VI SA/Wa 365/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-04-13
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo jazdywtórnik prawa jazdyzakaz prowadzenia pojazdówkodeks karnyprawo o ruchu drogowymzasada niedziałania prawa wstecztermin wykonania karydecyzja administracyjnasamorządowe kolegium odwoławczewojewódzki sąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą wydania wtórnika prawa jazdy, uznając, że zakaz prowadzenia pojazdów rozpoczął bieg z chwilą uprawomocnienia się wyroku, a nie od daty zwrotu dokumentu.

Skarżący W. K. domagał się wydania wtórnika prawa jazdy, jednak organ odmówił, powołując się na nie wykonany dwuletni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Organ odwoławczy dwukrotnie zmieniał stanowisko, ostatecznie utrzymując odmowę, stosując przepisy nieobowiązujące w dacie wyroku skazującego. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że zakaz prowadzenia pojazdów rozpoczął bieg z chwilą uprawomocnienia się wyroku, a przepisy dotyczące obowiązku zwrotu dokumentu prawa jazdy nie mogły być stosowane wstecz.

Sprawa dotyczyła wniosku W. K. o wydanie wtórnika prawa jazdy kategorii B. Prezydent odmówił wydania dokumentu, powołując się na nie wykonany dwuletni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony wyrokiem z 1996 roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze początkowo uchyliło tę decyzję, uznając, że zakaz rozpoczął bieg z datą uprawomocnienia się wyroku, ponieważ przepisy nie uzależniały wówczas jego biegu od zwrotu dokumentu. Jednak w kolejnej decyzji SKO utrzymało odmowę, stosując art. 43 § 3 Kodeksu karnego, który stanowi, że zakaz nie biegnie do chwili zwrotu prawa jazdy. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, podkreślając, że organy administracji muszą działać na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia prawnego. W ocenie Sądu, zakaz prowadzenia pojazdów rozpoczął bieg z dniem uprawomocnienia się wyroku w 1996 roku, a przepisy wprowadzające obowiązek zwrotu dokumentu prawa jazdy i uzależniające od tego bieg zakazu nie mogły być stosowane wstecz. Sąd wskazał również na nieprawidłowe zastosowanie przepisów wykonawczych do Prawa o ruchu drogowym, które straciły moc obowiązującą przed złożeniem wniosku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczony na podstawie przepisów Kodeksu karnego obowiązujących przed 1998 r. rozpoczyna bieg z chwilą uprawomocnienia się wyroku, a przepisy późniejsze, uzależniające bieg zakazu od zwrotu dokumentu prawa jazdy, nie mogą być stosowane wstecz.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dacie zdarzenia prawnego. W dacie uprawomocnienia się wyroku skazującego skarżącego, przepisy nie uzależniały biegu zakazu prowadzenia pojazdów od zwrotu dokumentu prawa jazdy. Zastosowanie późniejszych przepisów, wprowadzających taki wymóg, naruszałoby zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

k.k. art. 43 § § 1

Kodeks Karny

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § §1 pkt 1 lit. "a i c"

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 200

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.k. art. 43 § § 3

Kodeks Karny

Sąd uznał za błędne stosowanie tego przepisu wstecz.

dKK art. 83 § § 4

Kodeks Karny

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie uprawnień do kierowania pojazdami art. 7 § ust. 1 lit. d, ust. 4

Sąd uznał, że przepis ten stracił moc obowiązującą.

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym art. 3 § § 1-3

Ustawa Prawo o ruchu drogowym art. 90 § ust. 6

Ustawa Prawo o ruchu drogowym art. 88 § ust. 1 pkt 2 lit. b

Ustawa o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw art. 15 § ust. 2

k.p.a. art. 107 § § 1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 140

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczony na podstawie przepisów Kodeksu karnego obowiązujących przed 1998 r. rozpoczął bieg z chwilą uprawomocnienia się wyroku, a nie od daty zwrotu dokumentu prawa jazdy. Przepisy późniejsze, uzależniające bieg zakazu od zwrotu dokumentu prawa jazdy, nie mogą być stosowane wstecz. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, powoływane przez organy, straciło moc obowiązującą przed datą złożenia wniosku i wydania decyzji.

Godne uwagi sformułowania

organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa do chwili zwrotu prawa jazdy nie biegnie orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kara za przestępstwo musi być określona i przewidziana we wcześniej wydanej ustawie

Skład orzekający

Grażyna Śliwińska

sprawozdawca

Magdalena Bosakirska

członek

Zdzisław Romanowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) w kontekście stosowania przepisów prawa karnego i administracyjnego, zwłaszcza w sprawach dotyczących uprawnień do kierowania pojazdami."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami Kodeksu karnego i Prawa o ruchu drogowym obowiązującymi w określonym okresie historycznym. Może wymagać analizy w kontekście ewentualnych późniejszych zmian legislacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe stosowanie przepisów prawa w czasie i jak organy administracji mogą popełniać błędy, stosując przepisy wstecz. Jest to przykład ważnej zasady prawnej w praktyce.

Czy można karać wstecz? Sąd wyjaśnia, dlaczego organy nie mogą stosować przepisów, które weszły w życie po popełnieniu czynu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 365/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-04-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-02-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grażyna Śliwińska /sprawozdawca/
Magdalena Bosakirska
Zdzisław Romanowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2005r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania wtórnika prawa jazdy kategorii B 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego W. K. kwotę 455 (czterysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2005r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] odmawiającą panu W. K. wydania wtórnika prawa jazdy kat. B, zatrzymującą mu prawo jazdy i zobowiązującą do bezzwłocznego zwrotu dokumentu.
Jako podstawę prawną wskazało art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 127§ 2 kpa oraz wskazane przez organ I instancji art. 43 § 1, art. 83 § 4 ustawy z dnia 19 kwietnia 1969r. Kodeks Karny ze zmianami obowiązującymi na dzień 2 sierpnia 1996r. oraz § 7 ust. 1 lit. d, ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U.Nr 150 z 2001r. poz.1680).
Podstawę faktyczną stanowiły następujące ustalenia:
Pan W. K. w dniu [...] czerwca 2005 r. złożył wniosek o wydanie wtórnika prawa jazdy z powodu zmiany danych.
Weryfikując akta kierowcy, organ stwierdził, że pan W. K. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział Karny sygn. akt [...] i ukarany karą dodatkową w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 2 lat. Wyrok ten uprawomocnił się [...] sierpnia 1996r.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] Prezydent W. odmówił wydania wtórnika prawa jazdy kategorii "B" Panu W. K. do czasu poddania się wyrokowi Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział Karny sygn. akt [...], ponieważ wyrok do tej pory nie został wykonany. Odmowa wydania uprawnienia do kierowania pojazdami została uzasadniona obowiązkiem zwrotu prawa jazdy w celu odbycia kary 24 miesięcy zakazu prowadzenia pojazdów oraz poddania się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje, co wynika z treści art. 43 § 3 kk.
Na skutek odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] orzeczeniem z dnia 30 sierpnia 2005 r. sygn. akt [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości, a sprawę przekazało do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Uznało za nieuzasadnione stwierdzenie organu pierwszej instancji, iż wyrok Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział Karny sygn. akt [...] orzeczony wobec Pana K. nie został do chwili obecnej wykonany. Ocenił, że organ I instancji bezpodstawnie przyjął do oceny sytuacji prawnej przepis prawa nieobowiązujący w dacie orzekania w sprawie karnej sygn. akt [...] stwierdzając, że należy oceniać sytuację według przepisów obowiązujących w tej dacie. Przepisy wówczas obowiązujące nie uzależniały rozpoczęcia biegu orzeczonej kary dodatkowej w postaci zakazu prowadzenia pojazdów, od zdania dokumentu prawa jazdy, nie było bowiem odpowiednika art. 43 § 3 k.k. który wszedł w życie, co podniesiono w odwołaniu - w dniu 1 stycznia 1998r. wraz z nowym Kodeksem Karnym.
Oznacza to, że bieg terminu kary orzeczonego przedmiotowym wyrokiem karnym, 2-letniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych należy liczyć od daty uprawomocnienia się wyroku, co oznacza, że kara została wykonana w okresie 2 lat od dnia 02.08.1996r.
Ponownie rozpoznając wniosek Pana K., Prezydent W. nie podzielił poglądu organu odwoławczego i decyzją z dnia [...] września 2005 r. odmówił wydania wtórnika prawa jazdy kategorii "B" Panu W. K. do czasu poddania się wyrokowi Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział Karny sygn. akt [...] oraz dodatkowo wydał decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy i zobowiązał do bezzwłocznego zwrotu dokumentu.
W uzasadnieniu wskazał, że w dniu [...] października 1996 r. Sąd przesłał wyrok wraz z pismem przewodnim do Wydziału Komunikacji [...] celem wykonania kary dodatkowej w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Sąd nie określił daty początkowej i końcowej trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, gdyż pan W. K. był w posiadaniu prawa jazdy. Pomimo wielokrotnych wezwań nie zwrócił prawa jazdy, a kara zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych nie została wykonana.
Na skutek odwołania, w którym strona zarzucała naruszenie przez organ pierwszej instancji art. 83 § 4 dawnego kodeksu karnego (dKK) oraz rażące naruszenie art. 9 § 2 KKW poprzez jego niezastosowanie - Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji są prawidłowe. Wykonanie kary zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wiąże się w sposób oczywisty ze zwrotem dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu. Powołało się na zasadę wyrażoną w obecnie obowiązującym art. 43 § 3 KK, iż do chwili zwrotu prawa jazdy nie biegnie orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych.
Przyznało, iż wprawdzie w dacie wydania wyroku Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] kwietnia 1996 r. sygn. akt [...], utrzymanego w mocy przez Sąd Wojewódzki w [...] w [...] Wydziale Karnym sygn. akt [...] wyrokiem z dnia [...] sierpnia 1996 r. nie obowiązywał jeszcze wyżej wymieniony przepis, niemniej jednak treść tego przepisu powinna stanowić wskazówkę interpretacyjną co do zasady wykonywania kary dodatkowej zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczonej pod rządami dawnego kodeksu karnego (dKK). Uznanie odmiennego poglądu, prezentowanego w odwołaniu prowadziłoby do akceptacji sytuacji, w której skazany na karę dodatkową zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych unika kary nie zwracając prawa jazdy, pomimo wezwania właściwego organu. Zarzuty odwołania na temat zastosowania przez organ pierwszej instancji w podstawie prawnej decyzji przepisu art. 83 § 4 dKK uznał za bezprzedmiotowe, skoro przepis ten przewidujący zaliczenie okresu zatrzymania prawa jazdy na poczet orzeczonej kary nie został zastosowany.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pan W. K. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 43 dKK poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż okres kary dodatkowej nie biegnie w przypadku nie zwrócenia dokumentu prawa jazdy, naruszenie przepisów postępowania – art. 104 § 2 kpa w zw. z art. 140 kpa poprzez nie rozstrzygnięcie sprawy co do istoty przez SKO w zakresie naruszenia przez organ I instancji art. 83 § 4 dKK - domagał się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Wskazywał w uzasadnieniu, że wbrew poglądowi organu nałożenie na niego kary dodatkowej w chwili uprawomocnienia wyroku nie wiązało się z obowiązkiem zwrotu dokumentu prawa jazdy, lecz zakazem prawnym sui-generis. Stosując zasady prawa karnego organ powinien stosować reguły interpretacyjne z niego wynikające, m.in. poprzez niedopuszczalność stosowania analogii na niekorzyść oskarżonego, nie działanie ustawy karnej wstecz, kara za przestępstwo musi być określona i przewidziana we wcześniej wydanej ustawie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. (Dz.U.02.153.1269) Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U.02.153.1270) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Innymi słowy wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podkreślić należy, że orzekając dwukrotnie w niniejszej sprawie organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaprezentował dwa odmienne merytorycznie i skrajne stanowiska w zakresie stosowania prawa, przy czym rozbieżność ta dotyczy stosowania przepisów prawa karnego.
O ile Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w swojej pierwszej decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. - zgodnie z obowiązującym prawem - stwierdziło, że należy ocenić stan faktyczno-prawny według przepisów obowiązujących w dacie orzekania w sprawie karnej sygn. akt [...], a one nie uzależniały rozpoczęcia biegu orzeczonej kary dodatkowej w postaci zakazu prowadzenia pojazdów od zdania dokumentu prawa jazdy - nie było bowiem odpowiednika art. 43 § 3 k.k., który wszedł w życie w dniu 1 stycznia 1998r. i z tego powodu uchyliło decyzję organu I instancji do ponownego rozpatrzenia, o tyle - w swojej drugiej decyzji z dnia 7 grudnia 2005r. – wbrew prawu - zastosowało jako podstawę prawną wydanej decyzji obecnie obowiązujący przepis art. 43 § 3 Kodeksu karnego stanowiący, iż do chwili zwrotu prawa jazdy nie biegnie orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. W świetle motywów uzasadnienia usprawiedliwieniem dla zastosowania prawa wstecz przez organ I i II instancji – już po ponownym rozpoznaniu sprawy – "była niemożność zaakceptowania sytuacji, w której skazany na karę dodatkową zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych unika kary nie zwracając prawa jazdy".
W ocenie Sądu takie działanie organu jest nie uprawnione, bowiem organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa). Chodzi tu o przepisy prawa powszechnie obowiązującego i oznacza działanie w oparciu o obowiązującą normę prawną, prawidłowe ustalenie znaczenia tej normy, niewadliwe dokonanie subsumcji oraz prawidłowe ustalenie następstw prawnych. Dotyczy to zastosowania zarówno normy prawa materialnego, jak i normy prawa procesowego. (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 2001.01.24, II SA 55/00 LEX nr 75523).
Podnieść należy, że pozostaje poza sporem, że w dniu 2 sierpnia 1996r. uprawomocnił się skazujący wyrok Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział Karny sygn. akt [...] na mocy którego skarżący, pan W. K. został ukarany karą dodatkową w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 2 lat. Wyrok nie nakazywał panu K. zwrotu dokumentu prawa jazdy, bowiem kara wymierzona została na gruncie art. 43 § 1 dawnego kodeksu karnego. Ówcześnie obowiązujące przepisy prawa karnego nie regulowały kwestii obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu i nie stanowiły, że do chwili wykonania takiego obowiązku okres na który orzeczono zakaz nie biegnie, tak jak to reguluje obecnie art. 43 § 3 KK. Brak takiej regulacji w poprzednio obowiązującym kodeksie karnym i brak zapisu obowiązku w wyroku - czyni bezpodstawnym zarzut, że skarżący unika kary poprzez nie zwracanie prawa jazdy. Wspomnieć przy tym należy, że organ po otrzymaniu kopii prawomocnego wyroku Sądu wysyłał w 1997r. do skarżącego pisma wyłącznie wzywające go do stawienia się w referacie praw jazdy celem złożenia wyjaśnienia .
Należy podzielić pogląd pełnomocnika skarżącego, iż nałożenie kary dodatkowej w chwili uprawomocnienia wyroku nie wiązało się z obowiązkiem zwrotu dokumentu prawa jazdy, lecz zakazem prawnym sui-generis.
Nie oznaczało to jednak, że po uprawomocnieniu się wyroku skazany mógł prowadzić pojazdy mechaniczne i korzystać z uprawnienia jakim jest prawo jazdy. Przeciwnie - oznaczało to, że z chwilą uprawomocnienia się wyroku biegnie dwuletni okres orzeczonej kary dodatkowej, w której skazany na tę dolegliwość nie mógł kierować pojazdami mechanicznymi.
Mimo, że okres ten upłynął z dniem 3 sierpnia 1998r., to drugą dolegliwością wynikającą z tego wyroku - dla skazanego na karę dodatkową zakazu prowadzenia pojazdów w okresie 2 lat było – przewidziane w ówcześnie obowiązującej ustawie z dnia 1 lutego 1983r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.92.11.41 - j.t.), de facto – pozbawienie skazanego uprawnienia do kierowania pojazdami poprzez utratę dotychczasowych kwalifikacji.
Wskazać bowiem należy, że przepisy art. 90 ust. 6 i art. 88 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy Prawo o ruchu drogowym – (obowiązujące do 1 stycznia 1988r.) stanowiły podstawę do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy do czasu sprawdzenia kwalifikacji kierowcy, jeżeli był on pozbawiony prawa jazdy na okres dłuższy niż rok. Innymi słowy, w konsekwencji orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres dłuższy niż rok, kierowca był pozbawiony prawa jazdy.
Nie chodziło tu zatem o fizyczną utratę prawa jazdy w postaci dokumentu, lecz o pozbawienie prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych i możliwości posługiwania się dokumentem prawa jazdy - wskutek wydania przez sąd orzeczenia przewidzianego prawem. (podobnie wyrok NSA w Warszawie 1998.05.25, II SA 437/98, LEX nr 1674). Tenże NSA w wyroku 1998.02.24 sygn. II SA 1621/97 (LEX nr 41667) także stwierdził, że art. 88 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. z 1992 r. Nr 11, poz. 41 z późn. zm.) stanowi, że sprawdzeniu kwalifikacji podlegają osoby ubiegające się o zwrot prawa jazdy, którego kierowca był pozbawiony na okres dłuższy niż rok. Taki długi okres przerwy w prowadzeniu pojazdów mechanicznych wymaga niewątpliwie sprawdzenia kwalifikacji kierowcy i na tym polega istota wskazanego artykułu umieszczonego w dziale V ustawy, poświęconemu badaniu sprawności i sprawdzaniu kwalifikacji do kierowania pojazdami. Z użytego w omawianym przepisie sformułowania "podlegają" wynika, że decyzje podejmowane na podstawie art. 90 ust. 6 w zw. z art. 88 Prawa o ruchu drogowym nie zostały pozostawione uznaniu organu orzekającego, lecz mają charakter rozstrzygnięć związanych.
Bezspornym jest, że od 1 stycznia 1998r. zmieniły się przepisy zarówno ustawy kodeks karny jak i ustawy prawo o ruchu drogowym. W żadnym wypadku ustawodawca nie przewidział możliwości stosowania – przez organ administracji państwowej - po prawomocnym skazującym wyroku sądu stosowania nowych przepisów prawa karnego z naruszeniem zasady lex retro non agit.
Wprawdzie zgodnie z zasadą wyprowadzoną w orzecznictwie na gruncie art. 6 w zw. z art. 138 kpa, organ administracji publicznej wydając decyzję administracyjną, stosuje przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu wydania decyzji, jednakże z uwzględnieniem koniecznych wyjątków (np. wyrok NSA z dnia 7 lipca 1988 r. IV SA 451/88, GAP 1988, nr 22, s. 43; wyrok NSA z dnia 7 września 1994 r. III SA 1111/93, ONSA 1995, nr 3, poz. 120; wyrok NSA z dnia 24 lutego 1992 r. II SA 49/92, niepublikowany).
W sytuacji, kiedy pomiędzy datą nawiązania stosunku administracyjnoprawnego, a datą wydania decyzji, nie miały miejsca zmiany przepisów prawa - stosowanie prawa nie budzi wątpliwości. Natomiast, jeżeli zdarzenie prawne miało miejsce pod rządami innych przepisów prawnych niż te, które obowiązują w dacie wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie, w przypadku braku przepisów przejściowych, powstają wymagające rozstrzygnięcia wątpliwości interpretacyjne co do tego, jakie przepisy prawa materialnego powinny mieć zastosowanie w sprawie.
W niniejszej sprawie stosunek administracyjnoprawny pomiędzy skarżącym, a organem administracji publicznej nawiązał się w dacie uprawomocnienia się wyroku karnego orzekającego karę dodatkową, ponieważ ten moment wyznaczał treść obowiązku administracyjnoprawnego strony: zakazu prowadzenia pojazdów na okres 2 lat, którego skutkiem była utrata uprawnienia do ich prowadzenia. Decyzja administracyjna miała natomiast tylko potwierdzać ten obowiązek lub określać uprawnienia bądź ich utratę.
Przypomnieć przy tym należy, że w tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 28 września 1999 r. I SA/Wr 926/98 (OSP z 2000 r., nr 5, poz.83) zwrócono uwagę na zasadę uzależniającą to, jakie należy stosować przepisy od tego, czy w sprawie ma być wydana decyzja konstytutywna, czy też deklaratoryjna. W przypadku decyzji konstytutywnych – kształtujących stosunek administracyjnoprawny w chwili ich wydania, należy stosować przepisy obowiązujące w tej właśnie chwili (przepisy nowe), a w przypadku decyzji deklaratoryjnych – stwierdzających ukształtowanie się stosunku administracyjnoprawnego z mocy samego prawa we wcześniejszym okresie, stosować należy przepisy obowiązujące w chwili konkretyzacji tego stosunku, na mocy których doszło do powstania stosunku prawnego (przepisy poprzednie).
Organ administracji II instancji orzekając w niniejszej sprawie na podstawie nowych przepisów materialnego prawa karnego, które weszły w życie z dniem 1 maja 2004 r., bo w rzeczywistości taka jest podstawa prawna nałożenia obowiązku -naruszył zasadę lex retro non agit, która stanowi jeden z elementów zasady demokratycznego państwa prawnego, wyrażanej w art. 2 Konstytucji RP, a także zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa.
Doszło bowiem, w efekcie zastosowania nowych przepisów, do nałożenia na stronę skarżącą obowiązku, który nie był przewidziany w art. 43 § 1 dkk. Stosując nową normę prawa karnego organ de facto zastąpił sąd, bowiem art. 43 § 3 kk nakłada na sąd obowiązek orzeczenia o zwrocie dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu i stanowi, że do chwili wykonania tego obowiązku okres na który orzeczono zakaz nie biegnie.
Tę okoliczność zauważyło i wskazało SKO w poprzedniej swojej decyzji z dnia 30 sierpnia 2005r. uchylając wadliwą decyzję organu I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Na marginesie przyznać należy, że na gruncie zmienionych przepisów mogły pojawić się wątpliwości w stosowaniu prawa, skoro już SKO w [...] w decyzji z [...] nr [...] m.in. wyrażało pogląd, że jeżeli prawomocny wyrok nie zawiera postanowień co środków zapobiegawczych wymienionych w art. 276 kodeksu postępowania karnego (w związku z art. 413 § 2 kpk), to w żadnym innym postępowaniu (także administracyjnym) nie można tej kwestii uzupełnić.
Takim nieuprawnionym uzupełnieniem wyroku była wydana przez organ I instancji (przy ponownym rozpoznaniu sprawy wszczętej na wniosek strony) decyzja o zatrzymaniu tejże stronie prawa jazdy i obowiązku jego zwrotu jako wykonania wyroku - przy wadliwym zastosowaniu art. 43 § 3 kodeksu karnego. Rzeczywistą podstawą prawną wskazującą na obowiązek zwrotu prawa jazdy jest bowiem utrata kwalifikacji do prowadzenia pojazdów – co wyżej wskazano.
W rezultacie organ I instancji nie wskazał podstawy prawnej rozstrzygnięcia w tym zakresie i nie uczynił tego także organ odwoławczy, mimo iż odwołujący się zakwestionował pogląd organu I instancji zaprezentowany po ponownym rozpoznaniu sprawy. Brak wskazania rzeczywistej podstawy prawnej rozstrzygnięcia oznacza w sprawie niniejszej naruszenie zasad procesowych wyrażonych w 107 § 1 i 3 kpa i skutkuje uchyleniem decyzji, jako że wadliwość ta ma istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazać także należy, że wniosek o wydanie wtórnika prawa jazdy wpłynął do organu [...] czerwca 2005r., a zatem w czasie, kiedy powoływane przez obie instancje jako podstawa prawna rozstrzygnięcia - rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U.01.150.1680) zostało uchylone z dniem 6 marca 2004r.- na mocy ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452).
W świetle art. 15 ust. 2 tej ustawy - dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, 4 zachowały moc do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie dłużej niż przez okres 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, czyli do 28 września 2004r.
Zatem w dacie złożenia wniosku jak i wydania zaskarżonych decyzji powołane przepisy wykonawcze nie obowiązywały.
Mając na uwadze powyższe okoliczności organ odwoławczy ponownie rozpatrzy odwołanie z dnia [...] września 2005r. z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 138, 107 § 1 i 3 w zw. z art. 140 kpa., a w szczególności mając na uwadze, że na skutek orzeczonej wyrokiem sądu kary dodatkowej zakazu prowadzenia pojazdów odwołujący utracił uprawnienie do kierowania pojazdami.
Okoliczności te muszą być uwzględnione przy rozpoznaniu zarzutów odwołania i poddania kontroli instancyjnej przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji. W szczególności rozstrzygnięcie organu administracji nie może pominąć podstawy prawnej orzeczenia kary dodatkowej – art. 43 § 1 dawnego kodeksu karnego – mając na uwadze, że orzeczona wyrokiem sądu kara dodatkowa została wykonana.
Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "a i c" w zw. z art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U z 2002 r. Nr 153, poz 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI