VI SA/WA 371/06

VI SA/Wa 371/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-05-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2006-02-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jolanta Królikowska-Przewłoka /przewodniczący/
Małgorzata Grzelak
Piotr Borowiecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Sygn. powiązane
II GSK 270/06 - Wyrok NSA z 2007-01-31
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Grzelak Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2006r. sprawy ze skargi "M." sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18 % alkoholu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2005r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz "M." sp. z o.o. z siedzibą w C. kwotę 755 (siedemset pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącą spółkę "M." sp. z o.o. z siedzibą w C. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie spożywczym, usytuowanym przy ul. G. w W. – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymało w mocy w/w decyzję organu I instancji.
Z akt sprawy wynika, iż w dniu 7 grudnia 2004 r. do Biura Działalności Gospodarczej i Zezwoleń Urzędu W. wpłynął wniosek III Oddziału Terenowego Straży Miejskiej W. o cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w należącym do skarżącej spółki sklepie spożywczym, usytuowanym przy ul. G. w W.. Podstawą wniosku był stwierdzony w dniu 1 grudnia 2004 r. przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej fakt sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej przez sprzedawczynię w/w placówki handlowej. Z notatki służbowej sporządzonej przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej wynikało, iż pełniąc w owym dniu służbę patrolową zauważyli mężczyznę idącego "wężykiem" ul. G., który następnie wszedł do w/w sklepu spożywczego i po chwili wyszedł z nalewką "Mocne Owocowe Leśne" o poj. 1 L, o zaw. alk. 12%. W toku dalszych czynności mężczyzna ten (W. B.) wskazał na Panią M. K. – ekspedientkę sklepu skarżącej spółki, jako na osobę, która dokonała sprzedaży alkoholu. Następnie z mężczyzną udano się do Komendy Rejonowej Policji III celem zbadania na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu. W wyniku badania stwierdzono 2,28‰ zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu. Po ujawnieniu w/w zdarzenia sprawę przekazano do Komendy Rejonowej Policji W. III celem podjęcia dalszych czynności.
Wobec powyższego zawiadomienia Straży Miejskiej w dniu 13 grudnia 2004 r. zostało z urzędu wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w w/w sklepie spożywczym.
Ustosunkowując się do zawiadomienia o wszczęciu postępowania strona skarżąca w piśmie z dnia 28 grudnia 2004 r. wyjaśniła, iż W. B. był znany personelowi sklepu przy ul. G., albowiem bardzo często zaopatrywał się w sklepie w produkty żywnościowe. Zdaniem strony krytycznego dnia ani sprzedawczyni, ani zastępca kierownika nie zauważyli, jak również nie poczuli, aby klient ten był w stanie nietrzeźwym. Zdaniem strony skarżącej – w świetle przepisów ustawy z 1982 r. – wymagane jest działanie umyślne, czego sprzedawczyni nie można zarzucić.
W toku postępowania w dniu 18 stycznia 2005 r. przesłuchano w charakterze świadka Panią M. K. – ekspedientkę sklepu. Sprzedawczyni stwierdziła, iż w dniu 1 grudnia 2004 r. sprzedała nalewkę mężczyźnie, który wyglądał na osobę trzeźwą. Ponadto zeznała, iż mężczyzna ów mógł spożyć alkohol po wyjściu ze sklepu, a przed zatrzymaniem przez Straż Miejską.
W toku dalszych czynności przesłuchano również w charakterze świadka Pana R. P. – funkcjonariusza Straży Miejskiej (w dniu 16 września 2005 r.), oraz Panią M. M. – kierowniczkę sklepu (w dniu 16 września 2005 r.). Kierowniczka sklepu zeznała, iż nie była obecna przy sprzedaży alkoholu mężczyźnie zatrzymanemu przez Straż Miejską, ale w jej ocenie mężczyzna ów – po przyprowadzeniu przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej – nie wyglądał na pijanego, zachowywał się spokojnie i nie był agresywny.
Pismem z dnia 23 marca 2005 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej W. – O. poinformował, iż postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 r., sygn. akt [...] umorzono dochodzenie w sprawie spornej sprzedaży alkoholu z dnia 1 grudnia 2004 r. Ponadto organ ten przesłał akta sprawy prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową W. – O. Z załączonego do akt postanowienia z dnia [...] grudnia 2004 r. wynikało, iż dochodzenie w sprawie sprzedaży alkoholu w sklepie należącym do skarżącej spółki umorzono na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. – wobec znikomego stopnia społecznej szkodliwości czynu. W uzasadnieniu postanowienia Prokurator Prokuratury Rejonowej stwierdził, iż "Zważywszy na to, że osoba która zakupiła alkohol, aczkolwiek będąc pod jego wpływem, zachowywała się spokojnie, nie wyrządzała innym osobom szkody i nie zakłócała porządku publicznego, nie działała również przeciwko bezpieczeństwu innych osób, uznać należy, iż sprzedaż takiej osobie alkoholu nie stanowi przestępstwa wobec znikomego stopnia szkodliwości".
W piśmie z dnia 16 października 2005 r. pełnomocnik skarżącej spółki "M." sp. z o.o. stwierdził, iż istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia postępowania administracyjnego ma postanowienie Prokuratury Rejonowej W. – O. o umorzeniu postępowania. W ocenie strony działanie sprzedawczyni musiałoby być celowe, a więc sprzedawczyni musiałaby wiedzieć, że osoba kupująca była w stanie nietrzeźwym. Późniejszy wynik badań na alkoteście nie ma tu większego znaczenia, albowiem – jak podniósł pełnomocnik strony – chodzi o moment sprzedaży. Zwracając uwagę na uzasadnienie w/w postanowienia Prokuratury Rejonowej W. – O., pełnomocnik skarżącej stwierdził, iż sposób zachowania klienta nie wskazywał, aby był on w stanie nietrzeźwym. Pełnomocnik strony podniósł, iż przesłuchany funkcjonariusz Straży Miejskiej zeznał, że wyczuł woń alkoholu o zapachu wiśniowym, a taki alkohol zakupił p. B. Powstaje więc – zdaniem strony – pytanie, czy strażnik poczuł woń wypitego alkoholu po jego zakupie, czy przed zakupem. Stwierdził również, iż nie wyjaśniono, co stało się z dowodem rzeczowym. Ponadto pełnomocnik skarżącej spółki podkreślił, iż sklep na ul. G. ma dobrą opinię i posiada certyfikat rzetelnego sprzedawcy właśnie za przestrzeganie zasad sprzedaży alkoholu.
Na podstawie zebranego materiału dowodowego Prezydent W. – działając na podstawie przepisu art. 104 k.p.a. i art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 ze zm.) – decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...], cofnął skarżącej spółce zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie spożywczym, usytuowanym przy ul. [...] w W. Dwoma innymi decyzjami z tej samej daty organ I instancji cofnął zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych w pozostałych dwóch przedziałach (a więc o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa, a także o zawartości powyżej 18% alkoholu). W uzasadnieniu decyzji Prezydent W. stwierdził, iż z analizy materiału dowodowego dostarczonego przez Prokuraturę Rejonową W. – O., w tym materiałów zgromadzonych przez Straż Miejską W, a także z dowodów zgromadzonych przez sam organ I instancji – wynika jednoznacznie, iż sprzedawczyni M. K. dokonała sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej. Zdaniem Prezydenta W. naruszenie zakazu sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej w sklepie przy ul. G. zostało w postępowaniu administracyjnym, a także w postępowaniu prokuratorskim - udowodnione. Ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej dotyczących znaczenia postanowienia o umorzeniu dochodzenia, organ I instancji stwierdził, iż postępowanie administracyjne i postępowanie karne są względem siebie autonomiczne, co oznacza, że w postępowaniu administracyjnym dokumentacja postępowania karnego nie musi być badana. Zdaniem organu niepodważalnym faktem jest stwierdzenie Prokuratury, że w przedmiotowym sklepie doszło do sprzedaży alkoholu osobie będącej pod jego wpływem. Według Prezydenta W. regulacja zawarta w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest jednoznaczna i nie pozostawia organowi miejsca na uznanie. Odnosząc się do zarzutu strony, iż działanie sprzedawczyni powinno być celowe, organ I instancji wskazał, iż kwestię świadomości sprzedawcy poruszył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 lipca 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2280/04, nie publik., w którym uznał, że do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych wystarczająca jest jednorazowa sprzedaż alkoholu wbrew normie art. 15 ust. 1 cyt. ustawy oraz, że nie jest konieczne udowodnienie sprzedawcy świadomości, że nabywcą jest pełnoletni, lecz wystarczający jest obiektywny fakt sprzedaży alkoholu osobie, która okazała się niepełnoletnia. W ocenie Prezydenta W. należy domniemywać, że taką samą wykładnię trzeba stosować w przypadku sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej, tzn. wystarczający jest sam fakt sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej, bez konieczności udowadniania, iż sprzedaż dokonana została świadomie. Organ I instancji podniósł ponadto – powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 24 kwietnia 2003 r., II SA/Wr 1944/00, iż jednorazowe naruszenie zakazu sprzedaży alkoholu daje podstawę do cofnięcia koncesji.
Pismem z dnia 15 grudnia 2005 r. pełnomocnik skarżącej spółki wniósł odwołanie od w/w decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2005 r. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik "M." sp. z o.o. - wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji organu I instancji – zarzucił przyjęcie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem skarżącej spółki decyzje Prezydenta W. cofające zezwolenie na alkohol opierają się na formalnym traktowaniu zaistniałej sytuacji. Pełnomocnik strony skarżącej zauważył również, iż niezasadnie organ powołał się na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2005 r., albowiem wyrok ten dotyczył kwestii sprzedaży alkoholu osobie nieletniej, nie zaś osobie będącej pod wpływem alkoholu. Strona podniosła, iż w przypadku sprzedaży alkoholu osobie nieletniej nietrudno ocenić, czy dana osoba jest nieletnia, albo ewentualnie można sprawdzić jej dowód tożsamości. Natomiast w przypadku osoby nietrzeźwej brak jest takiej możliwości, chyba że osoba ta zachowuje się wyzywająco, agresywnie itp. Zdaniem strony skarżącej w toku postępowania dowodowego nie stwierdzono, aby kupujący w sklepie wino zwrócił na siebie uwagę swoim zachowaniem. Tym samym ekspedientka nie mogła rozpoznać, że kupujący jest w stanie nietrzeźwym. Podobnie sprawę ocenił Prokurator Rejonowy, umarzając postępowanie karne. Skarżąca stwierdziła, iż ekspedientce nie udowodniono, że wiedziała lub mogła się domyślać, że kupujący jest w stanie nietrzeźwym, albowiem żadne okoliczności towarzyszące zakupowi do takiego stanowiska nie upoważniają. Zdaniem strony w uzasadnieniu decyzji organ I instancji nie wspomina o samym zakupie lecz o zatrzymaniu oraz o tym, iż klient przed wejściem do sklepu szedł wężykiem. W tej sytuacji – zdaniem pełnomocnika skarżącej spółki – pominięto przy ocenie materiału dowodowego fakt, iż strażnik miejski poczuł woń alkoholu o zapachu wiśniowym, tj. takim jak zakupiony, a więc należy domyślać się, iż mężczyzna ów zdążył już wypić wino i czuć było od niego woń, czego nie mogła wyczuć wcześniej sprzedawczyni z odległości 2-3 metrów. W tej sytuacji brak jest – zdaniem strony – podstaw do wydania decyzji cofającej pozwolenie na sprzedaż alkoholu, skoro nie udowodniono zawinionego działania ekspedientki. Zdaniem strony skarżącej formalistyczne podejście do sprawy przez organ prowadzi do absurdu, który zmuszałby do badania każdego kupującego alkomatem na miejscu sprzedaży. Pełnomocnik strony skarżącej ponownie podkreślił, iż sklep na ul. G. ma dobrą opinię i posiada certyfikat rzetelnego sprzedawcy za przestrzeganie zasad sprzedaży alkoholu.
W wyniku rozpatrzenia złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] - utrzymało w mocy w/w decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2005 r. w przedmiocie cofnięcia skarżącej spółce zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie spożywczym, usytuowanym przy ul. [...] w W.. Dwoma innymi decyzjami z tej samej daty organ II instancji utrzymał w mocy pozostałe dwie decyzje Prezydenta W. cofające zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w pozostałych dwóch przedziałach zawartości alkoholu. W uzasadnieniu organ odwoławczy – powołując się na dyspozycję przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - stwierdził, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy, że naruszenie zakazu sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej w sklepie skarżącej zostało udowodnione w postępowaniu administracyjnym. Organ wskazał, że w chwili zakupu butelki wina klient był już w stanie nietrzeźwym, a więc ustalenie, czy zakupiony alkohol spożył bezzwłocznie jest dla niniejszej sprawy bez znaczenia. Według SKO w W. nietrafny jest również wywód pełnomocnika strony skarżącej o braku dowodu rzeczowego w postaci butelki. Zdaniem organu odwoławczego jednorazowe naruszenie zakazu sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej jest wystarczającą przesłanką negatywną do cofnięcia zezwolenia. Organ wskazał, iż skoro patrol Straży Miejskiej nie miał żadnych wątpliwości co do stanu nietrzeźwości kupującego alkohol, to nie można dać wiary twierdzeniom strony, że sprzedawczyni miała trudności z dokonaniem prawidłowej oceny jego stanu. SKO w W. stwierdziło, iż nie można udzielić odpowiedzi na pytanie skarżącego dotyczące sposobu rozpoznania osoby nietrzeźwej przez sprzedawcę, gdyż ustawodawca nie wyjaśnia tych wątpliwości, wskazując jednakże wyraźnie, iż w takiej sytuacji sprzedaż alkoholu jest zakazana, pod rygorem cofnięcia posiadanego zezwolenia. Zdaniem organu odwoławczego osoba prowadząca działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży alkoholu ma obowiązek dołożenia szczególnej staranności w przestrzeganiu wszystkich przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, warunkujących posiadanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Podmiot taki jest również odpowiedzialny za pracowników, których zatrudnia, gdyż wykonują oni powierzone im czynności w imieniu przedsiębiorcy. Zdaniem SKO w W. od sprzedawcy napojów alkoholowych zatrudnionego przez przedsiębiorcę wymaga się umiejętności odróżnienia osoby nieletniej od pełnoletniej. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie zakaz wynikający z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy został złamany, wobec czego zasadnie orzeczono o cofnięciu posiadanego zezwolenia.
W dniu 20 stycznia 2006 r. pełnomocnik skarżącej spółki – działając za pośrednictwem organu odwoławczego - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2005 r. utrzymujące w mocy decyzje Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2005 r.
Skargi dotyczące decyzji SKO wydanych w sprawach cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa, a także o zawartości powyżej 18% alkoholu zostały postanowieniami z dnia [...] marca 2006 r. odrzucone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi (sygn. akt VI SA/Wa 369/06 i VI SA/Wa 370/06).
W skardze dotyczącej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu, pełnomocnik skarżącej spółki - wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO w W. - zarzucił naruszenie prawa – poprzez przyjęcie, że ekspedientka sklepu nr [...] w W. naruszyła przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W uzasadnieniu strona stwierdziła, iż w tym konkretnym przypadku ekspedientka nie wiedziała i wiedzieć nie mogła, że kupujący jest w stanie nietrzeźwym. Skarżąca spółka – powołując się na uzasadnienie postanowienia Prokuratora Rejonowego W. – W. o umorzeniu postępowania - podniosła, że powstaje pytanie skąd sprzedawczyni mogła wiedzieć, że osoba kupująca jest pod wpływem alkoholu, jeżeli w sklepie zachowuje się nienagannie, nie zwracając na siebie uwagi. Zdaniem strony ekspedientka dołożyła maksimum staranności w czasie pracy, co potwierdza jej zachowanie, podkreślone również w uzasadnieniu Prokuratora zawarte w postanowieniu o umorzeniu dochodzenia. Strona wskazała, iż zarząd skarżącej spółki uczula zawsze swoich pracowników w kwestii obowiązku przestrzegania obowiązujących przepisów, czego dowodem jest uzyskanie przez załogę sklepu nr [...]certyfikatu należytego sprzedawcy za przestrzeganie zasad sprzedaży alkoholu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. – wnosząc o jej oddalenie - podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy stwierdził, iż podziela stanowisko organu I instancji, że ujawnienie przypadku sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej skutkuje koniecznością cofnięcia posiadanego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Zdaniem SKO nie można zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej, iż nie jest możliwe rozpoznanie osoby nietrzeźwej przez sprzedawcę posiadającego nawet tylko minimalne doświadczenie życiowe. Organ podniósł, iż ustawodawca dla zastosowania rygoru przewidzianego w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy z 1982 r. nie wprowadził dodatkowego warunku zakłócania porządku publicznego przez nietrzeźwego nabywcę alkoholu. W ocenie SKO w W. ustawodawca nie sprecyzował sposobu rozpoznawania osób nietrzeźwych, jednak nie wprowadził także - bez względu na okoliczność - zwolnień z wykonywania nałożonych przepisami obowiązków. Podnoszony przez skarżącą spółkę fakt nierozpoznania przez sprzedawcę nietrzeźwego klienta nie może być podstawą do uznania, iż z tego powodu nie został naruszony przepis ustawy zawierający zakaz sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga spółki "M." sp. z o.o. z siedzibą w C. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2005 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] - naruszają prawo.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżone decyzje organów obu instancji naruszają - w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy - przepisy prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - poprzez niewłaściwą ich wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż wystarczające dla cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest samo stwierdzenie sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej.
Ponadto – w ocenie Sądu – organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. – poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nie oparte na materiale dowodowym przyjęcie za udowodnioną tezy, iż sprzedawczyni zatrudniona w sklepie skarżącej dopuściła się w dniu 1 grudnia 2004 r. sprzedaży alkoholu osobie, której zachowanie wskazywało w chwili zakupu, że znajduje się w stanie nietrzeźwości.
Na mocy zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. organy administracji publicznej cofnęły skarżącej spółce zezwolenie na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych w lokalu użytkowym położonym w W., przy ul. G. [...]
Podstawą prawną decyzji Prezydenta W., a następnie organu odwoławczego był przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, który stanowi, iż zezwolenie na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw.
Zasady obrotu, statuujące zakazy sprzedaży napojów alkoholowych, sformułowane zostały w przepisie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Przepis art. 15 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy zawiera zakaz sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości. O tym, kiedy dana osoba znajduje się w stanie nietrzeźwości, decyduje przepis art. 46 ust. 3 przedmiotowej ustawy, zaś kiedy znajduje się w stanie po użyciu alkoholu – art. 46 ust. 2 tego aktu normatywnego.
Definitywne zatem ustalenie, czy dana osoba znajduje się w stanie nietrzeźwości, czy też tylko w stanie po użyciu alkoholu jest możliwe po przeprowadzeniu specjalistycznych badań w tym zakresie. Ustalenie zaś powyższej okoliczności może mieć, jak dowodzi również niniejsza sprawa, istotne znaczenie dla oceny, czy nastąpiło naruszenie omawianego zakazu. W praktyce ocena, czy zachowanie danej osoby wskazuje na stan nietrzeźwości, czy tylko na stan po użyciu alkoholu może okazać się trudna, gdyż powszechnie wiadome jest, iż alkohol jest różnie tolerowany przez różne osoby. Powszechnie znane są takie sposoby zachowań, jak: niepewne i nieskoordynowane ruchy, bełkotliwa mowa, zachwianie równowagi, które to wskazują, że dana osoba może znajdować się w stanie nietrzeźwości. Jeśli dana osoba nie wykazuje się w chwili zakupu takim zachowaniem trudno jest ustalić, czy znajduje się w stanie, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy z 1982 r.
W tym miejscu należy również podkreślić, iż norma wyrażona w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie koresponduje jednoznacznie z dyspozycją przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) tej ustawy, gdzie jest mowa o nieprzestrzeganiu zasad obrotu napojami alkoholowymi, zawartych w ustawie, a w szczególności sprzedaży napojów alkoholowych osobom nietrzeźwym, jako przyczynie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Użyte w obu przepisach pojęcia nie są tożsame. Stan nietrzeźwości został zdefiniowany w powołanym wcześniej przepisie art. 46 ust. 3 omawianej ustawy z 1982 r. i nie jest tożsamy z zachowaniem się osób wskazującym, że znajdują się w stanie nietrzeźwym. Stan nietrzeźwości określa się bowiem według zawartości alkoholu w organizmie, a nie zachowania człowieka.
Mając na uwadze dyspozycję przepisu art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy należy – zdaniem Sądu – uznać a contrario, iż nie zostaną naruszone zasady obrotu napojami alkoholowymi, jeżeli zachowanie osoby, której sprzedano alkohol, nie wskazywało, iż osoba ta znajduje się w stanie nietrzeźwym. Wobec różnej bowiem tolerancji alkoholu przez różne osoby może zdarzyć się w praktyce taka sytuacja, że alkohol zostanie sprzedany osobie faktycznie nietrzeźwej, choć jej zachowanie wcale nie będzie wskazywało na to, iż znajduje się ona w stanie nietrzeźwym (tak również: G. Zalas /w:/ I. Skrzydło-Niżnik, G. Zalas "Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Komentarz, Doktryna, Orzecznictwo", Zakamycze 2002 r., s. 348-349).
Bezsprzecznie należy uznać, iż sprzedawca nie ma możliwości jednoznacznego ustalenia, że dana osoba znajduje się wstanie nietrzeźwości, co podkreśla również sam organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę.
Niezależnie od powyższego, należy uznać, iż w świetle przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi – budzić może pewną wątpliwość, czy jednorazowe naruszenie zasady obrotu napojami alkoholowymi (np. jeden przypadek sprzedaży alkoholu osobie, której zachowanie wskazuje, że znajduje się w stanie nietrzeźwości, czy też osobie, która nie ukończyła 18 roku życia) stanowi już naruszenia zasad skutkujące cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.
Zgodnie z poglądami doktryny, a także niektórymi orzeczeniami sądów administracyjnych przyjmuje się, że aby można było mówić o naruszaniu zasad, musi nastąpić co najmniej kilka zdarzeń (co najmniej dwa), które można określić jako sprzeczne z ustalonymi w ustawie zasadami (vide: G. Zalas /w:/ I. Skrzydło-Niżnik, G. Zalas "Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Komentarz...", Zakamycze, 2002 r., s. 349-350). Za takim rozwiązaniem opowiedział się także Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z dnia 7 lipca 1998 r., sygn. akt II SA 714/98 ("LEX" nr 43185), stwierdził, iż wykładnia celowościowa, logiczna, a także gramatyczna przepisu art. 18 ust. 6 pkt 1 (obecnie: art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi prowadzi do wniosku, że ustawodawca, mówiąc o nieprzestrzeganiu zasad obrotu napojami alkoholowymi zawartych w ustawie, a w szczególności sprzedaży alkoholu osobom nieletnim (dotyczy to również osób nietrzeźwych), miał na myśli nie jednorazowe działanie i to jeszcze niezawinione, a więc sporadyczny przypadek, ale powtarzające się zdarzenia. Logiczna interpretacja przepisu art. 18 ust. 6 pkt 1 (obecnie: art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) wskazuje – zdaniem NSA w Warszawie – że ustawodawca nie mógł przewidzieć tak dotkliwej i surowej sankcji w postaci cofnięcia pozwolenia na sprzedaż alkoholu za jednorazową sprzedaż alkoholu, albowiem byłaby to sankcja nieadekwatna i niewspółmierna do czynu.
W niniejszej sprawie należy uznać przede wszystkim, że nie zostało jednoznacznie ustalone, czy pracownik skarżącej spółki sprzedał w dniu 1 grudnia 2004 r. alkohol osobie, której zachowanie wskazywało, iż klient ten znajduje się w stanie nietrzeźwości.
Organy obu instancji rozstrzygając w niniejszej sprawie poprzestały wyłącznie na stwierdzeniu, iż ujawnienie przypadku sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej samo w sobie skutkuje koniecznością cofnięcia posiadanego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.
W tej sytuacji należy uznać, iż organy dokonując oceny materiału dowodowego zupełnie pominęły zarówno zeznania samej sprzedawczyni i kierowniczki sklepu, które wskazywały, że osoba kupująca alkohol nie zachowywała się tak, jakby była w stanie nietrzeźwym, jak również nie odniosły się w pełni do ustaleń postępowania prokuratorskiego. Należy zauważyć, iż Prokurator Prokuratury Rejonowej W.-O., umarzając postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 r., sygn. akt [...], dochodzenie w sprawie spornej sprzedaży alkoholu – wskazał wyraźnie w uzasadnieniu, iż "(...) osoba która zakupiła alkohol, aczkolwiek będąc pod jego wpływem, zachowywała się spokojnie, (...)".
Ustalenia postępowania karnego, choć – jak słusznie wskazał organ - nie mają przesądzającego charakteru, mogą jednak – zdaniem Sądu - świadczyć o tym, że zachowanie klienta nie wskazywało w chwili dokonywania zakupu, iż znajduje się w stanie nietrzeźwości. To z kolei zobowiązuje organ administracji publicznej do szczegółowego wyjaśnienia tej sprawy i ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji do ustaleń organów ścigania, tym bardziej, że – w świetle przepisów ustawy z 1982 r. - nie jest wystarczające dla cofnięcia zezwolenia powołanie się wyłącznie na fakt, iż osoba kupująca alkohol była nietrzeźwa.
Z tej przyczyny należy uznać, iż organy obu instancji, niezależnie od powyższych uchybień proceduralnych, dopuściły się w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a. Z zasady wyrażonej w tym przepisie wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Zdaniem Sądu zasadom takim nie odpowiada takie prowadzenie postępowania administracyjnego, w którym występują sprzeczne interesy stron, gdy organy prowadzące postępowanie, bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniają tylko jeden z wchodzących w grę interesów, nie ustosunkowując się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków stron reprezentujących inne interesy. Ponadto w ocenie Sądu spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody.
W ocenie Sądu należy w kontekście całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w toku niniejszego postępowania stwierdzić ponadto, iż organy administracji publicznej nie oceniły w sposób wszechstronny i prawidłowy materiału sprawy, a uzasadnienia zaskarżonych decyzji nie odpowiadają w pełni wymogom wskazanym w art. 107 § 3 k.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stwierdzając, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, Sąd zastosował przepis art. 152 p.p.s.a.
Zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, poniesionych w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oparł się na dyspozycji przepisu art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).