VI SA/Wa 368/24

VI SA/Wa 368/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-03-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Nogal
Justyna Żurawska /sprawozdawca/
Sławomir Kozik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Nogal Asesor WSA Justyna Żurawska (spr.) Protokolant starszy referent Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2024 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 7 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P. z siedzibą w miejscowości S. (dalej: "Spółka", "Skarżąca", "Strona") jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "organ", "GITD") nakładająca na Spółkę karę pieniężną.
Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy:
W dniu [...] sierpnia 2022 r., na drodze krajowej nr [...] w miejscowości P., został zatrzymany do kontroli zespół pojazdów składający się z ciągnika samochodowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i naczepy marki K. o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował B. C. W chwili zatrzymania do kontroli kierujący przewoził 4000 kg towaru niebezpiecznego UN 1486 azotan potasu, 5.1, III, (E). Przewożony towar był zapakowany w opakowania kartonowe zawierające po 250 sztuk opakowań wewnętrznych z tworzywa sztucznego o masie 2 kg każde. Przewóz ten był wykonywany w imieniu przedsiębiorcy – skarżącej Spółki. Podczas kontroli ustalono również, że opisane opakowania nie posiadały wymaganego oznakowania oraz że ww. towar był przewożony w niecertyfikowanych opakowaniach. Przebieg i wyniki kontroli udokumentowano protokołem kontroli nr [...] z dnia [...] sierpnia 2022 r.
Powyższe ustalenia kontroli skutkowały wszczęciem postępowania z urzędu w zakresie naruszenia ujawnionego w protokole kontroli, tj. naruszenia określonego w Ip. 4.2 załącznika nr 1 do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych. Następnie rozszerzono prowadzone postępowanie o naruszenie określone w lp. 3.15 załącznika nr 1 do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, o czym zawiadomiono Stronę.
Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] W. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "organ I instancji" "Wojewódzki Inspektor") nałożył na Spółkę karę pieniężną w łącznej wysokości 3 800 zł. Kara ta została nałożona za naruszenie wskazane pod lp. 4.2 załącznika do ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2147), w wysokości 800 zł oraz pod lp. 3.15 załącznika do ww. ustawy w wysokości 3 000 zł. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 107 ust. 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.
Na skutek odwołania wniesionego przez Spółkę, decyzją z dnia [...] grudnia 2023r., zaskarżoną w tej sprawie, GITD utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja została wydana w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.), dalej "k.p.a.", art. 4, art. 11, art. 13 i art. 59 oraz art. 107 ust. 1 i 2 oraz ust. 4 pkt 1 i art. 110 ust. 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, przepisów 1.2.1, 1.4.1.1, 1.4.2.2.1, 4.1.1.1, 4.1.1.3.1, 5.1.2.1 lit. a), 5,2.1.1, 5.2,2.1.1, 5.2.2.1.2, 5.2.2.1.6, 5.2.2..2.1.1.2, 6.1.3.1 załącznika A do Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 891), dalej: "umowa ADR", oraz lp. 4.2 i lp. 3.15 załącznika nr 1 do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.
W uzasadnieniu GITD wyjaśnił, że organ I instancji nałożył na Spółkę karę pieniężną, mając na uwadze ustalenia faktyczne, stanowiące naruszenia polegające na:
- zapakowaniu, nadaniu, załadunku lub przewozie towaru niebezpiecznego bez wymaganego oznakowania sztuk przesyłki lub opakowania zbiorczego albo w nieprawidłowo oznakowanych sztukach przesyłki lub opakowaniach zbiorczych - dla każdego numeru UN,
- zapakowaniu, nadaniu, załadunku lub przewozie towaru niebezpiecznego w niecertyfikowanym opakowaniu,
tj. naruszenia opisane w przepisach: Ip. 4.2 i Ip. 3.15 załącznika nr 1 do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.
Dalej, po przytoczeniu przepisów mających zastosowanie w sprawie, GITD wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż przedmiotowy przewóz obejmował 4 000 kg towaru niebezpiecznego UN 1486 azotan potasu, 5.1, III, (E). Przewóz ten był wykonywany na podstawie dokumentu WZ nr [...] i dokumentu przewozu materiałów niebezpiecznych. Przewożony towar był zapakowany w opakowania kartonowe po 250 sztuk opakowań wewnętrznych z tworzywa sztucznego o masie po 2 kg każde. Opakowania te odpowiadały definicji opakowań zbiorczych zawartej w umowie ADR. Dlatego powinny być oznakowane napisem "OPAKOWANIE ZBIORCZE", zgodnie z wymogiem postanowienia 5.1.2.1 lit. a umowy ADR. Opakowania te winny posiadać nalepki ostrzegawcze oraz oznakowanie numerem UN i innymi znakami, zgodnie z wymaganiami dla sztuk przesyłek przedstawionymi w dziale 5.2, z wyjątkiem 5.2.1.3-5.2.1.6, 5.2.1.7.2-5.2.1.7.8 i 5.2.1.10, dla wszystkich towarów niebezpiecznych znajdujących się w opakowaniu zbiorczym.
W sprawie sztuki przesyłek nie były oznakowane jako opakowania zbiorcze i nie posiadały nalepek ostrzegawczych.
Odnośnie naruszenia wskazanego w załączniku nr 1 do ustawy pod pozycją lp. 3.15 – "Zapakowanie, nadanie, załadunek lub przewóz towaru niebezpiecznego w niecertyfikowanym opakowaniu", organ wskazał, że zasadą jest, iż towary niebezpieczne winny być zapakowane w certyfikowane opakowania. Przewożony towar był zapakowany w opakowania kartonowe zawierające po 250 sztuk opakowań wewnętrznych z tworzywa sztucznego o masie 2 kg każde. Opisane opakowania odpowiadały definicji opakowań zbiorczych. Jednak żadne z opakowań, w które był zapakowany ww. towar niebezpieczny, nie spełniało wymagań zawartych w przepisach 4.1.1.1, 4.1.1.3, 6.1.3.1 załącznika A do umowy ADR. Opakowania 2 kg nie zawierały symbolu UN ani żadnych innych znaków wskazujących, że opakowanie jest opakowaniem certyfikowanym. Z treści uwagi znajdującej się w przepisie 6.1.3.1 załącznika A do umowy ADR jednoznacznie wynika, że opakowania posiadające symbol UN są zatwierdzone do kolejowych, drogowych i wodnych-śródlądowych operacji transportowych będących przedmiotem przepisów odpowiednio RID, ADR i ADN. Zatem brak tego symbolu oznacza, że takie opakowanie nie jest opakowaniem certyfikowanym spełniającym wymogi określone w działach 6.1, 6.2, 6.3, 6.5, 6.6, 6,7 lub 6.11 umowy ADR.
Dalej GITD zaznaczył, że wprawdzie umowa ADR przewiduje odstępstwa dotyczące ograniczonych ilości, jednakże w sprawie wyłączenie to nie miało zastosowania, gdyż sztuki przesyłki nie spełniały wymogów działu 3.4 załącznika A do umowy ADR. Zgodnie z zapisami tego działu całkowita masa brutto przesyłki nie może przekroczyć 20 lub 30 kg. Natomiast w sprawie towar był zapakowany w opakowania po 2 kg umieszczone w opakowaniu zbiorczym po 250 szt.
Organ wskazał także, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, gdyż Spółka nie wykazała by dołożyła należytej staranności organizując przewóz i nie miała wpływu na powstanie naruszenia.
Skargę na powyższą decyzję wniosła Spółka, domagając się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji i umorzenia postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenia decyzji zaskarżonej oraz zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie:
1) art. 6, art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 81 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu sprawy co do istoty, zaniechanie rozpatrzenia sprawy, które spowodowało wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego i wadliwe rozstrzygnięcie,
2) art. 107 § 1 k.p.a. polegające na nieodniesieniu się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich faktów i dowodów zgromadzonych w trakcie postępowania zarówno przez organ I instancji jaki i organ II instancji,
3) art. 75 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. - poprzez nieprzeprowadzenie przez organy dowodów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. zaniechanie obowiązku zebrania całego materiału dowodowego i niezbadanie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, a przez to niezebranie w sposób wyczerpujący dowodów w sprawie, a tym samym niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej,
4) art. 107 ust. 1 i 2 oraz ust. 4 pkt 1 i art. 110 ust. 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zachodziły podstawy do nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające zastosowanie ww. przepisów, określone w art. 109 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy polegające na tym, że:
a) Skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek działania osób trzecich lub wskutek zdarzeń i okoliczności, którym podmiot nie mógł zapobiec,
b) zgodnie z przepisami prawa przewozowego oraz ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, odpowiedzialność za powstałe uchybienia spoczywa na nadawcy przesyłki,
c) kierowca Skarżącej prawidłowo zabezpieczył przewożony ładunek i prawidłowo oznakował pojazd z zewnątrz,
d) kierowca wykonujący transport nie miał technicznych możliwości, aby przygotować oznaczenie przewożonego towaru,
5) art. 107 ust. 1 i 2 oraz ust 4 pkt 1 i art 110 ust. 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych poprzez jego błędne zastosowanie i niezasadne stwierdzenie, iż: "Jednak z odpowiedzialności za popełnione naruszenia przewoźnika nie zwalnia niedopełnienie obowiązków przez innych uczestników przewozu towarów niebezpiecznych. Przepisy umowy ADR nakładają określone obowiązki na uczestników przewozu towarów niebezpiecznych, w tym także na nadawcę. Jednak niedopełnienie obowiązków przez jednego z uczestników przewozu drogowego nie zwalnia z odpowiedzialności innego uczestnika" – które to stwierdzenie jest błędne, albowiem w niniejszej sprawie Skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek działania osób trzecich lub wskutek zdarzeń i okoliczności, którym Skarżąca nie mogła zapobiec,
6) art. 107 ust. 1 i 2 oraz ust. 4 pkt 1 i art 110 ust. 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych poprzez jego błędne zastosowanie i niezasadne stwierdzenie, iż: "Zatem nawet jeżeli w ocenie strony nadawca przewożonego przez nią towaru niebezpiecznego nie dopełnił swoich obowiązków, to nie stanowi to podstawy do zwolnienia przewoźnika z odpowiedzialności za naruszenie przepisów umowy ADR (...)" - podczas gdy Skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a odpowiedzialność za powstałe uchybienia spoczywa na nadawcy przesyłki;
7) art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, który stanowi, iż: "Nie nakłada się kary pieniężnej, o której mowa w art. 107 i art. 108, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że odpowiednio uczestnik przewozu lub podmiot prowadzący kursy nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek działania osób trzecich lub wskutek zdarzeń i okoliczności, którym podmiot nie mógł zapobiec’’ poprzez jego błędne pominięcie i niezasadne stwierdzenie, iż: "Natomiast "działania osób trzecich" (...) nie można utożsamiać z zaniedbaniami pracowników zatrudnionych w przez uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych, bowiem kwestie doboru pracowników nie mieszczą się w ww. regulacji. Zatem możliwość zwolnienia strony z odpowiedzialności za zaistniałe naruszenia odnosi się wyłącznie do zdarzeń, które mogły nastąpić w sposób nieoczekiwany i nadzwyczajny." - podczas gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że Skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a odpowiedzialność za powstałe uchybienia spoczywa na nadawcy przesyłki,
8) art. 107 ust. 1 i 2 oraz ust. 4 pkt 1 i art 110 ust. 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych w związku z przepisem 1.4.2.2.1 załącznika A do umowy ADR - poprzez jego błędne zastosowanie, albowiem zgodnie z tym przepisem przed rozpoczęciem przewozu przewoźnik powinien upewnić się czy otrzymał dokumenty przewozowe i czy zawierają one wszystkie wymagane informacje, upewnić się wzrokowo, czy pojazdy i ładunek nie mają oczywistych wad oraz czy nie występują wycieki lub nieszczelności, braki w wyposażeniu - zatem oznakowanie sztuk przesyłek nie jest jednym z wymagań zawartych w przepisie 1.4.2,2,1 załącznika A do umowy ADR i przewoźnik nie ma obowiązku sprawdzenia, czy sztuki przesyłek przewożonego towaru zostały właściwe oznakowane,
9) przepisu 1.4.2.2.2 załącznika A do umowy ADR, który stanowi, iż: "W przypadku wymagań podanych w 1.4.2.2.1 (a), (b), (e) i (f), przewoźnik może polegać na informacjach i danych udostępnionych mu przez innych uczestników przewozu. W przypadku podanym w 1.4.2.2.1 (c), przewoźnik może polegać na informacjach potwierdzonych w "certyfikacie pakowania kontenera/pojazdu" dostarczonym zgodnie 5.4.2." - poprzez jego pominięcie i niezasadne stwierdzenie, iż: ,,Jednak z odpowiedzialności za popełnione naruszenia przewoźnika nie zwalnia niedopełnienie obowiązków przez innych uczestników przewozu towarów niebezpiecznych." -podczas gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że przewoźnik działał w zaufaniu do nadawcy towaru oraz zgodnie z ww. przepisem w zakresie wymagań dot. przewożonego towaru polegał na informacjach i danych udostępnionych mu przez innych uczestników przewozu – nadawcę,
10) przepisu 3.4.2 i 3.4.3 załącznika A do umowy ADR poprzez jego pominięcie i niezasadne stwierdzenie iż: "(...) opisany wyżej ładunek towaru niebezpiecznego nie mógł być przewożony na podstawie wyłączenia określonego w przepisach dział 3.4 załącznika A do umowy ADR, bowiem nie spełniał wszystkich warunków tego działu." - podczas gdy towar był zapakowany w 2 kg opakowania i tym samym całkowita masa brutto sztuki przesyłki nie przekraczała wskazanych wartości,
11) przepisu 1.4.2.1.1 załącznika A do umowy ADR, który stanowi, iż: "Nadawca towarów niebezpiecznych zobowiązany jest dostarczyć do przewozu tylko takie przesyłki, które spełniają wymagania ADR. (...)" poprzez jego pominięcie i niezasadne stwierdzenie, iż: "Zatem nawet jeżeli w ocenie strony nadawca przewożonego przez nią towaru niebezpiecznego nie dopełnił swoich obowiązków, to nie stanowi to podstawy do zwolnienia przewoźnika z odpowiedzialności za naruszenie przepisów umowy ADR (...)"- podczas gdy Skarżąca nie odpowiada za powstanie naruszenia.
W uzasadnieniu Spółka przytoczyła argumenty na poparcie przytoczonych wyżej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie niniejszej nie miał zastosowania.
Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli, Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi w sprawie jest decyzja GITD z dnia [...] grudnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji nakładającą na skarżącą Spółkę karę pieniężną w wysokości 3 800 zł za następujące naruszenia: naruszenie opisane w pozycji lp. 4.2 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych – 800 zł oraz opisane w pozycji lp. 3.15 załącznika do ww. ustawy – 3 000 zł. Podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej stanowił art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2147), zwanej dalej także "ustawą", zgodnie z którym "Uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych, który narusza obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 10 000 zł, z zastrzeżeniem art. 113.", który nie ma zastosowania w sprawie bowiem dotyczy sił zbrojnych. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 1 do ww. ustawy – art. 107 ust. 2 ustawy. Suma kar pieniężnych nałożonych na każdego uczestnika przewozu drogowego towarów niebezpiecznych za naruszenia określone w załączniku nr 1 do ustawy, stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 10 000 zł – art. 110 ust. 1 ww. ustawy. Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy "uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych" to podmioty wymienione w ADR, RID lub ADN lub jednostka wojskowa, prowadzące działalność związaną z przewozem towarów niebezpiecznych.
W świetle art. 11 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, obowiązki uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych określają przepisy ustawy oraz przepisy umowy ADR. Wedle postanowień umowy ADR (załącznik A) uczestnikiem przewozu towarów niebezpiecznych jest m.in. przewoźnik (zob. dział 1.4 "Obwiązki uczestników przewozu w zakresie bezpieczeństwa" umowy ADR, załącznik A). Przewoźnikiem w realiach sprawy była Spółka, co nie jest sporne. Natomiast przepis art. 59 ww. ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych stanowi, że środki transportu przewożące towary niebezpieczne powinny być przystosowane, wyposażone i oznakowane zgodnie z ADR, RID lub ADN, z wyłączeniem pojazdów należących do sił zbrojnych wykonujących krajowy przewóz towarów niebezpiecznych. W myśl postanowienia 1.4.1.1. umowy ADR uczestnicy przewozu towarów niebezpiecznych powinni podejmować środki bezpieczeństwa odpowiednie do natury i zakresu dających się przewidzieć zagrożeń, w celu zapobieżenia szkodom i urazom oraz, jeżeli jest to wskazane, w celu zminimalizowania ich skutków. Uczestnicy przewozu powinni, w każdym wypadku, stosować się do odpowiednich wymagań ADR.
Zgodnie z lp. 4.2 załącznika nr 1 do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, zapakowanie, nadanie, załadunek lub przewóz towaru niebezpiecznego bez wymaganego oznakowania sztuk przesyłki lub opakowania zbiorczego albo w nieprawidłowo oznakowanych sztukach przesyłki lub opakowaniach zbiorczych dla każdego numeru UN, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 800 zł.
