VI SA/Wa 394/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-09-24
NSAinneŚredniawsa
znak jakościżywnośćoznakowaniełosośprawo żywnościowewprowadzanie w błądkonsumentMinisterstwo Rolnictwa WSA Warszawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki D. S.A. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiającą przyznania znaku jakości dla produktu łososia ze względu na wprowadzające w błąd konsumenta oznakowanie składnika.

Spółka D. S.A. złożyła wniosek o przyznanie znaku jakości dla produktu łososia, jednak Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił jego przyznania. Główną przyczyną była negatywna opinia Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, wskazująca na nieprawidłowe oznakowanie surowca jako "rozdrobniony łosoś" zamiast "blok mięsa separowanego z łososia atlantyckiego" lub "mechanicznie odkostniony łosoś". Sąd administracyjny uznał, że takie oznakowanie wprowadza konsumenta w błąd co do charakteru i jakości produktu, a tym samym oddalił skargę spółki.

Sprawa dotyczyła skargi spółki D. S.A. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która utrzymała w mocy decyzję o odmowie przyznania znaku jakości dla produktu łososia. Spółka wnioskowała o przyznanie znaku jakości dla produktu oznaczonego jako "[...]", jednak Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wydał negatywną opinię. Główny Inspektor wskazał, że surowcem używanym do produkcji jest "blok mięsa separowanego z łososia atlantyckiego", a nie "rozdrobniony łosoś", jak wskazano na etykiecie. Podkreślono, że te pojęcia nie są wymienne i wprowadzają konsumenta w błąd co do rzeczywistego charakteru składnika. Dodatkowo, zauważono sprzeczność w oznakowaniu na produktach o różnej masie. Minister Rolnictwa, opierając się na negatywnej opinii, odmówił przyznania znaku jakości, argumentując, że użycie "mechanicznie odkostnionego produktu rybołówstwa" obniża cechy jakościowe produktu i nie zasługuje on na wyróżnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, uznając, że decyzje organów były prawidłowe. Sąd podkreślił, że sposób i stopień przetworzenia składnika ma istotne znaczenie dla konsumenta, a wprowadzanie w błąd co do składu i metody wytwarzania jest niedopuszczalne. Sąd odwołał się do przepisów unijnych i krajowych, wskazując na obowiązek rzetelnego i jasnego informowania konsumenta o produkcie, w tym o jego surowcach.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, takie oznakowanie wprowadza konsumenta w błąd co do rzeczywistego charakteru składnika, jego jakości i metody wytwarzania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcia "rozdrobniony łosoś" i "mechanicznie odkostniony łosoś" nie są tożsame i mają odmienne cechy jakościowe. Wprowadzanie konsumenta w błąd co do składu i jakości produktu jest niedopuszczalne i narusza jego interes.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.j.h.a.r.s. art. 13 § 1, 3

Ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych

Artykuły rolno-spożywcze o specyficznych cechach jakościowych mogą być oznakowane znakiem jakości, który przyznawany jest przez ministra właściwego do spraw rynków rolnych po zasięgnięciu opinii Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.

Rozporządzenie (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady art. 1 § Załącznik I pkt 3.4

Definicja "mechanicznie odkostnionych produktów rybołówstwa" jako produktów uzyskanych wskutek usunięcia mięsa środkami mechanicznymi, co prowadzi do utraty lub modyfikacji struktury mięsnej.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 art. 7 § 1 lit. a, ust. 2

Informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta, w tym co do właściwości, składu i metod wytwarzania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 127 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 art. 6

Obowiązek przekazywania konsumentowi informacji na temat żywności.

u.p.n.p.r. art. 5

Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym

Zakaz stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Oznakowanie surowca jako "rozdrobniony łosoś" wprowadza konsumenta w błąd co do jego rzeczywistego charakteru i jakości. Użycie "mechanicznie odkostnionego produktu rybołówstwa" obniża cechy jakościowe produktu i nie kwalifikuje go do znaku jakości. Producent ma obowiązek zapewnić rzetelną i jasną informację o składzie produktu.

Odrzucone argumenty

Pojęcia "rozdrobniony łosoś" i "mechanicznie odkostniony łosoś" mogą być stosowane zamiennie. Brak analogicznej regulacji prawnej do mięsa oddzielonego mechanicznie w zakresie oznakowania produktów rybołówstwa. Decyzja organu oparta wyłącznie na negatywnej opinii Głównego Inspektora, z pominięciem argumentacji strony.

Godne uwagi sformułowania

"rozdrobniony łosoś" nie jest tym samym produktem i nazwa ta nie może być stosowana wymiennie. pojęcia te nie są równorzędne i wprowadzają konsumenta w błąd. od produktu ubiegającego się o przyznanie znaku jakości [...] oczekuje się zastosowania w jego produkcji surowca wartościowszego niż "mechanicznie odkostniony produkt rybołówstwa". informacje zamieszczone na etykietach spornego produktu wprowadzają konsumenta w błąd co do składu produktu i metody jego wytwarzania. Sąd nie ma wątpliwości, że producent powinien dopilnować aby zastosowana nazwa odzwierciedlała rzeczywisty charakter użytego komponentu, pozwalając na odróżnienie surowica rozdrobnionego od mechanicznie odkostnionego, a w efekcie - co zdaniem Sądu należy podkreślić - odróżnienie (i wybór) produktu lepszej jakości od produktu, do wytworzenia którego użyto surowca gorszej jakości. Sposób i stopień przetworzenia składnika produktu spożywczego ma istotne znaczenie dla konsumenta. informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a w tym co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. etykieta jest wizytówką producenta.

Skład orzekający

Aneta Lemiesz

sprawozdawca

Danuta Szydłowska

członek

Dorota Dziedzic-Chojnacka

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących oznakowania żywności, wprowadzania konsumenta w błąd oraz kryteriów przyznawania znaku jakości dla artykułów rolno-spożywczych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z oznakowaniem produktów rybnych i przyznawaniem znaku jakości. Interpretacja przepisów UE dotyczących oznakowania żywności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego produktu (łosoś) i kwestii, która bezpośrednio wpływa na konsumentów – rzetelność oznakowania żywności. Pokazuje, jak ważne są szczegóły w prawie żywnościowym.

Czy "rozdrobniony łosoś" to to samo co "mięso oddzielone mechanicznie"? Sąd wyjaśnia, dlaczego konsumenta nie można wprowadzać w błąd.

Sektor

żywność

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 394/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Lemiesz /sprawozdawca/
Danuta Szydłowska
Dorota Dziedzic-Chojnacka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 472/21 - Wyrok NSA z 2023-02-17
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 106;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U.UE.L 2004 nr 139 poz 55
Rozporządzenie (WE) NR 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczególne przepisy dotyczące  higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego.
Dz.U.UE.L 2011 nr 304 poz 18 art. 6; art. 2 ust. 2 lit. a, lit. j; art. 1 ust. 1; art. 7 ust. 1 lit. a i ust. 2;
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i RadyI R (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom  informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia  dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu  Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004
Dz.U. 2019 poz 2178
art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant spec. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2020 r. sprawy ze skargi D. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania znaku jakości oddala skargę
Uzasadnienie
VI SA/Wa 394/20
Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ("Minister", "organ") w decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz w zw. z art. 13 ust. 1 i 3 oraz art. 14 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2178), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2019 r. znak [...]. o odmowie przyznania znaku jakości [...] dla artykułu rolno-spożywczego "[...]", wyprodukowanego przez D. S.A. w [...] ("skarżąca", "strona", "spółka").
Skarżona decyzja, a tym samym utrzymana nią w mocy, zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 20 lipca 2018 r. spółka złożyła wniosek o przyznanie znaku jakości [...] dla artykułu rolno-spożywczego o nazwie "[...]".
W dniu 13 września 2018 r., wniosek spółki w trybie art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2178), został przekazany do Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w celu wyrażenia opinii przez ten organ.
Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w postanowieniu z dnia [...] listopada 2019 r,. nr [...] wyraził negatywną opinię w sprawie przyznania znaku jakości produktowi "[...]". Organ podtrzymał tę opinię w wydanym - na skutek zażalenia strony -postanowieniu z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...].
Ww. organ podniósł, że z Handlowego Dokumentu Identyfikacyjnego wynika, że surowcem stosowanym w produkcji [...] jest "blok mięsa separowanego z łososia atlantyckiego", a nie jak wskazano na etykiecie "rozdrobniony łosoś". Główny Inspektor JHARS zaznaczył, że "rozdrobniony łosoś" nie jest tym samym produktem i nazwa ta nie może być stosowana wymiennie.
Ponadto organ ten zaznaczył, że strona nie odniosła się do kwestii dotyczącej podania sprzecznych informacji o zastosowaniu surowca (tj. "rozdrobnionego łososia" na etykiecie produktu o masie 250 g oraz "mechanicznie odkostnionego łososia" na etykiecie produktu o masie 70g). Jak podkreślił organ - producent wskazując nazwę składnika m.in. w wykazie składników powinien dopilnować, aby zastosowana nazwa odzwierciedlała rzeczywisty charakter użytego komponentu, pozwalając na odróżnienie surowca rozdrobnionego od mechanicznie odkostnionego, gdyż pojęcia te nie są równorzędne i wprowadzają konsumenta w błąd. Ponadto organ podniósł, iż producent wyrobu gotowego decydując się na podawanie w wykazie składników swojego produktu konkretnej nazwy surowca powinien dysponować niepodważalnymi dowodami potwierdzającymi prawidłowość stosowanej informacji.
Powyższe postanowienie z dnia [...] stycznia 2019 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w wyroku z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 550/19, oddalił skargę. Wyrok jest nieprawomocny.
W dniu [...] października 2019 r. Minister wydał decyzję, w której odmówił przyznania znaku jakości [...] dla artykułu rolno-spożywczego "[...]", wyprodukowanego przez D. S.A.
W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. Minister utrzymał w mocy ww. decyzję odmawiającą przyznania znaku jakości [...] dla artykułu rolno-spożywczego "[...]", wyprodukowanego przez D. S.A.
Organ w pierwszej kolejności wskazał obowiązujące w niniejszej sprawie przepisy określające zasady przyznawania znaku jakości [...], zasady prawa żywnościowego w zakresie bezpieczeństwa żywności, znakowania artykułów rolno-spożywczych, nieuczciwych praktyk rynkowych oraz przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego.
Wyjaśniona została kwestia rozstrzygnięcia decyzji Ministra w oparciu o wydaną przez Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych negatywną opinię w sprawie produktu "[...]" oraz stanowisko Kolegium Naukowego ds. Jakości Produktów Żywnościowych Programu Poznaj Dobrą Żywność.
Minister wskazał, że zgodnie z definicją z załącznika I pkt 3.4 do rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego "mechanicznie odkostnione produkty rybołówstwa" to produkty uzyskane wskutek usunięcia z nich mięsa za pomocą środków mechanicznych, co prowadzi do utraty lub modyfikacji struktury mięsnej". Tymczasem użyte w wykazie składników "[...]" określenie "łosoś rozdrobniony" sugeruje, że jest to "wstępnie przetworzony produkt rybołówstwa" tj. taki, który nie utracił swojej struktury mięśniowej a jedynie został rozdrobniony np. poprzez siekanie.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister stwierdził, że z uwagi na odrębne cechy jakościowe obu tych postaci surowca rybnego wynikające z definicji określonych w prawie żywnościowym, od produktu ubiegającego się o przyznanie znaku jakości [...], wyróżniającego produkt spośród innych, oczekuje się zastosowania w jego produkcji surowca wartościowszego niż "mechanicznie odkostniony produkt rybołówstwa (pojęcie tożsame zużytym w Handlowym Dokumencie Identyfikacyjnym "blokiem mięsa separowanego z łososia atlantyckiego"). Dodatek tego surowca do produkcji artykułu rolno-spożywczego "[...]" obniża cechy jakościowe przedmiotowego produktu, powoduje, że wyżej wymieniony artykuł rolno-spożywczy nie charakteryzuje się specyficznymi cechami jakościowymi, przez co nie zasługuje na wyróżnienie znakiem jakości. Ponadto, biorąc pod uwagę obowiązujące przepisy odnoszące się do nazwy produktu, wskazanie tego składnika w oznakowaniu "[...]" jako "łososia rozdrobnionego" dodatkowo wprowadza konsumenta w błąd co do rzeczywistego charakteru tego składnika. Produkt ubiegający się o przyznanie znaku jakości [...]powinien być oznakowany zgodnie z przepisami, w sposób rzetelny i niewzbudzający wątpliwości konsumenta.
Ww. decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w skardze zarzucono naruszenie:
- przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 77 § 1, 80 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 13 ust. 3 oraz art: 14 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2164 ze zm.) poprzez brak wnikliwego odniesienia się do stanowiska odwołującej i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie o wydaną w dniu [...] listopada 2018 r. przez Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych negatywną opinię w sprawie produktu "[...]" oraz stanowiskiem Kolegium Naukowego ds. Jakości Produktów Żywnościowych Programu [...] z pominięciem argumentacji strony skarżącej oraz pominięciem okoliczności złożenia przez skarżąca skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 15.05.2019 r. sygnatura VI SA/WA 550/19, na mocy którego Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącej na postanowienie Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych, a w konsekwencji,
- przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2070), art. 7 ust. 1 lit a) oraz art. 18 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. UE L 304 z 22 listopada 2011) poprzez błędne przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy wskazanie "rozdrobnionego łososia" jako surowca stosowanego w produkcji "[...]" zamiast zastosowania pojęcia "mechanicznie odkostniony produkt rybołówstwa" lub pojęcia wskazanego w Handlowym Dokumencie Identyfikacyjnym - "blok mięsa separowanego z łososia atlantyckiego" stanowi informację wprowadzającą w błąd odnośnie tożsamości produktu, składu a także metody wytwarzania i jako taki jest niezgodny z przepisami z zakresu znakowania żywności, w sytuacji, w której pojęcie "mechanicznie odkostniony produkt rybołówstwa" (analogicznie tożsame pojęcie "blok mięsa separowanego z łososia atlantyckiego") zostało wprowadzone wyłącznie na potrzeby Rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. UE L 139 z 30 kwietnia 2004 r., str. 55), co wynika wprost z załącznika I pkt 3.4 wskazanego rozporządzenia i nie ma konieczności ich stosowania w oznakowaniu produktu.
Mając powyższe na uwadze spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2019 r. oraz zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna albowiem ani zaskarżona decyzja ani decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.
W zaskarżonych decyzjach organ odmówił przyznania znaku jakości [...] produktowi "[...]".
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, artykuły rolno-spożywcze charakteryzujące się specyficznymi cechami jakości handlowej lub wymaganiami jakości handlowej, w szczególności w zakresie sposobu produkcji, składu lub właściwości organoleptycznych mogą być oznakowane znakiem jakości, który w myśl ust. 3 ww. artykułu przyznawany jest przez ministra właściwego do spraw rynków rolnych, w drodze decyzji, po zasięgnięciu opinii Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.
W postępowaniu wnioskodawca powinien wykazać, że produkt, który chce oznaczać znakiem jakości, spełnia wysokie standardy jakości handlowej w zakresie żywności.
Decyzja w sprawie przyznania znaku jakości jest decyzją uznaniową zaś przed jej wydaniem minister właściwy do spraw rynków rolnych jest obowiązany zasięgnąć opinii Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, który jest organem współdziałającym w trybie art. 106 k.p.a.
W tej sprawie negatywnie o nadaniu produktowi skarżącej znaku jakości wypowiedziały się dwa niezależne organy państwowe, tj. Minister - w decyzjach z dnia [...] października 2019 r. oraz z dnia[...] grudnia 2019 r. oraz Główny Inspektor Jakości Artykułów Rolno - Spożywczych w postanowieniach z dnia [...] listopada 2018 r. i [...] stycznia 2019 r. a także gremium naukowe, czyli Kolegium Naukowe ds. jakości produktów żywnościowych Programu [...]- w uchwale nr [...] z dnia [...] września 2019 r.
W stanowisku skarżącej Sąd nie odnalazł argumentów, które można skutecznie przeciwstawić zarzutom zawartym w ww. rozstrzygnięciach a sprowadzających się do uznania, że informacje zamieszczone na etykietach spornego produktu wprowadzają konsumenta w błąd co do składu produktu i metody jego wytwarzania.
Strona bezspornie nie wykazała bowiem, że informacja zamieszczona na etykiecie o zastosowaniu w produkcie składnika "rozdrobniony łosoś" odpowiada surowcowi, który w Handlowym Dokumencie Identyfikacyjnym został określony jako "blok mięsa separowanego z łososia atlantyckiego" (Salmo salar), a w specyfikacji produktu o wadze 135g z dnia 6 listopada 2017 r. jako "mechanicznie odkostniony łosoś (Salmo salar)".
Strona w skardze przyznała, że pojęcie mechanicznie odkostniony produkt rybołówstwa oraz "blok mięsa separowanego z łososia atlantyckiego" mogą być stosowane zamiennie.
Sąd nie ma wątpliwości, że producent powinien dopilnować aby zastosowana nazwa odzwierciedlała rzeczywisty charakter użytego komponentu, pozwalając na odróżnienie surowica rozdrobnionego od mechanicznie odkostnionego, a w efekcie - co zdaniem Sądu należy podkreślić - odróżnienie (i wybór) produktu lepszej jakości od produktu, do wytworzenia którego użyto surowca gorszej jakości.
Zauważyć należy, że na oficjalnej stronie Ministerstwa Rolnictwa przedstawiono kryteria przyznawania znaku. Wskazano m.in., że artykuły rolno-spożywcze nie mogą zawierać surowców oddzielonych mechanicznie w rozumieniu pkt. 1.14 oraz 3.4 załącznika I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 853/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. Urz. UE L 139 z 30.04.2004, str. 55, ze zm.).
Skarżąca w ww. zakresie podnosi, że gdyby prawodawca uznał za zasadne wskazywanie w oznakowaniu produktów rybołówstwa, że zostały one pozyskane w wyniku mechanicznego odkostnienia, przewidziałby to wyraźnie w przepisach dotyczących warunków znakowania, tak jak to wprost uregulowano w odniesieniu do produktów mięsnych. Zgodnie z załącznikiem VII cz. B pkt. 18 rozporządzenia nr 1169/2011, wszystkie rodzaje produktów objętych definicją «mięso oddzielone mechanicznie›› mogą zostać oznakowane jako "mięso oddzielone mechanicznie" a określeniu temu powinna towarzyszyć nazwa gatunków zwierząt, z których mięso to pochodzi. Jak podnosi skarżąca, analogiczna regulacja nie została jednak przyjęta w odniesieniu do "mechanicznie odkostnionych produktów rybołówstwa", co - jej zdaniem potwierdza - że tego rodzaju produkty są zwolnione z obowiązku znakowania tym określeniem.
Z takim podejściem Sąd się nie zgadza. Sposób i stopień przetworzenia składnika produktu spożywczego ma istotne znaczenie dla konsumenta. Przekonuje o tym dostępny w Internecie (https://eur-lex.europa.eu) dokument z dnia 2 grudnia 2010 r. p.n. "Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przyszłego zapotrzebowania na mięso odkostnione mechanicznie i jego wykorzystywania w Unii Europejskiej, w tym polityki informacyjnej wobec konsumentów".
I tak, w dokumencie tym wskazuje się m.in., że mięso odkostnione mechanicznie (określane również "odzyskanym mechanicznie") różni się w istotnym stopniu od wyobrażenia "mięsa", jakie funkcjonuje w świadomości konsumenta. Z tego też względu wyłączono je z zakresu definicji mięsa określonej w dyrektywie Komisji 2001/101/WE10 regulującej kwestię definicji mięsa na potrzeby etykietowania. W rezultacie wymagane jest wyraźne określenie produktu jako MOM i wskazanie gatunku zwierzęcia, z którego zostało ono uzyskane. Powyższą zasadę stosuje się do etykietowania produktów objętych unijną definicją "mięsa odkostnionego mechanicznie".
W dokumencie zauważono także, że istotną kwestią dla konsumentów jest jakość produktów mięsnych. Z tego też powodu konsumenci są żywo zainteresowani składem produktów mięsnych znajdujących się w sprzedaży. Obecność MOM w składzie uważa się za ważny wskaźnik względnej jakości produktu mięsnego. Często obecność MOM w składzie kojarzy się z tanimi produktami o niskiej jakości. Stowarzyszenia konsumenckie byłyby nastawione przychylnie do produkcji MOM pod warunkiem, że w przypadku wykorzystania go w składzie podlegałoby ono odpowiedniemu etykietowaniu oraz ustanowiono by bardziej przejrzyste przepisy dotyczące produkcji i wykorzystania MOM.
Z punktu widzenia konsumentów, włączenie MOM w zakres definicji mięsa do celów etykietowania jest nie do przyjęcia.
Komisja wyraziła pogląd, że należy utrzymać obowiązek umieszczenia na etykiecie informacji o zastosowaniu MOM, aby konsument był ogólnie poinformowany o wykorzystaniu MOM.
Wprawdzie ww. dokument dotyczy produktów mięsnych, niemniej, argumentację tam zawartą można wykorzystać także w niniejszej sprawie. O tym, że na skutek mechanicznego odkostnienia produktu rybołówstwa dochodzi do zmiany właściwości takiego produktu wynika wprost z przepisów prawa unijnego. Stosownie bowiem do pkt 3.4 załącznika I rozporządzenia (WE) Nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego: "Mechaniczne odkostnione produkty rybołówstwa" to produkty uzyskane wskutek usunięcia z nich mięsa za pomocą środków mechanicznych, co prowadzi do utraty lub modyfikacji struktury mięsnej.
Nie ulega wątpliwości, że zarówno krajowe regulacje zawarte w ustawie o jakości handlowej, jak i przepisy unijne sprzeciwiają się każdej praktyce mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić w błąd konsumenta. Konsument ma prawo nabywać produkty zgodnie z jego własnymi oczekiwaniami, świadomie wybierając artykuły o pożądanych przez niego cechach jakościowych. Naruszanie ww. zasad oznacza naruszenie interesu konsumenta (por. m.in. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 2033/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 359/09; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Szczegółowe wymagania odnoszące się do oznakowania środków spożywczych zawiera rozporządzenie (UE) nr 1169/2011, które w art. 6 wskazuje, że każdemu środkowi spożywczemu przeznaczonemu do dostarczenia konsumentowi finalnemu lub do zakładów żywienia zbiorowego muszą towarzyszyć informacje na temat żywności zgodne z tym rozporządzeniem. Zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. a) cyt. rozporządzenia informacje na temat żywności oznaczają informacje dotyczące danego środka spożywczego udostępniane konsumentowi finalnemu za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków, w tym nowoczesnych narzędzi technologicznych lub przekazu ustnego. Chodzi o zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów w zakresie informacji na temat żywności, przy uwzględnieniu różnic percepcji ze strony konsumentów i ich potrzeb informacyjnych, z równoczesnym zapewnieniem płynnego funkcjonowania rynku wewnętrznego (art. 1 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011). Rozporządzenie to określa ogólne zasady, wymogi i zakresy odpowiedzialności dotyczące informacji na temat żywności, a w szczególności etykietowania żywności (art. 1 ust. 2).
Przez etykietowanie - stosownie do art. 2 ust. 2 lit. j) rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 - rozumie się wszelkie napisy, dane szczegółowe, znaki handlowe, nazwy marek, ilustracje lub symbole odnoszące się do danego środka spożywczego i umieszczone na wszelkiego rodzaju opakowaniu, dokumencie, ulotce, etykiecie, opasce lub pierścieniu towarzyszącym takiej żywności lub odnoszącym się do niej (por. wyroki TSUE: z 4 czerwca 2015 r. w sprawie C-195/14 Bundesverband der Verbraucherzentralen und Verbraucherverbände - Verbraucherzentrale Bundesverband e.V. v. Teekanne GmbH & Co. KG, opubl. ZOTSiS 2015/6/I-361, LEX nr 1712738; z 10 września 2009 r. w sprawie C-446/07, Alberto Severi v. Regione Emilia-Romagna; opubl. ZOTSiS 2009/8-9B/I-8041).
Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. a) cyt. rozporządzenia informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a w tym co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Art. 7 ust. 2 rozporządzenia przewiduje, że informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta.
Jak wynika z powyższego, oznakowanie artykułów rolno-spożywczych jest istotnym elementem jakości handlowej. Obowiązkiem producenta jest wprowadzanie do obrotu produktów oznakowanych zgodnie z przepisami, w sposób rzetelny, jasny i łatwo zrozumiały dla konsumenta. Jak wskazuje się w orzecznictwie, etykieta jest wizytówką producenta (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 478/10). Poprzez treść etykiety producent wypełnia obowiązek przekazania konsumentowi wymaganych prawem informacji. Odczytując tekst etykiety, konsument podejmuje decyzję o wydaniu swoich pieniędzy. Wszelkie zaniedbania zakresie prawidłowego etykietowania trzeba uznać za oczywiste naruszenie interesów konsumenta. Jeśli etykieta produktu nie zawiera tego, co powinna, lub jest elementem manipulacji, oznacza to, że producent narusza ciążące na nim obowiązki w zakresie znakowania, a więc nie może zapewnić wystarczająco dobrej jakości produkcji i/lub jej bezpieczeństwa.
Zatem, skoro oznakowanie środka spożywczego, nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w tym w szczególności co do składu oraz metod wytwarzania tego produktu, to nie są zasadne zarzuty skargi kwestionujące prawidłowość stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonej decyzji.
Zdaniem Sądu informacją szczególnie pożądaną przez świadomych konsumentów jest właśnie ta o rodzaju i jakości użytych surowców. Konsument ma prawo nabywać produkty zgodnie z jego własnymi oczekiwaniami, świadomie wybierając artykuły o pożądanych przez niego cechach jakościowych.
Reasumując, obowiązek skarżącej zamieszczenia pełnej informacji o składniku spornego produktu stanowi treść jej obowiązku zapewnienia rzetelnej informacji o produkcie.
Według Sądu nie doszło w sprawie do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania albowiem organ podjął wszelkie niezbędne czynności zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego na podstawie materiału dowodowego przestawionego przez stronę. Strona miała również zapewnioną możliwość czynnego udziału w sprawie. Wywiedzione zaś przez organ wnioski i podniesione wątpliwości są racjonalne; nie noszą cech dowolności, jako że wskazano ich podstawy odwołując się do materiału dowodowego. Brak także uzasadnienia dla stawiania organowi zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, co wykazano wcześniej.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI