tj. 23 stycznia 2008 r. W tej sytuacji 5 letni termin upłynął z dniem 23 stycznia 2013 r. Tym samym UP RP stwierdził, że wygaśnięcie spornego prawa, zgodnie z wnioskiem, nastąpiło z dniem 23 stycznia 2013 r.
Uzasadniając rozstrzygnięcie w zakresie zasądzonych na rzecz wnioskodawcy kosztów Urząd wskazał, że zgodnie z art. 100 k.p.c. w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu. Zdaniem Organu wspomniany przepis dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy merytoryczne żądania stron zostały uwzględnione jedynie w części. Tymczasem w niniejszej sprawie wniosek wnioskodawcy o stwierdzenie wygaśnięcia prawa został uwzględniony w całości. Organ zauważył, iż przedmiotem analizy jest żądanie w zakresie określonym w dacie zamknięcia rozprawy, a nie w dacie wszczęcia postępowania. Zdaniem UP RP, skoro więc uprawniony uległ w pełnym zakresie, określonym na dzień zamknięcia rozprawy, dlatego nie ma podstaw do zastosowania art. 100 k.p.c. i tym samym nie ma podstaw do zwrotu kosztów poniesionych przez uczestnika w związku z wykazaniem używania spornego znaku, nawet jeśli były one znaczne.
Z rozstrzygnięciem Organu nie zgodził się skarżący, wnosząc do WSA w Warszawie skargę na decyzje UP RP z dnia [...] maja 2023 r., zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
• art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu sprawy i nieprzeanalizowaniu pełnego materiału dowodowego a także niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności w sprawie a w konsekwencji na uznaniu, że w niniejszej sprawie znak towarowy [...] [...] nie był używany w zakresie następujących towarów z klasy 5 tj. produktów farmaceutycznych innych niż środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe; i zasadne było stwierdzenie jego wygaszenia w tym zakresie, podczas, gdy przedłożony materiał dowodowy potwierdza używanie ww. znaku w wymaganym okresie,
• art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu sprawy i nieprzeanalizowaniu pełnego materiału dowodowego w sprawie a w konsekwencji na uznaniu, że w niniejszej sprawie można wydzielić z terminu: "produkty farmaceutyczne" określenie "produkty farmaceutyczne inne niż środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe",
• art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym nie- wyjaśnienie, czy oznaczenie [...] jest powiązane z produktami innymi niż środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że znak [...] jest powiązany z szerszą kategorią towarów niż środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe,
• art. 7, 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez poczynienie ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym w zakresie:
➢ błędnego uznania za prawidłowe wyodrębnienia przez Uczestnika podkategorii towarów w postaci produktów farmaceutycznych innych niż środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe spośród kategorii preparatów farmaceutycznych, podczas, gdy w przypadku znaku towarowego R.201336 tego typu kategoryzacja jest nieprawidłowa, a nadto nieuzasadniona faktycznie i gospodarczo,
➢ błędnego ustalenia, że znak towarowy [...] nie był przez Skarżącego używany dla towarów dla których został zarejestrowany, podczas, gdy przedłożony materiał dowodowy potwierdza użytkowanie ww. znaku w praktyce w bardzo szerokim spektrum,
a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy - które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowały błędnym uznaniem przez Organ wygaśnięcia z dniem [...] stycznia 2013 r. roku prawa ochronnego na znak towarowy [...] w części dotyczącej towarów z klasy 5, tj. produktów farmaceutycznych innych niż środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe;
• art. 256 pkt 2 p.w.p. w związku z art. 100 k.p.c. poprzez błędną wykładnię i przez to przyznanie O. [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. od U. [...] z siedzibą w R., [...] kwotę 1917 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie a nieprzyznanie Skarżącemu zwrotu poniesionych przez niego kosztów postępowania, pomimo, iż wniosek O. [...] nie został w całości uznany za zasadny, a Skarżący poniósł wysokie koszty obrony;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
• art. 171 p.w.p., poprzez jego błędną wykładnię, to jest uznanie, że przepis ten pozwala na wydanie decyzji w przedmiocie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy dla dowolnie wydzielonych towarów z danego wykazu, niezależnie od stopnia ich uszczegółowienia,
• art. 171 p.w.p. w związku z art. 169 p.w.p., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w niniejszej sprawie można wydzielić z terminu: "produkty farmaceutyczne" określenie "produkty farmaceutyczne innych niż środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe",
• art. 171 p.w.p. w zw. z art 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w zw. z art. 154 p.w.p poprzez błędną wykładnię i uznanie za wygasłe prawo ochronne na znak towarowy [...] w części dotyczącej towarów z klasy 5, tj. produkty farmaceutyczne inne niż środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe,
z uwagi na przyjęcie przez Organ, iż Skarżący nie używał spornego znaku towarowego [...] w zakresie dotyczącym ww. grupy produktów podczas, gdy Skarżący niejednokrotnie wykazał stałe używanie spornego znaku przedkładając szereg dowodów na poparcie powyższej tezy.