W części V załącznika A do umowy ADR zawarto "Procedury nadawcze". Jak wynika z przepisów ogólnych (5.1) niniejsza część zawiera przepisy dotyczące przesyłek z towarami niebezpiecznymi w zakresie ich oznakowania, umieszczania nalepek ostrzegawczych, dokumentacji oraz w przypadku, gdy ma to zastosowanie, zatwierdzania przewozu i wcześniejszego powiadamiania. Stosownie do postanowienia 5.1.2.1 (a) "Jeżeli znaki i nalepki ostrzegawcze wymagane w dziale 5.2, z wyjątkiem wymagań podanych w 5.2.1.3 – 5.2.1.6, 5.2.1.7.2 – 5.2.1.7.8 i 5.2.1.10, reprezentatywne dla wszystkich towarów niebezpiecznych nie są widoczne, to opakowanie zbiorcze należy:
(i) oznaczyć napisem "OPAKOWANIE ZBIORCZE". Litery napisu "OPAKOWANIE ZBIORCZE" powinny mieć nie mniej niż 12 mm wysokości. Napis powinien być sporządzony w języku urzędowym państwa pochodzenia, a także, jeżeli nie jest to język angielski, francuski lub niemiecki, to również w języku angielskim, francuskim lub niemieckim, jeżeli umowy zawarte między państwami uczestniczącymi w przewozie nie stanowią inaczej; oraz
(ii) zaopatrzyć w nalepki ostrzegawcze oraz oznakować numerem UN i innymi znakami, zgodnie z wymaganiami dla sztuk przesyłek przedstawionymi w dziale 5.2, z wyjątkiem 5.2.1.3–5.2.1.6, 5.2.1.7.2–5.2.1.7.8 i 5.2.1.10, dla wszystkich towarów niebezpiecznych znajdujących się w opakowaniu zbiorczym. Każdy stosowany znak lub nalepka ostrzegawcza powinny być umieszczone tylko jednokrotnie.".
Opakowanie zbiorcze (1.2.1 załącznik A do umowy ADR) oznacza opakowanie użyte (w przypadku materiału promieniotwórczego przez jednego nadawcę) w celu umieszczenia w nim jednej lub większej liczby sztuk przesyłek, zgrupowanych w jednostkę łatwiejszą do manipulowania i układania podczas przewozu. Przykładami opakowań zbiorczych są:
(a) płyta ładunkowa taka jak paleta, na której umieszczono kilka sztuk przesyłek lub spiętrzono je i zabezpieczono za pomocą folii rozciągliwej, termokurczliwej lub taśmy, albo w inny odpowiedni sposób; lub
(b) zewnętrzne opakowanie ochronne takie jak skrzynia lub klatka;
Przy czym każda sztuka przesyłki z towarami niebezpiecznymi znajdująca się w opakowaniu zbiorczym, powinna odpowiadać wszystkim mającym zastosowanie przepisom ADR. Opakowanie zbiorcze nie powinno wpływać negatywnie na parametry użytkowe zawartych w nim sztuk przesyłek (5.1.2.2).
Stosownie do postanowienia zawartego w 5.2.1.1 jeżeli inne przepisy ADR nie stanowią inaczej, to każda sztuka przesyłki powinna być oznakowana w sposób czytelny i trwały numerami UN zawartych w niej towarów niebezpiecznych, poprzedzonymi literami "UN". Numer UN i litery "UN" powinny mieć nie mniej niż 12 mm wysokości, z wyłączeniem sztuk przesyłek o pojemności 30l lub mniej, lub maksymalnej masie netto 30 kg oraz butli o pojemności wodnej 60l lub mniej, w których to przypadkach wysokość numeru UN i liter "UN" powinna wynosić nie mniej niż 6 mm, oraz z wyłączeniem sztuk przesyłek o pojemności nie większej niż 5l lub masie netto nie większej niż 5 kg, w których to przypadkach wysokość numeru UN i liter "UN" powinna być właściwego rozmiaru. W przypadku przedmiotów nieopakowanych, znak powinien być naniesiony na samym przedmiocie, na zawierającej go klatce, na wyposażeniu służącym do jego przenoszenia, składowania albo przesuwania.
W umowie ADR określono także sposób umieszczania nalepek ostrzegawczych na sztukach przesyłek. Zgodnie z postanowieniem nr 5.2.2.1.1, jeżeli przepisy szczególne podane w kolumnie (6) tabeli A w dziale 3.2 nie stanowią inaczej, to na sztuce przesyłki zawierającej materiał lub przedmiot wymieniony w tej tabeli powinny być umieszczone nalepki ostrzegawcze podane w kolumnie (5). Zamiast nalepek ostrzegawczych może być stosowany nieścieralny nadruk, odpowiadający dokładnie wymaganym wzorom nalepek (5.2.2.1.2).
W sprawie bezsprzecznie przewożony towar niebezpieczny UN 1486 azotan potasu, klasa 5.1, III, (E) przewożony był w ilości 4 000 kg, zapakowany w opakowania kartonowe zawierające po 250 sztuk opakowań wewnętrznych z tworzywa sztucznego o masie 2 kg każde. Dlatego opakowania kartonowe jako opakowania zbiorcze winny być oznakowane napisem "OPAKOWANIA ZBIORCZE" oraz zaopatrzone w nalepki ostrzegawcze i oznakowane numerem UN i innymi znakami, zgodnie z postanowieniem 5.1.2.1 lit. a załącznika A do umowy ADR.
W sprawie bezsprzecznie na opakowaniach zbiorczych ww. oznaczeń brak, a zatem zasadnie została nałożona kara pieniężna za ww. naruszenie, opisane w lp. 4.2 załącznika nr 1 do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.
Odnośnie do drugiego naruszenia zamieszonego pod pozycją lp. 3.15 załącznika nr 1 do ustawy – Zapakowanie, nadanie, załadunek lub przewóz towaru niebezpiecznego w niecertyfikowanym opakowaniu, wskazać należy, że naruszenie to zostało oznaczone jako "NN" tj. najpoważniejsze naruszenie. Za dopuszczenie się ww. naruszenia ustawa przewiduje karę pieniężną w wysokości 3 000 zł.
Stosownie do postanowień działu 4.1 załącznika A do umowy ADR, materiały niebezpieczne winny być zapakowane w opakowania dobrej jakości, które powinny być wystarczająco mocne aby wytrzymały wstrząsy oraz czynności ładunkowe występujące normalnie podczas przewozu (4.1.1.1). Przy czym każde opakowanie, z wyjątkiem opakowań wewnętrznych, powinno być zgodne z typem konstrukcji zbadanym z wynikiem pozytywnym zgodnie z wymaganiami (4.1.1.3.1). Każde opakowanie przeznaczone do stosowania, zgodnie z ADR, powinno być zaopatrzone w trwałe i czytelne znaki, umieszczone w takim miejscu i o wymiarach odpowiednich do wielkości opakowania aby były łatwo widoczne. W przypadku sztuk przesyłek o masie brutto powyżej 30 kg znaki lub ich powtórzenia powinny znajdować się na górze lub na boku opakowania (6.1.3.1). Znaki składają się m.in. z: symbolu Organizacji Narodów Zjednoczonych dla opakowań - symbol ten nie powinien być używany do innych celów niż potwierdzenie, że opakowanie, kontener do przewozu luzem elastyczny, cysterna przenośna lub MEGC spełniają odpowiednie wymagania działów 6.1, 6.2, 6.3, 6.5, 6.6, 6.7 lub 6.11. Symbol ten nie powinien być używany do opakowań, które odpowiadają warunkom uproszczonym podanym w 6.1.1.3, 6.1.5.3.1 (e), 6.1.5.3.5 (c), 6.1.5.4, 6.1.5.5.1 i 6.1.5.6; kodu określającego typ opakowania zgodnie z 6.1.2 bądź kodu składającego się z dwóch części; albo litery "S" wskazującej, że opakowanie przeznaczone jest do przewozu materiałów stałych lub opakowań wewnętrznych, albo wartości ciśnienia próbnego zaokrąglonej w dół do 10 kPa dla opakowań do materiałów ciekłych (innych niż opakowanie kombinowane), które przeszły z wynikiem pozytywnym próbę ciśnieniową hydrauliczną; dwóch ostatnich cyfr roku produkcji opakowania. Opakowania typów 1H i 3H, powinny być ponadto oznakowane miesiącem produkcji, które może być umieszczone w innym miejscu niż pozostałe znaki.
W sprawie niniejszej bezsprzecznie zarówno opakowania wewnętrzne jak i zewnętrzne takich oznaczeń nie posiadały. Zatem zaistniała podstawa do wymierzenia kary pieniężnej również i za tę nieprawidłowość – przewóz towaru niebezpiecznego w niecertyfikowanym opakowaniu. Przy czym zasadnie organ wskazuje, że w tym wypadku wyłączenia z działu 3.4 załącznika A do umowy ADR nie mają zastosowania, gdyż nie zostały spełnione warunki tam wskazane. Stosownie do zapisu 3.4.1 przepisy niniejszego działu mają zastosowanie do przewozu towarów niebezpiecznych niektórych klas, zapakowanych w ilościach ograniczonych. Odpowiedni limit ilościowy dla opakowania wewnętrznego lub przedmiotu jest podany dla każdego materiału w kolumnie (7a) w tabeli A w dziale 3.2. Ponadto, w kolumnie tej limit ilościowy "0" wskazany jest dla każdej pozycji niedopuszczonej do przewozu, zgodnie z niniejszym działem.". Dla azotanu potasu, klasa 5.1, przewidziano w tabeli ilości ograniczone: 5 kg. A zatem dla ww. towaru niebezpiecznego maksymalna pojemność opakowania wewnętrznego nie może przekroczyć 5 kg. Jednakże dział 3.4 zawiera dalsze wymogi. A mianowicie, towary niebezpieczne powinny być zapakowane wyłącznie w opakowania wewnętrzne umieszczone w odpowiednich opakowaniach zewnętrznych. Mogą być stosowane opakowania pośrednie. Ponadto, w odniesieniu do przedmiotów podklasy 1.4, grupy zgodności S, przepisy rozdziału 4.1.5 powinny być w pełni spełnione. Stosowanie opakowań wewnętrznych nie jest konieczne dla przewozu przedmiotów takich, jak: aerozole lub "naczynia, małe, zawierające gaz". Całkowita masa brutto sztuki przesyłki nie powinna przekraczać 30 kg – postanowienie 3.4.2. Z powyższego wynika, że całkowita masa brutto sztuki przesyłki nie może przekraczać 30 kg. Sztuka przesyłki oznacza końcowy produkt operacji pakowania składający się m.in. z opakowania lub opakowania dużego, wraz z zawartością, który jest przygotowywany do wysyłki (zob. definicja zawarta w dziale 1.2). Natomiast w sprawie przewożony towar był zapakowany w opakowania, których całkowita masa sztuki przesyłki wynosiła 500 kg. W tej sytuacji Sąd przychylił się do stanowiska organu, że wyłączenie określone w dziale 3.4 załącznika A do umowy ADR nie miało w sprawie zastosowania.
Mając na uwadze powyższe Sąd nie podzielił zarzutu skargi sformułowanego w punkcie 10 petitum skargi.
Stosownie do treści art. 109 ust. 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, "Nie nakłada się kary pieniężnej, o której mowa w art. 107 i art. 108, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że odpowiednio uczestnik przewozu lub podmiot prowadzący kursy nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek działania osób trzecich lub wskutek zdarzeń i okoliczności, którym podmiot nie mógł zapobiec, albo 2) za stwierdzone naruszenie, na odpowiednio uczestnika przewozu lub podmiot prowadzący kursy została nałożona kara przez inny uprawniony organ.".
Zarzucając organowi naruszenie ww. przepisu Strona podniosła, że jako przewoźnik nie miała wpływu na stwierdzone naruszenia, gdyż dbałość o prawidłowe zapakowanie towaru obciąża nadawcę. Stanowisko Spółki, że dbałość o prawidłowe zapakowanie towaru obciąża nadawcę jest trafne. Wynika to z zapisu 1.4.2.1.1, zgodnie z którym nadawca towarów niebezpiecznych zobowiązany jest dostarczyć do przewozu tylko takie przesyłki, które spełniają wymagania ADR. W zakresie podanym w 1.4.1, powinien w szczególności: (c) używać wyłącznie opakowań, DPPL oraz cystern, które są dopuszczone i odpowiednie do przewozu danych materiałów oraz posiadają znaki wymagane przez ADR czy (d) stosować się do wymagań dotyczących sposobów nadania i ograniczeń wysyłkowych. Jednakże – wbrew twierdzeniom skargi – nie zwalnia to z odpowiedzialności przewoźnika. Wynika to z zapisu 1.4.2.2.1 załącznika A do umowy ADR, gdzie wskazano, że odpowiednio do zakresu podanego w 1.4.1, przewoźnik powinien w szczególności m.in. (c) upewnić się wzrokowo, czy pojazdy i ładunek nie mają oczywistych wad oraz czy nie występują wycieki lub nieszczelności, braki w wyposażeniu, itp. Stwierdzone naruszenia spowodowane było zatem brakiem dochowania należytej staranności podczas przewozu towaru. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 czerwca 2023 r. II GSK 433/20, kierowca pojazdu jako osoba reprezentująca przewoźnika powinien dokładnie sprawdzić, czy jakość, sposób zabezpieczenia, rodzaj i ilość towaru, wpisane w dokumentach przewozowych odpowiadają załadowanemu na pojazd towarowi, a nie polegać na oświadczeniu nadawcy. Nadto, w przypadku podanym w 1.4.2.2.1 (c), przewoźnik może polegać na informacjach potwierdzonych w "certyfikacie pakowania kontenera/pojazdu" dostarczonym zgodnie 5.4.2 (zob. 1.4.2.2.2 załącznik A do umowy ADR). Stanowisko Spółki, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, nie zasługuje na uwzględnienie. Zauważyć bowiem należy, że stwierdzone nieprawidłowości można było dostrzec wzrokowo, bez głębszego badania opakowań. Zaś w sytuacji gdy podczas wykonywania czynności o których mowa w 1.4.2.2.1 załącznika A do umowy ADR, przewoźnik stwierdzi naruszenie wymagań ADR, to nie powinien rozpoczynać przewozu do czasu usunięcia stwierdzonych naruszeń. A zatem nie ulega wątpliwości, że przedmiotowych naruszeń można było uniknąć. W tej sytuacji twierdzenie Spółki, że jako przewoźnik nie miała wpływu na powstanie naruszenia nie zostało przez Sąd podzielone. W konsekwencji zarzuty naruszenia przez organ art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy oraz art. 107 ust. 1 i 2 i ust. 4 pkt 1, art. 110 ust. 1 w powiązaniu z 1.4.2.2.1 załącznika A do umowy ADR (zarzuty sformułowane w punktach 7, 8, 5, 6, 4), oraz zarzuty sformułowany w punktach 9 i 11 petitum skargi, nie mogły zostać uwzględnione.
W ocenie Sądu, w sprawie nie zostały również naruszone przepisy postępowania, sformułowane w punktach 1-3 petitum skargi, tj. art. 6, 7, 8, 77 § 1, 107 § 1, 75 § 1, 78 § 1 k.p.a.
W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istniejącego w sprawie przez organ, stosownie do art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zaś art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego, organ administracji publicznej ocenia czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Zaś uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślić przy tym należy, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W postępowaniu prowadzonym przed organ administracji publicznej obowiązuje zasada otwartego katalogu środków dowodowych, dopuszczająca jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.). Stosownie zaś do treści art. 107 § 3 k.p.a. "Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.". Przepis art. 6 k.p.a. wskazuje, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.
W ocenie Sądu w sprawie stan faktyczny został ustalony prawidłowo. Istotne dla sprawy ustalenia faktyczne zostały poczynione na podstawie protokołu kontroli z dnia [...] sierpnia 2022 r., podpisanym również przez kierowcę, protokołu oględzin pojazdu, dokumentacji zdjęciowej oraz kopii okazanych przez kierowcę dokumentów. Podkreślić przy tym należy, że Spółka nie kwestionuje ustaleń faktycznych, które dały podstawę do stwierdzenia omawianych w sprawie naruszeń. Argumentacja skargi sprowadza się zaś do niepodzielenia stanowiska organu, że odpowiedzialność za powstałe naruszenia ponosi nadawca, a nie Spółka jako przewoźnik oraz iż w sprawie organ wadliwie ustalił niemożność zastosowania regulacji działu 3.4 załącznika A do umowy ADR. Zarówno odpowiedzialność Skarżącej jako przewoźnika jak i kwestia wyłączeń o których mowa we ww. dziale 3.4, zostały już omówione powyżej, zatem nie ma potrzeby ponownego przytaczania argumentacji w tym zakresie.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., zgodnie z którym "Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań." oraz art. 81 k.p.a. - "Okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2.", w ocenie Sądu, w sprawie nie doszło naruszenia ww. przepisów w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika, że Spółka została zawiadomiona o wszczęciu postępowania oraz o możliwości wzięcia w nim czynnego udziału i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przez organ I instancji. Z akt wynika także, że Spółka takowy czynny udział w sprawie wzięła (zob. stanowisko Spółki z 26.09.2022 r.). Wprawdzie z akt nie wynika, by GITD jako organ odwoławczy powiadomił Spółkę o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, jednakże zauważyć należy, że organ ten nie zgromadził żadnych nowych dowodów. W orzecznictwie wskazuje się jednolicie, że niezawiadomienie Strony, zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., nie oznacza, że wydana decyzja automatycznie będzie musiała zostać uchylona w trybie sądowej kontroli. Dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z 23.11.2023 r. II OSK 563/21). W sprawie oprócz postawienia zarzutu naruszenia przez organ art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. Spółka nie wskazała na żadne czynności, których na skutek uchybienia organu, nie mogła dokonać. W tej sytuacji ww. zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie.
Podsumowując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego w sposób który miałby wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i naruszeń dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd nie dopatrzył się także naruszeń prawa wskazanych w skardze. A zatem wobec braku podstaw do zastosowania art. 145 § 1 p.p.s.a., w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.