VI SA/Wa 3855/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-02-16
NSAAdministracyjneWysokawsa
dane PNRprzewoźnik lotniczykara pieniężnaprawo UETSUEDyrektywa 2016/681kontrola granicznaochrona danychadministracja publicznapostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej nakładającą karę pieniężną za nieprzekazanie danych PNR, uznając, że polskie przepisy w tym zakresie są niezgodne z prawem UE w świetle orzecznictwa TSUE.

Skarżąca spółka lotnicza zaskarżyła decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej o nałożeniu kary pieniężnej za nieprzekazanie danych PNR. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części, uznając, że polska ustawa o przetwarzaniu danych PNR, w zakresie w jakim nakłada obowiązek przekazywania danych dla wszystkich lotów, w tym wewnątrzunijnych, jest niezgodna z prawem UE, zgodnie z wyrokiem TSUE w sprawie C-817/19. Sąd podkreślił, że organ administracji nie wykazał, iż istniało zagrożenie terrorystyczne uzasadniające tak szerokie stosowanie przepisów, a także naruszył obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi J. AG na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej (KGSG) z dnia 20 marca 2023 r. nakładającą karę pieniężną w wysokości 20 000 zł za nieprzekazanie danych PNR (Passenger Name Record) w wymaganym terminie. KGSG umorzył postępowanie w części dotyczącej obowiązku przekazania danych 48-24h przed lotem, ale nałożył karę za nieprzekazanie danych niezwłocznie po zakończeniu odprawy biletowo-bagażowej. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym niezgodność Ustawy PNR z Dyrektywą UE 2016/681 oraz orzecznictwem TSUE. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej kary pieniężnej. Sąd uznał, że polskie przepisy dotyczące przekazywania danych PNR, w tym dla lotów wewnątrzunijnych, powinny być interpretowane zgodnie z wyrokiem TSUE z dnia 21 czerwca 2022 r. w sprawie C-817/19. TSUE orzekł, że stosowanie systemu PNR powinno być ograniczone do przypadków rzeczywistego zagrożenia terrorystycznego lub poważnej przestępczości, a przepisy krajowe nie mogą nakładać obowiązku przekazywania danych dla wszystkich lotów wewnątrzunijnych bez takiego uzasadnienia. Sąd stwierdził, że KGSG nie wykazał istnienia takiego zagrożenia i naruszył obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji, nie uwzględniając w niej wykładni TSUE. Sąd podkreślił również, że umowa o handlu i współpracy między UE a Wielką Brytanią nie traktuje Zjednoczonego Królestwa jako państwa trzeciego w kontekście przekazywania danych PNR, co oznacza, że wyrok TSUE ma zastosowanie również do lotów do/ze Zjednoczonego Królestwa. Sąd zasądził od KGSG na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, polskie przepisy w zakresie, w jakim nakładają obowiązek przekazywania danych PNR dla wszystkich lotów, w tym wewnątrzunijnych, bez wykazania rzeczywistego zagrożenia terrorystycznego, są niezgodne z prawem UE.

Uzasadnienie

TSUE w wyroku C-817/19 orzekł, że stosowanie systemu PNR powinno być ograniczone do przypadków rzeczywistego zagrożenia terrorystycznego lub poważnej przestępczości, a przepisy krajowe nie mogą nakładać obowiązku przekazywania danych dla wszystkich lotów wewnątrzunijnych bez takiego uzasadnienia. Organ administracji nie wykazał takiego zagrożenia i naruszył obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (26)

Główne

TFUE art. 288

Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Definiuje moc wiążącą dyrektyw UE.

ustawa PNR art. 6

Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera

Terminy przekazywania danych PNR.

ustawa PNR art. 64 § ust. 1

Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera

Administracyjna kara pieniężna za nieprzekazanie danych PNR.

ustawa PNR art. 65 § ust. 1 i 4

Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera

Nakładanie kar pieniężnych.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania.

Dyrektywa PNR art. 1 § ust. 2

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie i ich ścigania

Cele przetwarzania danych PNR.

Dyrektywa PNR art. 2

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie i ich ścigania

Definicja danych PNR i zakres stosowania dyrektywy.

Dyrektywa PNR art. 3

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie i ich ścigania

Definicja lotu wewnątrzunijnego i pozaunijnego.

Dyrektywa PNR art. 6

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie i ich ścigania

Obowiązek przekazywania danych PNR.

Dyrektywa PNR art. 14

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie i ich ścigania

Sankcje za naruszenie przepisów dyrektywy.

Pomocnicze

Dyrektywa 2004/82/WE art. 261

Dyrektywa Rady 2004/82/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie zobowiązania przewoźników do przekazywania danych pasażerów

Reguluje przekazywanie danych pasażera (API) w celu poprawy kontroli granicznej i zwalczania nielegalnej imigracji.

TFUE art. 67 § ust. 2

Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Dotyczy przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.

TUE art. 3 § ust. 2

Traktat o Unii Europejskiej

Dotyczy zasad funkcjonowania UE.

KPP art. 7

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej

Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego.

KPP art. 8

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej

Ochrona danych osobowych.

KPP art. 52 § ust. 1

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej

Ograniczenia praw i wolności.

ustawa PNR art. 2 § pkt 1

Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera

Definicja danych PNR.

ustawa PNR art. 69 § pkt 3

Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera

Okoliczności zwalniające z odpowiedzialności.

ustawa PNR art. 71 § ust. 1

Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera

Obowiązek podania adresu e-mail.

ustawa PNR art. 76 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera

Termin na dostosowanie się do przepisów.

k.p.a. art. 104 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna decyzji administracyjnej.

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania.

k.p.a. art. 189d

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Okoliczności uwzględniane przy wymiarze kary.

Konwencja Chicagowska art. 29

Konwencja o międzynarodowym lotnictwie cywilnym

Dokumenty na pokładzie statku powietrznego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność polskich przepisów o danych PNR z prawem UE w świetle orzecznictwa TSUE (wyrok C-817/19). Brak wykazania przez organ administracji istnienia rzeczywistego zagrożenia terrorystycznego uzasadniającego szerokie stosowanie przepisów PNR. Naruszenie przez organ obowiązku prawidłowego uzasadnienia decyzji administracyjnej.

Odrzucone argumenty

Przekazanie danych PNR agentowi handlingowemu jest równoznaczne z przekazaniem ich do JIP (sąd uznał za niezasadne).

Godne uwagi sformułowania

stosowanie systemu ustanowionego dyrektywą PNR powinno być ograniczone tylko dla rzeczywistego i aktualnego lub przewidywalnego zagrożenia terrorystycznego. próba uzasadnienia skarżonej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, czy też jej uzupełnienie, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 kpa. Wielka Brytania nie jest już państwem członkowskim UE, to nie może być w traktowana jako państwo trzecie w zakresie przekazywania danych PNR.

Skład orzekający

Magdalena Maliszewska

przewodniczący sprawozdawca

Tomasz Sałek

sędzia

Justyna Żurawska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o danych PNR w kontekście prawa UE i orzecznictwa TSUE, obowiązek prawidłowego uzasadniania decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw związanych z przetwarzaniem danych PNR i zgodnością przepisów krajowych z prawem UE.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zgodności krajowych przepisów o ochronie danych z prawem UE, z silnym odniesieniem do orzecznictwa TSUE i jego wpływu na polskie prawo. Pokazuje, jak sądy administracyjne stosują zasadę pierwszeństwa prawa unijnego.

Dane PNR: Czy polskie prawo łamie unijne standardy ochrony prywatności?

Dane finansowe

WPS: 20 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 3855/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Justyna Żurawska
Magdalena Maliszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Sałek
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1798/24 - Postanowienie NSA z 2025-11-13
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2004 nr 261 poz 24
Dyrektywa Rady 2004/82/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie zobowiązania przewoźników do przekazywania danych pasażerów
Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
art. 288, art. 67 ust. 2
Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
art. 3 ust. 2
Traktatu o Unii Europejskiej
Dz.U.UE.C 2007 nr 303 poz 1 art. 7, art. 8, art. 52 ust. 1
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej (2007/C 303/01).
Dz.U. 2022 poz 1441
art. 6,
Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 735
art. 107 § 3, art.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c , art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek Asesor WSA Justyna Żurawska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2024 r. sprawy ze skargi J. AG z siedzibą w [...], Niemcy na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 20 marca 2023 r. nr KG-OŚ-VII-PNR.440.720.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za nieprzekazanie danych PNR 1. uchyla zaskarżoną decyzję w pkt 2; 2. zasądza od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz skarżącej J. AG z siedzibą w [...], Niemcy kwotę 4217 (cztery tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Sygn. akt:
VI SA/Wa 3855/23
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2023 r. Komendant Główny Straży Granicznej:
W pkt 1. umorzył w części postępowanie administracyjne za niedopełnienie obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera tj. przekazania przez [...] (dalej: Przewoźnik lotniczy, Skarżący) danych PNR do JIP w terminie od 48 do 24 godzin przed planowanym rozpoczęciem następującego lotu;
w pkt 2. nałożył na Przewoźnika lotniczego administracyjną karę pieniężną za niedopełnienie obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera tj. przekazania danych PNR niezwłocznie po zakończeniu odprawy biletowo-bagażowej i wejściu pasażerów na pokład statku powietrznego, kiedy nie mogą już go opuścić przed jego startem, a inni pasażerowie nie mogą wejść na pokład w wysokości 20 000 złotych (słownie: dwadzieścia tysięcy złotych).
Podstawą prawną zastosowaną przez organ były przepisy art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 65 ust. 1 i 4 w związku z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018
r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (Dz. U. z 2022 r. poz. 1441 zwana dalej: ustawa PNR) i art. 105 § 1 w związku z art. 81 a k.p.a.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż stwierdzone uchybienie dotyczy wykonywanego przez Przewoźnika lotniczego lotu nr [...] z portu
lotniczego [...] do portu lotniczego [...], z datą i godziną przylotu: [...] lutego 2022 roku, 16:08 czasu polskiego.
Organ przywołał art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy PNR, zgodnie z którym "Dane PNR są przekazywane przez przewoźników lotniczych do JIP w następujących terminach: 1)
od 48 do 24 godzin przed planowanym rozpoczęciem lotu PNR oraz 2) niezwłocznie
po zakończeniu odprawy biletowo-bagażowej i wejściu pasażerów na pokład statku powietrznego, kiedy nie mogą już go opuścić przed jego startem, a inni pasażerowie
nie mogą wejść na pokład. Zgodnie z informacją z dnia [...] czerwca 2022 roku (notatka urzędowa nr [...]) przekazaną przez Krajową Jednostkę do spraw Informacji o Pasażerach, dalej "JIP", na podstawie art. 18 ust. 4 ustawy PNR "W przypadku gdy
w wyniku weryfikacji zostaną stwierdzone naruszenia w zakresie niedopełnienia przez przewoźników lotniczych obowiązku przekazywania danych PNR, JIP zawiadamia o nich Komendanta Głównego Straży Granicznej".
Organ stwierdził, że Przewoźnik lotniczy nie przekazał w wymaganym terminie niezbędnych danych PNR przed przylotem od 48 do 24 godzin oraz niezwłocznie po zakończeniu odprawy biletowo-bagażowej. Wskazał, że art. 2 pkt 1 ustawy PNR definiuje dane PNR jako dane dotyczące przelotu pasażera, w tym dane osobowe,
które są przetwarzane w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej przez przewoźników lotniczych w celu dokonania rezerwacji lub realizacji lotu w ramach przewozu lotniczego, podlegające przekazaniu przez przewoźnika lotniczego do JIP.
JIP dokonał analizy danych zgromadzonych w Krajowym Systemie Informatycznym PNR i zestawień zrealizowanych operacji lotniczych dotyczących startów i lądowań statków powietrznych realizujących loty międzynarodowe, pozyskanych od Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej i portów lotniczych stwierdzając, że loty PNR miały
miejsce, a obowiązki przekazania danych PNR nie zostały spełnione. Stwierdził, że nie ma tu zastosowania art. 76 ust. 1 i 3 ustawy PNR, gdyż wskazany w nim sześciomiesięczny termin na czas dostosowania się do przekazywania danych PNR upłynął z dniem 29 listopada 2018 roku. Natomiast ma zastosowanie art. 71 ust. 1 ustawy PNR, gdyż Przewoźnik Lotniczy poinformował JIP o adresie e-mail, zgodnie z dyspozycją art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy PNR.
Mając na uwadze powyższe Komendant Główny Straży Granicznej wszczął z urzędu
w dniu 24 czerwca 2022 roku postępowanie w związku z niedopełnieniem przez Przewoźnika lotniczego obowiązków określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy PNR.
Na potrzeby prowadzonego postępowania administracyjnego Komendant Główny Straży Granicznej wezwał do udzielenia informacji na temat zrealizowanego lotu:
- pismem z dnia 5 lipca 2022 roku Prezesa Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej,
- pismem z dnia 6 lipca 2022 roku Prezesa Portu Lotniczego [...],
- pismem z dnia 28 lipca 2022 roku Krajową Jednostkę do spraw Informacji o Pasażerach (JIP),
- pismem z dnia 28 lipca 2022 roku Dyrektora Biura Łączności i Informatyki Komendy Głównej Straży Granicznej.
Do materiału dowodowego załączono odpowiedź z dnia 25 lipca 2022 roku Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej, z której wynika, iż został przedstawiony organom służb ruchu lotniczego plan lotu nr [...] z portu lotniczego [...] do portu lotniczego [...], w którym przewoźnik zadeklarował realizację operacji lotniczej w dniu [...] lutego 2022 roku oraz przewidywany czas startu o godzinie 12:00 UTC (13:00 czasu polskiego) i jego lądowania o godzinie 14:15 UTC (15:15 czasu polskiego). Natomiast faktyczne lądowanie samolotu odbyło się w dniu [...] lutego 2022 roku o godzinie 15:09 UTC (16:09 czasu polskiego).
Załączono także odpowiedź Dyrektora Portu Lotniczego [...] (Port Lotniczy świadczy usługi handlingowe na swoim terenie) z dnia 13 lipca 2022 roku, z którego wynika, że przylot Przewoźnika lotniczego nastąpił o zaplanowanej godzinie czyli 16:00 w dniu [...] lutego 2022 roku oraz, że na pokładzie statku powietrznego znajdowało się 2 pasażerów.
Do akt postępowania dołączono także informację z dnia 9 sierpnia 2022 roku o braku
w okresie od dnia 5 lutego 2022 roku do dnia 28 lutego 2022 roku informacji na temat ewentualnej awarii powstałej po stronie Przewoźnika Lotniczego, o której mowa w art. 69 pkt 3 ustawy PNR.
Z odpowiedzi z dnia 8 sierpnia 2022 roku Dyrektora Biura Łączności i Informatyki Komendy Głównej Straży Granicznej dotyczącej awarii KSI PNR w okresie realizacji przedmiotowych lotów wynika, że Krajowy System Informatyczny PNR działał prawidłowo i nie wystąpiła awaria, która uniemożliwiłaby odebranie danych PNR w terminach określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy PNR.
W toku prowadzonego postępowania zebrano materiał dowodowy wskazujący, iż lot
nr [...] z portu lotniczego [...] do portu lotniczego [...] z datą i godziną przylotu: [...] lutego 2022 roku, 16:08 czasu polskiego był lotem PNR zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 6 ustawy PNR tj. lot statku powietrznego wykonującego przewóz lotniczy pasażerów, podczas którego następuje przekroczenie granicy państwowej, a start albo lądowanie statku powietrznego następuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Dnia 11 sierpnia 2022 roku KGSG wezwał Przewoźnika lotniczego do udzielenia informacji na temat lotu [...] z portu lotniczego [...] do portu lotniczego [...] z datą i godziną przylotu: [...] lutego 2022 roku, 16:08 czasu polskiego. Przewoźnik lotniczy nie udzielił odpowiedzi na ww. wezwanie.
Zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. w dniu 13 lutego 2023 r. (oraz drogą e-mail) doręczono Przewoźnikowi lotniczemu zawiadomienie o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie.
Organ wskazał, iż zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy PNR przewoźnik lotniczy, który nie przekazuje danych PNR do JIP w terminie, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, podlega administracyjnej karze pieniężnej w wysokości 20 000 złotych za każdy lot PNR, w którym takie naruszenie nastąpiło. Natomiast zgodnie z art. 65 ust. 1 i 4 ustawy PNR administracyjne kary pieniężne, o których mowa wart. 64, nakłada się za niedopełnienie obowiązku przekazania danych PNR dla każdego z terminów określonych w art. 6 ust. 1. W przypadku wystąpienia więcej niż jednego z naruszeń,
o których mowa w art. 64 ust. 1 lub 2. podczas jednego lotu PNR, administracyjne kary pieniężne z tytułu tych naruszeń sumuje się. Suma administracyjnych kar pieniężnych nałożonych na podstawie art. 64 ust. 1 i 2 z tytułu jednego lotu PNR nie może przekroczyć wysokości 40 000 złotych.
Zdaniem organu, Przewoźnik lotniczy nie wykazał okoliczności zwalniających z odpowiedzialności, czyli wystąpienia działania siły wyższej, awarii KSI PNR lub awarii powstałej po stronie przewoźnika lotniczego, niezawinionej przez tego przewoźnika wobec wszystkich przedmiotowych lotów (art. 69 ustawy PNR).
Nadto, skoro ustalono wpływu w okresie od dnia 5 lutego 2022 roku do dnia 28 lutego 2022 r. informacji na temat ewentualnej awarii powstałej po stronie Przewoźnika Lotniczego, o której mowa w art. 69 pkt 3 ustawy PNR, a także, że Krajowy System Informatyczny PNR działał prawidłowo i nie wystąpiła awaria, która uniemożliwiłaby odebranie danych PNR w terminach określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy PNR. Wobec powyższego Organ prowadzący postępowanie nie znalazł przesłanek do zastosowania powyższego przepisu.
Wobec nieustalenia, czy Przewoźnik Lotniczy w terminie określonym w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy PNR posiadał przed planowanym rozpoczęciem lotu stosowne dane PNR dotyczące wspomnianego lotu, a tym samym czy miał obiektywną możliwość ich przekazania, na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 81 a § 1 kpa Organ umorzył prowadzone postępowanie w tej części.
Organ ustalił natomiast, że przewoźnik lotniczy był w posiadaniu danych PNR przedmiotowego lotu niezwłocznie po zakończeniu odprawy biletowo-bagażowej i wejściu pasażerów na pokład statku powietrznego, kiedy nie mogą już go opuścić
przed jego startem, a inni pasażerowie nie mogą wejść na pokład, gdyż zgodnie z informacją z Portu Lotniczego [...], PAŻP lot nr [...] z portu lotniczego [...] do portu lotniczego [...] z datą i godziną przylotu: [...] lutego 2022 roku, 16:08 czasu polskiego odbył się z 2 pasażerami na pokładzie, nastąpiło przekroczenie granicy państwowej, a przylot statku powietrznego nastąpił na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto lista pasażerów, w której zawarte są kategorie danych PNR m.in. imiona i nazwiska pasażerów, tworzona jest podczas odprawy biletowo-bagażowej danego lotu, a jej ostateczna forma wynika z przeprowadzonego boardingu (wejście na pokład). Organ zaznaczył, że zgodnie z artykułem 29 Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym podpisanym w Chicago z dnia 7 grudnia 1944 r. (Dz. U. z 1959 r. poz. 212 ze zm.), każdy statek powietrzny Umawiającego się Państwa używany do żeglugi międzynarodowej powinien mieć na pokładzie stosowne dokumenty, odpowiadające warunkom przepisanym w niniejszej konwencji, w tym między innymi listę imienną pasażerów z podaniem miejsca wejścia na pokład i miejsca przeznaczenia, jeżeli przewozi pasażerów.
Organ zbadał przesłankę określoną w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 stycznia 2022
r. o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (Dz.U. z 2022 r. poz. 271) opublikowanej 4 lutego 2022 roku zwanej dalej" ustawą zmieniającą ustawę PNR", zgodnie z którym "przepis art. 189g § 1 k.p.a. stosuje się do administracyjnych kar pieniężnych nakładanych za naruszenie, o którym mowa w art. 64 oraz art. 66 ustawy zmienianej w art. 1, które nastąpiło przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, chyba że termin przedawnienia już upłynął. W okresie dwóch lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy nie wszczyna się postępowań w sprawie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych za naruszenia, o których mowa w art. 64
oraz art. 66 ustawy zmienianej w art. 1, które nastąpiły przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a wszczęte postępowania w sprawie takich naruszeń podlegają zawieszeniu na okres dwóch lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy''. Lot nr [...] z portu lotniczego [...] do portu lotniczego [...] odbył się w dniu [...] lutego 2022 roku. Ponieważ lot nastąpił po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej, organ miał prawo wszcząć postępowanie administracyjne w związku z przedmiotowym lotem. Administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia. Przedmiotowe naruszenie nastąpiło w dniu [...] lutego 2022 roku i termin przedawnienia upływa z dniem [...] lutego 2027 roku.
Przewoźnik lotniczy złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjne w Warszawie, zaskarżając ją w zakresie punktu 2 osnowy.
Zarzucił w niej:
i. naruszenie przepisów prawa procesowego, mogących mieć wpływ na wynik postępowania, a to:
a. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wydanie Decyzji, w której Organ ustalił, iż doszło do naruszenia przez Skarżącego procedury zgłaszania danych pasażera biorącego
udział w locie, w sytuacji, gdy Skarżący podjął niezbędne działania oraz przekazał
dane pasażerów biorących udział w locie nr [...] z portu lotniczego [...] do portu lotniczego [...] realizowanego w dniu [...] lutego 2022 roku do agenta handlingowego,
b. art. 189d k.p.a. poprzez niezastosowanie i nieuwzględnienie przy wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej wagi oraz okoliczności naruszenia prawa, stopnia przyczynienia się strony, na którą nakładana jest administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa, w szczególności nieuwzględnienie przez Organ, iż Skarżący dokonał zgłoszenia danych pasażerów biorących w locie nr [...]
z portu lotniczego [...] do portu lotniczego [...] realizowanego w dniu [...] lutego 2022 roku do agenta handlingowego, a zatem swoim działaniem wykazał, iż nie miał zamiaru podejmowania działań skutkujących naruszeniem regulacji prawnych, natomiast w przypadku uznania przez Organ, iż doszło do naruszenia przez Skarżącego procedury zgłaszania danych pasażera biorącego udział w locie to nieuwzględnienie, iż powyższe naruszenie miało charakter naruszenia znikomego.
ii. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
a. wydanie decyzji w oparciu o nieważną podstawę prawną, z uwagi na niezgodność postanowień Ustawy PNR z postanowieniami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie i ich ścigania (dalej jako "Dyrektywa PNR"), art. 9 Traktatu o Unii Europejskiej i art 56 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
b. art. 64 ust. 1 Ustawy PNR poprzez jego zastosowanie w momencie, gdy z ustaleń dokonanych przez Organ wynika, że stronie można było zarzucić ewentualnie naruszenie art. 64 ust 2 Ustawy PNR.
Mając na uwadze powyższe Skarżący wniósł o:
i. stwierdzenie nieważności decyzji KGSK z dnia [...] marca 2023 r., w oparciu o
art 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 k.p.a., w zaskarżonym zakresie,
ii. zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Z ostrożności, w przypadku uznania przez Sąd, iż nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, Skarżący wniósł:
i. na podstawie art 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej Decyzji, w zakresie punktu 2 osnowy Decyzji w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej,
ii. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, tj. potwierdzenia przekazania przez Skarżącą danych PNR i ich następczego przesłania do PL-PIU, na fakt jego treści, w tym: potwierdzenia przekazania danych PNR, poprzez zgłoszenie do agenta handlingowego danych pasażerów biorących udział we wskazanym locie.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi zasądzenie na rzecz organu od skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa prawnego.
Pismem z dnia 30 listopada 2023 r. Skarżący uzupełnił skargę w zakresie pkt ii a petitum, zarzucając wydanie decyzji na podstawie Ustawy PNR, niezgodnej z przepisami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z 27 kwietnia 2016 r. (dalej: Dyrektywa PNR), w szczególności z art. 2 tej Dyrektywy. Wskazał na zapadły w dniu 21 czerwca 2022 r. wyrok TSUE (Wielkiej Izby) w sprawie sygn. akt C-817/19 (Dz.U. UE C 2022, nr 340, poz. 4). Zdaniem Skarżącego, niezgodna z ww. Dyrektywą jest regulacja art. 5 PNR, nakazująca przewoźnikom przekazywanie
danych PNR w każdej sytuacji realizowanego lotu, niezależnie od występujących wskazań zapobiegania przestępstwom terrorystycznym.
Organ w piśmie z 19 grudnia 2023 r. ("Uzupełnienie odpowiedzi na skargę") zawarł stanowisko, zgodnie z którym zapisy umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a
Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z drugiej strony, w tym przepisy części III Tytułu III "Przekazywanie Danych Dotyczących Przelotu Pasażera oraz ich Przetwarzanie" wskazują że loty pasażerskie między UE a Zjednoczonym Królestwem nie stanowią lotów wewnątrzunijnych. Także w preambule ww. umowy o handlu w jej ustępie 5 wskazany jest status Wielkiej Brytanii jako państwa spoza Unii Europejskiej. Tymczasem wyrok TSUE, do którego odwołuje się Skarżący, odnosi się w ocenie organu wyłącznie do lotów "wewnątrzunijnych".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę skarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy PNR, które transponują przepisy Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z
dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia postępowań
przygotowawczych w ich sprawie i ich ścigania, dalej: "dyrektywa 2016/681". Celem przyjęcia tego aktu unijnego było, między innymi, zapewnienie bezpieczeństwa ogólnego, ochrona życia i bezpieczeństwa osób oraz stworzenie ram prawnych służących ochronie danych PNR w związku z ich przetwarzaniem przez właściwe organy (punkt 5 preambuły dyrektywy 2016/681). Prawodawca unijny wskazał przy
tym, że przetwarzanie danych osobowych powinno być proporcjonalne do
szczególnych celów dotyczących bezpieczeństwa, którym służy niniejsza dyrektywa (punkt 11 preambuły). Prawodawca unijny podkreślił, że uwzględniając w pełni zasady przedstawione w najnowszym orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) dotyczącym przedmiotowej kwestii, przy stosowaniu niniejszej dyrektywy, należy zapewnić pełne poszanowanie praw podstawowych, prawa do prywatności i zasady proporcjonalności, a także faktyczną zgodność z celami, jakimi są konieczność i proporcjonalność, w celu realizacji interesu publicznego uznanego
przez Unię oraz potrzeby zapewnienia ochrony praw i wolności innych osób w walce
z przestępstwami terrorystycznymi i poważną przestępczością (punkt 22 preambuły).
W artykule 14 dyrektywy 2016/681 wskazano, że: "Państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji za naruszenie przepisów przyjętych na podstawie
niniejszej dyrektywy i podejmują wszelkie środki niezbędne do zapewnienia ich egzekwowania. W szczególności państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji, w tym kar finansowych, w stosunku do przewoźników, którzy nie przekazują danych zgodnie z art. 8, lub nie przekazują ich w wymaganym formacie. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające".
Rzeczypospolita Polska jednocześnie powiadomiła Komisję o stosowaniu niniejszej dyrektywy do lotów wewnątrzunijnych. Zgodnie z artykułem 3 dyrektywy 2016/681 "lot pozaunijny" oznacza regularny lub nieregularny lot, obsługiwany przez przewoźnika lotniczego, odbywający się z państwa trzeciego, z zaplanowanym lądowaniem na terytorium państwa członkowskiego albo odbywający się z terytorium państwa członkowskiego, z zaplanowanym lądowaniem w państwie trzecim, w tym - w obu przypadkach – loty z postojami na terytorium państw członkowskich lub państw
trzecich. Z kolei "lot wewnątrzunijny" oznacza regularny lub nieregularny lot, obsługiwany przez przewoźnika lotniczego, odbywający się z terytorium państwa członkowskiego, z zaplanowanym lądowaniem na terytorium co najmniej jednego innego państwa członkowskiego, bez postojów na terytorium państwa trzeciego.
Przepisy prawa krajowego mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie stanowią zatem bezpośrednie urzeczywistnienie wiążących Polskę jako państwo członkowskie Unii Europejskiej regulacji prawnych. Jednocześnie stanowią uzupełnienie przepisów implementowanych do krajowego porządku prawnego Dyrektywą Rady 2004/82/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie zobowiązania przewoźników do przekazywania danych pasażerów (Dz.U.UE.L.2004.261.24), która reguluje przekazywanie przez przewoźników lotniczych właściwym organom krajowym danych pasażera przekazanych przed podróżą, zwanych dalej: "danymi API", w celu poprawy kontroli granicznej i zwalczania nielegalnej imigracji.
Zgodnie z artykułem 288 TFUE (dawny art. 249 TWE) dyrektywa wiąże każde Państwo Członkowskie, do którego jest kierowana, w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków. Oznacza to, że Państwa Członkowskie mają obowiązek wdrożyć regulacje zawarte w dyrektywach przez stanowienie prawa krajowego zgodnego z dyrektywami i realizującego cele wynikające z dyrektyw. W przypadku nieprawidłowego wdrożenia dyrektywy organy krajowe (sądy, ale także organy administracji publicznej) powinny dokonać takiej wykładni przepisów prawa krajowego, aby przepisy te nie były
sprzeczne z uregulowaniami dyrektywy, a jeżeli nie jest to możliwe, powinny pominąć przepisy krajowe sprzeczne z dyrektywą i zastosować przepisy dyrektywy.
Za sprawą doniosłej prawnie aktywności TSUE wyinterpretowano bowiem jedną z najważniejszych norm kolizyjnych, zwaną zasadą pierwszeństwa lub supremacji prawa unijnego względem prawa krajowego, uznając ją jednocześnie za jeden z
głównych filarów funkcjonowania Unii Europejskiej. W judykaturze, jak również w piśmiennictwie, podnosi się, że z zasady pierwszeństwa wynika, że unijny porządek prawny powinien mieć zagwarantowaną pełną skuteczność w porządkach prawnych państw członkowskich (por. wyrok NSA z 20 września 2013 r. I FSK 1370/12; S.
Biernat, Zasady pierwszeństwa prawa unijnego po traktacie z Lizbony, "Gdańskie Studia Prawnicze" 2011, t. XXV, s. 48; A. Wróbel, Sądy administracyjne jako sądy Unii Europejskiej, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2010, nr 5-6, s.
477). Na uwagę zasługuje w tym względzie stanowisko ETS zapoczątkowane
wyrokiem z 22 czerwca 1989 r. wydanym w sprawie C-103/88 Fratelli Constanzo SpA przeciwko Comune di Milano, w którym Trybunał zrównał obowiązki sądów i organów administracji państw członkowskich w zakresie zapewnienia efektywności prawa wspólnotowego. Uznał on mianowicie, że na tych ostatnich w takim samym stopniu jak na organach wymiaru sprawiedliwości spoczywa obowiązek stosowania prawa wspólnotowego, a jednocześnie obowiązek powstrzymywania się od stosowania sprzecznych z nim przepisów krajowych (zob. szerzej A. Sołtys, Obowiązek wykładni prawa krajowego zgodnie z prawej unijnym jako instrument zapewniania efektywności prawa Unii Europejskiej, Warszawa 2015; B. Wojciechowski, M. Zirk-Sadowski, Znaczenie prawa europejskiego w kształtowaniu krajowego systemu podatkowego [w:] S. Bogucki, W. Stachurski, R. Wiatrowski, K. Winiarski, B. Wojciechowski, M. Zirk-Sadowski, Podatek od czynności cywilnoprawnych a VAT, Warszawa 2016, s. 25 i n.).
Oznacza to, że sprawujący w Polsce wymiar sprawiedliwości Wojewódzki Sąd Administracyjny, kontrolując legalność działania Komendanta Głównego Straży Granicznej w sprawach skarg na decyzje administracyjne, w których zastosowanie
mają wiążące regulacje prawa unijnego, zobligowany jest do rozstrzygania o skutkach obowiązywania abstrakcyjnej i generalnej normy prawnej wobec określonego działania lub zaniechania indywidualnie oznaczonego adresata z uwzględnieniem zarówno "tradycyjnych" norm prawa krajowego, jak też źródeł pierwotnego i pochodnego prawa unijnego, w tym honorowania zasady bezpośredniej skuteczności, zasady
efektywności oraz zasady pierwszeństwa. Sąd w pełni podziela bowiem pogląd wyrażony w wyroku z 13 grudnia 2016 r. I GSK 305/15, w którym Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) stwierdził, że "(...) organy administracji, jak również sądy, zobowiązane są do przestrzegania zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego wobec prawa krajowego i do odmowy stosowania prawa krajowego niezgodnego z prawem wspólnotowym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego zobowiązuje sąd krajowy do stosowania prawa wspólnotowego i do odstąpienia od stosowania sprzecznych z nim przepisów krajowych (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2012 r. I FSK 1162/12, także wyrok z 14 października 2014 r. II GSK 1426/13). Wyroki ETS
ustalające wykładnię przepisów prawa wspólnotowego są skuteczne ex tunc, a zatem sądy krajowe są obowiązane stosować te przepisy w znaczeniu ustalonym przez ETS także do stosunków prawnych powstałych przed ogłoszeniem orzeczenia wstępnego (por. wyrok WSA w Poznaniu z 14 stycznia 2010 r. I SA/Po 1006/09, wyrok NSA z 14 października 2014 r. II GSK 1426/13 oraz wyrok ETS z 13 maja 1981 r. w sprawie 66/80, International Chemical Corporation v. Amministrazione delle Finanse dello
Stato, ECR 1981/4/01191)".
W związku z powyższym, w ocenie Sądu, podstawowe znaczenie dla oceny prawidłowości kontrolowanego postępowania ma przywołany przez stronę skarżącą wyrok TSUE z 21 czerwca 2022 r. w sprawie C-817/19 (Dz.U.UE.C.2022.340.4). W orzeczeniu tym TSUE stwierdził, że art. 6 dyrektywy 2016/681 w świetle art. 7, 8 i art. 52 ust. 1 KPP należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie ustawodawstwu krajowemu, które dopuszcza przetwarzanie zgromadzonych zgodnie z tą dyrektywą danych dotyczących przelotu pasażera (PNR) do celów innych niż wyraźnie określone w jej art. 1 ust. 2 (por. pkt 3 sentencji).
Ponadto TSUE stwierdził, że Prawo Unii, w szczególności art. 2 dyrektywy 2016/681,
w świetle art. 3 ust. 2 TUE, art. 67 ust. 2 TFUE i art. 45 KPP należy interpretować w
ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie:
- ustawodawstwu krajowemu, które przewiduje, w braku rzeczywistego i aktualnegolub przewidywalnego zagrożenia terrorystycznego, wobec którego stoi dane państwo członkowskie, system przekazywania, przez przewoźników lotniczych i operatorów turystycznych oraz przetwarzania – przez właściwe organy – danych PNR wszystkich lotów wewnątrzunijnych i przewozów dokonywanych innymi środkami w obrębie Unii,
z lub do tego państwa członkowskiego, lub też tranzytu przez jego terytorium, do celów walki z terroryzmem i poważną przestępczością. W takiej sytuacji stosowanie systemu ustanowionego przez dyrektywę 2016/681 musi być ograniczone do przekazywania i przetwarzania danych PNR lotów lub innych operacji przewozu odnoszących się w szczególności do określonych połączeń lub planów podróży czy też określonych
lotnisk, stacji kolejowych lub portów morskich, w stosunku do których istnieją
wskazania mogące uzasadnić takie zastosowanie. Do zainteresowanego państwa członkowskiego należy wyselekcjonowanie lotów wewnątrzunijnych lub operacji przewozu innymi środkami wewnątrz Unii, w odniesieniu do których istnieją takie wskazania, i regularne dokonywanie przeglądu takiego stosowania w zależności od ewolucji przesłanek, które uzasadniły ich wyselekcjonowanie, tak aby zapewnić, by stosowanie tego systemu do tych lotów lub innych operacji przewozu było zawsze ograniczone do tego, co ściśle niezbędne, i
- ustawodawstwu krajowemu, które przewiduje taki system przekazywania i przetwarzania wspomnianych danych do celów ulepszenia kontroli na granicach i zwalczania nielegalnej imigracji (por. pkt 7 sentencji).
W powyższym wyroku TSUE stwierdził również, że Prawo Unii należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy ograniczył w czasie skutki dokonywanego przez niego stwierdzenia niezgodności z prawem, na mocy
prawa krajowego, ustawodawstwa krajowego nakładającego na przewoźników lotniczych, kolejowych i lądowych oraz operatorów podróży obowiązek przekazywania danych PNR i przewidującego przetwarzanie i zatrzymywanie tych danych niezgodne
z przepisami dyrektywy 2016/681 w świetle art. 3 ust. 2 TUE, art. 67 ust. 2 TUE, art. 7, 8, 45 i art. 52 ust. 1 KPP. Dopuszczalność dowodów uzyskanych w ten sposób
podlega, zgodnie z zasadą autonomii proceduralnej państw członkowskich, prawu krajowemu, z zastrzeżeniem poszanowania między innymi zasad równoważności i skuteczności (por. pkt 8 sentencji).
Tym samym orzeczenie TSUE z 21 czerwca 2022 r. w sprawie C-817/19, zdaniem Sądu, ma wpływ na interpretację regulacji krajowych, stanowiących podstawę skarżonego rozstrzygnięcia, od daty wejścia ich w życie.
Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy PNR, dane PNR – dane dotyczące przelotu pasażera, w tym dane osobowe, które są przetwarzane w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej przez przewoźników lotniczych w celu dokonania rezerwacji lub
realizacji lotu w ramach przewozu lotniczego, podlegające przekazaniu przez przewoźnika lotniczego do Krajowej Jednostki do spraw Informacji o Pasażerach (JIP).
Na podstawie art. 6 ww. ustawy dane PNR są przekazywane przez przewoźników lotniczych do JIP w następujących terminach:
1) od 48 do 24 godzin przed planowanym rozpoczęciem lotu PNR oraz
2) niezwłocznie po zakończeniu odprawy biletowo-bagażowej i wejściu pasażerów na pokład statku powietrznego, kiedy nie mogą już go opuścić przed jego startem, a inni pasażerowie nie mogą wejść na pokład (ust. 1). Przekazanie danych PNR w terminie określonym w ust. 1:
1) pkt 1 – polega na jednokrotnym albo wielokrotnym przesłaniu danych PNR do JIP;
2) pkt 2 – polega na przekazaniu danych PNR albo aktualizacji danych, które zostały przekazane w terminie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1.
Komendant Główny Straży Granicznej wskazał, że podstawą wydania skarżonej
decyzji było niewykonanie przez Skarżącego obowiązków wynikających z ustawy
PNR, tj. za niedopełnienie obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.
Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że Komendant przyjął w sposób zautomatyzowany, że nieprzekazanie danych PNR przez przewoźnika lotniczego do JIP, tj. danych osobowych wszystkich pasażerów korzystających z ww. usług transportu lotniczego, bez rozróżnienia lotów wewnątrzunijnych/pozaunijnych, stanowi podstawę do wymierzenia skarżącej sankcji administracyjnej. W ocenie Sądu narusza to wykładnię dokonaną przez TSUE w ww. wyroku wydanym w sprawie C-817/19.
TSUE wyjaśnił bowiem, że stosowanie systemu ustanowionego dyrektywą PNR powinno być ograniczone do przestępstw terrorystycznych i do wyłącznie poważnych form przestępczości mających obiektywny związek, co najmniej pośredni, z
przewozem lotniczym pasażerów albo dopuszczają możliwość, że dane te mogłyby, w konkretnym przypadku, skutecznie przyczynić się do zwalczania tak powiązanych przestępstw terrorystycznych. TSUE znaczył, że dyrektywę 2004/82/WE należy intepretować w ten sposób, że nie ma ona zastosowania do lotów regularnych lub nieregularnych, obsługiwanych przez przewoźnika lotniczego, odbywających się z terytorium państwa członkowskiego, z zaplonowanym lądowaniem na terytorium co najmniej jednego państwa członkowskiego, bez postojów na terytorium państwa trzeciego (lotów wewnątrzunijnych).
Ewentualne rozszerzenie stosowania dyrektywy PNR na całość lub część lotów wewnątrzunijnych, o którym może zdecydować państwo członkowskie, korzystając z możliwości przewidzianej w tej dyrektywie, musi być natomiast ograniczone do tego,
co jest ściśle niezbędne. TSUE wskazał, że to od danego państwa członkowskiego należy wybór lotów wewnątrzunijnych lub przewozów odbywających się za pomocą innych środków transportu wewnątrz Unii, dla których takie przesłanki istnieją, oraz dokonywanie regularnego przeglądu takiego stosowania w zależności od zmiany warunków, które uzasadniają ich wybór, celem zapewnienia, że stosowanie przedmiotowego systemu do takich lotów lub takich innych przewozów jest cały czas ograniczone do tego, co ściśle konieczne i uregulowaniu krajowemu przewidującemu zastosowanie wspomnianego systemu przekazywania i przetwarzania danych do celów ulepszenia kontroli na granicach i zwalczania nielegalnej migracji. W tym celu takie rozszerzenie musi móc podlegać skutecznej kontroli dokonywanej przez sąd lub niezależny organ administracyjny, którego decyzje mają moc wiążącą.
W tym względzie Trybunał uściślił również, że:
– w jedynej sytuacji, gdy takie państwo członkowskie stwierdzi istnienie wystarczająco konkretnych okoliczności, aby uznać, że stoi w obliczu rzeczywistego i aktualnego lub przewidywalnego zagrożenia terrorystycznego, zastosowanie omawianej dyrektywy
do wszystkich lotów wewnątrzunijnych z lub do tego państwa członkowskiego, przez okres ograniczony do tego, co ściśle niezbędne, ale odnawialny, nie może przekraczać granic tego, co ściśle niezbędne;
– w braku takiego zagrożenia terrorystycznego stosowanie tej dyrektywy nie może obejmować wszystkich lotów wewnątrzunijnych, lecz powinno być ograniczone do
lotów wewnątrzunijnych dotyczących w szczególności określonych tras lotniczych lub schematów podróży albo określonych portów lotniczych, w odniesieniu do których istnieją, w ocenie danego państwa członkowskiego, przesłanki uzasadniające takie zastosowanie. Ściśle konieczny charakter takiego zastosowania do lotów wewnątrzunijnych wyselekcjonowanych w ten sposób powinien podlegać regularnemu przeglądowi, stosownie do ewolucji przesłanek, które uzasadniły taką selekcję.
Z uzasadnienia wyroku w sprawie C-817/19, zdaniem Sądu, bezsprzecznie wynika, że stosowanie systemu ustanowionego dyrektywą PNR powinno być ograniczone tylko
dla rzeczywistego i aktualnego lub przewidywalnego zagrożenia terrorystycznego. W takiej sytuacji stosowanie systemu ustanowionego na mocy dyrektywy PNR musi być ograniczone do przekazywania i przetwarzania danych PNR dotyczących lotów lub przewozów odnoszących się w szczególności do określonych tras lub schematów podróży lub do określonych portów lotniczych, stacji kolejowych lub portów morskich,
co do których istnieją przesłanki uzasadniające takie zastosowanie. Zwłaszcza że TSUE podkreślił, że sąd odpowiedzialny za kontrolę legalności decyzji podjętej przez właściwe organy oraz, z wyjątkiem przypadków zagrożenia bezpieczeństwa państwa, osoba zainteresowana, muszą mieć możliwość zapoznania się ze wszystkimi
motywami i dowodami, na podstawie których taka decyzja została podjęta, w tym z ustalonymi wcześniej kryteriami oceny oraz działaniem programów stosujących te kryteria.
Bezspornie skarżona decyzja została wydana w związku z naruszeniem dotyczącymi także lotów wewnątrzunijnych. Odnośnie tych lotów należy zatem stwierdzić, co następuje.
Lektura uzasadnienia skarżonej decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej wskazuje, że nie wskazał on istnienia konkretnych okoliczności, które przedstawiałyby ww. przewozy lotnicze w kontekście rzeczywistego i aktualnego lub przewidywalnego zagrożenia terrorystycznego. TSUE wskazał natomiast, że w przypadku braku rzeczywistego i aktualnego lub możliwego do przewidzenia zagrożenia terrorystycznego, z którym zmaga się dane państwo członkowskie, niezróżnicowanie zastosowania systemu wprowadzonego dyrektywą 2016/679 nie tylko do lotów pozaunijnych, ale także do wszystkich lotów wewnątrzunijnych nie może być uznane
za ograniczone do tego, co ściśle konieczne. W takiej sytuacji zastosowanie systemu wprowadzonego ww. dyrektywą do niektórych lotów wewnątrzunijnych powinno być ograniczone do przekazywania i przetwarzania danych PNR dotyczących lotów związanych w szczególności z niektórymi trasami lotniczymi lub planami podróży, lub niektórymi lotniskami, w odniesieniu do których istnieją przesłanki mogące uzasadniać takie zastosowanie.
Jakkolwiek organ podjął polemikę z tym zarzutem na etapie postępowania toczącego się ze skargi Przewoźnika lotniczego na przedmiotową decyzję, to należy podnieść,
że próba uzasadnienia skarżonej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, czy też jej uzupełnienie, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 kpa. Pismo procesowe nie może bowiem "uzupełniać" decyzji przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które powinny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym lub prawnym tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ nie może także dokonywać brakujących ustaleń faktycznych. Oznacza to, że odpowiedź
na skargę nie może zastępować uzasadnienia decyzji.
W rozpoznawanej sprawie dopiero w uzupełnieniu odpowiedzi na skargę Komendant podjął próbę merytorycznego rozważania nad kwestią wyłączenia spod zakresu, o
którym mowa w ww. Wyroku TSUE, a zatem nakazującego każdorazowe badanie okoliczności, które przemawiały za tym, aby ww. przewozy lotnicze rozpatrywać w kontekście rzeczywistego i aktualnego lub przewidywalnego zagrożenia terrorystycznego, lotów do lub ze Zjednoczonego Królestwa (por. str. 3/4 pisma z dnia 19 grudnia 2023 r. stanowiącego uzupełnienie odpowiedzi na skargę). W ocenie Sądu organ naruszył tym art. 107 § 3 kpa, bowiem nie uzasadnił swojej decyzji w sposób należyty. Tematu tego nie podjął jednak w samej decyzji, w której zdaniem Sądu zabrakło wywodów w zakresie uzasadnienia stanowiska co do braku konieczności badania braku rzeczywistego i aktualnego lub przewidywalnego zagrożenia terrorystycznego, co zwalniałoby przewoźnika lotniczego z odpowiedzialności za nieprzekazanie danych PNR. Podkreślić przy tym należy, że wyrok TSUE z 21 czerwca 2022 r. w sprawie C-817/19 zapadł przed wydaniem decyzji skarżonej w niniejszej sprawie decyzji i organ powinien mieć świadomość, że wskazany wyrok w sposób istotny może rzutować na interpretację obowiązujących przepisów prawa krajowego.
Niezależnie od powyższego, należy zauważyć, iż w treści pisma z 19 grudnia 2023 r.
– uzupełnieniu odpowiedzi na skargę - Komendant Główny Straży Granicznej stanął
na stanowisku, że ww. wyrok TSUE nie ma odniesienia w sprawie niniejszej, której przedmiotem są uchybienia w związku z lotem lotu nr [...] z portu lotniczego [...] do portu lotniczego [...], a więc lotu spoza obszaru UE. W tym kontekście Sąd wskazuje, że stanowisko organu w tym zakresie nie może być uznane za prawidłowe, mając na uwadze zapisy podpisanej 24 grudnia 2022 r. Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony, w tym w szczególności przepisy Części III Tytułu III "Przekazywanie Danych Dotyczących Przelotu Pasażera oraz ich Przetwarzanie", której analogiczne zasady przekazywania danych PNR ustanawiają dla przewoźników lotniczych obsługujących loty pasażerskie między Unią z Zjednoczonym Królestwem. Mając bowiem na względzie, że nie doszło do tzw. twardego Brexitu, zapisy dyrektywy 2016/681 w związku z ww. umową należy wykładać w ten sposób, że jakkolwiek Wielka Brytania nie jest już państwem członkowskim UE, to nie może być w traktowana jako państwo trzecie w zakresie przekazywania danych PNR. Stąd, w ocenie Sądu, wykładnia TSUE przedstawiona w sprawie C-817/19, wbrew stanowisku organu, ma zastosowanie do przewoźników lotniczych zarejestrowanych lub przechowujących dane w Unii i obsługujących loty pasażerskie do lub ze Zjednoczonego Królestwa.
Zważywszy na powyższe, Sąd za przedwczesne uznał ustosunkowanie się do
zarzutów Przewoźnika Lotniczego, zawartych w skardze. Niemniej jednak, należy w
tym miejscu przyznać rację organowi co do tego, że ewentualne przekazanie danych agentowi handlingowemu nie może być uznane za równoznaczne z przekazaniem tych danych uprawnionemu organowi, a więc JIP (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2021 r., VI SA/Wa 1036/21, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 września 2022 r., VI SA/Wa 496/22, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA).
Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę, Komendant Główny Straży Granicznej uwzględni powyższą argumentację i zważy na przywołaną wcześniej wykładnię sformułowaną przez TSUE w wyroku sprawie C-817/19. W tym kontekście organ powinien zatem skoncentrować swoje postępowanie dowodowe odnośnie lotów wewnątrzunijnych.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej od Komendanta Głównego Straży Granicznej kwotę 4217 zł, na którą składał się: wpis sądowy w wysokości 600 zł; opłata skarbowa od pełnomocnictwa w
wysokości 17 zł; koszty zastępstwa procesowego skarżącej przez adwokata w wysokości 3600 zł – zgodnie z § 2 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1166 oraz z 2023 r. poz. 1860).
W związku z zawartym w odpowiedzi na skargę wnioskiem pełnomocnika organu co
do zasądzenia na rzecz Komendanta Głównego Straży Granicznej kosztów postępowania należy wskazać, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. Sąd orzeka o zwrocie kosztów tylko w orzeczeniu uwzględniającym skargę – na rzecz skarżącego; przepisy powołanej ustawy nie przewidują zasądzenia kosztów na rzecz organu, którego decyzji dotyczy postępowanie sądowe przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI