VI SA/Wa 383/11

VI SA/Wa 383/11 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2011-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-02-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek /przewodniczący sprawozdawca/
Pamela Kuraś-Dębecka
Urszula Wilk
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne
Aplikacje prawnicze
Skarżony organ
Rada Adwokacka
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
art. 76 ust. 2
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2011 r. sprawy ze skargi W. H. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] września 2010 r. bez numeru w przedmiocie ustalenia oceny z egzaminu adwokackiego oddala skargę
Uzasadnienie
Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (Prezydium) po rozpoznaniu w dniu [...] września 2010 r. odwołania apl. adw. W. H. (Skarżący) od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. (ORA) z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie ustalenia oceny z egzaminu adwokackiego postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę.
Ustalono, że Uchwałą ORA z dnia [...] maja 2009 r. Skarżący został dopuszczony do składania egzaminu adwokackiego, organizowanego przez ORA w listopadzie 2009 r. Z egzaminu pisemnego z zakresu prawa karnego, przeprowadzonego w dniu [...] listopada 2009 r. Skarżący otrzymał ocenę niedostateczną.
W dniu [...] kwietnia 2010 r. Skarżący złożył oświadczenie, że zamierza przystąpić do egzaminu poprawkowego. W dniu [...] maja 2010 r. Skarżący została doręczona uchwała ORA z dnia [...] kwietnia 2010, ustalająca wysokość opłaty za egzamin poprawkowy na kwotę 1500 zł.
W dniu 24 maja 2010 r. Skarżący złożył oświadczenie, że w związku z treścią powyższej uchwały nie będzie przystępował do egzaminu poprawkowego i zamierza zdawać egzamin państwowy.
W dniu [...] lipca 2010 r. (po przeprowadzeniu egzaminu poprawkowego bez udziału Skarżącego ORA w K. podjęła uchwałę, iż odstąpienie przez tego aplikanta od zdawania egzaminu poprawkowego jest równoznaczne z uzyskaniem oceny niedostatecznej, co jest zgodne z pkt. XII i XIV uchwały NRA nr 46/2009 z dnia 4 kwietnia 2009 r. ustalającej zasady zdawania egzaminu adwokackiego.
Uchwałę ORA zaskarżył Skarżący, zarzucając jej naruszenie pkt XII i XIV uchwały NRA nr 46/2009 oraz przepisów kpa. Podniósł, że uchwała nie uwzględnia całości materiału dowodowego, w szczególności uchwał ORA z dnia 15 maja 2009 r. i 16 kwietnia 2010 r. Wskazał, że nie przystąpił do egzaminu poprawkowego nie dlatego, że podjął decyzję o zdawaniu egzaminu państwowego, ale z uwagi na wysokość opłaty za egzamin samorządowy. Stwierdził, że wysokość opłaty go zaskoczyła i że był pewien, iż opłata wniesiona na egzamin zawodowy w pierwszym terminie obejmuje również termin. Jego zdaniem zdawanie egzaminu organizowanego przed ORA ma charakter uprawnienia, a nie obowiązku.
W ocenie Prezydium nie ma znaczenia w jakim momencie oraz z jakich przyczyn (wyjąwszy przyczyny usprawiedliwione losowo) aplikant nie przystępuje (odstępuje - co zdaniem Prezydium należy uznać za pojęcia równoznaczne) do egzaminu adwokackiego.
Skarżący składając w dniu [...] maja 2009 r. wniosek o dopuszczenie go do egzaminu organizowanego w listopadzie 2009 r. przez ORA poddał się procedurze i wymogom określonym w art. 15 ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. i uchwale NRA nr 46/2009. Skorzystał zatem z uprawnienia, które mu przysługiwało i wobec treści uchwały ORA z dnia [...] maja 2009 r. o dopuszczeniu go do egzaminu nie mógł już w dowolny sposób zrezygnować z jego zdawania, nie narażając się przez to na określone konsekwencje. Zdaniem Prezydium bez znaczenia pozostaje, jaka była motywacja odstąpienia od procedury egzaminacyjnej na etapie egzaminu poprawkowego. Wobec nieuczestniczenia przez Skarżącego w egzaminie, bez względu na fakt wcześniejszego zaanonsowania tego zamiaru, ORA miała prawo zakwalifikować zachowania Aplikanta jako odstąpienie i w myśl pkt XII i XIV uchwały NRA nr 46/2009 uznać je za równoznaczne z otrzymaniem oceny niedostatecznej.
Prezydium NRA nie dostrzega naruszenia przez ORA przepisów postępowania, w szczególności zaś takich, które miałyby wpływ na treść rozstrzygnięcia i z tych powodów utrzymuje uchwałę w mocy.
W skardze na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej W. H., wnosił o uchylenie uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] września 2010 r. i uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] lipca 2010 r. w całości, ponadto wnosił o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Zarzucił naruszenie pkt XIV Uchwały Nr 46/2009 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 4 kwietnia 2009 roku w zw. z art. 15 ust. 3 ustawy z 20 lutego 2009 roku o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie, poprzez przyjęcie, że miał obowiązek powtórzyć egzamin adwokacki chociaż przepis używa słów "może być powtórzony", pkt XII Uchwały Nr 46/2009 Naczelnej Rady Adwokackiej w zw. z art. 15 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie wskutek uznania, iż w stanie faktycznym sprawy miało miejsce "nieusprawiedliwione odstąpienie od egzaminu adwokackiego" oraz art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 P 1 i art. 88 kpa w zw. z § 1 ust. 2 Regulaminu organizacji i funkcjonowania okręgowych rad adwokackich z dnia 28 września 2002 roku, poprzez przeprowadzenie postępowania w szczególności bez uwzględnienia mojego słusznego interesu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazuje, że powodów powyższych nie można twierdzić, że odstąpił od poprawkowego egzaminu adwokackiego. Jego zdaniem musiałby to zrobić w okresie od 7 do 27 czerwca 2010 r., bo wtedy ten egzamin trwał (opłatę należało wnieść do 2 czerwca). Ponadto wskazał na naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż oba organy w szczególności nie zapewniły mu czynnego udziału w sprawie i nie uwzględniły jego słusznego interesu. Ma to istotne znaczenie, gdyż sposób przygotowania egzaminu adwokackiego w K. mógł prowadzić do wyciągania przez aplikantów adwokackich mylnych wniosków odnośnie warunków przystąpienia do tego egzaminu. Zaskarżone rozstrzygnięcia zupełnie też pomijają okoliczność, że uchwała z 16 kwietnia 2010 r. (L.dz. RA-4/4/10), doręczona Skarżącemu 21 maja, tak naprawdę zmieniała uchwałę z 15 maja 2009 r. (L.dz. RA-6/2/09, "ustalono wysokość obciążającej aplikanta opłaty za egzamin adwokacki..."), choć wprost o tym nie stanowi. Okręgowa Rada Adwokacka mogła to zrobić ale w razie zmiany zasad w trakcie gry trzeba stworzyć możliwość, by i druga strona miała szansę niezwłocznego zrewidowania swojego stanowiska.
W odpowiedzi na skargę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wnosi o oddalenie skargi i podtrzymuje argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania jest uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] września 2010 r. utrzymująca w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie ustalenia oceny z egzaminu adwokackiego.
Ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw w brzmieniu ustalonym przez art. 1 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U z 2006 r., Nr 149, poz. 1075), aplikanci adwokaccy, radcowscy i notarialni wpisani na listę aplikantów przed datą wejścia w życie ustawy, przystępują do egzaminu zawodowego na dotychczasowych zasadach. W związku ze zmianami w ustawie Prawo o adwokaturze, które weszły w życie z dniem 10 września 2005 r., w obszarze regulacji prawnych kształtujących sytuację aplikantów adwokackich znalazły zastosowanie dwa (odrębne) reżimy. Pierwszy dotyczy sytuacji aplikantów adwokackich wpisanych na listę aplikantów przed dniem 10 września 2005 r. Drugi zaś odnosi się do osób wpisanych na listę aplikantów adwokackich po tej dacie. Ustawodawca wprowadzając przepisy międzyczasowe ustalił dwa odrębne od siebie, systemy przeprowadzenia egzaminu adwokackiego. W pierwszym systemie organem władnym do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego był organ samorządowy – właściwa okręgowa rada adwokacka. W drugim był to Minister Sprawiedliwości, a do egzaminu przed tym organem mogła przystąpić osoba, która odbyła aplikację adwokacką i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu, o którym mowa w art. 76 ust. 2 p.o.a. obowiązującym w tym zakresie od dnia 10 września 2005 r. Przepis art. 15 ust. 3 ustawy zmieniającej upoważnił Naczelną Radę Adwokacką do ustalenia "zasad zdawania egzaminu". Termin powyższy oznacza uprawnienie do ukształtowania zasad zdawania egzaminu czyli zakresu egzaminu, sposobu jego przeprowadzania, oceny, przygotowania pytań i zadań jak również możliwości jego powtarzania, dopuszczalnej liczby terminów poprawkowych, ich terminów itp. Jak przewiduje punkt XII wydanej na mocy ustawowej delegacji Uchwały NRA Nr 46/2009: Nieusprawiedliwione odstąpienie od egzaminu adwokackiego, także nieusprawiedliwione odstąpienie od egzaminu ustnego, oznacza złożenie egzaminu z wynikiem niedostatecznym ".
Skarżący składając w dniu 27 kwietnia 2010 roku oświadczenie, że zamierza przystąpić do egzaminu poprawkowego poddał się tym samym określonej procedurze i rygorom określonym w art. 15 ustawy z dnia 20 lutego 2009 roku i Uchwale NRA Nr 46/2009 - w tym zasadom dotyczącym wnoszenia opłaty za egzamin. Tym samym nie mógł już w dowolny sposób zrezygnować z jego zdawania nie narażając się na skutki określone w pkt XII Uchwały NRA Nr 46/2009. Usprawiedliwione odstąpienie (tożsame z nieprzystąpieniem) do egzaminu nie skutkowałoby wystawieniem zdającemu oceny niedostatecznej. W przedmiotowej sprawie Skarżący nie wywiązał się jednak z tego obowiązku informując ORA o nieprzystąpieniu do egzaminu poprawkowego wskazując jedynie w mailu skierowanym do ORA K., iż "w związku z doręczoną mi w dniu 21 maja uchwałą ustalającą wysokość opłaty w kwocie 1.500 zł, informuję że nie będę przystępował do poprawkowego egzaminu adwokackiego i wnosił opłaty. Zgodnie już ze złożonym przez mnie wnioskiem zamierzam natomiast zdawać egzamin adwokacki tzw. państwowy ".
Jak wskazał NSA (w wyroku z 15 kwietnia 2011r. sygn.akt III GSK414/10) Jednym z celów czasowego rozgraniczenia sytuacji prawnej osób odbywających aplikację na "dotychczasowych" i "nowych" zasadach było zagwarantowanie stabilności sytuacji prawnej adresatów tych przepisów i stworzenie w miarę możliwości dwóch komplementarnych regulacji... . Decyzja o przystąpieniu do egzaminu adwokackiego zobowiązuje osobę zdającą do podporządkowania się jego wymogom, do których należy nie tylko złożenie dokumentów niezbędnych do zakwalifikowania się na egzamin ale również stosowanie się do zasad i wymogów towarzyszących jego przeprowadzeniu czy weryfikacji - w tym zasadom kolejnej weryfikacji. Nie można zgodzić się, że przystąpienie do egzaminu poprawkowego jest jedynie uprawnieniem aplikanta adwokackiego, z którego może skorzystać wg. własnego uznania. Nie można wywodzić możliwości niejako wybiórczego stosowania pewnych elementów poszczególnych regulacji prawnych. Pkt XIV Uchwały NRA Nr 46/2009 przewiduje, iż w przypadku niedostatecznego wyniku egzaminu, egzamin adwokacki może być powtórzony tylko jeden raz w terminie wyznaczonym przez okręgową rade adwokacką przy czym termin ten nie może być krótszy niż 6 miesięcy ani dłuższy niż 12 miesięcy. Powyższa regulacja jest niemal dosłownym powtórzeniem poprzednio obowiązującego artykułu 78 poa, który przewidywał iż Aplikacja adwokacka kończy się egzaminem adwokackim. Egzamin może być powtórzony w razie niepomyślnego wyniku - jeden raz, w terminie ustalonym przez okręgową radę adwokacką.
Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) orzekł jak w sentencji.