VI SA/Wa 3983/24

VI SA/Wa 3983/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Lemiesz
Iwona Kozłowska
Tomasz Sałek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 146
art. 66 ust. 1, art. 5 pkt 21, art. 109 ust. 3a
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 497
art. 8 ust. 6, art. 8 ust. 7, ust. 6 pkt 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Asesor WSA Iwona Kozłowska Protokolant st. spec. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 25 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 24 kwietnia 2019 r.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 25 października 2024 roku nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej też jako "Prezes NFZ", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 i 6 oraz na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 146, zwanej dalej "ustawą o świadczeniach"), w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. poz. 1493) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej też w skrócie jako "k.p.a."), po rozpoznaniu odwołania D. C. (dalej też jako "Skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej też jako "Dyrektor OW NFZ" lub "organ I instancji") z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], orzekającą, że Skarżący jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności twórczej w okresie "od dnia 1 sierpnia 2017 roku do nadal". Organ odwoławczy podkreślił, że na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, obowiązującej od dnia 1 października 2004 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi - w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 września 2008 r.; zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r. do dnia 29 kwietnia 2018 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2168, z późn. zm.), zwana dalej "ustawą o swobodzie", a od dnia 30 kwietnia 2018 r. - na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236 z późn. zm.), zwanej dalej: "Prawo przedsiębiorców", lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z art. 82 ust. 5 pkt 6 ustawy o świadczeniach - w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r., rodzajem działalności jest wykonywanie działalności twórczej lub artystycznej jako twórca lub artysta. Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego tytułu. Zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach, do osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się zarówno osoby, które prowadzą pozarolniczą działalność i spełniają warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym z tego tytułu, jak i osoby pobierające emeryturę (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach). Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób o których mowa powyżej, stosownie do przepisów określonych w art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. Zatem, jak podkreślił Prezes NFZ, czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Jednocześnie art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach wskazuje, iż użyte w ustawie określenie osoby prowadzącej działalność pozarolniczą oznacza osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie.Tym samym fakt prowadzenia działalności pozarolniczej i związane z tym ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego należy wiązać z treścią art. 8 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się również twórcę i artystę. Ponadto, zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, natomiast w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r. do dnia 29 kwietnia 2018 r., obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy o swobodzie; a w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 kwietnia 2018 r. - na podstawie art. 36aa ustawy o systemie oraz przepisów Prawa przedsiębiorców. Organ odwoławczy zwrócił przy tym uwagę, że zgodnie z art. 8 ust 6 pkt 2 ustawy o systemie, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się twórcę i artystę. Natomaist w myśl art. 8 ust 7 ustawy o systemie, za twórcę, o którym mowa w ust. 6 pkt 2 ww. artykułu, uważa się osobę, która tworzy dzieła w zakresie architektury, architektury wnętrz, architektury krajobrazu, urbanistyki, literatury pięknej, sztuk plastycznych, muzyki, fotografiki, twórczości audiowizualnej, choreografii i lutnictwa artystycznego oraz sztuki ludowej, będące przedmiotem prawa autorskiego. Zgodnie z art. 8 ust 8 ustawy o systemie, za artystę, o którym mowa w ust. 6 pkt 2 ww. artykułu, uważa się osobę wykonującą zarobkowo działalność artystyczną w dziedzinie sztuki aktorskiej i estradowej, reżyserii teatralnej i estradowej, sztuki tanecznej i cyrkowej oraz w dziedzinie dyrygentury, wokalistyki, instrumentalistyki, kostiumografii, scenografii, a także w dziedzinie produkcji audiowizualnej reżyserów, scenarzystów, operatorów obrazu i dźwięku, montażystów i kaskaderów. Natomiast w myśl art. 8 ust 9 ww. ustawy, uznanie działalności za twórczą lub artystyczną i ustalenie daty jej rozpoczęcia następuje w formie decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, działającej przy ministrze właściwym do spraw kultuiy. Zadania oraz skład i tryb jej działania określono w rozporządzeniu Ministra Kultury i Sztuki z dnia 9 marca 1999 r. w sprawie powołania Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, jak również szczegółowego określenia jej zadań, składu i trybu działania (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Paragraf 2 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki stanowi, iż zadaniem Komisji jest uznawanie działalności za twórczą lub artystyczną i ustalanie daty jej rozpoczęcia. Ponadto w myśl § 2 ust. 2 tego rozporządzenia, Komisja wydaje decyzję m.in. na podstawie dokumentów potwierdzających czas trwania i charakter działalności twórczej bądź artystycznej, wykonywanej na podstawie umowy o pracę, umowy o dzieło, umowy zlecenia, a także katalogów wystaw, recenzji, przyznanych nagród i wyróżnień. Zatem na podstawie powołanych wyżej przepisów Prezes NFZ stwierdził, iż obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają twórcy i artyści (spełniający warunki określone w ww. definicjach), posiadający decyzję Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, uznającej ich działalność za twórczą i/lub artystyczną, jak i osoby pobierające emeryturę. Organ podkreślił przy tym, że z akt sprawy wynika, iż decyzją Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców przy Ministrze Kultury nr [...] z dnia 30 września 1982 r., Skarżący rozpoczął od dnia 1 stycznia 1981 r. działalność twórczą jako plastyk a od dnia 1 sierpnia 2017 r. stał się emerytem. Organ odwoławczy zauważył przy tym, że Skarżący, pomimo, że został wezwany do złożenia wyjaśnień w jakim okresie wykonywał działalność, tzn. osiągał z tego tytułu przychody lub wykazywał straty, to nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających przerwy w prowadzeniu działalności twórczej w okresie od 1 sierpnia 2017 r. Tym samym Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i nie znalazł podstaw do jego zmiany.
Na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2024 roku D. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podkreślając między innymi, że w obiegu prawnym obowiązują dwie przeciwne sobie decyzje Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej zwana "p.p.s.a.").
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie i w konsekwencji uchyleniu podlega zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji.
Otóż przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] października 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] kwietnia 2019 roku, orzekającą, że Skarżący jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności twórczej w okresie "od dnia 1 sierpnia 2017 roku do nadal". Podstawę materialnoprawną decyzji stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. W art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach wskazano, że osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą jest osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2025 r., poz. 350, dalej też w skrócie jako "u.s.u.s."). Jak stanowi art. 8 ust. 6 pkt 2 u.s.u.s. za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się twórcę i artystę. Definicję ustawową twórcy zawiera art. 8 ust. 7 u.s.u.s., gdzie wskazano, że za twórcę, o którym mowa w ust. 6 pkt 2, uważa się osobę, która tworzy dzieła w zakresie architektury, architektury wnętrz, architektury krajobrazu, urbanistyki, literatury pięknej, sztuk plastycznych, muzyki, fotografiki, twórczości audiowizualnej, choreografii i lutnictwa artystycznego oraz sztuki ludowej, będące przedmiotem prawa autorskiego.
Uznanie działalności za twórczą lub artystyczną i ustalenie daty jej rozpoczęcia następuje w formie decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców działającej przy ministrze właściwym do spraw kultury (art. 8 ust. 9 u.s.u.s.). Zakres pracy Komisji określa rozporządzenie Ministra Kultury i Sztuki z 9 marca 1999 r. w sprawie powołania Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców oraz szczegółowego określenia jej zadań, składu i trybu działania (Dz.U. z 1999 r., Nr 27 poz. 250), które to w § 2 ust. 2 wskazuje, że Komisja wydaje decyzje na podstawie dokumentów potwierdzających czas trwania i charakter działalności twórczej bądź artystycznej, wykonywanej na podstawie umowy o pracę, umowy o dzieło, umowy zlecenia, a także katalogów z wystaw, recenzji, przyznanych nagród i wyróżnień (...).
W art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach wskazano, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c-i, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 ust. 4 u.s.u.s., stosowanym również wobec osób prowadzących działalność artystyczną, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.
W sprawie nie jest sporne, że decyzją Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców przy Ministrze Kultury z dnia [...] września 1982 roku nr [...], ustalono, iż Skarżący rozpoczął od dnia 1 stycznia 1981 r. działalność twórczą jako plastyk a od dnia od 1 sierpnia 2017 r. stał się emerytem. Jednocześnie, w toku postępowania administracyjnego Skarżący z jednej strony w swym piśmie z dnia 29 kwietnia 2019 roku wyjaśnił, że od 2016 roku nie prowadzi żadnej działalności, w tym działalności twórczej, przy czym brak przychodów z tego tytułu można sprawdzić Urzędzie Skarbowym w O., choć z drugiej wcześniej w piśmie z dnia 27 czerwca 2018 r. wskazał na prowadzenie działalności twórczej i artystycznej. W tej sytuacji kluczową w sprawie jest zatem odpowiedź na pytanie, czy Skarżący, po przejściu na emeryturę i ewentualnym zaprzestaniu prowadzenia działalności twórczej, legitymując się jedynie decyzją Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców przy Ministrze Kultury i Sztuki z dnia [...] września 1982 roku, podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu. Przystępując do odpowiedzi na tak zdefiniowane zagadnienie, podkreślenia wymaga, że pojęcie wykonywania działalności twórczej nie ma ustawowej definicji. Uznanie działalności za twórczą lub artystyczną i ustalenie daty jej rozpoczęcia następuje w formie decyzji administracyjnej wydanej przez Komisję do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców. Kwestia trwania, przerw, a przede wszystkim zakończenia działalności twórczej podlega ocenie organu rentowego i Sądu (p. wyrok SA w Białymstoku z 1 października 2013 r., III AUa 372/13 - LEX nr 1378597). W orzecznictwie podkreśla się, że analogicznie, jak przy działalności gospodarczej, przy działalności artystycznej istotne jest faktyczne jej prowadzenie, co organ ma obowiązek ustalić. Pomocna w tej kwestii może być judykatura dotycząca spraw związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Sąd Najwyższy w swoich orzeczeniach jednolicie wskazuje się, że o działalności gospodarczej można mówić, jeżeli są spełnione kumulatywnie wszystkie przesłanki tj. zarobkowy charakter prowadzonej działalności, jej zorganizowany charakter, ciągłość jej wykonywania (p. wyrok SN z 27 stycznia 2021 r., II USKP 5/21 - LEX nr 3119601; wyrok SA z 6 kwietnia 2017 r., II UK 98/16 - LEX nr 2307127; wyrok SA z 13 września 2016 r., I UK 455/15 - LEX nr 2122404 i powołane tam orzeczenia). Według doktryny właściwości cechujące działalność gospodarczą, które powinny występować łącznie, to działanie stałe, nieamatorskie, nieokazjonalne, z elementami organizacji, planowania i zawodowości rozumianej jako fachowość, znajomość rzeczy oraz specjalizacja (zob. B. Gudowska i J. Strusińska-Żukowska (red.]: Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, Warszawa 2011, s. 106-107). W judykaturze podkreśla się, że obowiązkowi ubezpieczeń społecznych podlega osoba faktycznie prowadząca działalność twórczą (a więc wykonująca tę działalność) w sposób regularny, ciągły a nie osoba, która uznana została za twórcę, artystę na mocy decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego (p. wyrok SA w Białymstoku z 1 października 2013 r., III AUa 372/13 - LEX nr 1378597). Jeżeli twórca nie prowadzi działalności to nie podlega ubezpieczeniom ZUS (p. wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z 19 grudnia 2016 r., VII U 1206/16 - LEX nr 2229723).
W świetle powyższego stwierdzić należy, że fakt posiadania przez Skarżącego decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, potwierdzającej status strony jako twórcy i określającej datę rozpoczęcia prowadzenia działalności twórczej, nie ma bynajmniej decydującego znaczenia dla uznania, że Skarżący podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia tego rodzaju działalności. Dla ustalenia, że Skarżący, jako twórca, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, konieczne jest jeszcze wykazanie, że faktycznie wykonywał działalność twórczą. Podkreślenia wymaga, że w toku postępowania Skarżący twierdził (choć nie do końca konsekwentnie), że nie wykonywał od 2016 roku (a więc także w okresie objętym zaskarżoną decyzją) działalności twórczej. W ocenie Sądu, w takim przypadku, bez uprzedniego ustalenia, czy istotnie Skarżący nie realizował żadnych działań o charakterze twórczym, przedwczesną jest ocena, czy podlega on obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego we wskazanym w zaskarżonej decyzji okresie. W realiach niniejszej sprawy zauważyć przy tym należy, że Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, zawiadamiając Skarżącego o wszczęciu wobec niego postępowania w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności artystycznej, wezwał go do złożenia wyjaśnień w związku z tą działalnością, między innymi odnośnie okresu jej wykonywania, osiąganego z tego tytułu przychodu lub straty, wskazując, że wyjaśnienia w powyższym zakresie należy potwierdzić stosowną dokumentacją Urzędu Skarbowego lub dokumentacją finansowo-księgową. Następnie, z uwagi na wyjaśnienia Skarżącego, który wskazał, że nie prowadził żadnej działalności twórczej od 2016 roku, co potwierdzają informacje, którymi dysponuje stosowny urząd skarbowy, nie przedkładając jednakże żądanych przez organ pierwszej instancji dokumentów, tenże organ uznał, że skoro Skarżący nie przedstawił stosownej dokumentacji na poparcie swego stanowiska, to należy uznać, że podlegał on obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, jako twórca, przez cały okres od przejścia na emeryturę w dniu 1 sierpnia 2017 roku.
Zdaniem Sądu powyższe działanie organu pierwszej instancji, zaakceptowane przez Prezesa NFZ, stoi jednakże w oczywistej sprzeczności z art. 7 k.p.a., w myśl którego to przepisu, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Kluczowym jest bowiem, że w niniejszej sprawie, poddanej kontroli Sądu, z wnioskiem o wydanie decyzji dotyczącej kwestii podlegania przez Skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, wystąpił Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O., który – stosownie do art. 109 ust. 3a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – miał obowiązek dołączenia do wniosku kopii posiadanych dokumentów i informacji uzasadniających treść żądania. W świetle tego przepisu Zakład Ubezpieczeń Społecznych musi przekazać Narodowemu Funduszowi Zdrowia wszelkie posiadane dokumenty i informacje, które mogą uzasadniać żądanie ustalenia, że określona osoba podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, niezależnie od źródła pozyskania tych dokumentów i informacji. Tymczasem przekazana Dyrektorowi [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. dokumentacja w ogóle nie zawierała jakiejkolwiek informacji pozyskanej z odpowiedniego urzędu skarbowego, co do źródła uzyskiwania przez skarżącego przychodów. W tej sytuacji Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, winien w pierwszej kolejności, jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie, zwrócić się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O. o uzupełnienie dokumentacji w tym zakresie, skoro to fakt ewentualnego uzyskiwania przychodów przez Skarżącego z innego tytułu, niż emerytura od 1 sierpnia 2017 roku, stanowił punkt wyjścia dla możliwości oceny, czy w ogóle mamy do czynienia z prowadzeniem przez niego działalności, jako twórca. Oczywistym jest bowiem, że brak wykazania przychodów z tego tytułu, co do zasady, czyni bezprzedmiotowym rozstrzyganie kwestii podlegania przez Skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako twórca. W ocenie Sądu zaniechania powyższego nie sanuje obciążenie przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w toku postępowania administracyjnego samego Skarżącego obowiązkiem wykazania, w oparciu o stosowną dokumentację, że działalności takiej nie prowadził, skoro dokumentacja przekazana organowi pierwszej instancji przez ZUS w ogóle takiej możliwości nawet nie uprawdopodabniała. W ocenie Sądu, w takim przypadku, bez uprzedniego ustalenia nie tylko, czy istotnie Skarżący nie realizował żadnych działań o charakterze twórczym, ale też ewentualnie, w sytuacji, w której czynności takie miałyby miejsce, ich częstotliwości, nie sposób mówić o ciągłości w prowadzeniu działalności twórczej. A dopiero wykazanie ciągłości w działalności twórczej pozwalałoby na uznanie, że Skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego we wskazanym w zaskarżonej decyzji okresie. Ciągłość w działalności twórczej to powtarzalność czynności odróżniająca tę działalność od jednostkowych umów cywilnoprawnych oraz zamiar prowadzenia działalności w dłuższym okresie czasu (p. wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z 19 grudnia 2016 r., VIII U 1206/16 - LEX nr 2229723). Podkreślenia wymaga, że w wyroku z 18 grudnia 2012 r., II GSK 1892/11 Naczelny Sąd Administracyjny, jednoznacznie stwierdził, że: "Nie można przyjąć, iż osoba, która jest artystą w rozumieniu art. 8 ust. 6 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych bez względu na rodzaj zawartej przez nią umowy zawsze będzie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, pogląd taki prowadziłby do twierdzenia, że artysta w przeciwieństwie do osób wykonujących inny zawód, nie mógłby zawierać umów o dzieło, które w myśl art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, co byłoby sprzeczne z art. 32 ust. 2 Konstytucji". Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, pogląd ten w całości podziela i uznaje za aktualny również w przypadku twórcy. Reasumując, dla wykazania prowadzenia działalności twórczej - tak jak w przypadku działalności gospodarczej - trzeba wykazać, że podejmowana przez Skarżącego działalność ma charakter zarobkowy i zorganizowany oraz wskazuje na ciągłość jej wykonywania. W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji organ nie sprostał temu zadaniu, a zatem nie można jednoznacznie stwierdzić, że w okresie wskazanym w decyzji Skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.
W świetle powyższych rozważań, Sąd uznał, że na gruncie przedmiotowej sprawy, dla ustalenia podlegania przez Skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako twórca, konieczne było - poza wykazaniem, że Skarżący posiada decyzję Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców - poddanie szczegółowej analizie kwestii uzyskiwania przez niego przychodów z tytułu umów cywilnoprawnych zawieranych w okresie po 1 sierpnia 2017 r. w ramach działalności twórczej. Dopiero jednoznaczne wykazanie, że czynności te miały charakter ciągły (powtarzalny), wskazujący na podejmowanie działalności twórczej, pozwoliłoby odróżnić je od jednostkowych umów cywilnoprawnych (umowy o dzieło), które w myśl art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Bez wykonania analizy w powyższym zakresie przesądzenie, że Skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 sierpnia 2017 r. jest nieuprawnione, a co najmniej przedwczesne i narusza art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach. Zdaniem Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie był kompletny i nie został oceniony w całokształcie przez organy administracji publicznej. W aktach sprawy brak jest dowodów, wskazujących nie tylko na charakter oraz częstotliwość podejmowanych przez Skarżącego czynności w ramach działalności twórczej ale w ogóle potwierdzających fakt ich zaistnienia. Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania nie daje zatem podstaw do stwierdzenia, że zainteresowany w okresie od 1 sierpnia 2017 r. prowadził pozarolniczą działalność jako twórca. Tym samym, organy dokonały ustaleń i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik postępowania, wobec niewyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ ustali wskazane wyżej okoliczności faktyczne, mające znaczenie z punktu widzenia hipotezy normy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach i dokona subsumpcji ustalonego stanu faktycznego, uwzględniając przedstawioną wyżej wykładnię powyższej regulacji prawnej.
Natomiast za niezasadne należy uznać podniesione w skardze zarzuty odnośnie obowiązywania w obiegu prawnym dwóch przeciwstawnych sobie decyzji. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zwrócił się bowiem w toku niniejszego postępowania do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, celem udostępnienia akt wcześniejszego postępowania administracyjnego zakończonego prawomocną decyzją dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r., od której nie wniesiono odwołania. Z przekazanych wyjaśnień organu I instancji, jak i z załączonych akt postępowania tamtej sprawy, wynika, iż postępowanie to było prowadzone w związku ze złożonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. wnioskiem z dnia 18 czerwca 2018 r. dotyczącym ustalenia podlegania przez Skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej na podstawie wpisu co CEIDG - w okresie od dnia 1 sierpnia 2017 r. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. orzekł, iż Skarżący nie jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 1 sierpnia 2017 r. Tymczasem kolejnym wnioskiem z dnia 15 marca 2019 roku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. zainicjował postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji, zwracając się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o ustalenie, czy Skarżący podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako twórca prowadzący działalność kulturalną od dnia 1 sierpnia 2017 roku a więc w analogicznym okresie jak przy pierwszym wniosku, lecz ze wskazaniem do zbadania innego niż wcześniej tytułu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. W konsekwencji, o ile w przypadku pierwszego wniosku, przedmiotem postępowania była kwestia podlegania przez Skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, o tyle drugi wniosek dotyczył podlegania przez Skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w związku z wykonywaną działalnością jako twórca.