Formułując powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął podniesione zarzuty.
W odpowiedzi skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wnioskodawca w piśmie procesowym z 31 lipca 2024 r. wniósł o oddalenie skargi. W przedmiotowym piśmie wskazano również na wydane przez WSA w Warszawie wyroki (10 wyroków), dotyczące analogicznych spraw jak niniejsza, zarówno w zakresie stron, przedmiotu, zarzutów i istoty spraw.
Uprawniony na rozprawie w dniu 10 września 2024 r. złożył pismo (z dnia 9 września 2024 r.), w którym podtrzymał wszystkie żądania i twierdzenia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Nie ocenia natomiast decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 359, dalej: "P.p.s.a.").
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Przyjmując kryteria wynikające z przepisów ww. ustaw Sąd w składzie rozpoznającym stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego lub prawa procesowego w takim stopniu, że jest uzasadniona jej eliminacja z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja UP RP z [...] maja 2023 r. nr [...], mocą której zostało unieważnione na wniosek O. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. prawo ochronne znak towarowy "[...]" o numerze [...] w części dotyczącej towarów z klasy 5, tj.: produktów farmaceutycznych innych niż środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe udzielone na rzecz U. [...], Inc. z siedzibą w R., [...].
Na wstępie Sąd wskazuje, że analogiczne sprawy, dotyczące wniosku o unieważnienie prawa ochronnego udzielonego na rzecz U. [...]. z siedzibą w R., [...] z wniosku O. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. były przedmiotem rozpoznania przez WSA w Warszawie, m.in. w wyrokach z dnia: 3 lutego 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2417/22; 9 stycznia 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 4897/23 i VI SA/Wa 4898/23; 23 maja 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 104/24; 2 lipca 2024 r., sygn. akt 708/24; 10 lipca 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 721/24.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko prezentowane w ww. wyrokach i przyjmuje za własne.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że celem instytucji stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego jest eliminowanie praw ochronnych udzielonych na te oznaczenia, które nie są faktycznie używane w obrocie gospodarczym. Udzielenie ochrony na znak towarowy wiąże się bowiem z ustawowym obowiązkiem używania znaku towarowego do oznaczania towarów i usług, dla których znak ten uzyskał prawo ochronne (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1996/16). Przykładowy katalog sposobów używania znaku towarowego został wskazany w art. 154 pkt 1 - 3 p.w.p., zgodnie z którym używanie znaku polega w szczególności na umieszczaniu go na towarach objętych prawem ochronnym lub ich opakowaniach, oferowaniu i wprowadzaniu tych towarów do obrotu (...), umieszczaniu znaku na dokumentach związanych z wprowadzaniem towarów do obrotu czy posługiwanie się nim w celu reklamy. Zaprzestanie używania znaku towarowego i pozbawienie go funkcji odróżniającej może prowadzić do wygaszenia prawa ochronnego na podstawie w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Zgodnie z tym przepisem prawo ochronne na znak towarowy wygasa na skutek nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat po dniu wydania decyzji o udzieleniu tego prawa, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania. Pojęcie rzeczywistego używania znaku towarowego – znane na gruncie prawa wspólnotowego [art. 12 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2008/95/WE z dnia 22 października 2008 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz. U.2008, L 299, s.25) i art. 42 rozporządzenia Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie znaku towarowego (Dz.U.2009, L 78, s.1)] zostało objaśnione w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE"), który stwierdził, że znak towarowy jest rzeczywiście używany wtedy, gdy jest używany zgodnie ze swoją podstawową funkcją, jaką jest zagwarantowanie identyfikacji pochodzenia towarów i usług, dla których został zarejestrowany, tak aby wykreować lub zachować rynek zbytu dla tych towarów i usług z wyłączeniem sytuacji, w których znak używany jest symbolicznie jedynie w celu utrzymania prawa ochronnego (wyrok z 11 marca 2003 r., A., C-40/01, pkt 43 oraz wyrok z 22 października 2020 r. w sprawach połączonych C-720/18 i C-721/18 z wniosków [...]o wydanie orzeczeń w trybie prejudycjalnym, pkt 32).
Wykazanie braku rzeczywistego używania znaku towarowego może, jak wynika z treści art. 171 p.w.p., dotyczyć tylko niektórych towarów, do oznaczania których znak został przeznaczony. Dowiedzenie częściowego jedynie wykorzystywania prawa ochronnego skutkować będzie wygaśnięciem tego prawa, jednak wyłącznie w zakresie przedmiotowym towarów i usług, których dotyczyło nieużywanie rzeczywiste znaku. Analiza treści art. 171 p.w.p. nakazuje zasadnicze znaczenie przydać pojęciu "niektórych towarów", których dotyczyć ma częściowe wygaśnięcie znaku z powodu jego nieużywania dla tych towarów, przy czym wygaśnięcie prawa ochronnego wobec zaistnienia przesłanki określonej w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. zawsze dotyczy wyłącznie towarów objętych tym prawem. Przyznanie prawa ochronnego na znak towarowy dla towarów lub usług dokonuje się w określonych klasach towarowych dla wyszczególnionych przyznanym prawem towarów, przy czym towary w ramach określonej klasy (niekiedy i spoza niej), mające wspólny mianownik ze względu na ich właściwości lub przeznaczenie, tworzą określone kategorie/grupy towarów, a w ich ramach możliwe są ewentualne dalsze podziały na podkategorie/podgrupy towarów przy zachowaniu wspomnianych wyżej kryteriów (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2021 r., sygn. akt II GSK 423/19).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd zauważa, że sporny znak towarowy [...], w dniu udzielenia uprawnionemu prawa ochronnego decyzją z [...] stycznia 2008 r., przeznaczony był do oznaczania towarów z klasy 5, tj.: produkty farmaceutyczne, środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe. Wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa, po modyfikacji wnioskodawcy, został złożony w części dotyczącej produktów farmaceutycznych innych niż środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe.
W ocenie Sądu, Organ dokonał prawidłowej wykładni art. 171 w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. i na tej podstawie stwierdził, z dniem 23 stycznia 2013 r., wygaśnięcie prawa ochronnego na sporny znak towarowy w części dotyczącej towarów z klasy 5, tj.: produkty farmaceutyczne inne niż środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe.
Podkreślenia przy tym wymaga, że stosownie do treści art. 169 ust. 6 p.w.p., w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o wygaśnięcie prawa ochronnego, obowiązek wykazania używania znaku towarowego lub istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie znaku spoczywa na uprawnionym z tytułu prawa ochronnego.
Dokonując tych ustaleń Organ zasadnie wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony w tej sprawie nie zawiera żadnego dokumentu, który potwierdzałby używanie spornego znaku w odniesieniu do towarów objętych zakresem jego ochrony w okresie pięciu lat poprzedzających dzień 23 stycznia 2013 r., z którą to datą wnioskodawca wniósł o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy.
Dochodząc do takich ustaleń Organ słusznie wskazał, że w ramach kategorii "produkty farmaceutyczne", które są określeniami szerokimi znaczeniowo, można wyróżnić wiele podkategorii, które występują niezależnie od siebie. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w orzeczeniach sądów unijnych, gdzie uznano kategorię produktów farmaceutycznych za "wystarczająco szeroką, aby można było w niej wyodrębnić szereg podkategorii, które można rozpatrywać niezależnie" (por. wyrok Sądu z 16 czerwca 2010 r. sprawa T-487/08 K.). Z kolei w wyroku Sądu z 17 października 2006 r., sprawa T-483/04 A. wskazano, że w przypadku gdy znak towarowy został zarejestrowany dla danej kategorii towarów lub usług, która jest na tyle szeroka, aby można było wyróżnić w jej ramach kilka podkategorii mogących występować niezależnie od siebie, w postępowaniu w sprawie sprzeciwu, dowód rzeczywistego używania znaku towarowego dla części tych towarów lub usług zapewnia ochronę jedynie dla tej lub tych podkategorii, do których należą towary lub usługi, w odniesieniu do których znak towarowy był faktycznie wykorzystywany. Jeżeli zaś znak towarowy został zarejestrowany dla towarów lub usług zdefiniowanych w sposób na tyle precyzyjny, że dokonanie istotnych podziałów wewnątrz danej kategorii nie jest możliwe - co w niniejszej sprawie nie miało miejsca - wtedy, dla potrzeb postępowania w sprawie sprzeciwu, dowód rzeczywistego używania znaku towarowego dla wspomnianych towarów lub usług bezwzględnie obejmuje całą tę kategorię. Natomiast właściwym kryterium wyodrębnienia spójnej kategorii czy podkategorii towarów lub usług jest kryterium celu i przeznaczenia danych towarów lub usług i tylko ono może definiować niezależną grupę/podgrupę towarów (por. wyrok TSUE z 16 lipca 2020 r. w sprawie C-714/18 P ACTC GmBH c/a EUIPO; wyrok TSUE z 22 października 2020 r. w sprawach połączonych C-720/18 i C-721/18 z wniosków o wydanie orzeczeń w trybie prejudycjalnym; wyrok Sądu UE z 22 maja 2012 r. w sprawie T-570/10 Environmental Manufacturing LLP c/a OHIM).
Zdaniem Sądu, z zebranych dowodów w sprawie, w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że znak towarowy [...], przez okres 5 lat od jego rejestracji był wykorzystywany wyłącznie do oznaczenia jako lek przeciwbólowy, przeciwzapalny i przeciwgorączkowy. Sąd nie zgadza się z zarzutem skarżącego, że przedłożony przez niego materiał dowodowy potwierdza, że używanie przedmiotowego znaku towarowego miało miejsce w szerokim zakresie, w tym do oznaczania preparatów farmaceutycznych. Na powyższą okoliczność skarżący wskazał, że przedłożył szereg dowodów potwierdzających obecność w obrocie produktów takich jak spray’e, maści, żele spray’e chłodzące, które z powodzeniem stosować można jako produkty farmaceutyczne o działaniu innym niż przeciwbólowe, tj. np. chłodzące (żel), łagodzące (żel, spray), nawilżające (spray), tym samym mogą one mieć również inne działanie niż przeciwbólowe, szczególnie wyraźnie widoczne w przypadku znajdujących się w ofercie skarżącego żeli i sprayów.
Odnosząc się do powyższego zarzutu, należy stwierdzić, że powyższe postępowanie zostało wszczęte w związku ze złożonym wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy [...], udzielonego na rzecz uprawnionego. Tym samym Organ w toku tego postępowania, w świetle art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., badał, czy ten konkretny zarejestrowany znak towarowy był używany przez uprawnionego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego (w niniejszej sprawie po 22 stycznia 2008 r.). Postawiony zatem przez skarżącego zarzut, że Organ nie odniósł się do produktów farmaceutycznych o działaniu innym niż przeciwbólowe, takich jak spray’e, maści, czy żele spray’e chłodzące, nie może odnieść oczekiwanego skutku, gdyż produkty te nie podlegały ocenie przez organ w tym postępowaniu.
W przedmiotowej sprawie sporny znak towarowy zarejestrowany został dla szerokiej kategorii towarów z klasy 5, tj. produktów farmaceutycznych, a faktycznie używany był tylko dla określonej podkategorii, tj. leku przeciwbólowego, przeciwzapalnego i przeciwgorączkowego. Taki wniosek wypływa z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i ocenionego przez Urząd. Sąd zauważa, że znak towarowy musi być używany w sposób rzeczywisty dla wszystkich towarów/usług objętych prawem ochronnym. W analizie pojęcia rzeczywistego używania pojawiają się następujące zagadnienia, które należy rozważyć: (i) intensywność używania oraz (ii) używanie oznaczenia nieidentycznego. W rozpatrywanej sprawie takie okoliczności nie zostały przez uprawnionego wykazane. Przeciwnie, skarżący przedłożonym materiałem dowodowym wykazał, iż faktycznie sporne oznaczenie zawężone zostało do produktów farmaceutycznych o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i przeciwgorączkowym.
W świetle powyższego, niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 171 p.w.p., a także art. 171 w zw. z art. 169 w zw. z art. 154 p.w.p., bowiem skarżący w przedłożonym materiale dowodowym nie wykazał, aby w okresie 5 lat od rejestracji używał spornego znaku towarowego dla produktów farmaceutycznych innych niż środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe.
W ocenie Sądu rozstrzygnięcie Urzędu jest w pełni uzasadnione, bowiem uprawniony, nie wykazał także zaistnienia ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie tego znaku (art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.).
Wbrew twierdzeniom skarżącego, Organ w sposób wyczerpujący i pełny zgromadził materiał dowodowy, w sposób szczegółowy wymieniając i analizując na stronach 5-9 zaskarżonej decyzji wszystkie przedłożone przez uprawnionego dokumenty, a następnie, na ich podstawie, przeprowadził postępowanie dowodowe w przedmiocie rozpoznania wniosku o wygaśniecie znaku towarowego. Przedłożony przez uprawnionego materiał dowodowy, zarówno w wersji papierowej oraz na elektronicznych nośnikach (płyta CD – k. 1226 akt administracyjnych oraz pendrive – k. 554 akt administracyjnych) obejmował m.in.: wydruki rejestrowe i produktowe; wykaz znajomości marki [...] w latach 2013-2017 na podstawie badań przeprowadzonych przez TNS i TNS Kantar; zdjęcia nagród, dyplomów i statuetek; wydruki z archiwum stron internetowych z lat 2010-2020 zawierające produkty z serii [...] w tym też [...]; oświadczenia dotyczące reklamy i sprzedaży a także działań promocyjnych w ramach marek [...] w latach 1999-2018, w tym również [...]; wydruki z archiwum stron internetowych za lata 2011-2020 reklam i ulotek informacyjnych towarów oznaczanych znakami [...], w tym również [...]; kserokopie przykładowych faktur sprzedaży z lat 2015, 2016, 2017, 2018 różnych towarów z nazwą [...], w tym także [...]; screeny z reklam produktów [...] w tym również [...]zamieszczone na portalu youtube.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę wskazuje, że Organ przeanalizował i dokonał oceny przedłożonych dowodów przez prymat przesłanki umożliwiającej stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego. Zdaniem Sądu, UP RP doszedł do prawidłowych wniosków, że przedłożonych przez uprawnionego materiał dowodowy nie potwierdza, że sporny znak był wykorzystywany w szerszym zakresie niż analizowany, tj. w odniesieniu do środków przeciwbólowych, przeciwzapalnych i przeciwgorączkowych. Zatem, skoro uprawniony nie wykazał używania spornego znaku w szerszym zakresie niż podlegający ocenie, to nie można uznać, że w sprawie Organ nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy, a w konsekwencji zaskarżona decyzja jest wadliwa.
Tym samym, nie można zarzucić Organowi naruszenia wskazanych w skardze przepisów procesowych, tj. art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., bowiem Organ wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, a także dokonał właściwej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności w zakresie przesłanki używania znaku towarowego w sposób rzeczywisty, jako zasadniczej podstawy do stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy w części w oparciu o art. 169 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 171 p.w.p. Tym samym, wbrew zarzutom skargi, nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ uwzględnił i ocenił (nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów), cały przedstawiony przez strony materiał dowodowy, a przesłanki rozstrzygnięcia zostały należycie wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która zawiera zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., wskazanie faktów uznanych za udowodnione, jak również przytoczenie przepisów prawa wraz z ich wyjaśnieniem, stanowiących podstawę jej wydania.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 256 pkt 2 p.w.p. w zw. z art. 100 k.p.c. w kwestii wysokości zasądzonych na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania na podstawie art. 100 k.p.c., którymi został on obciążony w pełnej wysokości. Zgodnie z tym przepisem, w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań, koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd (odpowiednio organ) może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu. W tej sprawie, wbrew twierdzeniom Skarżącej, Organ uwzględnił w całości wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Organ w sposób uprawniony zatem przyjął, że zachodziły przesłanki do obciążenia Skarżącej kosztami postępowania w całości.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.
Wszystkie wyroki krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl .