VI SA/Wa 39/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-05-30
NSAtransportoweŚredniawsa
transport kolejowydostęp do infrastrukturyopłatydecyzja administracyjnadoręczenieprawo UETSUEKPAPPSAskarżący

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na pismo Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego odmawiające doręczenia decyzji z 2009 r., uznając pismo za niepodlegające kontroli sądowej.

Spółka D. wniosła skargę na pismo Prezesa UTK odmawiające doręczenia decyzji z 2009 r. w sprawie zatwierdzenia stawek opłat za dostęp do infrastruktury kolejowej. Skarżąca argumentowała, że decyzja ta jest wadliwa i powinna zostać jej doręczona, aby mogła skorzystać z prawa do odwołania, powołując się na dyrektywy UE i orzecznictwo TSUE. Sąd uznał jednak, że pismo Prezesa UTK nie jest aktem podlegającym kontroli sądowoadministracyjnej, a jedynie informacją o braku obowiązku doręczenia decyzji osobie niebędącej stroną postępowania, w związku z czym skargę odrzucił.

Spółka D. z siedzibą w Z. zwróciła się do Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego (Prezesa UTK) z wnioskiem o doręczenie decyzji z 2009 r. dotyczącej zatwierdzenia stawek opłat za dostęp do infrastruktury kolejowej, wraz z uzasadnieniem, w celu umożliwienia jej skorzystania z prawa do odwołania. Prezes UTK pismem z października 2024 r. odmówił uwzględnienia wniosku, wskazując, że zgodnie z art. 109 § 1 KPA, obowiązek doręczenia decyzji dotyczy stron postępowania, a spółka nie była stroną w postępowaniu zakończonym tą decyzją. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na pismo Prezesa UTK, zarzucając naruszenie przepisów dyrektyw UE dotyczących dostępu do infrastruktury kolejowej i powołując się na orzecznictwo TSUE oraz Sądu Najwyższego. Skarżąca domagała się uchylenia pisma Prezesa UTK i zobowiązania go do doręczenia decyzji. Sąd, badając dopuszczalność skargi, uznał, że zaskarżone pismo Prezesa UTK nie jest decyzją administracyjną ani innym aktem podlegającym kontroli sądowoadministracyjnej w rozumieniu art. 3 § 2 PPSA. Sąd podkreślił, że pismo to ma charakter informacyjny i wyjaśnia jedynie obowiązki organu w zakresie doręczania decyzji stronom postępowania. Ponieważ spółka nie była stroną postępowania, odmowa doręczenia decyzji była uzasadniona przepisami KPA. Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 PPSA, uznając sprawę za nienależącą do właściwości sądu administracyjnego, a także zwrócił skarżącej uiszczony wpis.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, pismo organu odmawiające doręczenia decyzji osobie niebędącej stroną postępowania nie stanowi aktu lub czynności podlegającej kontroli sądowoadministracyjnej, gdyż ma charakter informacyjny i nie wywołuje skutków prawnych dla strony.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zaskarżone pismo Prezesa UTK nie mieści się w katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego, ponieważ nie ma władczego charakteru, nie zostało wydane w indywidualnej sprawie spółki, nie ma publicznoprawnego charakteru i nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Jest to jedynie informacja o braku obowiązku doręczenia decyzji osobie niebędącej stroną postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (6)

Główne

P.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

KPA art. 109 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzję doręcza się stronom na piśmie.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w KPA.

Dyrektywa 2001/14 art. 30 § ust. 2 lit. d) i e), ust. 3 i ust. 6

Dyrektywa 2001/14/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

Przepisy dotyczące alokacji zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej i opłat, w tym prawo do zaskarżenia decyzji zatwierdzających stawki.

Dyrektywa 2012/34 art. 56 § ust. 1 lit. d) i e), ust. 2, ust. 6, ust. 8 oraz ust. 10

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE

Przepisy dotyczące utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego.

P.p.s.a. art. 232 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pismo Prezesa UTK odmawiające doręczenia decyzji nie jest aktem lub czynnością podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 PPSA. Skarżąca nie była stroną postępowania administracyjnego, w związku z czym nie przysługuje jej prawo do żądania doręczenia decyzji na podstawie KPA. Obowiązek doręczenia decyzji wynika z przepisów KPA, które precyzyjnie określają adresatów decyzji.

Odrzucone argumenty

Pismo Prezesa UTK stanowi akt lub czynność podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej. Przepisy dyrektyw UE i orzecznictwo TSUE przyznają skarżącej prawo do żądania doręczenia decyzji i jej zaskarżenia.

Godne uwagi sformułowania

pismo nie mieści się we wskazanym wyżej katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego nie ma władczego charakteru; nie zostało wydane w indywidulanej sprawie Spółki; nie ma publicznoprawnego charakteru; nie dotyczy uprawnień (obowiązków) wynikających z przepisów prawa obowiązek doręczenia decyzji kończącej postępowanie ma zastosowanie jedynie wobec stron postępowania administracyjnego i podmiotów na prawach strony

Skład orzekający

Maciej Borychowski

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, jakie pisma organów administracji podlegają kontroli sądowoadministracyjnej, a także interpretacja przepisów KPA dotyczących doręczania decyzji stronom postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku statusu strony w postępowaniu administracyjnym i próby zaskarżenia pisma informacyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie administracyjnym – zakresu kontroli sądowej nad pismami organów. Choć nie zawiera nietypowych faktów, jest istotna dla prawników procesowych.

Czy pismo urzędnika to już akt podlegający zaskarżeniu? WSA wyjaśnia granice kontroli sądowej.

Dane finansowe

WPS: 200 PLN

Sektor

transport

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

VI SA/Wa 39/25 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Maciej Borychowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1914/25 - Postanowienie NSA z 2025-11-06
Skarżony organ
Minister Transportu
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 30 maja 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący asesor WSA Maciej Borychowski, po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. z siedzibą w Z. na pismo Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy doręczenia decyzji Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z [...] listopada 2009 r. nr [...] wraz ze zmienioną w wyniku jej wydania decyzją Prezesa UTK z [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia stawek jednostkowych opłat za dostęp do infrastruktury kolejowej P. na rozkład jazdy 2009/2010 postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz skarżącej D. z siedzibą w Z. kwotę 200 zł (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego.
Uzasadnienie
D. [...]S.A. (dalej również: "Skarżąca", "Spółka") w dniu [...] sierpnia 2024 r. złożyła do Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego (dalej: "Organ", "Prezes UTK") wniosek, dotyczący doręczenia na jej rzecz decyzji Prezesa UTK z [...] listopada 2009 r. nr [...]wraz ze zmienioną w wyniku jej wydania decyzją Prezesa UTK z [...] kwietnia 2009 r. nr [...]w sprawie zatwierdzenia stawek jednostkowych opłat za dostęp do infrastruktury kolejowej PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. na rozkład jazdy 2009/2010, wraz z uzasadnieniem, w celu umożliwienia przewoźnikowi (Spółce) realizacji jego prawa do odwołania się od decyzji, które to prawo wynika wprost z przywołanych Dyrektyw i znajduje uzasadnienie w orzecznictwie TSUE.
Prezes UTK pismem z dnia [...] października 2024 r. nr [...] (dalej: "zaskarżone pismo") poinformował Stronę, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zgodnie z art. 109 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572) obowiązek doręczenia decyzji kończącej postępowanie ma zastosowanie jedynie wobec stron postępowania administracyjnego i podmiotów na prawach strony. W sprawach zakończonych decyzjami, których doręczenia domagała się Skarżąca nie była ona stroną prowadzonych postępowań, zatem wniosek był bezzasadny.
D. [...]S.A. pismem z dnia [...] listopada 2024 r. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej również "WSA") w Warszawie skargę na akt (pismo z dnia [...] października 2024 r. [...]) w przedmiocie odmowy doręczenia decyzji Prezesa UTK w sprawie zatwierdzenia stawek jednostkowych opłat za dostęp do infrastruktury PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. na rozkład jazdy pociągów 2009/2010.
Spółka wniosła, na podstawie art. 146 § 1 i § 2 PPSA o uchylenie aktu w całości oraz o uznanie w wyroku uprawnienia Spółki do uzyskania doręczenia jej wnioskowanej decyzji administracyjnej w celu umożliwienia wniesienia odwołania i jednocześnie o uznanie w wyroku obowiązku Organu do doręczenia wnioskowanej przez Spółkę decyzji administracyjnej. D. [...]S.A. alternatywnie, na podstawie: (i) art. 30, w szczególności ust. 2 lit. d) i e) oraz ust. 3 i ust. 6 Dyrektywy 2001/14/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 lutego 2001 r. w sprawie alokacji zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej i pobierania opłat za użytkowanie infrastruktury kolejowej oraz przyznawania świadectw bezpieczeństwa (dalej: "Dyrektywa 2001/14"); (ii) art. 56, ust. 1 lit. d) i e), ust. 2, ust. 6, ust. 8 oraz ust. 10 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego (dalej: "Dyrektywa 2012/34", a Dyrektywa 2001/14 i Dyrektywa 2012/34 łącznie zwane dalej: "Dyrektywami") oraz na zasadzie analogii i współstosowania prawa krajowego i wspólnotowego, także art. 145a § 1 PPSA, wniosła o zobowiązanie Prezesa UTK do doręczenia Spółce wnioskowanej decyzji administracyjnej w celu umożliwienia jaj skorzystania z uprawnień wynikających z Dyrektyw.
Zaskarżonemu Aktowi zarzuciła naruszenie: (i) art. 30, w szczególności ust. 2 lit. d) i e) oraz ust. 3 i ust. 6 Dyrektywy 2001/14; (ii) art. 56, ust. 1 lit. d) i e), ust. 2, ust. 6, ust. 8 oraz ust. 10 Dyrektywy 2012/34, poprzez ich:
a) błędną wykładnię - ignorującą wykładnię wynikającą z wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej: (i) z 30 maja 2013 r. w sprawie C - 512/10, (ii) z 7 marca 2024 r. w sprawie C - 582/22, (iii) z 8 lipca 2021 r. w sprawie C - 120/20 oraz (iv) z 24 lutego 2022 r. w sprawie C - 563/20 (znajdujących się w aktach sprawy), i w konsekwencji,
b) niezastosowanie, w wyniku czego Organ bezprawnie odmówił doręczenia decyzji administracyjnej Spółce, czym uniemożliwia jej skorzystanie z uprawnienia przyznanego na mocy Dyrektyw, zgodnie z wykładnią przyjętą także przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 kwietnia 2024 r., II CSKP 6/22.
Uzasadniając skargę D. [...]S.A. wskazała, że jest przewoźnikiem kolejowym. Prowadzi działalność przewozową, korzystając odpłatnie z infrastruktury kolejowej zarządzanej przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. ("PKP PLK"). Zakres opłat uiszczanych przez przewoźników kolejowych na rzecz PKP PLK jest regulowany prawnie zarówno na poziomie unijnym, jak i krajowym. Dodatkowo, z uwagi na uregulowania krajowe przyjęte w Polsce, stawki tych opłat są akceptowane w drodze decyzji administracyjnej wydawanej na wniosek PKP PLK przez Prezesa UTK. Skarżąca wskazała, że zarówno przepisy krajowe przyjęte w Polsce, jak i w efekcie wydane na ich podstawie decyzje Prezesa UTK są wadliwe (niezgodne z prawem unijnym), co wynika z orzecznictwa europejskiego i krajowego. Wiele spośród takich decyzji zostało zakwestionowanych, jednak z uwagi na ograniczenia proceduralne nie wszystkie błędne "akceptacje" stawek PKP PLK przez Prezesa UTK zostały usunięte z obrotu prawnego.
D. [...]S.A. wyjaśniła, że aktem z dnia [...] października 2024 r. Prezes UTK odmówił Spółce doręczenia decyzji administracyjnej wydanej przez Organ i adresowanej do PKP PLK. Decyzja administracyjna Prezesa UTK dotyczyła zatwierdzenia stawek jednostkowych opłat za dostęp do infrastruktury kolejowej PKP PLK za lata 2009 - 2010. Na chwilę obecną nie została ona wyeliminowana z obrotu prawnego pomimo jej sprzeczności z prawem. Zdaniem Spółki, Organ odmawiając doręczenia decyzji Skarżącej, uniemożliwił jej zakwestionowanie tej decyzji poprzez wniesienie odwołania, do czego Spółka, jak wynika z aktualnego orzecznictwa, jest uprawniona na mocy Dyrektyw. Prezes UTK w drodze aktu naruszył zatem prawo Spółki wynikające z Dyrektyw, a tym samym nie wykonał wynikającego z Dyrektyw obowiązku ciążącego na nim jako na regulatorze rynku. Stąd też akt wymaga wyeliminowania, przy czym jednocześnie konieczne jest zobowiązanie Prezesa UTK do doręczenia wnioskowanej przez Spółkę decyzji w celu umożliwienia Spółce wykonania jej uprawnień wynikających z Dyrektyw.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Prezentując swoje stanowisko Prezes UTK podniósł także, że skarga w pierwszej kolejności powinna zostać odrzucona, z uwagi na okoliczność, iż Strona może wnieść skargę po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one jej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Organ wyjaśnił, że Skarżąca nie była stroną postępowania zakończonego decyzją, o której doręczenie wnioskował, w związku z tym nie przysługiwały mu środki zaskarżenia przewidziane dla stron postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Przed przystąpieniem do rozpoznania skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność. Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądu jest bowiem możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna, tzn. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniósł uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w terminie. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm., dalej: "P.p.s.a.), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Zakres kontroli działalności administracji publicznej i stosowania przez wojewódzkie sądy administracyjne środków przewidzianych w P.p.s.a. określa art. 3 tej ustawy. Zgodnie z § 2 powołanego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do treści § 2a P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Natomiast, zgodnie z § 3 powołanego przepisu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Zdaniem Sądu skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Zaskarżone pismo z dnia [...] października 2024 r. nie mieści się bowiem we wskazanym wyżej katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. Brak też jest przepisów szczególnych, które przewidywałyby w takiej sytuacji kontrolę sądowoadministracyjną. Pismo to nie jest decyzją, ani postanowieniem, nie stanowi też aktu lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jest natomiast pismem, w którym organ ustosunkował się do wniosku Skarżącej z dnia 27 sierpnia 2024 r. o udostepnienie decyzji w sprawie zatwierdzenia stawek jednostkowych opłat dostępu do infrastruktury PKP PLK na rozkład jazdy pociągów na lata 2010 – 2011. W zaskarżonym piśmie Prezes UTK wyjaśnił, iż obowiązek doręczenia decyzji kończącej postępowanie administracyjne ma zastosowanie jedynie w stosunku do stron postępowania i podmiotów na prawach strony. Obowiązek ten wprost wynika z art. 109 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572). Zgodnie z jego brzmieniem, decyzję doręcza się stronom na piśmie. Organ wyjaśnił, że w sprawach zakończonych ww. decyzjami Prezesa UTK, których dotyczył wniosek Spółki o ich doręczenie, D. [...]S.A. nie był stroną postępowania, w związku z tym wniosek Spółki został uznany za nieuzasadniony.
W uzasadnieniu skargi Spółka zaskarżone pismo Prezesa UTK z dnia [...] października 2024 r. określa mianem aktu. Sąd nie podziela stanowiska, iż zaskarżone pismo stanowi akt, o którym mowa a rat. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Zaskarżone pismo stanowi w istocie informację w zakresie nałożonego na organ administracji publicznej obowiązku doręczania decyzji administracyjnej, po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, a także wyjaśnienia dotyczące publikacji, m.in. wnioskowanej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 maja 2024 r., sygn. akt III OSK 997/24 wyjaśnił, że "Pod pojęciem "sprawa administracyjna" rozumie się bowiem sprawę powstałą wskutek żądania udzielenia jednostce uprawienia albo wszczęcia z urzędu postępowania bezpośrednio w celu ograniczenia, cofnięcia uprawnienia administracyjnego lub nałożenia, zwolnienia, ograniczenia lub rozszerzenia obowiązku administracyjnego bądź potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku, które wynikają z mocy samego prawa. Natomiast rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej jest takie działanie organu administracji publicznej, które podejmowane jest bezpośrednio w celu wywołania skutku prawnego i wywołujące ten skutek przez bezpośrednie władcze ukształtowanie sytuacji prawnej jednostki bądź prawem wymagane potwierdzenie uprawnień lub obowiązków. Chociaż ze względu na użyte w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kryteria, trudno dokładnie scharakteryzować wymienioną w nim kategorię działań administracji publicznej, to z całą pewnością można jednak powiedzieć, że są to akty lub czynności, które: a) mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.; b) są podejmowane w sprawach indywidualnych; c) mają charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana kontroli sądów administracyjnych; d) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność.". W przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie chodzi o prawo do załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego, lecz o zindywidualizowane w przepisie prawa w odniesieniu do konkretnego podmiotu uprawnienie albo obowiązek, które może on wykonywać samodzielnie, korzystając w tym zakresie z ochrony prawnej. Źródłem tego uprawnienia są zatem przepisy prawa materialnego, a nie procesowego (vide: wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 768/24).
W uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 stwierdzono, że o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, zaś samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego.
W przedmiotowej sprawie, Spółka zawnioskowała o doręczenie decyzji Prezesa UTK w sprawie zatwierdzenia stawek jednostkowych opłat dostępu do infrastruktury PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. na rozkład jazdy pociągów za lata 2009 - 2010. Organ, wskazując na przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 109 § 1 wyjaśnił, że decyzję doręcza się stronom na piśmie. Natomiast Skarżącą w postępowaniu zakończonym decyzją, o doręczenie której wnioskowała nie była stroną, ani podmiotem na prawach strony. W związku z powyższym Organ uznał brak podstaw do spełnienia żądania D. [...]S.A. Prezes UTK zaskarżonym pismem poinformował Stronę o obowiązkach organu administracji publicznej dotyczących doręczania decyzji administracyjnych stronom oraz podmiotom na prawach strony. Spółka nie była strona postępowania zakończonego decyzją o doręczenie której wnosi, tym samym stanowi to przeszkodę w pozytywnym rozpatrzeniu wniosku. Ponadto Organ poinformował, że wszystkie decyzje dotyczące zatwierdzenia stawek jednostkowych dostępu do infrastruktury PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. były publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Transportu Kolejowego, co oznacza, że D. [...] mogła z łatwością zapoznać się z treścią decyzji, o której doręczenie wnioskuje. Prezes UTK wyjaśnił, że wszystkie decyzje dotyczące zatwierdzenia stawek jednostkowych opłaty podstawowej za dostęp do infrastruktury kolejowej PKP PLK za okres od 2004 r. do 2017 r. zostały opublikowane w wersji jawnej na stronie internetowej Urzędu Transportu Kolejowego. Natomiast począwszy od [...] lutego 2011 r. decyzje zatwierdzające stawki jednostkowe opłaty podstawowej za dostęp do infrastruktury kolejowej są systematycznie i na bieżąco publikowane na stronie organu. Z kolei, wszystkie decyzje stawkowe wydane przed ta datą zostały opublikowane najpóźniej do dnia 15 lutego 2011 r. Ponadto D. [...] S.A., jako przewoźnik kolejowy, posiadała umowy zawarte z PKP PLK, na podstawie których korzystała z infrastruktury kolejowej pozostającej pod jej zarządem. Opłaty za dostęp do tej infrastruktury były wyliczane i pobierane przez PKP PLK na podstawie stawek zatwierdzanych przez Prezesa UTK w ww. decyzjach na poszczególne roczne rozkłady jazdy.
Mając powyższe na uwadze Sąd zauważa, że zakażone pismo nie stanowi innego niż określonego w pkt 1-3 aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.). Nie ma bowiem władczego charakteru; nie zostało wydane w indywidulanej sprawie Spółki; nie ma publicznoprawnego charakteru; nie dotyczy uprawnień (obowiązków) wynikających z przepisu prawa. W związku z powyższym zaskarżone pismo nie podlega kontroli sądów administracyjnych i jako takie podlega odrzuceniu.
Jednocześnie odnosząc się do argumentów Strony i przywoływanych wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE"), należy zauważyć, że wyrok TSUE z dnia 30 maja 2013 r. C-512/10 dotyczył uchybienia przez Polskę zobowiązaniom państwa członkowskiego w zakresie zasad alokacji zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej i pobierania opłat za jej użytkowanie. Skutkiem tego orzeczenia był między innymi obowiązek zmiany przepisów prawnych regulujących opłaty za realizowanie przewozów pociągami. Ponadto ww. wyrok TSUE stał się podstawą do dochodzenia roszczeń przewoźników kolejowych wobec Skarbu Państwa. Przedmiotowy wyrok nie utorował natomiast przewoźnikom kolejowym drogi do uzyskania statusu strony postępowania w sprawie zatwierdzania stawek jednostkowych opłat dostępu do infrastruktury PKP PLK w okresie, którego dotyczy zaskarżone pismo. Obowiązku doręczenia decyzji objętych zaskarżonym pismem nie sposób również wywieść z pozostałych znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej wyroków TSUE, o których mowa w punkcie 2 lit. a skargi. Sąd nie kwestionuje, że z art. 30 ust. 6 Dyrektywy 2001/14 – co potwierdził TSUE w wyroku C – 563/20 z dnia 24 lutego 2024 r. – powinien być interpretowany w ten sposób, iż zapewnia przewoźnikom kolejowym (korzystającym lub zamierzającym korzystać z infrastruktury kolejowej) prawo zaskarżenia przed właściwy sąd decyzji organu kontrolnego zatwierdzające ustalone przez zarządcę infrastruktury stawki jednostkowe opłaty podstawowej za minimalny dostęp do tej infrastruktury. Należy jednak zwrócić uwagę, że TSUE w tym samym wyroku stwierdził, że art. 30 ust. 2 lit e Dyrektywy 2001/14 nie reguluje prawa przedsiębiorstwa kolejowego, które korzysta lub zamierzać korzystać z infrastruktury kolejowej do wzięcia udziału w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji zatwierdzającej lub odrzucającej przedłożony przez zarządcę infrastruktury projekt stawek jednostkowych opłaty podstawowej za minimalny dostęp do tej infrastruktury. W ocenie Sądu podstawy doręczenia wnioskowanej decyzji nie zawiera również art. 56 Dyrektywy 2012/34.
Sąd wskazuje, że obowiązujący w Polsce Kodeks postępowania administracyjnego w sposób precyzyjny określa adresatów decyzji administracyjnych, tj. strony (podmioty na prawach strony). Tym samym, doręczenie decyzji administracyjnej jest możliwe w sytuacji istnienia ku temu normy prawnej. Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1980/19 wskazał, że "Prawo do bycia stroną w konkretnym postępowaniu regulują przepisy materialne określające obowiązki lub uprawnienia podmiotów. Skoro zatem żądanie dotyczyło doręczenia decyzji oraz udostępnienia akt sprawy innego podmiotu, to uwzględnienie takiego żądania nie było prawnie dopuszczalne.".
Nie budzi wątpliwości Sądu, że Spółka nie była stroną postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją, o doręczenie której wniosła. W związku z powyższym Prezes UTK dostrzegając tę okoliczność udzielił Skarżącej zaskarżonym pismem wyjaśnień zakresie obowiązku doręczania decyzji oraz odnośnie publikacji decyzji, w tym również będącej w zainteresowaniu Strony, na stronie internetowej Urzędu Transportu Kolejowego.
Mając powyższe na uwadze, nie sposób zgodzić się ze Skarżącą, że pismo z dnia 25 października 2024 r. stanowi akt w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Akt z zakresu administracji publicznej powinna ustalać (odmawiać ustalenia), stwierdzać (odmawiać stwierdzenia), potwierdzać (odmawiać potwierdzenia) określonych uprawnień lub obowiązków przewidzianych przepisami prawa administracyjnego. Musi ona wywoływać dla określonego podmiotu (skarżącego) skutki prawne, a więc w sposób prawnie wiążący wpływać na jego sytuację prawną. Zatem musi istnieć ścisły związek między ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzeniem (oraz ich odmowami) a możliwością realizacji uprawnienia. Skoro zaskarżone pismo Prezesa UTK nie stanowi decyzji administracyjnej lub innego aktu wchodzącego w zakres kognicji sądów administracyjnych, a ma wyłącznie charakter informacyjny, skarga podlega odrzuceniu.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 orzekł, jak sentencji postanowienia. O zwrocie Skarżącej uiszczonego wpisu Sąd orzekł w punkcie 2 postanowienia na mocy art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę