VI SA/WA 4217/23

VI SA/Wa 4217/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska /przewodniczący sprawozdawca/
Honorata Łopianowska
Łukasz Jarocki
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1990
art. 130a ust. 10h, ust. 10d i ust. 10 i
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Honorata Łopianowska Asesor WSA Łukasz Jarocki Protokolant referent Katarzyna Mostowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2024 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 30 maja 2023 r. nr KOC/714/Ru/22 w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 7 grudnia 2021 r.
Uzasadnienie
VI SA/Wa 4217/23
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. — Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018, poz. 570, ze zm.), po rozpoznaniu odwołania W.P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] W. z dnia 7.12.2021 r. nr [...] o ustaleniu opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu marki F. o nr rej. [...] na kwotę 567,00 zł, 523 zł za usunięcie pojazdu w dniu 14.09.2021 r. oraz 44 zł za jego przechowywanie w okresie od 14.09.2021-14.09.21 (1 dobę) i zobowiązaniu do ich zapłaty W.P..
W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Zgodne z art. 130a ust. 4 tej ustawy dyspozycję przemieszczenia lub usunięcia pojazdu z drogi wydaje: 3
policjant - w sytuacjach, o których mowa w ust. 1-3;
strażnik gminny (miejski) - w sytuacjach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 4 i 5;
osoba dowodząca akcją ratowniczą - w sytuacji, o której mowa w ust. 3.
Podstawę materialną powyższej decyzji stanowił art. 130a ust. 10h u.p.r.d., zgodnie z którym koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i l0i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 14.09.2021 r. została wydana dyspozycja usunięcia pojazdu marki F. nr rej. [...] z ul. [...] [...] w W. z powodu niezastosowania się do znaku B-36 z tabliczką T-24. Pojazd został usunięty 14.09.2021 r. o godz. 4:15. W dniu 14.12.2021 r. o godz. 11’40 pojazd został odebrany przez W.P. z parkingu strzeżonego.
Prezydent [...] W. pismem z dnia 15.10.2021 r. wystąpił od Biura Zarządzania Ruchem z prośbą o informację na temat okoliczności wprowadzenia zmiany organizacji ruchu na obszarze ul. [...] w rej. nr [...] obowiązującej w dniu 14.09.2021 r. w szczególności podanie daty dziennej i godz. ustawienia przedmiotowego znaku oraz okresu obowiązywania zamiany organizacji ruchu na ww. obszarze.
W piśmie z dnia 5.11.2021 r. wskazano, że zmiana organizacji ruchu w przedmiotowej lokalizacji obowiązywała zgodnie z projektem czasowej organizacji ruchu nr [...]. Z kopii pisma dotyczącej czasowej organizacji ruchu dla wykonania oznakowania poziomego [...] ul. [...] wynika, że projekt czasowej organizacji ruchu miał zostać wprowadzony od w terminie od 27.08.2021 do 27.08.2022 r.
Biorąc pod uwagę powyższe brak jest podstaw do przyjęcia, że w dniu 14.09.2021 r. na ul. [...] w rej. [...] brak było usadowionego znaku B-36 z tabliczką T-24.
Wg. organu I instancji chwili wydania powyższej dyspozycji właścicielem i dysponującym pojazdem marki F. nr rej. [...] był W.P. a okoliczność ta nie była i nie jest kwestionowana przez Stronę.
Zgodnie z art. 130a ust 6 u.p.r.d Rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1 -2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, oraz wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a. Wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a, nie może być wyższa niż maksymalna kwota opłat za usunięcie pojazdu, o których mowa w ust. 6a.
W przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalił wysokość kosztów ustalono zgodnie z dyspozycją art. 130a ust 6 i 6a u.p.r.d na podstawie uchwały nr LI/1568/2021 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 8 lipca 2021 roku w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2021 zgodnie z którą wysokość opłaty za usunięcie pojazdu, którego dopuszczalna masa całkowita nie przekracza 3,5 t wynosi 523,00 zł . Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych ustawodawca ustanowił mechanizm ustalania opłat za usunięcie pojazdów nieuzależniony od faktycznej wysokości tych opłat w konkretnym przypadku, orzekając na podstawie art. 130a ust. 2a p.r.d., organ nie ma możliwości miarkowania wysokości kosztów; jeśli są one ustalone w wysokości ściśle określonej w uchwale.
Odnosząc się do argumentów wskazanych w odwołaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stwierdziło, że w obliczu informacji o wprowadzeniu czasowej organizacji ruchu w okresie od 27.08.2021 nie mogą zostać uznane za uzasadnione, jak bowiem wynika z odwołania, odwołujący wskazuje, że wyjechał z Warszawy na początku września 2021 r. zatem po dacie obowiązywania ww. organizacji ruchu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, W.P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że samochód został zaparkowany na początku sierpnia, na parkingu zgodnie z obowiązującym znakiem. W czasie jego nieobecności służby ZDM chciały wymalować linię parkingową i dokręciły znak B 36 z tabliczką T-224 mówiąc, że będą obowiązywały od dnia 13.09.2021 r. na czas robót. Ustawienie tych znaków nastąpiło zgodnie z przepisami na 5 dni przed czasem początku ich obowiązywania. Skarżący wskazał, że nie mógł o tym wiedzieć bowiem na początku września 2021 wyjechał do rodziny w C. i stamtąd na wczasy do sanatorium od 6.09.2021 do 13.09.2021 r. na dowód czego przedstawił kopię pokwitowania z ośrodka wczasowego. Podniósł, że po powrocie nie mógł zareagować bowiem w nocy z 13/14 września 2021 o godz. 4 nad ranem samochód został wywieziony na parking.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone decyzje naruszają prawo procesowe w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Zdaniem Sądu, organy administracyjne obu instancji, wydając zaskarżoną decyzję, dopuściły się, mogącej mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy - obrazy przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., polegającej na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy.
Zgodnie z art. I30a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym koszty związane z
usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i.
Uprawnionymi do usunięcia pojazdu z drogi są straż gminna/miejska lub Policja, natomiast koszty usunięcia – zgodnie z literalnym brzmieniem ustawy – obciążają właściciela lub posiadacza pojazdu. Pojazd z miejsca postoju usuwa się, przewożąc lub odholowując go na parking strzeżony położony możliwie najbliżej miejsca, z którego został usunięty. Decyzję o zapłacie w/w kosztów wydaje starosta.
Regulowany powyższymi przepisami tryb postępowania stanowi o sposobie procedowania w trybie administracyjnoprawnym w zakresie ustalenia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem usuniętego pojazdu. W odrębnym trybie orzeka sąd powszechny o przepadku pojazdu na rzecz powiatu, i choć w zakresie przedmiotu (usuniętego pojazdu) oba te postępowania pozostają tożsame, to brak jest możliwości przyjęcia, że postanowienie sądu w sprawie o przepadek wiąże organ w postępowaniu administracyjnym związanym z ustaleniem podmiotu, na który nałożony zostaje obowiązek zwrotu kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem usuniętego pojazdu. Fakt wydania przez sąd powszechny orzeczenia w sprawie przepadku pojazdu nie zwalnia zatem organu administracji od prowadzenia własnych ustaleń w postępowaniu, które ma na celu określenie wysokości kosztów i zobowiązanie do ich zapłaty osoby, która w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu była jego właścicielem. Stanowisko takie wyrażane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 20 kwietnia 2016 r. w spr. I OSK 544/16 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Olsztynie z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. II SA/Ol 736/17, Łodzi z dnia 28 grudnia 2017 r. sygn. III SA/Łd 924/17 i z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. III SA/Łd 376/15, Lublinie z dnia 23 lutego 2016 r., sygn. III SA/Lu 777/15, Warszawie z dnia 4 września 2015 r., sygn. VII SA/Wa 342/15, Białymstoku z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. II SA/Bk 124/15 i w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 marca 2015 r., sygn. II SA/Go 71/15). ocenie
W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym sprawę nie sposób zgodzić się z tym, że ustalenie jedynie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu bez badania przesłanek wystawienia tej dyspozycji jest wystarczające do obciążenia strony opłatą za usunięcie i przechowanie pojazdu. Skoro racjonalny ustawodawca wprost uzależnił wydanie rozstrzygnięcia przez Sądy powszechne w przedmiocie przepadku pojazdu od obowiązku zbadania czy usunięcie pojazdu w danej sprawie było zasadne (art. 130a ust. 10e p.r.d.) to tym samym uznać należy, iż przy rozpoznawaniu każdej sprawy, której podstawę stanowi dyspozycja usunięcia pojazdu organy administracyjne winny zbadać zasadność (dopuszczalność) wydania dyspozycji usunięcia pojazdu w danym stanie faktycznym sprawy. Mając tutaj na uwadze utrwalone orzecznictwo Sądów Administracyjnych co do braku znaczenia powodów czy niezawinionych okoliczności danego naruszenia zakazu parkowania (vide Wyrok WSA w Warszawie z 5 marca 2021 r. Sygn. akt VII SA/Wa 1948/20) wyjaśnić trzeba, iż obowiązkiem organów administracyjnych jest ocena przesłanek art. 130a ust. 1 p.r.d. w oparciu o treść przepisów prawa materialnego i obowiązujących zasad postępowania. O ile zatem powody pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela pozostają bez znaczenia dla oceny sprawy o tyle fakt ustalenia, iż pojazd zaparkowano w miejscu obwiązywania danego zakazu jest kluczowy dla oceny przesłanek zasadności wydania dyspozycji usunięcia pojazdu.
Stosownie do art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei zgodnie z art. 77 § 1 kpa, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem a następnie, zgodnie z art. 80 k.p.a., ocenić na postawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 kpa).
Zgodnie natomiast z art. 15 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada dwuinstancyjności. Oznacza to, że sprawa administracyjna winna być dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej (B. Adamiak, Odwołanie w polskim systemie postępowania administracyjnego, Wrocław 1980).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że kompetencje orzecznicze organu odwoławczego nie sprowadzają się tylko do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu I instancji. W orzeczeniu z dnia 22 marca 1996 r. (sygn. akt SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, Nr 1, poz. 35) NSA podkreślił, że "Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji".
W wyroku z dnia 12 listopada 1992 r. (sygn. akt V SA 721/92, ONSA 1992, Nr 3-4, poz. 95) NSA przyjął, iż "Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone".
Istota zasady ogólnej dwuinstancyjności postępowania, sprowadzająca się do obowiązku dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy w jej całokształcie wymaga dla osiągnięcia takiego rezultatu jedynie wniesienia odwołania w terminie przez legitymowany podmiot. O zakresie rozpatrzenia sprawy nie decydują podniesione zarzuty. Nie ma też znaczenia, czy zostaną podniesione w uzasadnieniu odwołania, czy zgłoszone zostaną w terminie późniejszym, lecz przed rozstrzygnięciem sprawy w II instancji.
Funkcją odwołania jest bowiem doprowadzenie do kontroli decyzji organu I instancji poprzez ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy.
A zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie skarżącego, obowiązane było ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą w pierwszej instancji, przy czym chodzi tu o rozpatrzenie sprawy ponownie merytorycznie w jej całokształcie.
Skarżący konsekwentne podnosił, że zostawił samochód na parkingu, w miejscu dozwolonym, na początku miesiąca sierpnia 2021 r. zgodnie z obowiązującym oznakowaniem. Wskazywał, że czasowe znaki zostały ujawnione podczas jego nieobecności a zatem nie mógł wiedzieć o zmianie oznakowania parkingu. Organy administracyjne obu instancji nie przeprowadziły natomiast żadnych czynności wyjaśniających w tym zakresie.
Organ odwoławczy, rozpoznając ponownie sprawę w wyniku odwołania skarżącego powyższe pominął milczeniem. Kolegium stwierdziło jedynie, że ..." brak jest podstaw do przyjęcia, że w dniu 14.09.2021 r. na ul. [...] w rej. [...] brak było usadowionego znaku B-36 z tabliczką T-24. W obliczu informacji o wprowadzeniu czasowej organizacji ruchu w okresie od 27.08.2021 argument strony nie mogą zostać uznane za uzasadnione..."
W konsekwencji organy nie ustaliły należycie stanu faktycznego sprawy i nie zebrały, a także nie rozważyły i nie oceniły całego materiału dowodowego zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.
W tej sytuacji, zdaniem Sądu, dokonana przez organy ocena stanu faktycznego jest przedwczesna, a wydane decyzje naruszają prawo. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, które pozwoli na weryfikację twierdzeń skarżącego.
Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie w swym orzecznictwie wskazywał, że z art. 2 Konstytucji RP wywodzić należy zasadę lojalności państwa wobec obywatela, która wyraża się w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań. Jednostka powinna mieć możliwość określenia konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego. Zasada lojalności państwa wobec obywatela musi być uwzględniana także przy wykładni przepisów prawa, stanowiących podstawę decyzji administracyjnych nakładających na obywateli określone obowiązki (por. wyrok NSA z 25 maja 2018 r., I OSK 2990/17, wyrok WSA w Gliwicach z 17 kwietnia 2019 r., II SA/Gl 374/18, wyrok WSA w Łodzi z 29 czerwca 2017 r.,III SA/Łd 303/17, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 6 września 2017 r., II SA/Go 282/17, wyrok WSA w Olsztynie z 9 stycznia 2018 r., II SA/Ol 736/17, wyrok WSA w Kielcach z 21 czerwca 2018 r., II SA/Ke 109/18).
Sąd administracyjny nie przesądza niniejszym orzeczeniem w żaden sposób o merytorycznym rozstrzygnięciu tej sprawy. Uchybienia organów administracji miały bowiem charakter procesowy, ale były na tyle istotne, że uniemożliwiły obecnie kontrolę sądową zaskarżonych przez stronę decyzji pod kątem oceny przesłanek rozstrzygnięcia. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonych decyzji. Należy bowiem podkreślić, iż sąd administracyjny kontrolując legalność zaskarżonych decyzji nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych a jedynie ocenia zaskarżony akt administracyjny pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.
Rozpoznając ponownie sprawę organy przeprowadzą postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w kpa odnosząc się do wszystkich okoliczności faktycznych i całego materiału dowodowego, zebranego w sprawie, by następnie na jego podstawie podjąć decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną o przekonywującej treści.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
-----------------------
8