VI SA/WA 3907/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-08-25
NSAAdministracyjneWysokawsa
samorząd terytorialnystrefa płatnego parkowaniauchwałarozstrzygnięcie nadzorczekontrola administracjipostępowanie administracyjneprawo procesowedrogi publiczneparkowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające nieważność uchwały Rady Miasta w sprawie strefy płatnego parkowania z powodu naruszenia procedury przez organ nadzoru.

Wojewoda stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy dotyczącej rozszerzenia strefy płatnego parkowania, zarzucając istotne naruszenia prawa, w tym brak odpowiednich analiz i konsultacji społecznych oraz nieprawidłowości proceduralne przy wprowadzaniu autopoprawek. Miasto Stołeczne Warszawa zaskarżyło rozstrzygnięcie nadzorcze, podnosząc zarzuty naruszenia procedury administracyjnej przez Wojewodę, w szczególności brak zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu. Sąd administracyjny uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze, uznając, że Wojewoda naruszył procedurę, nie zapewniając miastu czynnego udziału w postępowaniu i nie przeprowadzając wystarczającego postępowania wyjaśniającego.

Sprawa dotyczyła skargi Miasta Stołecznego Warszawy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, które stwierdziło nieważność uchwały Rady Miasta w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania. Wojewoda argumentował, że uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem prawa, w tym brakiem odpowiednich analiz i konsultacji społecznych przed rozszerzeniem strefy, a także naruszeniem procedury przy wprowadzaniu autopoprawek do projektu uchwały, co miało wpływ na datę jej wejścia w życie. Miasto Stołeczne Warszawa wniosło skargę, zarzucając Wojewodzie naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, oraz błędną wykładnię przepisów prawa materialnego. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając rozstrzygnięcie nadzorcze. Sąd stwierdził, że Wojewoda naruszył procedurę, nie zapewniając miastu czynnego udziału w postępowaniu nadzorczym i nie przeprowadzając wystarczającego postępowania wyjaśniającego przed wydaniem rozstrzygnięcia. Brak możliwości przedstawienia przez miasto wyjaśnień i argumentów uniemożliwił Wojewodzie prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i prawnego. Sąd podkreślił, że nie jest rolą sądu zastępowanie organu nadzoru w przeprowadzaniu postępowania dowodowego, a jedynie kontrola legalności jego rozstrzygnięcia. W związku z tym, uchylono rozstrzygnięcie nadzorcze z powodu uchybień proceduralnych organu nadzoru.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, Wojewoda naruszył art. 91 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 10 KPA oraz art. 7, 77 § 1 i 80 KPA, nie zapewniając czynnego udziału Miasta w postępowaniu i nie przeprowadzając wyczerpującego postępowania wyjaśniającego.

Uzasadnienie

Wojewoda zawiadomił o wszczęciu postępowania nadzorczego, ale nie przedstawił konkretnych zarzutów wobec uchwały, co uniemożliwiło miastu złożenie rzeczowych wyjaśnień. Rozstrzygnięcie nadzorcze zostało wydane dwa dni po zawiadomieniu, co czyniło udział miasta iluzorycznym. Brak wyjaśnienia wątpliwości przez Wojewodę przed wydaniem rozstrzygnięcia stanowił istotne naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

usg art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności orzeka organ nadzoru.

usg art. 91 § 5

Ustawa o samorządzie gminnym

W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do działania na podstawie przepisów prawa i dążenia do prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny materiału dowodowego.

ppsa art. 148

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę uchyla akt nadzoru.

Pomocnicze

usg art. 86

Ustawa o samorządzie gminnym

Podstawa do wszczęcia postępowania nadzorczego przez Wojewodę.

usg art. 18 § 2

Ustawa o samorządzie gminnym

Określa kompetencje rady gminy, w tym w zakresie ustalania strefy płatnego parkowania.

udp art. 13b § 2

Ustawa o drogach publicznych

Dotyczy warunków wprowadzania strefy płatnego parkowania, w tym konsultacji społecznych.

udp art. 13b § 3

Ustawa o drogach publicznych

Dotyczy warunków wprowadzania strefy płatnego parkowania.

udp art. 13f § 2

Ustawa o drogach publicznych

Dotyczy opłaty dodatkowej w strefie płatnego parkowania.

ppsa art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

ppsa art. 106 § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość przeprowadzenia dowodów uzupełniających przez sąd.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.u.s.a. art. 3 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.

Statut m.st. Warszawy art. 20 § 1a

Statut Miasta Stołecznego Warszawy

Dotyczy procedury podejmowania uchwał przez radę gminy.

Statut m.st. Warszawy art. 31

Statut Miasta Stołecznego Warszawy

Reguluje tryb procedowania nad projektami uchwał, w tym zgłaszania autopoprawek.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez Wojewodę zasady czynnego udziału strony w postępowaniu nadzorczym. Brak przeprowadzenia przez Wojewodę wyczerpującego postępowania wyjaśniającego przed wydaniem rozstrzygnięcia nadzorczego. Lakoniczność zawiadomienia o wszczęciu postępowania nadzorczego i brak wskazania konkretnych zarzutów wobec uchwały.

Godne uwagi sformułowania

udział strony był jedynie iluzoryczny nie jest rolą Sądu zastępowanie organu nadzorczego w wykonaniu ciążących na nim obowiązków procesowych brak możliwości naprawienia mankamentów postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały w toku postępowania sądowoadministracyjnego

Skład orzekający

Sławomir Kozik

przewodniczący

Magdalena Maliszewska

sędzia

Paweł Gorajewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność postępowania nadzorczego, zasada czynnego udziału strony, obowiązki organu nadzoru w zakresie postępowania wyjaśniającego."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania nadzorczego nad uchwałami gminnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu kontroli administracji publicznej nad samorządem, a konkretnie procedury nadzorczej i praw strony w tym postępowaniu. Pokazuje, jak błędy proceduralne organu nadzoru mogą prowadzić do uchylenia jego rozstrzygnięcia.

Błędy Wojewody w postępowaniu nadzorczym doprowadziły do uchylenia decyzji o nieważności uchwały parkingowej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 3907/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-08-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Magdalena Maliszewska
Paweł Gorajewski /sprawozdawca/
Sławomir Kozik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 40
art. 91 ust. 1, art. 91 ust. 5
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Asesor WSA Paweł Gorajewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...] Rady miasta [...] z dnia [...] marca 2023 r. zmieniającej uchwałę w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, wysokości stawek opłaty za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie, wysokości opłaty dodatkowej oraz określenia sposobu pobierania tych opłat 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Miasta [...] 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Uzasadnienie
W dniu 9 marca 2023 r. Rada Miasta Stołecznego Warszawy na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 40; dalej zwanej "usg") w związku z art. 13b ust. 3 i 4 pkt 1 lit. a, pkt 2 i 3, ust. 5 oraz art. 13f ust. 2 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (test jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1693 ze zm.; dalej zwanej "udp") podjęła uchwałę nr LXXIX/2558/2023 zmieniającą uchwałę w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, wysokości stawek opłaty za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie, wysokości opłaty dodatkowej oraz określenia sposobu pobierania tych opłat. W uchwale nr LXXIX/2558/2023 określono, że:
§ 1. W uchwale nr XXXVI/1077/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, wysokości stawek opłaty za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie, wysokość opłaty dodatkowej oraz określenia sposobu pobierania tych opłat (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 138, poz. 4868, z późn. zm.) w § 3 w ust. 1 w pkt 8 w lit. p średnik zastępuje się przecinkiem i dodaje się lit. r w brzmieniu:
"r) Zarządu Praskich Terenów Publicznych w Dzielnicy [...] m.st. Warszawy - nadzoru;".
§ 2. Załączniki nr 1 i nr 1a do uchwały, o której mowa w § 1 otrzymują brzmienie określone odpowiednio w załączniku nr 1 i nr 2 do niniejszej uchwały.
§ 3. W załączniku nr 2 do uchwały, o której mowa w § 1, w § 2 w ust. 5 w pkt 8 w lit. p średnik zastępuje się przecinkiem i dodaje się lit. r w brzmieniu:
"r) Zarządu Praskich Terenów Publicznych w Dzielnicy [...] m.st. Warszawy - nadzoru;"
§ 4. Wykonanie uchwały powierza się Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy.
§ 5. 1. Uchwała podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego.
2. Uchwala wchodzi w życie z dniem 6 listopada 2023 r.
W załączniku nr 1 do uchwały nr LXXIX/2558/2023 (stanowiącym też nowe brzmienie załącznika nr 1 do uchwały nr XXXVI/1077/2008) wprowadzono zmiany granic strefy płatnego parkowania niestrzeżonego na drogach publicznych w Warszawie w szczególności przez rozszerzenie tej strefy o kilka fragmentów Dzielnicy [...] Miasta Stołecznego Warszawy, tj. część obszaru [...] i [...]. Zmiany w tym zakresie określono przez wskazanie granic strefy płatnego parkowania niestrzeżonego (dalej zwanej "SPPN") m.in. przez wymienienie nazw ulic, przedłużeń określonych ulic, torowiska tramwajowego i przedłużenia określonego torowiska tramwajowego, a także przez naniesienie granic SPPN na mapę stanowiącą część omawianego załącznika. Z kolei w załączniku nr 2 do uchwały nr LXXIX/2558/2023 (stanowiącym też nowe brzmienie załącznika nr 1a do uchwały nr XXXVI/1077/2008) określono mapę obszarów abonamentowych w SPPN (uwzględniając m.in. rozszerzenie SPPN o kilka fragmentów Dzielnicy [...]Miasta Stołecznego Warszawy, tj. część obszaru [...]i [...]).
Poświadczona za zgodność z oryginałem kopia uchwały nr LXXIX/2558/2023 została przekazana Wojewodzie Mazowieckiemu przy piśmie Biura Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 15 marca 2023 r.
Pismem z 12 kwietnia 2023 r. Wojewoda [...] zawiadomił Radę Miasta Stołecznego Warszawy o wszczęciu postępowania nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr LXXIX/2558/2023.
W dniu 14 kwietnia 2023 r. Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 91 ust. 1 w związku z art. 86 usg, wydał rozstrzygnięcie nadzorcze (nr WNP-I.4131.109.2023), którym stwierdził nieważność uchwały nr LXXIX/2558/2023.
Zdaniem Wojewody Mazowieckiego, uchwała nr LXXIX/2558/2023 została podjęta z istotnym naruszeniem art. 13b ust. 2 udp, ponieważ Rada Miasta Stołecznego Warszawy nie wykazała, aby zaszły przesłanki uzasadniające wprowadzenie strefy płatnego parkowania niestrzeżonego na części Dzielnicy [...]. Wojewoda [...] stwierdził, że podjęcie wskazanej uchwały zostało poprzedzone przeprowadzeniem konsultacji społecznych, dotyczących zmian na ulicach [...], w związku z ewentualnym wprowadzeniem SPPN na [...] i części [...], które trwały od 10 listopada do 19 grudnia 2021 r., przy czym na konsultacje te złożyło się 11 wydarzeń, w których wzięło udział 460 osób. Ponadto w okresie 8 – 28 kwietnia 2022 r. odbyły się konsultacje społeczne dotyczące zmian na ulicach wschodniej części [...] na [...], w związku z ewentualnym wprowadzeniem SPPN, przy czym na te konsultacje złożyły się 2 wydarzenia, w których wzięło udział ok. 100 osób. Wojewoda [...] dodał, że uchwałami z 13 października 2022 r. i 17 listopada 2022 r. Rada Miasta Stołecznego Warszawy rozpatrzyła dwie petycje dotyczące niewprowadzania SPPN, których sygnatariuszami było łącznie blisko 2500 osób – mieszkańców i przedsiębiorców z terenu dzielnicy zamieszkałej przez 24 tys. osób. W przywołanych uchwałach rozpatrujących petycje zastrzeżenia Rady Miasta Stołecznego Warszawy wzbudziła w szczególności kwestia braku szacunkowych informacji (np. w procentach), o ile zostanie pomniejszona liczba miejsc parkingowych po wprowadzeniu SPPN na osiedlu [...], zaś w prezentacjach i propozycjach nowej organizacji ruchu nie przedstawiono pełnych danych co do skali planowanych zmian oraz ich rzeczywistego oddziaływania, a podczas konsultacji społecznych zabrakło informacji m.in. na temat liczby miejsc parkingowych, które zostałyby docelowo wyznaczone w ramach SPPN na osiedlu [...] w porównaniu z obecną liczbą legalnych miejsc zarówno na poszczególnych ulicach, jak i łącznie dla całej [...], tak by móc dokładnie ocenić skalę ewentualnej redukcji. Wojewoda [...] zauważył, że w przypadku jednej z tych petycji Komisja Infrastruktury i Inwestycji Rady Miasta Stołecznego Warszawy rekomendowała uwzględnienie wniosku zawartego w petycji. Wojewoda [...] zwrócił też uwagę, że na podstawie pomiarów dokonanych we wrześniu i październiku 2021 r. został sporządzony raport pod nazwą "Przeprowadzenie badań zachowań parkingowych na potrzeby wprowadzenia i funkcjonowania strefy płatnego parkowania niestrzeżonego", a podejmując uchwały w sprawie petycji Rada Miasta Stołecznego Warszawy uznała wspomniane analizy w tamtym momencie za niewystarczające i z tego powodu petycje w sprawie niewprowadzania stref płatnego parkowania zostały uwzględnione. Wojewoda [...] stwierdził, że wprowadzenie strefy płatnego parkowania na [...] i [...] w marcu 2023 r. nie zostało poprzedzone żadnymi dodatkowymi analizami, a zatem Rada Miasta Stołecznego Warszawy podjęła całkowicie odmienną decyzję, opierając się na niezaktualizowanych, a zatem nieaktualnych danych z 2021 r. Zdaniem Wojewody Mazowieckiego, w tej sytuacji zasadnym wydaje się przyjęcie stanowiska, że zamierzając ponownie zająć się sprawą, Rada Miasta Stołecznego Warszawy powinna wcześniej zlecić dokonanie nowych badań, jak również ponowić konsultacje społeczne, tym bardziej że do konsultacji przeprowadzonych wcześniej przez Zarząd Dróg Miejskich było szereg zastrzeżeń w zakresie sposobu komunikowania, przygotowania i ich przeprowadzenia ze względu na brak danych, analiz, rzetelnych odpowiedzi na pytania o skutki ewentualnego wprowadzenia SPPN na obszarze [...]i [...] (w tym zakresie Wojewoda [...] powołał się na stanowisko Rady Dzielnicy [...] z 15 marca 2022 r. w sprawie wprowadzenia SPPN na [...] i K., w którym wniosła o unieważnienie konsultacji przeprowadzonych w 2021 r. pod nazwą "Jaka Strefa Płatnego Parkowania na [...]?", z powodu braku reprezentatywności, nierzetelność i niewiarygodność, a także liczne interpelacje składane przez radnych Dzielnicy [...]i radnych Miasta Stołecznego Warszawy w zakresie SPPN). W ocenie Wojewody Mazowieckiego, podejmując uchwałę nr LXXIX/2558/2023 Rada Miasta Stołecznego Warszawy nie wykazała w żaden sposób, że zaistniały nowe przesłanki, nie przedstawiono nowych danych, czynników, analiz, które uzasadniałyby zmianę stanowiska Rady. W konsekwencji Wojewoda [...] uznał, że wbrew wymaganiom wynikającym z art. 13b ust. 2 udp Rada Miasta Stołecznego Warszawy nie wykazała, aby zaszły przesłanki uzasadniające wprowadzenie SPPN na części Dzielnicy [...], w szczególności, że na podstawie tych samych dokumentów ta sama Rada uznała, że nie ma uzasadnienia dla wprowadzenia tej strefy. Natomiast sam zapis w uzasadnieniu do projektu uchwały, jaki znalazł się w druku nr 2807 z 1 lutego 2023 r., nie może stanowić, w powyższym kontekście, o prawdziwości zawartych w nim stwierdzeń.
W ocenie Wojewody Mazowieckiego, przy wydawaniu uchwały nr LXXIX/2558/2023 doszło także do rażącego naruszenia art. 20 ust. 1a usg w powiązaniu z § 27 ust. 7 Statutu Miasta Stołecznego Warszawy, stanowiącego załącznik do uchwały nr XXII/743/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 10 stycznia 2008 r. w sprawie uchwalenia Statutu miasta stołecznego Warszawy (tekst jedn. Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14465 ze zm.), a w wyniku tego – również do naruszenia art. 2, art. 87 i art. 94 Konstytucji RP oraz art. 40 usg. Wojewoda [...] zwrócił uwagę, że na stronie Biuletynu Informacji Publicznej (dalej zwanego "BIP") Miasta Stołecznego Warszawy zamieszczono projekt zakwestionowanej uchwały, to jest druk nr 2807 z 1 lutego 2023 r. (z którego wynikało, że § 5 ust. 2 tej uchwały miał brzmieć: "Uchwała wchodzi w życie z dniem 4 września 2023 r.") oraz autopoprawkę Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy do projektu uchwały, tj. druk nr 2807 A z 27 lutego 2023 r. (w której zaproponowano, że § 5 ust. 2 uchwały powinien brzmieć "Uchwała wchodzi w życie z dniem 2 października 2023 r."). Natomiast w przyjętej uchwale z [...]marca 2023 r. § 5 ust. 2 brzmi: "Uchwała wchodzi w życie z dniem 6 listopada 2023 r.", co prowadzi do stwierdzenia, że do projektu uchwały zaproponowano kolejną autopoprawkę, której wbrew przepisom Statutu Miasta Stołecznego Warszawy nie zamieszczono na stronie BIP Miasta Stołecznego Warszawy. Wojewoda [...] wskazał, że informacja dotycząca wprowadzenia kolejnej poprawki wynika dopiero z zamieszczonego na stronie BIP Miasta Stołecznego Warszawy porządku obrad "po zmianach", gdzie w pkt 12 określono, że przedmiotem obrad będzie "projekt uchwały Rady m.st. Warszawy zmieniającej uchwałę w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, wysokości stawek opłaty za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie, wysokości opłaty dodatkowej oraz określenia sposobu pobierania tych opłat – druk nr 2807 + B". Jednakże z nagrania z sesji nie wynika, aby wskazany porządek obrad wprowadzający autopoprawkę B został zgłoszony, doręczony radnym i przegłosowany w zakresie tej autopoprawki. Zmiana porządku obrad nie została zatem przyjęta, w konsekwencji porządek obrad nie został zmieniony w zakresie autopoprawki B. Powołując się na art. 20 ust. 1a usg, Wojewoda [...] stwierdził, że rada gminy ma prawo dokonać wszelkich zmian w przedstawionym przez przewodniczącego porządku obrad, niemniej może to uczynić bezwzględną większością ustawowego składu rady, zachowując jednocześnie wszelkie zasady związane z podejmowaniem uchwał, określone w statucie gminy. Zdaniem Wojewody Mazowieckiego, w tej sprawie czynności poprzedzające podjęcie kwestionowanej uchwały nie czynią zadość procedurze podejmowania uchwał przewidzianej zarówno w usg, jak i w Statucie Miasta Stołecznego Warszawy, zaś skutkiem tego istotnego naruszenia prawa było podjęcie uchwały innej treści (w zakresie terminu jej wejścia w życie), niż gdyby naruszenie to nie nastąpiło. Wojewoda [...] dodał, że z dokumentacji sprawy wynika, że zgodnie z prezentatą zamieszczoną na piśmie Zastępcy Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy przekazującym autopoprawkę do projektu uchwały (druk nr 2807B), autopoprawka ta została doręczona do Rady Miasta Stołecznego Warszawy dopiero 7 marca 2023 r., zaś zarówno z dokumentacji, jak i nagrania z sesji Rady nie wynika, żeby radni zostali poinformowani o treści autopoprawki B do projektu uchwały. Z nagrania wynika jedynie, ze projekt uchwały druk 2807 przyjęto z autopoprawką. Autopoprawka ta nie została jednak odczytana na sesji, a z nagrania z sesji Rady nie sposób ustalić, nad którą autopoprawką (A czy B) łącznie z uchwałą Rada głosowała, co ma znaczenie dla daty wejścia w życie kwestionowanej uchwały. Wojewoda [...] podkreślił, że data wejścia w życie aktu prawa miejscowego nie może budzić wątpliwości lub wprowadzać w błąd, godząc jednocześnie w zasadę demokratycznego państwa prawnego z art. 2 Konstytucji RP. Wobec tego Wojewoda [...] za słuszne uznał stwierdzenie nieważności uchwały w całości.
Zdaniem Wojewody Mazowieckiego, uchwała nr LXXIX/2558/2023 została również podjęta z istotnym naruszeniem art. 13b ust. 2 i 3 udp, bowiem jej przepisy zostały sformułowane w sposób wysoce nieprecyzyjny, przez co – w świetle § 4 uchwały – w istocie przeniesiono uprawnienia Rady Miasta Stołecznego Warszawy wynikające z przywołanych przepisów udp na Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy. Wojewoda [...] wskazał w tym zakresie na treść załącznika nr 1 do uchwały odnośnie do wytyczenia granic dla Obszaru II w pkt 6, 11 i 17, gdzie zastosowano konstrukcję opisu granicy SPPN przez wskazanie, że granica ta biegnie "przedłużeniem", przy czym sposób dokonania tego przedłużenia jest wysoce nieprecyzyjny. W ocenie Wojewody Mazowieckiego, nawet jeśli uznać, że przedłużenie faktycznie jest widoczne na mapie, to ze względu na nieprecyzyjność mapy i jej niską skalę – to właśnie Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy będzie decydował o faktycznym przebiegu SPPN, co nie może mieć miejsca.
Wojewoda [...] dostrzegł ponadto, że w uchwale nr LXXIX/2558/2023 nieprawidłowo powołano podstawę prawną w zakresie wskazania art. 13f ust. 2 udp. Przepis ten dotyczy bowiem opłaty dodatkowej, zaś przedmiotowa uchwała jedynie dokonuje zmiany obszaru objętego SPPN, nie ustalając jakichkolwiek opłat dodatkowych, a jedynie zmienia zakres podmiotowy grupy objętej stawką zerową opłaty za postój pojazdu samochodowego w SPPN. Wskazanie art. 13f ust. 2 udp jest zatem niezasadne. Jednak powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 maja 1999 r. (sygn. akt OSA 1/99), Wojewoda [...] uznał, że podanie błędnej podstawy prawnej w niniejszej sprawie nie narusza jakiegokolwiek interesu prawnego i nie jest uznane za istotne naruszenie prawa, choć stanowi naruszenie § 139 w związku z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 283).
Miasto Stołeczne Warszawa (dalej zwane "Skarżącym") złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Mazowieckiego, zaskarżając je w całości. Rozstrzygnięciu temu zarzuciło:
I. naruszenie prawa postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 91 ust. 5 usg w zw. z art. 10 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz.775 ze zm.; dalej zwanej "kpa") przez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, w ten sposób, że Wojewoda [...] nie przedstawił w zawiadomieniu z 12 kwietnia 2023 r. o wszczęciu postępowania nadzorczego jakichkolwiek zarzutów względem uchwały nr LXXIX/2558/2023, co w konsekwencji uniemożliwiło Skarżącemu złożenie stosownych i rzeczowych wyjaśnień, a których treść miała kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia;
2) art. 91 ust. 5 usg w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, polegające na tym, że Wojewoda [...] w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności Rady m.st. Warszawy stwierdził nieważność uchwały nr LXXIX/2558/2023 pomimo, że zebrany przez Wojewodę Mazowieckiego materiał dowodowy był niewystarczający i budzący wątpliwości, a jego uzupełnienie mogło odwieść Wojewodę od stwierdzenia nieważności uchwały nr LXXIX/2558/2023;
3) art. 91 ust. 5 usg w zw. z art. 8 kpa przez zmianę poglądu prawnego w odniesieniu do tego samego adresata (Rady Miasta Stołecznego Warszawy), wydanego na tle takiego samego stanu faktycznego i prawnego, bez bliższego uzasadnienia takiej zmiany, co może powodować uzasadnione podważanie zaufania do organów Państwa oraz wpłynąć ujemnie na świadomość i kulturę prawną obywateli;
II. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
1) art. 13b ust. 2 udp przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez Wojewodę Mazowieckiego, że podjęcie uchwały nr LXXIX/2558/2023 wymagało wcześniejszego przeprowadzenia konsultacji społecznych, w sytuacji gdy ww. przepis prowadzenia obowiązku konsultacji nie przewiduje,
2) art. 91 ust. 1 i ust. 4 w zw. z art. 85 usg przez stwierdzenie przez Wojewodę Mazowieckiego nieważności uchwały nr LXXIX/2558/2023, w sytuacji braku przesłanki koniecznej - istotnego naruszenia prawa, a to na skutek mylnego uznania, że podjęcie uchwał odpowiednio z dnia 13 października 2022 r. (nr LXXI/2363/2022) oraz z dnia 17 listopada 2022 r. (nr LXXI1/2405/2022) w sprawie rozpatrzenia petycji jest wiążące dla Rady Miasta Stołecznego Warszawy i uniemożliwia procedowanie w przedmiocie wyznaczenia strefy płatnego parkowania, podczas gdy rozpatrzenie petycji następuje w formie czynności materialno-technicznej, to jest zawiadomienia, które nie ma waloru normatywnego, tj. nie powoduje powstania, zmiany lub wygaśnięcia jakiegokolwiek stosunku prawnego;
3) art. 20 ust. 1a usg w związku z § 28 ust. 3 Statutu Miasta Stołecznego Warszawy przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Wojewodę Mazowieckiego, że zgłoszenie autopoprawki do projektu uchwały należy uznać jako zmianę porządku obrad i w konsekwencji wymogu zachowania w tym celu większości, w sytuacji kiedy przepisy statutowe (§ 31) regulujący tryb procedowania nad projektami uchwał w I (pierwszym) i II (drugim) czytaniu, w tym zgłaszania autopoprawek, takiego obowiązku nie nakładają na Radę Miasta Stołecznego Warszawy;
4) art. 20 ust. 1a usg w zw. z § 31 ust. 3 pkt 3 i ust 6 Statutu Miasta Stołecznego Warszawy przez ich pominięcie i niezastosowanie, co doprowadziło Wojewodę Mazowieckiego do wadliwego przyjęcia, że zgłoszenie autopoprawki do projektu uchwały należy uznać jako zmianę porządku obrad i w konsekwencji wymogu zachowania w tym celu większości, pomijając zupełnie ww. przepisy statutowe, regulujące tryb procedowania nad projektami uchwał w I (pierwszym) i II (drugim) czytaniu, w tym zgłaszania autopoprawek;
5) art. 13b ust. 2 i 3 udp przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez Wojewodę Mazowieckiego, że Rada Miasta Stołecznego Warszawy przeniosła na Prezydenta Miasta uprawnienia w zakresie określania przebiegu granic SPPN, w sytuacji gdy z treści uchwały nr LXXIX/2558/2023, jak i projektu uzasadnienia wprost wynika, że dokonała tego Rada Miasta Stołecznego Warszawy;
6) § 129 ust. 1 przez niewłaściwą wykładnię oraz § 139 w związku z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" przez pominięcie i niezastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że wskazanie w podstawie prawnej przedmiotowej uchwały art. 13f ust. 2 udp stanowi naruszenie prawa.
Mając na uwadze te zarzuty, Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów na okoliczności wskazane w skardze, uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych prawem.
W uzasadnieniu skargi Skarżący stwierdził m.in., że zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało sformułowane w sposób bardzo ogólnikowy, bowiem ograniczyło się jedynie do informacji o wszczęciu postępowania, natomiast Wojewoda [...] nie sformułował konkretnych zarzutów wobec przedmiotowej uchwały, nie wskazał też przyczyn, jakie legły u podstaw wszczęcia przedmiotowego postępowania, ani nie zwrócił się do Rady Miasta Stołecznego Warszawy o złożenie stosownych wyjaśnień, czy też nadesłanie niezbędnej dokumentacji w zakreślonym terminie. Wobec tego Skarżący stwierdził, że Wojewoda [...] nie zapewnił Radzie Miasta Stołecznego Warszawy czynnego udziału w postępowaniu, a udział ten był iluzoryczny. Tymczasem wyjaśnienia złożone przez Radę Miasta Stołecznego Warszawy mogły spowodować odmienną ocenę istotnych dla sprawy kwestii.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i o oddalenie skargi w całości.
W piśmie z 31 lipca 2023 r. Stowarzyszenie Mieszkańców [...] wystąpiło z wnioskiem o dopuszczenie go do udziału w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej zwanej "ppsa"). Postanowieniem z [...] sierpnia 2023 r. Sąd postanowił dopuścić wskazane Stowarzyszenie jako organizację społeczną do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania.
Na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 sierpnia 2023 r. Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 ppsa oddalić zawarty w skardze wniosek o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 2 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W tej sprawie Wojewoda [...] złożył w odpowiedzi na skargę wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a Skarżący (zawiadomiony o tym wniosku) nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Podkreślenia wymaga również, że stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej formy działalności administracji publicznej pod względem celowości czy słuszności.
Zgodnie z art. 3 § 1 ppsa, sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Kognicji wojewódzkiego sądu administracyjnego, na mocy art. 3 § 2 pkt 7 ppsa, poddane zostały także akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Unormowanie to koresponduje z treścią art. 98 ust. 1 usg, z której wynika, że rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia. Do złożenia skargi uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone (art. 98 ust. 3 zd. 1 usg).
Zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Mazowieckiego jest właśnie takim aktem nadzoru, a zatem mieści się w zakresie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych i może być przedmiotem sądowej kontroli.
Stosownie do art. 91 ust. 1 usg, uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Z art. 91 ust. 2 usg ("Organ nadzoru, wszczynając postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia albo w toku tego postępowania, może wstrzymać ich wykonanie.") można z kolei wyprowadzić wniosek, że ocena przez organ nadzoru, czy uchwała lub zarządzenie organu gminy są sprzeczne z prawem, następuje w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia. W art. 91 ust. 5 usg ustawodawca określił, że we wskazanym postępowaniu stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Odpowiednie stosowanie przepisów oznacza, że przy ocenie, które konkretnie przepisy powinny znaleźć zastosowanie, należy uwzględniać specyfikę danego postępowania wynikającą ze szczególnej procedury, która je reguluje. W konsekwencji odpowiednie stosowanie innych przepisów będzie polegać na tym, że niektóre z nich nie znajdą zastosowania, inne będą mogły zostać zastosowane wprost, zaś niektóre trzeba zastosować z modyfikacjami uwzgledniającymi specyfikę danego postępowania. W przypadku postępowania w sprawie stwierdzenia przez organ nadzoru nieważności uchwały rady gminy odpowiednie stosowanie przepisów kpa powinno uwzględniać m.in. odmienny od decyzji administracyjnych charakter podejmowanych w wyniku tego postępowania rozstrzygnięć nadzorczych oraz specyfikę łączących organy nadzoru i organy gminy (zob. A. Matan, komentarz do art. 91 usg [w:] B. Dolnicki /red./, Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. III, pkt 30, WKP 2021). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się w szczególności, że odpowiednie stosowanie kodeksu postępowania administracyjnego powinno obejmować art. 61 § 4 kpa oraz art. 9 i art. 10 kpa, a zatem organ nadzoru ma obowiązek powiadomienia gminy o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia, a także przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w którym gminie zostanie zagwarantowany czynny udział (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1707/04). Mimo że omawiane postępowanie nie jest klasycznym postępowaniem administracyjnym, to jednak będą w nim znajdowały odpowiednie zastosowanie zawarte w kodeksie postępowania administracyjnego przepisy regulujące postępowanie wyjaśniające w postępowaniu jurysdykcyjnym, w tym - w ograniczonym zakresie - przepisy regulujące postępowanie dowodowe, a więc art. 75 i następne kpa, przy czym czynności wyjaśniające sprowadzać się będą najczęściej do porównania treści badanej uchwały oraz towarzyszącej jej dokumentacji z treścią przepisów prawa powszechnie obowiązującego, aczkolwiek nie mniej istotna jest kontrola czynności poprzedzających podjęcie danej uchwały, skoro na treść rozstrzygnięcia nadzorczego ma także wpływ ocena uchybień prawu procesowemu i ustrojowemu, jakie miały miejsce przy podejmowaniu kwestionowanej uchwały (zob. P. Chmielnicki, komentarz do art. 91 usg [w:] P. Chmielnicki /red./, Ustawa o samorządzie gminnym, pkt 13, WKP 2022, a także powołany tam wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 1993 r. o sygn. akt SA/Wr 432/93).
Zdaniem Sądu, skarga Skarżącego zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewoda [...] naruszył - w sposób mogący mieć istotny wpływ na podjęte rozstrzygniecie - art. 91 ust. 5 usg w zw. z art. 10 kpa i w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa przez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu oraz przez brak wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności istotnych z punktu widzenia oceny legalności zakwestionowanej uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy.
W doktrynie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia przez organ nadzoru nieważności uchwały rady gminy następuje z urzędu (zob. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 14 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 218/15), a organ nadzoru ma obowiązek zawiadomić organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego o wszczęciu postępowania. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 czerwca 2007 r. (sygn. akt II GSK 466), "zawiadamianie organów jednostek samorządu terytorialnego o wszczęciu postępowania nadzorczego i ich udział w tym postępowaniu, poprzez odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, nie może być uznane za pozbawione znaczenia prawnego", zaś "celem zawiadomienia o wszczęciu postępowania nadzorczego jest przede wszystkim danie organowi jednostki samorządu terytorialnego możliwości udziału w tym postępowaniu poprzez umożliwienie złożenia dodatkowych informacji i wyjaśnień (...)".
Zdaniem Sądu, obowiązek zawiadomienia rady gminy o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały oraz zagwarantowanie tejże radzie prawa do czynnego udziału w tym postępowaniu są ważne nie tylko z puntu widzenia strony postępowania, ale przede wszystkim dają organowi nadzorczemu możliwość wyczerpującego wyjaśnienia z udziałem strony wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Jest to tym bardziej istotne, jeżeli określone okoliczności związane z działaniem organu gminy są sporne między organem nadzoru a tymże organem gminy lub budzą wątpliwości organu nadzoru. W ocenie Sądu, w takiej sytuacji brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego stanowi naruszenie prawa, które może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 29 października 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 519/08).
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy sądowoadministracynej, zauważyć należy, że Wojewoda [...] zawiadomił Radę Miasta Stołecznego Warszawy o wszczęciu postępowania nadzorczego pismem z 12 kwietnia 2023 r., które tego samego dnia zostało doręczone adresatowi. W zawiadomieniu wskazano jedynie, że działając na podstawie art. 91 ust. 1 w związku z art. 86 usg wszczyna się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr LXXiX/2558/2023. Nie zostały natomiast podane jakiekolwiek zarzuty odnośnie do legalności wspomnianej uchwały, które skłoniły organ nadzoru do wszczęcia postępowania nadzorczego i do których Rada Miasta Stołecznego Warszawy mogłaby się odnieść, w tym wyjaśnić ewentualne okoliczności budzące wątpliwości Wojewody Mazowieckiego.
Dwa dni później (14 kwietnia 2023 r.) Wojewoda [...] wydał zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, w którym stwierdził nieważność wskazanej uchwały z uwagi na opisane w rozstrzygnięciu naruszenia prawa, uznane przez organ nadzoru za naruszenia istotne, uzasadniające stwierdzenie nieważności całości zakwestionowanej uchwały. Co istotne, w toku wszczętego postępowania (trwającego 2 dni) Wojewoda [...] nie skorzystał z kompetencji określonej w art. 88 usg w postaci żądania informacji i danych dotyczących organizacji i funkcjonowania gminy, niezbędnych do wykonywania przysługujących organowi nadzoru uprawnień nadzorczych, jak też nie wyjaśnił (zgodnie z obowiązkami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa) stwierdzonych przez siebie wątpliwości co do legalności procedury uchwałodawczej.
W ocenie Sądu, lakoniczność zawiadomienia o wszczęciu postępowania oraz fakt, że rozstrzygnięcie nadzorcze zostało wydane 2 dni po zawiadomieniu Rady Miasta Stołecznego Warszawy o toczącym się postępowaniu nadzorczym nie dały Radzie Miasta Stołecznego Warszawy możliwości rzeczywistego udziału w tym postępowaniu, w tym przedstawienia argumentacji i wyjaśnień. W konsekwencji udział Rady Miasta Stołecznego Warszawy w postępowaniu prowadzonym przez Wojewodę Mazowieckiego był jedynie iluzoryczny i w istocie uniemożliwiono jej przedstawienie w toku postępowania stanowiska w sprawie, z którym Wojewoda [...] mógłby zapoznać się przed zakończeniem postępowania (co potencjalnie mogłoby prowadzić do zmiany oceny Wojewody Mazowieckiego w kwestii legalności wszystkich lub niektórych przepisów uchwały) oraz odnieść się do tego stanowiska w podejmowanym rozstrzygnięciu.
Taki sposób procedowania przez Wojewodę Mazowieckiego w okolicznościach tej sprawy doprowadził do naruszenia prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia nadzorczego wynika bowiem, że powodem stwierdzenia nieważności całości zakwestionowanej uchwały były naruszenia prawa, które związane były przede wszystkim z przebiegiem postępowania uchwałodawczego, w tym sposobem procedowania Rady Miasta Stołecznego Warszawy nad projektem zakwestionowanej uchwały oraz zgłoszonymi do niej autopoprawkami. Wojewoda [...] uznał, że na podstawie materiałów opublikowanych w BIP Miasta Stołecznego Warszawy nie można jednoznacznie ustalić, z którą autopoprawką został przegłosowany przez Radę Miasta Stołecznego Warszawy projekt zakwestionowanej uchwały oraz czy radni zostali poinformowani o autopoprawce B. Natomiast z uwagi na to, że autopoprawki dotyczyły kwestii terminu wejścia w życie uchwały będącej aktem prawa miejscowego, Wojewoda zakwalifikował stwierdzone naruszenie jako istotne, które musiało skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały w całości.
Z kolei w skardze Skarżący podniósł szereg argumentów, które mają na celu wykazanie, że w pełni zachowano procedurę uchwałodawczą, a zgłoszona autopoprawka B została przekazana radnym, była procedowana w dwóch czytaniach i w konsekwencji została przegłosowana. W tym zakresie Skarżący przedstawił dowody z dokumentów, wnosząc o ich dopuszczenie i przeprowadzenie postępowania dowodowego przez Sąd. Co istotne, w skardze Skarżący odniósł się również do pozostałych naruszeń prawa wskazanych w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym, przedstawiając stosowną argumentację oraz załączając dowody na poparcie swoich twierdzeń oraz wnosząc o dopuszczenie tych dowodów przez Sąd. Oznacza to, że Skarżący kwestionuje m.in. ustalenia faktyczne poczynione przez Wojewodę Mazowieckiego, podnosząc jednocześnie, że uniemożliwiono Radzie Miasta Stołecznego Warszawy złożenie wyjaśnień w toku postępowania nadzorczego.
W takim stanie sprawy Sąd uznał, że wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewoda [...] nie dysponował pełnym materiałem dowodowym pozwalającym na poczynienie prawidłowych ustaleń faktycznych. Wojewoda [...] oparł się jedynie na dokumentach dostępnych w BIP Miasta Stołecznego Warszawy, nie wzywając Rady Miasta Stołecznego Warszawy do wyjaśnienia wątpliwości Wojewody odnośnie do sposobu procedowania nad zakwestionowaną uchwałą, ani nawet nie informując Rady Miasta Stołecznego Warszawy o tych wątpliwościach i zastrzeżeniach co do zgodności z prawem określonych przepisów uchwały. W określonym w art. 91 usg postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr LXXiX/2558/2023 sam podnoszony przez Wojewodę Mazowieckiego fakt nieopublikowania w BIP Miasta Stołecznego Warszawy dokumentów, które pozwalałyby na wyjaśnienie wątpliwości co do zachowania wszystkich wymagań proceduralnych przy podejmowaniu zakwestionowanej uchwały, nie jest wystarczający do przyjęcia, że uchwała ta narusza prawo w sposób istotny. Podkreślenia bowiem raz jeszcze wymaga, że we wskazanym postępowaniu Wojewoda [...] miał obowiązek odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem powinien był wykorzystać określone w tych przepisach (oraz w art. 88 usg) instrumenty prawne w celu ustalenia okoliczności istotnych z punktu widzenia sprawowanego nadzoru. W postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewoda [...] z tych obowiązków nie wywiązał się należycie, skoro wydał zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, mimo istnienia wątpliwości wskazanych w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, które zostały przez Wojewodę Mazowieckiego zinterpretowane (bez ich uprzedniego wyjaśnienia) jako wskazujące na istotne naruszenie prawa przy podejmowaniu zakwestionowanej uchwały, dyskwalifikujące legalność całości tej uchwały.
Nie ulega wątpliwości Sądu, że wskazane mankamenty postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr LXXiX/2558/2023 nie mogą być naprawiane w toku postępowania sądowoadministracyjnego, którego przedmiotem jest kontrola legalności rozstrzygnięcia nadzorczego. Nie jest rolą Sądu w takim postępowaniu zastępowanie organu nadzorczego w wykonaniu ciążących na nim obowiązków procesowych przez przeprowadzanie postępowania dowodowego odnoszącego się do zasadniczych w sprawie ustaleń, które powinny zostać poczynione przez organ nadzoru przed wydaniem rozstrzygnięcia nadzorczego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1903/11).
Z tego też powodu Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych Skarżącego o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi. Zgodnie z art. 106 § 3 ppsa sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z przepisu tego wynikają zasadniczo dwie kwestie: 1) sąd może, ale nie musi przeprowadzać postępowania dowodowego, 2) postępowanie dowodowe ma być uzupełniające względem postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ, które jest przecież również przedmiotem kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny. Zatem jeśli w sprawie pozostawały wątpliwości odnośnie do stanu faktycznego istotnego z punktu widzenia prawnej kwalifikacji określonych zdarzeń, to powinny one zostać wyjaśnione w toku prowadzonego przez Wojewodę Mazowieckiego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr LXXiX/2558/2023, w którym odpowiednio stosuje się przepisy kpa (w tym odnoszące się do postępowania wyjaśniającego), a nie dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Zgodnie z art. 148 ppsa sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt. Zacytowany przepis, jak również ustawa o samorządzie gminnym nie określają podstaw uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonego aktu nadzoru. W doktrynie przeważa stanowisko (które Sąd orzekający w tej sprawie podziela), że podstawą do uchylenia tego aktu powinno być każde naruszenie prawa, bez względu na jego materialnoprawny lub procesowy charakter (zob. T. Woś, komentarz do art. 148 ppsa [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016; A. Kabat, komentarz do art. 148 ppsa [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021). Ze wskazanych wyżej powodów Sąd uznał, że wskutek naruszenia przez Wojewodę Mazowieckiego prawa Rady Miasta Stołecznego Warszawy do czynnego udziału w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr LXXIX/2558/2023, jak też wskutek nieprzeprowadzenia przez Wojewodę Mazowieckiego wystarczającego postępowania wyjaśniającego nie można ocenić, czy w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewoda [...] zgodnie z prawem stwierdził nieważność wskazanej uchwały. Z tego powodu zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze podlegało uchyleniu przez Sąd.
Wskazany powód wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego wykluczał możliwość odniesienia się przez Sąd do pozostałych zarzutów postawionych w skardze. Zarzuty te dotyczyły bowiem dokonanej przez Wojewodę Mazowieckiego oceny legalności kwestionowanej uchwały, która to ocena – wskutek wskazanych wyżej uchybień, w tym niewyjaśnienia istotnej okoliczności – była przedwczesna i z tego względu nie poddawała się kontroli sądowoadministracyjnej.
Podkreślenia przy tym wymaga, że uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego z powodu stwierdzonych przez Sąd uchybień proceduralnych powoduje, że Sąd nie miał możliwości dokonania pośredniej (przez pryzmat naruszeń prawa przypisanych uchwale przez Wojewodę w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym) kontroli legalności uchwały nr LXXIX/2558/2023. W takim stanie rzeczy uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego nie oznacza jednak, że brak jest możliwości późniejszego skontrolowania legalności wspomnianej uchwały, gdyż taka kontrola przez sąd administracyjny może nastąpić wskutek wniesienia skargi przez organ nadzoru na podstawie art. 93 ust. 1 usg lub przez każdego, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą - na podstawie art. 101 usg (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2011 r. o sygn. akt II OSK 1903/11).
Ze wskazanych powodów Sąd na podstawie art. 148 ppsa uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze.
O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.), zasądzając od Wojewody Mazowieckiego na rzecz Skarżącego 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI