VI SA/Wa 3643/23

VI SA/Wa 3643/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Marek Maliński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1, art. 134,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 95
art. 234 pkt 3, art. 192  ust. 1
Ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 8 § 1 , art. 189 d,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Asesor WSA Marek Maliński (spr.) Protokolant ref. staż. Klaudia Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi C. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 27 lutego 2023 r. nr [...], Komisja Nadzoru Finansowego (dalej: "organ", "KNF", "Komisja"), po rozpatrzeniu złożonego w dniu 16 listopada 2020 r. przez spółkę G.S.A. z siedzibą w W.(obecnie C. S.A., dalej: "Strona", "Spółka", "Skarżąca" lub "Zarządzający") wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymała w całości w mocy decyzję KNF z dnia 30 października 2020 r. nr [...] na mocy której cofnięto G. S.A. z siedzibą w W. zezwolenie udzielone decyzją Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 24 września 2012 r. nr: [...] na zarządzanie sekurytyzowanymi wierzytelnościami funduszu sekurytyzacyjnego oraz nałożono na G. S.A. z siedzibą w W. karę pieniężną w wysokości 50.000 zł (słownie: pięćdziesiąt tysięcy złotych) za wykonywanie działalności z przekroczeniem zakresu zezwolenia, naruszeniem zasad uczciwego obrotu oraz interesu uczestników funduszu sekurytyzacyjnego oraz za naruszenie:
1. art. 192a ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1523 z późn. zm.; dalej: "ustawa o funduszach inwestycyjnych"), poprzez prowadzenie działalności w zakresie zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami bez zachowania zasad uczciwego obrotu oraz w sposób nienależycie zabezpieczający interesy uczestników funduszy U.Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (dalej również: "Fundusz U." ), G. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (dalej również: "Fundusz G." ) , D. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (dalej również: "Fundusz D." ), U. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (dalej również: "Fundusz U." ) , A. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności (dalej również: "Fundusz A.") , A. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności [...] (dalej również: "Fundusz A."), G.Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (dalej również: "Fundusz G."), C.Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (dalej również: "Fundusz C."), G.Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty - obecnie: G. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (dalej: "Fundusz G." ), T. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty - obecnie L. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (dalej również: "Fundusz T."), T. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty - obecnie L. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (dalej również: "Fundusz T."), T. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty - obecnie L. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (dalej również: "Fundusz T."), T. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty - obecnie L. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (dalej również: "Fundusz T."), T. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty - obecnie L. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (dalej również: "Fundusz T."), T. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty - obecnie L. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (dalej również: "Fundusz T."), T. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty - obecnie L. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (dalej również: "Fundusz T."), O. Wierzytelności Detalicznych Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (dalej również: "Fundusz O. oraz
2. postanowień statutów funduszy: G., C., G., U., D..
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.
Postanowieniem z dnia 5 marca 2019 r. Komisja Nadzoru Finansowego wszczęła z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia sankcji administracyjnej na G. S.A. w restrukturyzacji z siedzibą w W. na podstawie art. 234 ustawy o funduszach inwestycyjnych, w związku z podejrzeniem naruszenia przez Spółkę zarządzającą sekurytyzowanyini wierzytelnościami funduszy sekurytyzacyjnych przepisów prawa lub statutów funduszy sekurytyzacyjnych zarządzanych przez S. S.A. (dalej "S."), T.S.A. (dalej "T.", obecnie L.S.A. dalej "L.") i A.S.A. (obecnie A. S.A. dalej "A.") oraz w związku z podejrzeniem wykonywania przez Spółkę działalności z naruszeniem zasad uczciwego obrotu oraz interesów uczestników funduszu sekurytyzacyjnego.
W trakcie prowadzonego postępowania Komisja pismem z dnia 28 czerwca 2019 r. zwróciła się do Spółki z wezwaniem do złożenia zeznań w charakterze Strony postępowania poprzez przedstawienie informacji na temat zawartych przez G. z S., L. oraz A. umów o zarządzanie portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych (dalej: "Umowy o zarządzanie"), wraz ze wszelkimi załącznikami, regulaminami oraz procedurami, stanowiącymi element umów o zarządzanie bądź służącymi ich wykonaniu. Spółka odpowiedziała na wezwanie Komisji, składając w dniu 31 lipca 2019 r. pisemne wyjaśnienia.
Następnie w piśmie z dnia 4 października 2019 r. Spółka złożyła dodatkowe wyjaśnienia, które w ocenie Strony miały istotne znaczenie dla podejmowanych przez KNF rozstrzygnięć. Dodatkowo w dniu 15 października 2020 r. Spółka złożyła wniosek w zakresie uzupełnienia materiału dowodowego zebranego w sprawie.
Pismem z dnia 24 września 2020 r. Strona została poinformowana o dokumentach włączonych do akt postępowania oraz o prawie do wglądu w akta sprawy. W dniu 2 października 2020 r. Spółka złożyła wniosek o przedłużenie terminu na zapoznanie się z aktami postępowania. W związku ze zgłoszonym przez G. wnioskiem, Komisja wyznaczyła ostateczny termin na zapoznanie się z aktami postępowania do dnia 15 października 2020 r.
Postanowieniem z dnia 24 września 2020 r. KNF rozszerzyła przedmiot postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie nałożenia sankcji administracyjnej na Spółkę. Rozszerzenie przedmiotu postępowania polegało na uzupełnieniu opisu stanu faktycznego poprzez dodanie N. TFI (w zakresie wynikającym wprost z protokołu kontroli Spółki) oraz dodaniu stanu opisanego w kwalifikacji prawnej zawartej w art. 234 ustawy o funduszach inwestycyjnych, czyli do dotychczasowego zarzutu podejrzenia wykonywania działalności z naruszeniem przepisów statutu funduszu sekurytyzacyjnego, z naruszeniem zasad uczciwego obrotu oraz interesów uczestników funduszu sekurytyzacyjnego dodano podejrzenie wykonywania działalności z przekroczeniem zakresu zezwolenia.
Decyzją z 30 października 2020 r. nr [...]na podstawie art. 234 pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych Komisja Nadzoru Finansowego cofnęła Spółce zezwolenie udzielone decyzją Komisji z dnia 24 września 2012 r. nr [...] na zarządzanie sekurytyzowanymi wierzytelnościami funduszu sekurytyzacyjnego oraz nałożyła na niego karę pieniężną w wysokości 50.000 zł (słownie: pięćdziesiąt tysięcy złotych) za wykonywanie działalności z przekroczeniem zakresu zezwolenia, naruszeniem zasad uczciwego obrotu oraz interesu uczestników funduszu sekurytyzacyjnego oraz za naruszenie: art. 192a ustawy o funduszach inwestycyjnych poprzez prowadzenie działalności w zakresie zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami bez zachowania zasad uczciwego obrotu oraz w sposób nienależycie zabezpieczający interesy uczestników poszczególnych funduszy oraz za naruszenie postanowień statutów poszczególnych funduszy.
W dniu 16 listopada 2020 r. do Komisji Nadzoru Finansowego drogą elektroniczną wpłynął wniosek Strony o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia 30 października 2020 r. nr [...]. Strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła, iż nie zgadza się z poczynionymi przez KNF ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy, wnioskami KNF wyciągniętymi z tych ustaleń, dokonaną przez KNF interpretacją przepisów prawa mającymi zastosowanie w przedmiotowej sprawie oraz z rodzajem zastosowanych sankcji administracyjnych. Strona dodatkowo zaskarżyła w całości postanowienie KNF z 24 września 2020 r. w przedmiocie rozszerzenia przedmiotu postępowania administracyjnego któremu zarzucono naruszenie art. 6 i 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej: "k.p.a."). W konsekwencji wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia o rozszerzeniu postępowania, a następnie o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Pismem z 3 czerwca 2022 r. Strona wniosła o uzupełnienie materiału dowodowego zebranego w trakcie postępowania i włączenie do akt postępowania zebranych w toku postępowania kontrolnego prowadzonego w Spółce zakończonego "Protokołem z Kontroli działalności wykonywanej przez G. S.A. w restrukturyzacji z siedzibą w W., przy ul. [...] [...]" (sygnatura [...] plików obejmujących magazyny poczty elektronicznej pracowników Spółki oraz w razie uwzględnienia powyższego żądania umożliwienia Spółce sporządzenia kopii nośników danych objętych żądaniem. Zawiadomieniem z dnia 18 sierpnia 2022 r. Komisja poinformowała Stronę o uwzględnieniu wniosku dowodowego i włączeniu do akt postępowania żądanych materiałów.
Następnie pismem z dnia 23 stycznia 2023 r. Strona poinformowała Komisję o podjęciu w dniu 20 stycznia 2023 r. przez Zarząd Spółki uchwały o przekazaniu przez Spółkę, w przypadku zmiany zaskarżone decyzji w zakresie nałożenia kary pieniężnej, środków pieniężnych w wysokości odpowiadającej karze nałożonej przez KNF na poczet wypłaty raty układowej oraz zwołaniu na dzień 26 stycznia 2023 r. Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy w celu podjęcia uchwały w sprawie działań maksymalizujących spłatę wierzytelności układowych. Spółka wniosła o włączenie do akt postępowania wskazanej uchwały Zarządu oraz uchwały Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy, jeżeli zostanie ona podjęta. Uwzględniając wniosek spółki o uzupełnienie materiału dowodowego Komisja włączyła do akt postępowania załączoną Uchwałę Zarządu oraz wskazaną uchwałę Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy.
Decyzją z dnia 27 lutego 2023 r. nr [...], Komisja Nadzoru Finansowego utrzymała w całości w mocy decyzję KNF z dnia 30 października 2020 r. nr [...].
W obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji KNF na wstępie przedstawił informacje dotyczące dotychczasowego postępowania oraz treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Następnie organ odniósł się do kwestii ustalonego w sprawie stanu faktycznego, w którym organ szczegółowo opisał zawarte przez Stronę umowy dotyczące zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami.
KNF wyjaśnił, że w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2017 r na podstawie zawartych z A., S., L. (poprzednio T.), N., S. S.A., O.S.A., A. S.A. oraz R.S.A. umów o zarządzanie sekurytyzowanymi wierzytelnościami G. zarządzał portfelami inwestycyjnymi 34 funduszy sekurytyzacyjnych. Jak wskazał KNF przedmiotowe postępowanie zainicjowano wskutek ustaleń po kontroli przeprowadzonej w G., S., A. i L., zakresem swym nie obejmowało wszystkich funduszy inwestycyjnych, których sekurytyzowanymi wierzytelnościami zarządzał G..
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił KNF na wyodrębnienie następujących grup funduszy sekurytyzacyjnych, których portfelami inwestycyjnymi zarządzał G.: 1) fundusze, których jedynym uczestnikiem był G. (fundusze wchodzące w skład grupy kapitałowej G.) - Fundusz U., Fundusz D., Fundusz G., Fundusz e. oraz Fundusz E.; 2) fundusze, których uczestnikami częściowo byli inwestorzy zewnętrzni i jednocześnie G. (wykazywane jako podmioty wchodzące w skład grupy kapitałowej G.) - T., T. Fundusz A. W., Fundusz O., Fundusz U. 2, Fundusz U. oraz Fundusz G.; 3) fundusze, których G. nie był uczestnikiem - Fundusz C., Fundusz G., Fundusz A., Fundusz A., Fundusz P. oraz Fundusz O..
Następnie w zaskarżonej decyzji KNF omówił szczegółowo przykładowe transakcje:1)transakcje sprzedaży portfeli wierzytelności zawarte pomiędzy Funduszem e. a Funduszem G. ("T."); 2) transakcje sprzedaży portfeli wierzytelności zawarte przez fundusze zarządzane przez A. określane jako transakcje techniczne ("T."); 3) transakcja sprzedaży części pakietu wierzytelności nr [...] zawarta pomiędzy Funduszem U. a Funduszem G. ("T.") 4) transakcje sprzedaży portfeli wierzytelności nr [...], [...], [...]zawarte w dniu 30 czerwca 2017 r. pomiędzy funduszem D. a G. ("T."); 5) transakcja sprzedaży części pakietu wierzytelności nr [...] zawarta pomiędzy Funduszem G. a Funduszem G. ("T."); 6) transakcja sprzedaży części pakietów wierzytelności nr [...], [...] zawarta w dniu 29 września 2017 r. pomiędzy U. a C. ("T."); 7) transakcja sprzedaży części pakietu wierzytelności nr [...] zawarta pomiędzy Funduszem U.a Funduszem C. ("[...]"); 8) transakcja sprzedaży pakietów wierzytelności nr [...],[...], [...], [...], zawarta w dniu 30 grudnia 2017 r. pomiędzy U. a G. ("T."); 9) transakcja sprzedaży portfeli wierzytelności nr [...], [...], [...] zawarta pomiędzy Funduszem D. a Funduszem C.("T."); 10) transakcja sprzedaży portfeli wierzytelności nr [...], [...], [...], zawarta pomiędzy Funduszem G. a Funduszem S. ("T."); 11) transakcje zawarte z Funduszem M. i Funduszem F. ("T.").
W dalszej kolejność KNF w zaskarżonej decyzji opisał szeroko udzielanie przez podmioty z grupy kapitałowej G. dłużnikom Funduszy U., A., A. oraz A. oraz dłużnikom Funduszu O. pożyczek rehabilitacyjnych, tzw. pożyczek "k.".
Następnie, organ przedstawił w zaskarżonej decyzji okoliczności związane z ustalaniem wartości portfeli wierzytelności wchodzących w wchodzących w skład Funduszu O. na poziomie odbiegającym od wartości godziwej, w tym wywieranie przez członków Zarządu G. wpływu na wartość portfeli wierzytelności Funduszu O.. W dalszej kolejności organ przedstawił ustalenia w zakresie niezrealizowania przez G. obowiązku wysyłania zawiadomień o przelewie portfeli wierzytelności dla portfeli Funduszu T..
Oceniając zgromadzony materiał dowodowy w sprawie organ stwierdził, że ustalenia poczynione w postępowaniu w I instancji zostały także potwierdzone na podstawie załączonego na wniosek Strony z dnia 3 czerwca 2022 r., materiału dowodowego w postaci zebranych w toku postępowania kontrolnego prowadzonego w Spółce zakończonego protokołem z kontroli G., plików obejmujących magazyny poczty elektronicznej pracowników Spółki. W zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego przeprowadzonego po wniesieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Komisja stwierdziła, że ustaliła stan faktyczny tożsamy ze stanem faktycznym ustalonym w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia 30 października 2020 r. W tym zakresie podkreślono, że ustalony przez Komisję stan faktyczny oraz stwierdzone naruszenia przepisów prawa są spójne ze stanowiskiem Strony zamieszczonym w pismach skierowanych do Komisji, tj. w piśmie z 31 sierpnia 2022 r. oraz w piśmie z 27 września 2022 r., które to pisma zostały włączone do akt postępowania.
Oceniając stan faktyczny zgromadzony w sprawie KNF odniósł się w pierwszej kolejności do przekroczenia przez G. zakresu zezwolenia organ stwierdził, że ustawa o funduszach inwestycyjnych nie precyzuje, jakie czynności faktyczne i prawne składają się na działania podejmowane w ramach zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami. Ustawa – zdaniem organu - wskazuje jedynie, iż czynności te są podejmowane w odniesieniu do sekurytyzowanych wierzytelności oraz puli wierzytelności zdefiniowanych w art. 2 pkt 30 oraz pkt 32 ustawy o funduszach inwestycyjnych. Zdaniem KNF w związku z brakiem ustawowego określenia zakresu czynności składających się na zarządzanie sekurytyzowanymi wierzytelnościami ich doprecyzowanie następuje w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego o udzielenie zezwolenia na zarządzanie sekurytyzowanymi wierzytelnościami.
Organ podkreśli, że prowadząc postępowanie w zakresie udzielenia zezwolenia szczególnej ocenie Komisja poddaje załączane do wniosku procedury dotyczące zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami, w tym procedury dotyczące zasad windykacji wierzytelności (dalej również: "Procedura") , które określają zakres prowadzonej działalności. W oparciu o załączoną do wniosku, wskazaną w art. 192 ust. 4 ustawy o funduszach inwestycyjnych dokumentację, w tym szczegółowo opisaną procedurę zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami organ nadzoru ocenia przesłanki wydania zezwolenia, w tym przesłankę rękojmi zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami zgodnie z zasadami uczciwego obrotu oraz w sposób należycie zabezpieczający interesy uczestników funduszu sekurytyzacyjnego. Zdaniem KNF należyte udokumentowanie procedur służy konkretyzacji świadczonych usług, a tym samym określa zakres zezwolenia. Dodatkowo organ wskazał, że ustawa o funduszach inwestycyjnych nie zawiera definicji czynności zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami, nie precyzuje, jakie czynności składają się na takie zarządzanie. W związku z powyższym kluczowe - zdaniem KNF - dla rozstrzygnięcia zakresu tego pojęcia są postanowienia dołączonej do wniosku o wydanie zezwolenia Procedury oraz zawartych umów z towarzystwami funduszy inwestycyjnych.
Zdaniem KNF analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji wskazuje, iż co do zasady zarządzane przez G. portfele wierzytelności charakteryzowała niska wartość odzysków. Odbiegała ona w sposób znaczący od prognozowanych wartości odzysków przyjętych przy pierwotnym nabyciu portfela, a dodatkowo poziom wykonania prognoz pierwotnych ulegał systematycznemu zmniejszaniu. Niska wartość odzysków związana była z niską efektywnością i skutecznością działań o charakterze windykacyjnym (ściągania należności od dłużników Funduszy) podejmowanych przez G. Niski poziom skuteczności działań windykacyjnych podejmowanych przez G., powinien – w ocenie KNF - również skutkować obniżeniem wyceny wartości portfeli wierzytelności wchodzących w skład aktywów Funduszy.
Następnie organ wskazał, że ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje, iż w związku z niskimi odzyskami G. podejmował działania służące utrzymaniu bądź zwiększeniu wyceny portfeli wierzytelności pomimo braku efektywnej ich windykacji. Działania te nie były przewidziane przepisami prawa, postanowieniami Procedury, ani postanowieniami zawartych umów o zarządzanie. Działania te - w ocenie KNF - polegały na: 1) zawieraniu umów sprzedaży oraz zakupu portfeli wierzytelności pomiędzy Funduszami, w celu wpływu na wynik, 2) udzielaniu pożyczek "koniczynka", 3) zwrotnym nabywaniu uprzednio sprzedanych portfeli wierzytelności (tzw. transakcje bumerang).
Następnie KNF wskazał, że transakcje zawierania umów sprzedaży oraz zakupu portfeli wierzytelności pomiędzy Funduszami w większości przypadków przebiegały według powtarzającego się schematu. Fundusze zarządzane przez G. wchodzące w skład grupy kapitałowej G. sprzedawały innym Funduszom zarządzanym przez G. niewchodzącym w skład grupy kapitałowej G. portfele wierzytelności po znacznie zawyżonych w stosunku do wartości godziwej portfeli cenach. Przykładami takich transakcji są Transakcje nr [...].
W większości przypadków - w ocenie KNF - nie było możliwe ustalenie sposobu kalkulacji ceny sprzedaży danego portfela wierzytelności. W szczególności z dokumentacji inwestycyjnej w żaden sposób nie wynikał sposób ustalenia wartości ceny sprzedaży portfela wierzytelności. W przypadku omawianych transakcji przygotowana przez pracowników G. dokumentacja inwestycyjna nie odzwierciedlała rzeczywistego przebiegu procesu decyzyjnego w zakresie sprzedaży portfeli. W szczególności rekomendacje nabycia nie zawierały informacji w zakresie dotychczasowych wyników windykacji portfeli będących przedmiotem planowanych transakcji, w tym w odniesieniu do faktycznych wartości kosztów windykacji oraz przepływów pieniężnych, pomimo że portfele będące przedmiotem transakcji były obsługiwane przez G..
Zamiast faktycznych wyników stosowano – zdaniem KNF - portfele referencyjne (benchmarki). W rozważanych przypadkach ceny sprzedaży poszczególnych portfeli wierzytelności zostały ustalone w oparciu o prognozowane na podstawie benchmarku odzyski oraz przepływy pieniężne, a nie w oparciu o posiadane przez G. informacje o rzeczywistych wynikach portfeli. Tym samym ceny sprzedaży oraz nabycia poszczególnych portfeli wierzytelności zostały ustalone w oderwaniu od zasad ustalonych w Procedurze oraz w zawartych umowach o zarządzanie. Jednocześnie rekomendacje nabycia, rekomendacje zbycia, analizy przedinwestycyjnej oraz inne dokumenty dotyczące sprzedaży portfeli wierzytelności nie zawierały informacji identyfikujących portfel będący przedmiotem planowanej transakcji. Nie wskazywały oznaczenia numerycznego ani nazwy portfela stosowanego w ramach jego obsługi, co znacznie utrudniało identyfikację portfeli wierzytelności będących przedmiotem transakcji. W większości przypadków – zdaniem KNF - nie było możliwe ustalenie sposobu kalkulacji ceny sprzedaży danego portfela wierzytelności. W szczególności z dokumentacji inwestycyjnej w żaden sposób nie wynikał sposób ustalenia wartości ceny sprzedaży portfela wierzytelności.
Zdaniem organu powyższe wynikało z wpisywania cen sprzedaży ręcznie, bez zastosowania odpowiedniej formuły. Ponadto w dokumentach inwestycyjnych dotyczących kalkulacji ceny posługiwano się sformułowaniem "hybryda" wraz z określoną liczbą np. hybryda 22, hybryda 3,07, hybryda 1,0, co w świetle zgromadzonego materiału, wiązało się z przemnożeniem określonych danych dotyczących windykacji polubownej i sądowej przez współczynnik liczbowy i tym samym zawyżeniem odzysków dla danego portfela wierzytelności.
W przypadku większości transakcji sprzedaży portfeli wierzytelności dochodziło – w ocenie KNF - do sprzedaży portfela po cenie znacznie przekraczającej wartość godziwą portfela wierzytelności. W ramach opisanych umów przelewu wierzytelności standardem stało się realizowanie transakcji po cenie zawyżonej w stosunku do wartości księgowej tych aktywów wykazywanej przez fundusze będące stroną sprzedającą przedmiotowe portfele wierzytelności. Wśród zawieranych transakcji zdarzały się transakcje, w których cena sprzedaży danego portfela była ustalana odgórnie przez członków zarządu G. (Transakcja nr 4, Transakcja nr 5). Ponadto G. pełniąc funkcję podmiotu zarządzającego portfelami inwestycyjnymi funduszy będących stronami umowy przelewu wierzytelności wykorzystywał pełnioną przez siebie rolę do realizacji własnych interesów majątkowych. Transakcje te były bowiem zawierane na warunkach korzystnych jedynie dla funduszy, w których G. posiadał 100% certyfikatów inwestycyjnych, co wiązało się z odnotowaniem przez te fundusze wyniku na sprzedaży na poziomie znacznie przekraczającym wartość godziwą sprzedawanych portfeli.
Zdaniem organu powyższe miało bezpośrednie przełożenie na wynik finansowy G.. Cele inwestycyjne funduszy wchodzących w skład grupy kapitałowej G. (funduszy sprzedających portfele wierzytelności w Transakcjach nr 3 - 10), na co wskazuje załączona do akt postępowania korespondencja prowadzona pomiędzy członkami zarządu G., powiązano bezpośrednio z celami ekonomicznymi spółki G., która starała się o uzyskanie, a następnie uzyskała, status spółki publicznej. Dodatkowo większość z opisanych powyżej transakcji sprzedaży portfeli wierzytelności przewidywała odroczony termin zapłaty ceny sprzedaży (bez ekwiwalentnego przepływu środków pieniężnych po zawarciu umowy przelewu wierzytelności). Odroczenie terminu płatności związane było z brakiem posiadania, w momencie zawierania transakcji, odpowiednich środków pieniężnych pozwalających na zapłatę ceny przez Fundusze nabywające portfele. Powyższa praktyka była niezgodna z zawartymi przez G. umowami o zarządzanie zgodnie z którymi, G. prowadząc proces inwestycyjny funduszu miał obowiązek uwzględnić możliwości finansowania Funduszu, a w szczególności poziom aktywów płynnych Funduszu, przy uwzględnieniu jego istniejących i przyszłych zobowiązań (§ 2 ust. 17 Umowy G., oraz § 2 ust. 17 Umowy C.).
Zdaniem KNF cena sprzedaży portfela znacząco przewyższała wartość godziwą portfela wierzytelności będącego przedmiotem transakcji, stanowiąc w przypadku poszczególnych transakcji odpowiednio 465,16% wartości godziwej portfela (Transakcja nr 3), 352,45% wartości godziwej portfela (Transakcja nr 5), 134,4% wartości godziwej portfela (Transakcja nr 7), 127,81% wartości godziwej portfela (Transakcja nr 9), 130% wartości godziwej portfela (Transakcja nr 10).
Dodatkowo organ wskazał, że z załączonej do akt postępowania korespondencji mailowej wynika, iż członkowie zarządu G. zwracali się do pracowników z poleceniem dokonania analizy poszczególnych obszarów ich działalności w celu wyszukania możliwości służących optymalizacji wyników w poszczególnych kwartałach 2017 r. I tak w mailu z marca 20017 r. członek zarządu – Pani B. S. zwróciła się do pracowników z poleceniem zgłaszania jej możliwości optymalizacyjnych do wyniku I Q 2017, który wchodzi do Prospektu IPO. Tożsame polecenie zostało zawarte w korespondencji z września 2017 r. oraz z grudnia 2017 r. W korespondencji z grudnia 2017 r. Pani A. P. zwrociła się do członków Zarządu G z prośbą o wskazanie funduszy, z którymi może bezzwłocznie podpisać umowy nabycia i zbycia wierzytelności. W odpowiedzi B. S. zwróciła się do członka zarządu Pana M. B. o wskazanie Funduszy do zawarcia transakcji. Odpowiadając M. B. zwrócił uwagę na konieczność omówienia sprawy, wstępnie wskazał Fundusz C., M. oraz S. i D.. Skutkiem powyższych działań było – zdaniem KNF - nabycie portfeli wierzytelności przez Fundusz C.i Fundusz G., których uczestnikiem był B. sp. z o.o. sp.k. oraz Fundusz S. w kwocie znacznie przewyższającą wartość godziwą nabywanych portfeli wierzytelności.
KNF podkreślił, że w korespondencji z 14 grudnia 2017 r. B. S. napisała do członków zarządu G. maila, w którym podkreśliła konieczność wypracowania wyniku finansowego oraz poleciła wskazanie Funduszy do odsprzedaży oraz transakcji bumerang oraz podkreśliła konieczność zawierania transakcji od piątku, gdyż w przeciwnym razie nie zostanie wypracowany wynik finansowy.
Zdaniem KNF w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego działania G. należy ocenić jako działania podejmowane w celu utrzymania odpowiednio wysokiej wyceny aktywów Funduszy wchodzących w skład grupy kapitałowej G., co w konsekwencji przekładało się na utrzymanie analogicznie odpowiednio wysokich wartości danych zamieszczanych w przekazywanych do publicznej wiadomości w raportach G..
Następnie KNF przedstawił ustalenia w zakresie udzielania pożyczek "koniczynka". W ocenie organu z analizy zgromadzonego w sprawie materiału wynika, iż G. stosował praktykę udzielania pożyczek określanych, jako "koniczynka" dłużnikom Funduszy przez podmiot z grupy kapitałowej G. - spółkę N. sp. z o.o. z siedzibą w W. (spółka do kwietnia 2016 r. funkcjonowała pod firmą B. Sp. z o.o.). Pożyczki "koniczynka" były udzielane w celu spłacenia zobowiązań względem funduszu, w efekcie czego dochodziło do jednorazowej spłaty pierwotnego zadłużenia. Konsekwencją udzielenia pożyczek "koniczynka" było dokonywanie przez dłużników wpłat do funduszu. Fundusz jednorazowo odzyskiwał swoją wierzytelność, co miało bezpośrednie przełożenie na jego wyniki i lepszą sytuację finansową. Z dokonanych na podstawie korespondencji mailowej ustaleń - zdaniem KNF - wynika, że członkowie zarządu G. arbitralnie wskazywali, w stosunku do dłużników którego z funduszy będą prowadzone działania w postaci udzielania pożyczek "koniczynka" oraz w jakiej kwocie. Z ww. korespondencji wynika również, iż środki wykorzystywane przez B. sp. z o.o. do udzielania pożyczek "koniczynka" zostały udostępnione tej spółce przez G., co wskazuje, iż proces ten był od początku do końca ustalony i koordynowany przez G..
Następnie organ odniósł się do zwrotnego nabywania uprzednio sprzedanych portfeli wierzytelności (tzw. transakcje bumerang). W ocenie KNF analiza akt postępowania wskazuje również przypadki zaplanowania i zrealizowania wieloetapowej struktury transakcji, na którą w pierwszej fazie składały się transakcje sprzedaży portfeli wierzytelności, w stosunku, do których działania G. w zakresie dochodzenia wierzytelności okazały się nieskuteczne i nieefektywne.
Transakcje te – zdaniem KNF - polegały na przenoszeniu własności portfeli wierzytelności z jednego Funduszu do innych Funduszy z zamiarem docelowego "zwrócenia" portfeli wierzytelności do Funduszu dokonującego ich początkowego zbycia, bądź też innego Funduszu zarządzanego przez G.. Zwrot portfeli wierzytelności następował jednak w zmienionej formie po "wymieszaniu" wierzytelności wchodzących w skład różnych portfeli wierzytelności tj. po połączeniu lub podzieleniu portfeli wierzytelności. Celem stosowanej przez G. konstrukcji zwrotnego nabywania uprzednio sprzedanych portfeli wierzytelności była poprawa wyników finansowych G.. Konstrukcja transakcji "bumerang" skutkowała w efekcie powrotem pierwotnie sprzedanych wierzytelności z wyższą wyceną bazującą na cenie ustalonej w transakcji zawieranej pomiędzy ww. Funduszami. W efekcie pomimo braku realizacji zakładanych parametrów dot. odzysków z portfeli wierzytelności będących przedmiotem transakcji, cena zapłacona w transakcji "bumerang", która była istotnie zawyżona w stosunku do wcześniejszej wyceny "powracających" wierzytelności umożliwiała wykazywanie pozornego zwiększenia wyceny wartości portfeli wierzytelności wchodzących w skład aktywów Funduszy. Zdaniem KNF powyższa sytuacja miała miejsce w przypadku transakcji zawartych z Funduszem M. i Funduszem F. (Transakcje nr 11).
Podsumowując dotychczasowe ustalenia KNF stwierdził, że Spółka świadomie podejmowała szereg działań przekraczających zakres udzielonego zezwolenia, których głównym celem było wykreowanie pozytywnego wyniku finansowego Spółki i jej grupy kapitałowej. Działania te polegały między innymi na zawyżaniu wycen portfeli wierzytelności, zawieraniu transakcji sprzedaży portfeli wierzytelności po zawyżonej cenie, udzielaniu dłużnikom pożyczek "koniczynka", zwrotnym nabywaniu (w krótkich odstępach czasu) uprzednio sprzedanych portfeli wierzytelności - po cenie wyższej niż uprzednia cena sprzedaży, która nie była uzasadniona wynikami działań windykacyjnych prowadzonych na tych portfelach
wierzytelności. Czynności te nie były związane ze stanowiącą trzon funkcjonowania Spółki działalnością windykacyjną, lecz służyły – zdaniem KNF - ukrywaniu niskiej efektywności prowadzonych przez Spółkę działań realizowanych na podstawie zezwolenia o którym mowa w art. 192 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych. Powyższe zostało – zdaniem organu - przyznane we włączonych do akt postępowania pismach Spółki z 31 sierpnia 2022 r. oraz z 27 września 2022 r.
Po przedstawieniu ustaleń faktycznych KNF w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił - odwołując się m.in. do orzecznictwa sądowego - interpretację pojęcia "zasad uczciwego obrotu". Następnie organ wskazał, że w ramach wykonywania czynności zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami funduszy
G. podejmował działania stanowiące naruszenie zasad uczciwego obrotu polegające na: 1) wykazywaniu przez zarządzane przez G. fundusze pozornego zysku zrealizowanego z tytułu zbycia składników lokat w wyniku sprzedaży portfeli wierzytelności powyżej wartości godziwej, co nie znajdowało odzwierciedlenia w faktycznym przysporzeniu majątkowym tych funduszy; 2) wykorzystywaniu konstrukcji funduszu sekurytyzacyjnego do realizacji własnych celów gospodarczych; 3) kształtowaniu poziomu odzysków z portfeli wierzytelności znajdujących się w portfelach inwestycyjnych tych funduszy w sposób nieznajdujący odzwierciedlenia w faktycznych działaniach windykacyjnych, a bezpośrednio związanych z procederem udzielania przez podmioty z grupy kapitałowej G. pożyczek "koniczynka" dłużnikom funduszy z przeznaczeniem wyłącznie na spłatę posiadanego wobec nich zadłużenia.
Odnośnie wykazywaniu przez zarządzane przez G. Fundusze pozornego zysku KNF stwierdził, że przykładem zarządzania przez G. sekurytyzowanymi wierzytelnościami z naruszeniem zasad uczciwego obrotu jest zawieranie przez G. w imieniu zarządzanych funduszy transakcji opisanych w stanie faktycznym jako Transakcje nr 3 - 10. W rozpatrywanych przypadkach naruszenie zasad uczciwego obrotu polegało – zdaniem KNF - na nieprzestrzeganiu zasad obowiązujących przy sprzedaży oraz nabywaniu portfeli wierzytelności, sprzedaży i nabywaniu portfeli powyżej wartości godziwej w wyniku, czego fundusze wykazywały pozorny, nieznajdujący uzasadnienia i odzwierciedlenia w faktycznym przysporzeniu majątkowym zysk.
Jak ustalił KNF określone transakcje były zawierane pomiędzy Funduszami, którymi na podstawie umów zawartych z Towarzystwami zarządzał G.. G. zarządzał zarówno funduszami zbywającymi wierzytelności, jak i Funduszami nabywającymi w tych transakcjach wierzytelności. Istotne – zdaniem organu - w sprawie jest, iż funduszami sprzedającymi portfele wierzytelności były fundusze, których jedynym uczestnikiem był G.(Fundusz U., Fundusz D., Fundusz G.), a funduszami nabywającymi były fundusze niepowiązane kapitałowo z G. (Fundusz C., Fundusz G. oraz Fundusz S.).
Dodatkowo organ stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że dokumentacja inwestycyjna dotycząca sprzedaży wskazanych portfeli wierzytelności nie została przygotowana w sposób prawidłowy. Sporządzone przez G. rekomendacje sprzedaży w ramach transakcji nr 3-10 nie zawierały informacji dotyczących numeru portfeli wierzytelności będących przedmiotem transakcji. Ponadto w poszczególnych przypadkach we wskazanych dokumentach brakowało informacji o tym, że transakcje dotyczą sprzedaży części portfela wierzytelności. Będące przedmiotem lokat funduszy sekurytyzacyjnych portfele wierzytelności posiadały numery służące ułatwieniu wykonywania w ramach procesu zarządzania uprawnień związanych z procesem inwestycyjnym. Oznaczenie numeryczne pozwalało na identyfikację portfela będącego przedmiotem danej transakcji, a także precyzyjne ustalenie i porównanie dotychczasowej efektywności działań windykacyjnych w stosunku do pierwotnych założeń. Brak ww. informacji stanowi – zdaniem organu - naruszenie postanowień umów o zarządzanie oraz Procedury nakładających na G. obowiązki w zakresie pełnego dokumentowania podjętych przez G. decyzji inwestycyjnych w imieniu funduszy sekurytyzacyjnych.
Zdaniem KNF pominięcie informacji o numerach portfeli wierzytelności wskazuje, iż postępowanie G. w tym zakresie było celowe i służyło ukryciu rzeczywistego przedmiotu transakcji. Powyższe potwierdza fakt, iż po zawarciu transakcji zmieniono numery portfeli wierzytelności. Dodatkowo organ podkreślił, iż rekomendacje nie zawierały również uzasadnienia przyczyn zbycia danego portfela.
Ustalony w sprawie stan faktyczny – w ocenie organu - wskazuje również na nieprawidłowości dotyczące procesu kalkulacji ceny sprzedaży portfeli wierzytelności. W przypadku transakcji nr 3 - 7 oraz transakcji nr 9 proces ten został odwrócony przez przyjęcie określonej wartości cen jako danej wyjściowej do modelu kalkulacji. W przypadku tych transakcji przy wycenie abstrahowano od wyników historycznych poszczególnych portfeli wierzytelności i w sposób nieuzasadniony stosowano określone portfele referencyjne (benchmarki) oraz współczynniki korygujące. Powyższe miało na celu osiągnięcie arbitralnie ustalonej ceny sprzedaży portfeli wierzytelności. Podkreślić należy, że w przypadku ww. transakcji nr 3 - 7 oraz 9 G. posiadał pełną wiedzę o niskiej skuteczności windykacyjnych.
W ocenie organu za naruszenie zasad uczciwego obrotu należy także uznać wykorzystywanie przez G. konstrukcji Funduszu do realizacji własnych celów gospodarczych. Zdaniem KNF analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, iż G. zarządzając sekurytyzowanymi wierzytelnościami funduszy często podejmował czynności niekoniecznie służące osiągnięciu celów inwestycyjnych zarządzanych funduszy, lecz służące jedynie jego partykularnym interesom. Działania te polegały na: arbitralnym, pomijającym obowiązujące G. regulacje ustalaniu cen nabywanych lub zbywanych portfeli wierzytelności w celu sztucznego zwiększenia wartości aktywów funduszy, których sekurytyzowanymi wierzytelnościami G. zarządzał, oraz zawieraniu w tym celu transakcji "technicznych".
Działania polegające na arbitralnym ustalaniu cen nabywanych lub zbywanych portfeli wierzytelności (Transakcje 3 -10) generowały - w ocenie KNF - zysk wyłącznie w znaczeniu księgowym, w związku ze zbywaniem portfeli za cenę znacznie przewyższającą wartość godziwą portfeli wierzytelności. Działania te w sposób sztuczny kreowały wyniki na transakcjach zawieranych przez fundusze. Odnotowanie zysku z tytułu zawierania przez G. w imieniu funduszy transakcji było możliwe poprzez ustalanie cen poszczególnych portfeli wierzytelności z naruszeniem zasad wyceny aktywów funduszu inwestycyjnego oraz poprzez celowo wprowadzające w błąd oznaczanie nabywanych lub zbywanych wierzytelności. Zdaniem KNF doszło do pozornego wzrostu aktywów po stronie funduszy sprzedających, bowiem ceny sprzedaży pakietów wierzytelności były znacząco wyższe niż ostatnie wyceny sprzedawanych wierzytelności i abstrahowały od efektów działań windykacyjnych na tych portfelach. W szczególności w ustalonej cenie sprzedaży kompletnie pomijano brak realizacji zakładanych prognoz odzysków.
KNF podkreślił, że zawierając transakcje nie uwzględniano możliwości finansowych funduszy nabywających portfele wierzytelności dochodziło również do naruszania ustawowej zasady prowadzenia przez fundusz działalności inwestycyjnej w oparciu o posiadane, uprzednio zebrane od uczestników funduszy środki, jak też do naruszenia postanowień regulacji statutowych funduszy nabywających portfele oraz postanowień zawartych z G. umów o zarządzanie. W ocenie organu zawarcie przez G. transakcji opisanych w stanie faktycznym jako Transakcje nr 3, 4 i 5 naruszało również postanowienia § 20 ust. 6 oraz § 20 ust. 7 statutu Funduszu G.. Zgodnie ze wskazanymi postanowieniami dopuszczalne było zawieranie transakcji dotyczących portfeli/części portfeli sekurytyzowanych wierzytelności od innych sekurytyzowanych funduszy inwestycyjnych zamkniętych, którymi zarządzał G., pod warunkiem, że taka transakcja umożliwi Funduszowi G. lepszą dywersyfikację aktywów funduszu oraz zagospodarowanie aktywów płynnych funduszu. W sytuacjach, w których Fundusz G. nie posiadał wystarczających środków na zapłatę innym zarządzanym przez G. funduszom ceny za nabycie zakupionych portfeli/części portfeli wierzytelności, nie było możliwości spełnienia warunku lepszego zagospodarowania środków płynnych, o którym mowa w statucie Funduszu G.. Powyższe oznacza, iż zawierając Transakcje nr 3, 4 i 5 G. naruszył postanowienia statutu Funduszu G..
Zdaniem KNF ustalenia poczynione w postępowaniu wskazują, iż działania podejmowane przez G. kierowane były zamiarem osiągnięcia z góry założonego rezultatu tj. zawyżenia wartości posiadanych aktywów i przejawiały się instrumentalnym podejściem do wykonywania czynności zarządzania portfelami inwestycyjnymi Funduszy oraz instrumentalnym wykorzystywaniem Funduszy do realizacji celów G.. Głównym motywem działalności G. nie była, zatem realizacja celów inwestycyjnych zarządzanych przez G. funduszy sekurytyzacyjnych, lecz kreowanie w sztuczny sposób wyniku finansowego G.
Dodatkowo organ wskazał, że transakcjami, w których G. wykorzystał konstrukcję Funduszu do realizacji własnych celów gospodarczych były również transakcje techniczne (transakcje opisane w stanie faktycznym, jako "Transakcje nr 2"). W transakcjach tych Fundusze zarządzane przez G.: Fundusz G. oraz Fundusz A. zostały wykorzystane do zawarcia transakcji przez I.S.A. oraz I. S.A. z Funduszem e.. Bezpośrednie zawarcie umowy przelewu wierzytelności pomiędzy I .S.A.
i Funduszem e. a także I.S.A. i Funduszem e. nie było możliwe z uwagi na konflikt interesów, ograniczający możliwość zawierania transakcji pomiędzy podmiotami wchodzącymi w skład grupy kapitałowej G.. W tym zakresie KNF wskazał, że w okresie, w którym zostały zawarte umowy przelewu wierzytelności jedynym akcjonariuszem G. była I. S.A., której z kolei jedynym akcjonariuszem był I.S.A. Natomiast jedynym akcjonariuszem I.S.A. był również I.S.A. Jednocześnie G. był jedynym uczestnikiem Funduszu e.. Opisanym powyżej działaniom G. nie można – zdaniem KNF - przypisać waloru rzetelności, sumienności oraz uczciwości. Nie można ich również uznać za element przejrzystego, pozbawionego manipulacji opartego na zaufaniu, poddanego publicznemu nadzorowi rynku finansowego.
Następnie organ wskazał, że za naruszenie zasad uczciwego obrotu uznać należy również kształtowanie przez G. poziomu odzysków z wierzytelności znajdujących się w portfelach inwestycyjnych Funduszy zarządzanych przez G. w sposób nieznajdujący odzwierciedlenia w działaniach windykacyjnych, poprzez proceder udzielania przez podmioty z grupy kapitałowej G. pożyczek "koniczynka".
W ocenie organu z poczynionych w toku postępowania ustaleń wynika, iż w związku z niskimi odzyskami wierzytelności, będących przedmiotem lokat funduszy, którymi portfelami inwestycyjnymi zarządzał G., spółka z grupy kapitałowej G. - spółka N.sp. z o.o. z siedzibą w W. udzielała pożyczek określanych, jako "koniczynka". Pożyczki "koniczynka" były udzielane w związku z niską wartością odzysków z portfeli wierzytelności posiadanych przez fundusze. Niska wartość odzysków była efektem - zdaniem KNF - niewielkiej aktywności G. w zakresie podejmowanych działań windykacyjnych. Jak wyjaśnił organ pożyczki "koniczynka" były udzielane dłużnikom wybranych funduszy, przeważnie funduszy powiązanych z G. w celu spłacenia zobowiązań względem funduszu. Wyłącznym celem pożyczki byłą jednorazowa spłata zadłużenia. Dla dłużnika funduszu pożyczka oznaczała jedynie zmianę wierzyciela i odnowienie długu. Dzięki pożyczce fundusz jednorazowo odzyskiwał swoją wierzytelność, co miało bezpośrednie przełożenie na jego wyniki i lepszą sytuację finansową. Zdaniem KNF podjęte przez członków zarządu G. decyzje o udzieleniu pożyczek "koniczynka" miały na celu zapobieżenie zmniejszeniu wyceny portfeli wierzytelności będących przedmiotem lokat funduszy, a w efekcie uniknięcie zmniejszenia wartości aktywów netto funduszy. Przedmiotowe działania G. koncentrowały się na ukryciu informacji o rzeczywistych wynikach finansowych funduszy, którym pożyczek tych udzielano, będących efektem działań (a de facto braku działań) windykacyjnych prowadzonych w stosunku do posiadanych przez te fundusze wierzytelności. Działania te służyły – w ocenie KNF - manipulowaniu wynikami finansowymi funduszy zarządzanych przez G., niezgodnej z rzeczywistością prezentacji wyników finansowych tych funduszy, a przez to wywołaniu mylnego wrażenia odnośnie skuteczności podejmowanych przez G. czynności windykacyjnych.
Następnie organ odniósł się do kwestii wykonywania przez Spółkę działalności z naruszeniem interesów uczestników funduszy. Następnie KNF przedstawił jego interpretację pojęcia "działania w interesie uczestników" z powołaniem m. in. na orzecznictwo sądowe. Zdaniem organu na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji ustalenia wskazują, iż w ramach wykonywania czynności zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami funduszy G. podejmował działania stanowiące naruszenie interesu uczestników obrotu polegające na: 1) podejmowaniu działań sprzecznych z celem inwestycyjnym zarządzanych funduszy tj. zawieraniu transakcji nabywania pakietów wierzytelności po zawyżonych cenach w stosunku do ich faktycznej wartości, w efekcie czego dochodziło do uszczuplenia majątku funduszy nabywających te wierzytelności; 2) podejmowaniu działań z pominięciem dyrektywy działania w najlepiej pojętym interesie uczestników zarządzanych przez siebie funduszy inwestycyjnych, uwzględniając kryterium równego traktowania uczestników zarządzanych przez siebie funduszy inwestycyjnych, powstrzymania się od działań mogących powodować uprzywilejowanie interesów grupy uczestników zarządzanego przez nie funduszu lub funduszy w stosunku do interesów innej grupy takich uczestników; 3) ustalaniu wartości portfeli wierzytelności wchodzących w skład zarządzanych przez G. funduszy na poziomie odbiegającym od wartości godziwej portfeli wierzytelności funduszu, w tym wywieranie przez członków Zarządu G. wpływu na wierzytelności funduszy (nieprawidłowej wycenie aktywów funduszy); 4) niezrealizowaniu przez G. obowiązku wysyłania zawiadomień o przelewie wierzytelności.
Odnosząc się do kwestii podejmowania działań sprzecznych z celem inwestycyjnym zarządzanych funduszy KNF wskazał, że działania Spółki prowadziły do uszczuplenia aktywów funduszy nabywających portfele wierzytelności w transakcjach opisanych w stanie faktycznym jako Transakcje 3 - 10. Efektem powyższego było dokonywanie przez te fundusze płatności kwot przekraczających faktyczną wartość godziwą nabywanych aktywów, co w sytuacji urealnienia ich wartości skutkowało spadkiem ich wyceny. W konsekwencji należy – zdaniem KNF - uznać, iż działania takie prowadziły do naruszenia interesu uczestników funduszy nabywających portfele wierzytelności (Funduszu G., Funduszu C. 3 oraz Funduszu S.). Sytuacja, w której Fundusze G., C. oraz S. nabywały wierzytelności po cenach znacząco przewyższających ich wartość godziwą, skutkowała początkowo zawyżeniem wartości aktywów netto funduszu inwestycyjnego (WAN) i wartości aktywów netto na certyfikat inwestycyjny (WANCI) dla danego funduszu, a w dalszej kolejności, w sytuacji urealnienia tych wycen, obniżeniem WAN i WANCI Funduszu. Działania takie należy – w ocenie organu - jednoznacznie ocenić za naruszające interes uczestników danego funduszu.
Jak ustaliła Komisja funduszami nabywającymi portfele wierzytelności w przypadku wskazanych powyżej transakcji nr 3-10 był Fundusz G., Fundusz C.oraz Fundusz S.. Wszystkie trzy fundusze były spoza grupy kapitałowej G.. Funduszami zbywającymi były natomiast fundusze z grupy kapitałowej G.; U., D. oraz G.. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy – zdaniem organu - wskazuje, iż nabycie portfeli wierzytelności w związku z zawarciem wskazanych powyżej transakcji nie odbyło się zgodnie z postanowieniami Procedury oraz kryteriami przyjętymi w umowach o zarządzanie w szczególności w zakresie określenia ceny sprzedaży i nabycia portfeli oraz obowiązku rzetelnego sporządzania dokumentacji przedinwestycyjnej.
Zdaniem KNF analiza zgromadzonego w sprawie stanu faktycznego wskazuje, iż nabycie portfeli wierzytelności w związku z wskazanymi powyżej transakcjami nie odbyło się zgodnie z kryteriami przyjętymi w Procedurze oraz w umowie o zarządzanie, szczególnie w zakresie w określenia cen transakcyjnych oraz obowiązku rzetelnego sporządzania dokumentacji przedinwestycyjnej. W przypadku omawianych transakcji przygotowana przez pracowników G. dokumentacja inwestycyjna nie odzwierciedlała – zdaniem KNF - rzeczywistego przebiegu procesu decyzyjnego w zakresie sprzedaży portfeli. W szczególności rekomendacje nabycia nie zawierały informacji w zakresie historycznych wyników portfeli będących przedmiotem planowanych transakcji, w tym w odniesienia do historycznych wartości kosztów windykacji oraz przepływów pieniężnych, pomimo że portfele będące przedmiotem transakcji przeważnie były obsługiwane przez G.. Jak zaznaczył organ zamiast historycznych wyników w sposób nieuzasadniony stosowano portfele referencyjne (benchmarki). W rozważanych przypadkach ceny sprzedaży poszczególnych portfeli wierzytelności zostały ustalone w oparciu o prognozowane na podstawie benchmarku odzyski oraz przepływy pieniężne, a nie w oparciu o posiadane przez G. informacje o dotychczasowych wynikach portfeli. Tym samym ceny sprzedaży oraz nabycia poszczególnych portfeli wierzytelności zostały ustalone – zdaniem Komisji - w oderwaniu od zasad ustalonych w Procedurze oraz w zawartych umowach o zarządzanie.
Jak ustalił KNF cena sprzedaży portfela znacząco przewyższała wartość godziwą portfela wierzytelności będącego przedmiotem transakcji, stanowiąc w przypadku poszczególnych transakcji odpowiednio 465,16% wartości godziwej portfela (Transakcja nr 3), 352,45% wartości godziwej portfela (Transakcja nr 5), 134,4% wartości godziwej portfela (Transakcja nr 7), 127,81% wartości godziwej portfela (Transakcja nr 9), 130% wartości godziwej portfela (Transakcja nr 10). Wśród zawieranych transakcji zdarzały się transakcje, w których cena sprzedaży danego portfela była ustalana odgórnie przez członków Zarządu G. (Transakcja nr 4, Transakcja nr 5). W ocenie organu zawarte przez G. w imieniu Funduszu G. oraz Funduszu C. transakcje nabycia portfeli wierzytelności, nie służyły realizacji celu inwestycyjnego tych funduszy.
W ocenie organu nabycie portfeli wierzytelności przez Fundusz C., Fundusz G. oraz Fundusz S. za kwotę znacznie przewyższającą wartość godziwą nabywanych portfeli wierzytelności nie można uznać za działania służące realizacji celów inwestycyjnych tych Funduszy polegających na wzroście wartości aktywów funduszu w wyniku wzrostu wartości lokat, jak i realizacji należności z wierzytelności. Z punktu widzenia interesu uczestnika Funduszu G. oraz Funduszu C. nabycie lokat po cenie znacząco zawyżonej w stosunku do rzeczywistej wartości lokat (godziwej wartość lokat), stanowiło działanie na szkodę interesu uczestnika tych Funduszy. Dodatkowo KNF wskazał, że w dniu zawarcia transakcji ani Fundusz G. ani Fundusz C. .nie dysponowały środkami pieniężnymi pozwalającymi na nabycie portfeli wierzytelności za ustalone ceny sprzedaży. Sytuacja taka z punktu widzenia interesu uczestnika Funduszy zbywających: Funduszu U., Funduszu G. i Funduszu D. również była działaniem na szkodę uczestników tych Funduszy.
Następnie Komisja wskazała, że analiza ustalonego w sprawie stanu faktycznego wskazuje, iż G. naruszał również interes uczestników funduszy poprzez podejmowanie działań z pominięciem dyrektywy działania w najlepiej pojętym interesie uczestników zarządzanych przez siebie funduszy inwestycyjnych uwzględniając kryterium równego traktowania uczestników zarządzanych przez siebie funduszy inwestycyjnych oraz powstrzymania się od działań mogących powodować uprzywilejowanie interesów grupy uczestników zarządzanego przez G. funduszu lub funduszy w stosunku do interesów innej grupy takich uczestników. W transakcjach oznaczonych w opisie stanu faktycznego, jako transakcje 3-10 funduszami nabywającymi portfele wierzytelności był Fundusz G., Fundusz C., Fundusz S.. Fundusze te były funduszami spoza grupy kapitałowej G.. Funduszami zbywającymi były natomiast fundusze z grupy kapitałowej G.: Fundusz U., Fundusz D. oraz Fundusz G.. Zdaniem KNF nabycie portfeli wierzytelności przez Fundusz C. i Fundusz G. nastąpiło za kwotę znacznie przewyższającą wartość godziwą nabywanych portfeli wierzytelności z pominięciem regulacji Procedury szczegółowo wskazujących kryteria służące określeniu cen sprzedaży oraz nabycia wierzytelności. Powyższe – zdaniem KNF - wskazuje, iż G. przy zawieraniu wskazanych transakcji nie kierował się interesem uczestników funduszy nabywających G. oraz C., lecz wyłącznie celami związanymi z realizacją zysków z tytułu zbycia portfeli wierzytelności przez fundusze należące do grupy kapitałowej G., co przekładało się również na realizację partykularnego interesu G.. Zdaniem organu działaniami tymi naruszył zasadę równego traktowania uczestników zarządzanych przez siebie funduszy inwestycyjnych.
Następnie organ wskazał, że w ramach zarządzania portfelem inwestycyjnym Funduszu O. G. świadczył usługi wyceny wierzytelności. Z ustaleń Komisji
wynika, iż przez większość okresu, w którym G. zarządzał Funduszem O. (tj. w okresie od 12 grudnia 2013 do 30 września 2017 r.) rzeczywiste odzyski uzyskiwane z portfela wierzytelności Funduszu były znacząco niższe od wartości prognozowanych, a odchylenia rzeczywistych spłat od spłat prognozowanych przekraczały poziom 15%. Brak realizacji prognoz odzysków, nie skutkował jednak - zdaniem KNF - aktualizacją prognoz w kolejnych modelach wyceny w sposób zgodny z obowiązującymi w tym zakresie regulacjami. Co więcej w kolejnych okresach prognozy odzysków i przepływów pieniężnych były nadal podwyższane. Wskazane przez organ sytuacje miały miejsce zarówno w okresie, kiedy na mocy postanowień Umowy zlecenia zarządzania O., wycena wierzytelności funduszu O. była dokonywana przez G., jak też w okresie, kiedy wycena była dokonywana przez zewnętrzny podmiot wyceniający. W zakresie realizacji czynności wyceny aktywów Funduszu O. należy – w ocenie organu - wyodrębnić dwa okresy, tj. okres, w którym czynności wyceny były realizowane przez G., tj. od 12 grudnia 2013 r do 31 marca 2017 r. oraz okres, w którym czynności wyceny były realizowane przez zewnętrzy podmiot wyceniający R. P. sp. z o.o., tj. od 1 kwietnia 2017 r. Niemniej również po zakończeniu świadczenia przez G. usług wyceny, działania podejmowane przez G. miały istotny wpływ na wycenę wartości portfeli wierzytelności wchodzących w skład aktywów funduszy poprzez działania podejmowane przez G. w związku z zarządzaniem sekurytyzowanymi wierzytelnościami Funduszu O.. Następnie organ wskazał, że po przeprowadzeniu wyceny pakietów wierzytelności posiadanych przez fundusz, dokonywany był szacunek zmiany wartości aktywów netto na certyfikat inwestycyjny funduszu, jaka nastąpiłaby w przypadku przyjęcia ustalonej wartości pakietów wierzytelności. W przypadkach, kiedy ustalony wpływ dokonanej wyceny pakietów wierzytelności funduszu nie był zgodny z oczekiwaniami zarządu, członkowie Zarządu wskazywali, jaka zmiana WANCI (wartość aktywów na certyfikat inwestycyjny) ma zostać osiągnięta, w wyniku dokonania wyceny. Następnie po wprowadzeniu zmian w modelach wyceny, skutkujących osiągnięciem zmiany WANCI na poziomie zbliżonym do wskazanego przez zarząd pracownicy G. ponownie przekazywali członkom zarządu G. wyniki zastosowania tego modelu celem uzyskania ich akceptacji. W konsekwencji podejmowane przez G. działania doprowadziły do zawyżenia wartości portfeli wierzytelności stanowiących przedmiot lokat Funduszu O., w stosunku do ich wartości godziwej. Miały one – zdaniem organu - kluczowy wpływ na wartość aktywów, wartość aktywów netto oraz wartość aktywów netto na certyfikat inwestycyjny funduszu, którego sekurytyzowanymi wierzytelnościami zarządzał G..
Zdaniem Komisji zawyżenie wartości portfeli wierzytelności skutkowało nabywaniem certyfikatów inwestycyjnych po cenach wyższych od ich wartości godziwej, co negatywnie wpływało na interes inwestorów nabywających certyfikaty. Z kolei inwestorzy składający żądanie wykupu posiadanych certyfikatów Funduszu O. otrzymywali środki pieniężne wyższe od wartości posiadanych certyfikatów. Powyższe miało - w ocenie Komisji - negatywny wpływ na interes inwestorów, którzy utrzymywali posiadane certyfikaty i nie przedkładali ich do wykupu. Tym samym działania G. skutkowały prowadzeniem przez G. działalności w sposób nienależycie zabezpieczający interes uczestników Funduszu O..
Następnie Komisja wskazała, że poczynione w postępowaniu ustalenia wskazują, iż G. nie poinformował dłużników w imieniu Funduszy: T. o nabyciu przez te Fundusze portfeli wierzytelności w związku z umowami przelewu wierzytelności zawartymi 23 stycznia oraz 31 stycznia 2018 r. Brak stosownego zawiadomienia dłużników o przelewie skutkował dokonywaniem przez dłużników wpłat na rzecz funduszy zbywających portfele wierzytelności zamiast na rzecz funduszy nabywających. Organ zaznaczył, że G. nie wypełniał niniejszego obowiązku powiadomień dłużników, mimo, iż L. (poprzednio T.) po upływie prawie pół roku od zawarcia transakcji kilkukrotnie wzywał Spółkę do wywiązywania się z tego obowiązku wskazując na szkodę zarządzanych funduszy oraz ich uczestników wynikającą z niewywiązania się przez G. z ww. obowiązku. Komisja następnie wyjaśniła, że odzyski z wierzytelności w postaci wpłat dłużników stanowią główne źródło przychodów z działalności funduszu sekurytyzacyjnego przez co zaniechanie powiadomienia dłużników skutkowało uszczupleniem majątku funduszy nabywających wierzytelności oraz negatywnie wpłynęło na wartość ich aktywów netto na certyfikat inwestycyjny, a tym samym na sytuację majątkową uczestników funduszy. Organ uznał w konsekwencji, że działania, które uszczuplają aktywa funduszy są działaniami sprzecznymi z celem inwestycyjnym funduszu, a tym samym są działaniami naruszającymi interes uczestnika funduszu.
Następnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Komisja przedstawiła stanowisko odnośnie naruszenia przez Spółkę postanowień statutów poszczególnych funduszy sekurytyzacyjnych. Zdaniem organu analiza akt postępowania wskazuje na naruszenia statutu Funduszu G., Funduszu C., Funduszu G. , Funduszu D. oraz Funduszu U..
Wykonywanie przez G. działalności z naruszeniem statutów poszczególnych funduszy polegało – w ocenie KNF – na naruszaniu: 1) postanowień statutów funduszy poprzez nabywanie portfeli wierzytelności w sytuacji braku środków pieniężnych, które pozwalałyby na nabycie portfeli wierzytelności za ustaloną cenę sprzedaży; 2) postanowień statutów funduszy poprzez zawieranie w imieniu funduszy umów przelewu wierzytelności z innym funduszem zarządzanym przez G. z pominięciem warunków określonych w statutach; 3) postanowień statutów funduszy poprzez zawieranie przez G. w imieniu funduszy umów przelewu wierzytelności skutkujących lokowaniem mniej niż 75 % aktywów funduszy w wierzytelności oraz sekurytyzowane wierzytelności.
W odniesieniu do naruszania postanowień statutów poprzez nabywanie portfeli wierzytelności w sytuacji braku aktywów netto, w tym środków pieniężnych, które pozwalałyby na nabycie portfeli wierzytelności za ustaloną cenę sprzedaży, naruszenia – zdaniem KNF - dotyczyły statutów funduszy: G., C. oraz G.. Naruszenie przez G. § 1 ust. 5 statutu Funduszu G. miało miejsce – w ocenie KNF - poprzez nabycie w dniach 30 czerwca 2017 r. oraz 30 grudnia 2017 r. w imieniu Funduszu G. portfeli wierzytelności, w sytuacji braku środków pieniężnych, które pozwalałyby na nabycie portfeli wierzytelności za ustalona cenę sprzedaży.
Organ podkreślił, że z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, iż 30 czerwca 2017 r. G. zawarł 3 umowy przelewu wierzytelności skutkujące nabyciem przez Fundusz G. portfeli wierzytelności w łącznej cenie sprzedaży 127.998.075,81 zł (Transakcje nr 3 - 5, transakcje opiewające odpowiednio na kwoty: 64.399.842,00 zł (Transakcja nr 3), 49.880.394,81 zł (Transakcja nr 4) oraz 13.717.839 zł (Transakcja nr 5). Umowy te przewidywały odroczony termin zapłaty ceny za nabywane aktywa. Ponadto 30 grudnia 2017 r. G. w imieniu Funduszu G. zawarł umowę przelewu wierzytelności na podstawie, której Fundusz G. nabył od Funduszu U. portfele wierzytelności nr 11222, 11223, 11224, 11239 za cenę sprzedaży w wysokości 85.348.666,69 zł (Transakcja nr 8). Zgodnie z postanowieniami umowy, cena za Transakcję miała zostać zapłacona w terminie 7 dni od dnia zawarcia umowy. Na podstawie zawartych aneksów termin zapłaty odroczono do 16 kwietnia 2018 r. KNF ustalił, iż na dzień zawarcia umów przelewu wierzytelności Fundusz G. nie dysponował środkami pieniężnymi, które pozwalałyby na nabycie portfeli wierzytelności za ustaloną cenę sprzedaży. Jednocześnie mając na uwadze przepisy art. 188 ust. 4 ustawy o funduszach inwestycyjnych niski poziom aktywów netto ww. funduszu uniemożliwiał w praktyce uregulowanie ww. zobowiązań z wykorzystaniem środków pozyskanych w drodze emisji obligacji Funduszu. Zatem zawarcie przedmiotowych transakcji – w ocenie KNF - było niezgodne z § 1 ust. 5 statutu Funduszu G. oraz postanowieniami art. 3 ust. 1 i art. 183 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych. Dodatkowo należy wskazać, iż zawarcie wskazanych umów przelewu wierzytelności stanowiło również naruszenie § 2 ust. 17 Umowy o zarządzanie zgodnie, z którym prowadząc interesy Funduszu G. G. miał obowiązek uwzględnić możliwości finansowania Funduszu GBWP, a w szczególności poziom aktywów płynnych Funduszu, przy uwzględnieniu jego istniejących i przyszłych zobowiązań.
Zdaniem Komisji naruszenie przez G. § 1 ust. 5 statutu Funduszu C. miało miejsce poprzez nabycie dniu 28 grudnia 2017 r. przez G. w imieniu Funduszu C. portfeli wierzytelności, w sytuacji braku aktywów netto, w tym środków pieniężnych, które pozwalałyby na nabycie portfeli wierzytelności za ustalona cenę sprzedaży. W dniu 28 grudnia 2017 r. G. w imieniu Funduszu C. zawarł umowę przelewu wierzytelności. Na podstawie umowy Fundusz C. nabył od Funduszu U część portfela wierzytelności nr 20116 (wraz z portfelem wierzytelności nr 10523) za łączną cenę sprzedaży w wysokości 65.065.770,46 zł (Transakcja nr 7). Zgodnie z postanowieniami umowy termin zapłaty ceny został odroczony do dnia 30 czerwca 2018 r. Tego samego dnia tj. 28 grudnia 2017 r. G. w imieniu Funduszu C. zawarł umowę przelewu wierzytelności, na podstawie, której Fundusz C. nabył od Funduszu D. portfele wierzytelności nr 90804, 80403, 10602 za cenę sprzedaży w wysokości 108.829.786,10 zł (Transakcja nr 9). Termin zapłaty ceny odroczono do 30 czerwca 2018 r. Sprawozdanie kwartalne Funduszu C. wskazuje, iż na dzień 31 grudnia 2017 r. Fundusz C. dysponował środkami pieniężnymi w wysokości 219.794,38 zł, przy aktywach netto na poziomie 202.774,97 zł, wykazując jednocześnie zobowiązania z tytułu nabytych aktywów w wysokości 391.531.428,61 zł. Zdaniem Komisji opisany stan faktyczny wskazuje, iż w dniu zawarcia umów przelewu wierzytelności Fundusz C. nie dysponował środkami pieniężnymi, które pozwalałyby na nabycie portfeli wierzytelności za ustaloną cenę sprzedaży. Jednocześnie w chwili zawierania takiej transakcji, nie uprawdopodobniono pozyskania środków pieniężnych na spłatę zobowiązań przed upływem terminu płatności. Zdaniem Komisji zawarcie przedmiotowych transakcji było niezgodne z § 1 ust. 5 statutu Funduszu C. oraz postanowieniami art. 3 ust. 1 oraz art. 183 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych.
Zdaniem KNF tożsamy do wyżej wskazanych przypadków pozostaje przypadek naruszenia przez G. § 1 ust. 5 statutu Funduszu G.. W ocenie organu w dniu 31 marca 2016 r. G. w imieniu Funduszu G. zawarł umowy przelewu wierzytelności na podstawie, których Fundusz G. nabył od Funduszu e. portfel wierzytelności za cenę 40.094.095,14 zł oraz portfel wierzytelności za cenę 20.777.161,49 zł (Transakcje nr 1). Jak podkreślił organ zgodnie ze sprawozdaniem kwartalnym za I kwartał 2016 r. obejmującym okres od 5 marca 2016 r. do 31 marca 2016 r., Fundusz G. dysponował środkami pieniężnymi w kwocie 200.000,00 zł. Wartość aktywów netto Funduszu, do której referują zawarte w ustawie o funduszach inwestycyjnych limity związane z emisją obligacji przez fundusz czy też zaciąganiem kredytów lub pożyczek wynosiła 195.160,74 zł. W ocenie Komisji stan faktyczny wskazuje, iż w dniu zawarcia umów przelewu wierzytelności Fundusz G. nie dysponował środkami pieniężnymi, które pozwalałyby na nabycie portfeli wierzytelności za ustaloną cenę sprzedaży. Zatem zawarcie przedmiotowych transakcji było – zdaniem organu- niezgodne z § 1 ust. 5 statutu Funduszu G. oraz postanowieniami art. 3 ust. 1 i art. 183 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych.
Następnie organ w odniesieniu do naruszenia postanowień statutów poprzez zawieranie w imieniu Funduszy umów przelewu wierzytelności z innym funduszem zarządzanym przez G. z pominięciem warunków określonych w statutach stwierdził, że naruszenia dotyczyły postanowień statutu Funduszu G.. Jak ustalono w toku postępowania 30 czerwca 2017 r. Fundusz G. nabył od Funduszu D. portfele wierzytelności nr 10302, 10303, 20120 (Transakcja nr 4). Portfele te zostały nabyte przez Fundusz D. przed dniem 1 września 2015 r., tym samym określony w statucie wymóg zachowania trzymiesięcznego odstępu pomiędzy transakcjami został - zdaniem KNF - zachowany. W dniu nabycia przez Fundusz G. od Funduszu D. portfeli wierzytelności nr 10302, 10303, 20120 za łączną cenę sprzedaży w wysokości 49.880.394,81 zł, Fundusz G. dysponował środkami pieniężnymi w wysokości 59.333,09 zł, natomiast wartość aktywów netto tego Funduszu na dzień transakcji wyniosła 41.643,79 zł. Powyższe oznacza, iż w dniu zawarcia transakcji Fundusz G. nie dysponował - zdaniem Komisji - środkami płynnymi wystarczającymi na zapłatę ceny za nabycie portfeli wierzytelności nr 10302, 10303, 20120. Tym samym w sytuacji, gdy wysokość tych środków nie wystarczała na zapłatę całości ceny nabycia portfela wierzytelności nr 10302, 10303, 20120, nabycie tych portfeli nie mogło stanowić realizacji wymogów dotyczących lepszego zagospodarowania środków płynnych Funduszu, o których mowa w statucie Funduszu G.. Zdaniem organu jeden z warunków określonych w statucie Funduszu, uprawniających G. do nabycia portfeli wierzytelności w imieniu Funduszu G. nie został spełniony. Powyższe oznacza, iż G. nie był uprawniony do zawarcia transakcji nabycia portfeli wierzytelności w imieniu Funduszu G..
Następnie Komisja wskazała, że 30 czerwca 2017 r. Fundusz GBWP nabył od Funduszu U. oraz Funduszu G. odpowiednio część portfela wierzytelności nr 20115 za cenę 64.399.842 zł, oraz część portfela wierzytelności nr 10205 za cenę 13.717.839 zł (Transakcja nr 3 i 5). W dniu nabycia przez Fundusz G. wskazanych wyżej części portfeli za łączną cenę sprzedaży 78.117 681 zł, Fundusz G. dysponował jedynie środkami pieniężnymi w wysokości 59.333,09 zł, wartość aktywów netto tego funduszu na dzień transakcji wyniosła 41.643,79 zł. Zdaniem KNF w dniu zawarcia transakcji Fundusz G. nie dysponował wystarczającymi środkami płynnymi pozwalającymi na zapłatę ceny za nabycie części portfeli wierzytelności nr 10205 oraz nr 20115. W sytuacji takiej nie możemy zatem - w ocenie Komisji - mówić o spełnieniu wskazanego w statucie warunku lepszego zagospodarowania środków płynnych funduszu. Tym samym jeden z warunków określonych w statucie funduszu, uprawniających G. do nabycia części portfeli wierzytelności w imieniu Funduszu G. nie został spełniony.
W ocenie organu naruszenia postanowień statutów Funduszu G., Funduszu C., Funduszu U. oraz Funduszu D. polegające na zawieraniu przez G. w imieniu Funduszy umów przelewu wierzytelności skutkujących lokowaniem mniej niż 75% aktywów funduszy w wierzytelności oraz sekurytyzowane wierzytelności. Zdaniem KNF naruszenie przez G. § 22 ust. 1 statutu Funduszu G. w związku z zawarciem przez G. w imieniu Funduszu G. umów przelewu wierzytelności, które skutkowały lokowaniem mniej niż 75% aktywów funduszu w wierzytelności oraz sekurytyzowane wierzytelności. Zdaniem organu sprawozdania kwartalne funduszu wykazywały odmienny od wymaganego przepisami prawa stan faktyczny. Ze sprawozdania kwartalnego Funduszu G. za II kwartał 2017 r, wynika, że na dzień 30 czerwca 2017 r. udział wierzytelności w aktywach ogółem funduszu wyniósł 56,13%, wartość wierzytelności według ceny nabycia wyniosła 284.508.838,87 zł, natomiast według wyceny na dzień bilansowy 283.263.158,78 zł. Zgodnie natomiast ze sprawozdaniem kwartalnym Funduszu G. za IV kwartał 2017 r. jedynym przedmiotem lokat funduszu były wierzytelności, których udział w aktywach ogółem funduszu wyniósł 50,94%. Wartość wierzytelności według ceny nabycia wyniosła 203.985.009,85 zł, według wyceny na dzień bilansowy 185.226.862,74 zł. Zdaniem Komisji przedmiotowe kwartalne sprawozdania finansowe wskazują, iż udział wierzytelności w aktywach funduszu znajdował się poniżej minimalnego poziomu wskazanego postanowieniami § 22 ust. 1 statutu Funduszu G. oraz art. 187 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych.
Następnie organ stwierdził, że naruszenie przez G. § 20 ust. 1 statutu Funduszu C. w związku z zawarciem przez G. w imieniu Funduszu C. umów przelewu wierzytelności, które skutkowały lokowaniem mniej niż 75% aktywów funduszu w wierzytelności oraz sekurytyzowane wierzytelności. Zdaniem Komisji sprawozdania kwartalne Funduszu C. wskazywały na stan faktyczny niezgodny ze wskazanymi regulacjami. Ze sprawozdania kwartalnego Funduszu C.za IV kwartał 2017 r. wynika, iż udział wierzytelności w aktywach ogółem funduszu wyniósł 54,61%, wartość wierzytelności według ceny nabycia wyniosła 213.959.360,43 zł, natomiast wartość według wyceny na dzień bilansowy wyniosła 213.959.360,43 zł. Zdaniem KNF przedmiotowe kwartalne sprawozdanie finansowe wskazuje, iż udział wierzytelności w aktywach funduszu znajdował się poniżej minimalnego poziomu wskazanego postanowieniami § 20 ust. 1 statutu Funduszu C. oraz art. 187 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych.
Zdaniem Komisji naruszenie przez G. § 22 ust. 1 statutu Funduszu U. w związku z zawarciem przez G. w imieniu Funduszu U. umów przelewu wierzytelności, które skutkowały lokowaniem mniej niż 75% aktywów funduszu w wierzytelności oraz sekurytyzowane wierzytelności. Sprawozdanie kwartalne Funduszu U. III kwartał 2017 r. wskazuje, iż udział wierzytelności w aktywach ogółem Funduszu wyniósł 49.89%, wartość wierzytelności według ceny nabycia wyniosła 201.630.302,53 zł, natomiast według wyceny na dzień bilansowy 199.862.367,44 zł. Jak wskazał organ sprawozdanie finansowe kwartalne Funduszu U. za IV kwartał 2017 r. wskazuje, iż udział wierzytelności w aktywach ogółem wyniósł 57,36%, wartość wierzytelności według ceny nabycia wyniosła 518.930.315,21 zł, natomiast według wyceny na dzień bilansowy 506.825.444,31 zł. Zdaniem KNF kwartalne sprawozdania finansowe wskazują, iż udział wierzytelności w aktywach funduszu znajdował się poniżej minimalnego poziomu wskazanego postanowieniami § 22 ust. 1 statutu Funduszu U. oraz art. 187 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych.
W ocenie organu naruszenie przez G. art. 24 ust. 1 statutu Funduszu D. miało miejsce w związku z zawarciem przez G. w imieniu Funduszu D. umów przelewu wierzytelności, które skutkowały lokowaniem mniej niż 75% aktywów funduszu w wierzytelności oraz sekurytyzowane wierzytelności. Zdaniem KNF kwartalne sprawozdanie finansowe Funduszu D. za III kwartał 2017 r. wskazywało, iż udział wierzytelności w aktywach ogółem wyniósł 60,63%, wartość wierzytelności według ceny nabycia wyniosła 226.176.194,54 zł, natomiast według wyceny na dzień bilansowy wyniosła 210.716.968,26 zł. Z kolei sprawozdanie finansowe za IV kwartał 2017 r. wskazywało, że udział wierzytelności w aktywach ogółem wyniósł 60%, wartość wierzytelności według ceny nabycia wyniosła 263.499.723,06 zł natomiast według wyceny na dzień bilansowy wyniosła 251.508. 863,13 zł. W konsekwencji organ uznał, że przedmiotowe kwartalne sprawozdania finansowe wskazują, iż udział wierzytelności w aktywach funduszu znajdował się poniżej minimalnego poziomu wskazanego postanowieniami § 24 ust. 1 statutu Funduszu D. oraz art. 187 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych.
Komisja po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy oraz stwierdzonych naruszeń po stronie Spółki zaprezentowała swoje stanowisko w zakresie zastosowanych wobec G. sankcji administracyjnych. Zdaniem organu w pełni zasadne jest nałożenie na G. sankcji przewidzianej w art. 234 ustawy o funduszach inwestycyjnych w postaci cofnięcia zezwolenia oraz równoczesne nałożenie kary pieniężnej w wysokości 50.000,00 zł.
Odnośnie sankcji cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności, o której mowa w art.192 ustawy o funduszach inwestycyjnych organ wskazał, że stwierdzone na podstawie zgromadzonego w aktach sprawy materiału naruszenia w pełni uzasadniają możliwość skorzystania z uprawnienia do nałożenia przedmiotowej sankcji administracyjnej z uwagi na wagę, skalę naruszeń oraz fakt iż zidentyfikowane nieprawidłowości dotyczyły większości Funduszy, których portfelami inwestycyjnymi zarządzał G.. Stwierdzone naruszenia miały – zdaniem organu - długotrwały oraz wielokrotny charakter, dotyczyły kilkunastu funduszy sekurytyzacyjnych, nie były też incydentalnymi przypadkami, lecz świadomie zaplanowanym, regularnym i powtarzającym się działaniem służącym realizacji strategii biznesowej G.. Spółka – zdaniem Komisji - wskutek działań ustalonych w ramach postępowania straciła przymiot profesjonalnego uczestnika obrotu oraz podmiotu zaufania publicznego. Zdaniem Komisji nałożenie na G. wyłącznie sankcji w postaci kary pieniężnej jest niewystarczające. Na taką ocenę składa się waga stwierdzonych naruszeń, czas ich trwania, a także skutki tych naruszeń dla rynku finansowego.
Odnosząc się do nałożenie kary pieniężnej w wysokości 50.000,00 zł Komisja wskazała, że uwzględniła kryteria wynikające z art. 189d k.p.a. i odniosła się do nich w uzasadnianiu zaskarżonej decyzji. Analizując przesłankę wagi i okoliczności naruszenia prawa Komisja stwierdziła, że stwierdzone w postępowaniu naruszenia G. stanowiły naruszenie podstawowych, określonych ustawą obowiązków podmiotu zarządzającego sekurytyzowanymi wierzytelnościami funduszy sekurytyzacyjnych. Miały one – zdaniem KNF - powtarzalny, wielokrotny oraz rażący charakter.
Odnośnie kryterium częstotliwości niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie, którego ma być nałożona kara organ stwierdził, że przed wszczęciem niniejszego postępowanie nie stwierdzano wobec G. naruszenia obowiązków, o których mowa w art. 192a ustawy o funduszach inwestycyjnych. Następnie organ wskazał, że nie były też wcześniej nakładane na Spółkę sankcje administracyjne na podstawie art. 234 ustawy o funduszach inwestycyjnych.
Rozważając kryterium stopnia przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa, KNF stwierdził, iż stwierdzone naruszenia w większości przypadków były wynikiem celowo zaplanowanych przez G. działań, mających służyć wyłącznie partykularnym interesom Spółki.
Odnosząc się do wytycznych dotyczących działań podjętych przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa, organ wskazał, iż wszelkie działania naprawcze zostały podjęte przez Spółkę dopiero w następstwie wykazanych w trakcie kontroli nieprawidłowości. Zatem gdyby nie czynności kontrolne przeprowadzone w Spółce, z dużym prawdopodobieństwem Spółka – zdaniem KNF - nie podjęłaby żadnych działań naprawczych. Organ zaznaczył, że nie można również pominąć faktów przekazywania przez G. w trakcie kontroli błędnych danych, skutkujących ustaleniem odbiegającego od rzeczywistości stanu faktycznego.
Następnie organ wskazał, że w wymierzając karę Komisja powinna wziąć pod uwagę także skalę korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez podmiot, który dopuścił się naruszenia, o ile można tę skalę ustalić. Odnosząc się do powyższego kryterium KNF wskazał, iż z uwagi na charakter dokonanych przez G. naruszeń nie można w sposób liczbowy ustalić skali uzyskanych w związku z opisanymi naruszeniami korzyści lub unikniętych przez G. strat. Zdaniem organu wskutek działania G. znaczne szkody poniosły zarządzane przez G. Fundusze oraz uczestnicy rynku finansowego. Szkodę poniósł – zdaniem KNF - również sam rynek finansowy poprzez utratę zaufania uczestników rynku do działających na nim profesjonalnych podmiotów.
Komisja odniosła się następnie do sytuacji finansowej G. oraz powiązanych z nią okoliczności faktyczne - prawnych dotyczących restrukturyzacji G. oraz zatwierdzonego przez Sąd układu, mimo, że ani sytuacja finansowa ani okoliczności faktyczne - prawne nie stanowią - zdaniem KNF - okoliczności wymienionych w art. 189d k.p.a. Zdaniem KNF kara pieniężna nałożona na Spółkę stanowi znikomy ułamek wartości posiadanych przez Spółkę aktywów. Jednocześnie uwzględniając wysokość ujemnych kapitałów własnych Spółki, kwota ta pozostaje – w ocenie KNF - również bez jakiegokolwiek materialnego wpływu na sytuację finansową Spółki. Wymierzona kara pieniężna pomimo rażącego charakteru stwierdzonych naruszeń, pozostaje – zdaniem KNF - adekwatna do aktualnej sytuacji finansowej G. oraz sytuacji faktyczno - prawnej Spółki związanej z układem zawartym z wierzycielami. Przy wymiarze nałożonej kary finansowej Komisja wzięła pod uwagę interes społeczny, tj. w przedmiotowej sprawie interes innych uczestników obrotu oraz funkcję i cel przepisów, które przez zachowanie G. zostały naruszone. Następnie organ wskazał, że zgodnie z opublikowanym przez Spółkę ostatnim śródrocznym skróconym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym za okres 9 miesięcy zakończonym 30 września 2022 r. w ramach realizacji zobowiązań objętych układem, C. S.A. wypłaciła swoim wierzycielom kwotę 71 821 tys. zł, do uregulowania pozostało 530 264 tys. zł, z czego na obligatariuszy zaliczonych do 1 grupy wierzycieli objętych układem przypada kwota 495 585 tys. zł. W świetle powyższego nałożona przez Komisję w I instancji kara stanowi odpowiednio 0,009% łącznych zobowiązań pozostałych do uregulowania w ramach realizowanego układu zobowiązań oraz 0,010% zobowiązań wobec obligatariuszy zaliczonych do I grupy wierzycieli objętych układem. Jednocześnie Komisja ustaliła, że zgodnie z ww. sprawozdaniem finansowym na dzień 30 września 2022 r. na poziomie skonsolidowanym grupa dysponowała środkami pieniężnymi w kwocie 140 443 tys. zł, co oznacza, że wspomniana kara pieniężna stanowi zaledwie 0,033% środków pieniężnych wykazywanych na poziomie skonsolidowanym, przy czym na poziomie jednostkowym C. S.A. wykazywała środki pieniężne w kwocie 7 507 tys. zł. W świetle powyższego Komisja uznała, że uregulowanie nałożonej kary pieniężnej nie wpłynie na bieżącą sytuację Spółki oraz możliwość regulowania przez nią rat układowych zgodnie z przyjętym harmonogramem.
Ponadto Komisja w zaskarżonej decyzji szczegółowo odniosła się do zarzutów stawianych przez Stronę we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją, Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając błędne dokonanie wykładni lub niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 8 § 1 k.p.a. w z art. 234 ustawy o funduszach inwestycyjnych w zw. z art. 192 ust. 1 i ust. 6 ustawy o funduszach inwestycyjnych, przez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że KNF posiada kompetencję do cofnięcia zezwolenie Skarżącej na prowadzenie działalności uznając, że kara cofnięcia zezwolenia może być zastosowana w każdym przypadku naruszenia przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych podczas, gdy kara cofnięcia zezwolenia w myśl przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych jest karą ostateczną (ultima ratio) i może być zastosowana jedynie w wyjątkowych sytuacjach, gdy podmiot rynku finansowego:
a) rażąco naruszył przepisy prawa,
b) nie podejmuje samodzielnie środków służących zapobieżeniu ewentualnym naruszeniem w przyszłości,
c) nie daje rękojmi prawidłowego prowadzenia działalności podlegającej nadzorowi KNF oraz
d) nie spełnia wymogów uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności,
- co doprowadziło do naruszenia zasady proporcjonalności będącej podstawowym kryterium oceny dyskrecjonalnych kompetencji organu do wyboru rodzaju zastosowanej sankcji;
2. art. 234 ustawy o funduszach inwestycyjnych poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i brak wyczerpującego i przekonującego uzasadnienia konieczności zastosowania w niniejszym stanie faktycznym jednocześnie dwóch sankcji administracyjnej kary pieniężnej i sankcji niepieniężnej w postaci cofnięcia zezwolenia wyłącznie w obliczu przyjęcia, że KNF udowodnił, że Skarżąca dopuściła się naruszenia przepisów prawa;
3. art. 189d k.p.a. poprzez wymierzenie nieadekwatnie wysokiej do dyrektyw wymiaru kary finansowej;
4. art. 234 ustawy o funduszach inwestycyjnych poprzez przyjęcie, że naruszenie umowy o zarządzanie sekurytyzowanymi wierzytelnościami może stanowić przesłankę zastosowania sankcji, o których mowa w art. 234 ustawy o funduszach inwestycyjnych
5. art. 192 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych poprzez przyjęcie, że procedury zarządzania wierzytelnościami wyznaczają zakres udzielonego Spółce zezwolenia a tym samym ich naruszenie stanowi działanie wykraczające poza zakres zezwolenia;
6. art. 192a ustawy o funduszach inwestycyjnych poprzez przyjęcie, że niezrealizowanie przez G. obowiązku wysyłania zawiadomień o przelewie wierzytelności stanowiły naruszenie interesu uczestników Funduszy, podczas gdy okoliczności ustalone w sprawie oraz literalne brzmienie art. 192a ustawy o funduszach inwestycyjnych nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że naruszony został interes uczestników Funduszy, jak również nie wykazano normatywnego wzorca interesu uczestnika funduszu inwestycyjnego, który pozwalałby na wykazanie jakichkolwiek naruszeń;
Dodatkowo Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., 8 k.p.a., 75 § 1 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 78 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez KNF rozpoznającą sprawę ponownie w jej granicach istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy okoliczności faktycznych oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego polegającą w szczególności na braku rozważenia charakteru stwierdzonych nieprawidłowości, których dopuściła się rzekomo Spółka uprawdopodabniający zaistnienie w przyszłości podobnych naruszeń oraz pominięcia w Decyzji obecnej działalności Spółki, a także zupełnego pominięcia okoliczności związanych z tym, że KNF wydała uprzednio decyzję o cofnięciu zezwolenia na wykonywanie działalności przez T., S. oraz A. i nałożeniu kar pieniężnych oraz pominięcia sytuacji prawnej i finansowej, w której znajduje się Skarżąca, w tym w szczególności treści przyjętego w dniach 22 i 25 stycznia 2019 r. układu z wierzycielami oraz informacji o realizacji Planu Restrukturyzacji z grudnia 2019 r., którego realizacja stanie się zupełnie niemożliwa w obliczu wdrożenia sankcji cofnięcia jej zezwolenia;
2. art. 75 § 1 k.p.a. i art, art. 78 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia przez KNF jako organ II instancji dowodu z dokumentów finansowych i restrukturyzacyjnych Skarżącej oraz brak wykonania symulacji finansowej związanej z sytuacją ekonomiczną Spółki, które to dowody miały kluczowe znaczenie dla sprawy, w szczególności dla ustalenia rodzajów zastosowanych
sankcji jak i wysokości sankcji finansowej wobec Skarżącej;
3. art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie przez KNF jako organ II instancji zasady dwuinstancyjności, polegające na rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżącej poza granicami zaskarżenia i z pominięciem argumentacji Skarżącej zawartej we wniosku;
4. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak pełnego odniesienia się przez organ do argumentacji Skarżącej zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w zakresie rażącego naruszenia prawa, tj. art. 6 i 10 k.p.a. w odniesieniu do postanowienia o rozszerzeniu postępowania z pominięciem granic przedmiotowych sprawy, co stanowi podstawę do kwalifikowanego naruszenia Decyzji Pierwotnej z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
5. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy Decyzji Pierwotnej, pomimo, iż zachodził szereg przesłanek uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie orzeczenia merytorycznego.
Z uwagi na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzję KNF z dnia 30 października 2020 r. oraz o zwrot od KNF na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. Dodatkowo Skarżąca wniosła o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego, a także o odbycie posiedzenia przy drzwiach zamkniętych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w skardze Skarżąca podniosła w zasadzie zarzuty analogiczne do zarzutów na których opierał się wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ uznał, że w tym zakresie zachowuje aktualność stanowisko Komisji zawarte w decyzji z dnia 27 lutego 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jak również decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Przedmiotem skargi jest decyzja KNF nakładająca na Skarżącą sankcję administracyjną w postaci cofnięcia zezwolenia na zarządzanie sekurytyzowanymi wierzytelnościami funduszu sekurytyzacyjnego oraz karę pieniężną w wysokości 50.000 złotych.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że poczynione przez organ ustalenia faktyczne znajdują uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Materiał dowodowy został w toku postępowania administracyjnego zgromadzony, rozpatrzony i oceniony w sposób wyczerpujący. Ponadto ten materiał dowodowy był znany stronie postępowania. Należy w tym miejscu podkreślić, że Sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2007 r. sygn. akt II FSK 72/06).
W przedmiotowej sprawie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organ, albowiem stan faktyczny, wbrew stanowisku strony skarżącej, został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej.
Tym samym ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09), co pozwala na ocenę prawidłowości zastosowania przez organy w przedmiotowej sprawie przepisów prawa materialnego.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 234 pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych, zgodnie z którym nałożono na Skarżącą wskazane na wstępie sankcje administracyjne, w związku z naruszeniem art. 192a ustawy o funduszach inwestycyjnych poprzez prowadzenie działalności w zakresie zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami bez zachowania zasad uczciwego obrotu oraz w sposób nienależycie zabezpieczający interesy uczestników poszczególnych funduszy, a także wykonywaniem działalności z przekroczeniem zakresu zezwolenia, naruszeniem postanowień statutów poszczególnych funduszy, a także wykonywaniem działalności z naruszeniem zasad uczciwego obrotu oraz interesu uczestników funduszu sekurytyzacyjnego.
W ocenie Sądu organ zasadnie stwierdził naruszenie art. 192a ustawy o funduszach inwestycyjnych poprzez prowadzenie działalności w zakresie zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami bez zachowania zasad uczciwego obrotu oraz w sposób nienależycie zabezpieczający interesy uczestników poszczególnych funduszy.
Odnośnie działania Skarżącej bez zachowania zasad uczciwego obrotu za prawidłowe należy uznać ustalenia Komisji w zakresie stwierdzenia, że zarządzanie sekurytyzowanymi wierzytelnościami funduszy U., G. oraz D. miało miejsce z naruszeniem zasad uczciwego obrotu, w związku z wykazaniem przez te fundusze pozornego zysku zrealizowanego z tytułu zbycia składników lokat w wyniku sprzedaży portfeli wierzytelności powyżej wartości godziwej, co nie znajdowało odzwierciedlenia w faktycznym przysporzeniu majątkowym tych funduszy. Jak prawidłowo ustalił organ Skarżąca zarządzając sekurytyzowanymi wierzytelnościami wskazanych funduszy zawarła w dniach 30 czerwca 2017 r., 29 września 2017 r., 28 grudnia 2017 r., 29 grudnia 2017 r. oraz 30 grudnia 2017 r. umowy przelewu wierzytelności, które skutkowały ustaleniem wysokości ceny zbycia portfeli wierzytelności na poziomie znacząco przewyższającym wartość godziwą tych portfeli. Należy w tym zakresie podzielić stanowisko organu, że było to rezultatem nieuczciwych działań Skarżącej, polegających na zastosowaniu jako punktu odniesienia hipotetycznych wartości odzysków z portfeli referencyjnych oraz współczynników korygujących oderwanych w całości od historycznych wyników portfeli wierzytelności.
Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał również na stwierdzenie przez KNF zarządzania przez Skarżącą sekurytyzowanymi wierzytelnościami Funduszy G. oraz A. z naruszeniem zasad uczciwego obrotu w związku z wykorzystaniem konstrukcji prawnej funduszu inwestycyjnego do realizacji partykularnych interesów G. oraz doprowadzeniem do zawarcia przez te fundusze transakcji w sposób niezgodny z przepisami dotyczącymi rachunkowości funduszy inwestycyjnych. Sąd podziela stanowisko KNF, w świetle którego Skarżąca zarządzając sekurytyzowanymi wierzytelnościami poszczególnych funduszy przyjęła praktykę polegającą na klasyfikacji zawieranych tego samego dnia umów przelewu wierzytelności oraz porozumień przenoszących prawa z tych umów jako "transakcji technicznych", co było niezgodne z postanowieniami umów o zarządzanie sekurytyzowanymi wierzytelnościami.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie spełnione były przesłanki do stwierdzenia przez KNF, że zarządzanie sekurytyzowanymi wierzytelnościami funduszy U., A., A. oraz Fundusz O. miało miejsce z naruszeniem zasad uczciwego obrotu w związku z kształtowaniem poziomu odzysków z portfeli wierzytelności znajdujących się w portfelach inwestycyjnych tych funduszy w sposób nieznajdujący odzwierciedlenia w faktycznych działaniach windykacyjnych, a bezpośrednio związany z procederem udzielania przez podmioty z grupy kapitałowej G. pożyczek rehabilitacyjnych "koniczynka" dłużnikom funduszy z przeznaczeniem wyłącznie na spłatę posiadanego wobec nich zadłużenia.
Dodatkowo podzielić należy stanowisko KNF w zakresie stwierdzenia, że prowadzenie przez Skarżącą działalności w zakresie zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami z naruszeniem zasad uczciwego obrotu. Skarżącą zarządzając sekurytyzowanymi wierzytelnościami podjęła – jak słusznie ustalił organ - szereg czynności, które nie były związane z wykonywaniem działań windykacyjnych na rzecz funduszy sekurytyzacyjnych. Polegały one na zawieraniu na znaczną skalę transakcji zbycia i nabycia portfeli wierzytelności, inicjowania udzielania przez podmioty z grupy kapitałowej G. pożyczek rehabilitacyjnych "koniczynka" dłużnikom funduszy sekurytyzacyjnych z przeznaczeniem wyłącznie na spłatę posiadanego wobec nich zadłużenia.
Odnośnie stwierdzonych w zaskarżonej decyzji działań Skarżącej w sposób nienależycie zabezpieczający interes uczestników poszczególnych funduszy Sąd stwierdził, że organ prawidłowo ustalił, iż Skarżąca zawierając umowy przelewu wierzytelności ustalała cenę sprzedaży danego portfela wierzytelności w wysokości znacząco przewyższającej wartość godziwą portfela, będącego przedmiotem umowy.
Jak prawidłowo ustalił KNF większość umów przewidywała odroczony termin zapłaty ceny za nabywane aktywa, z uwagi na brak zdolności funduszu nabywającego do regulowania zobowiązań z tytułu nabytych aktywów. W ocenie Sądu organ słusznie uznał, że zawieranie przez Skarżącą umów wierzytelności we wskazanych warunkach jako przedstawiciela obu stron umowy skutkowało naruszeniem interesu zarówno uczestników funduszu zbywającego, w związku ze zbywaniem aktywów kontrahentom, którzy nie byli w stanie uregulować zobowiązań z tytułu nabywanych aktywów, jak i naruszeniem interesów uczestników funduszu nabywającego, w związku z nabyciem portfeli po cenie znacząco zawyżonej w stosunku do ich rzeczywistej wartości.
Sąd za prawidłowe uznaje stanowisko organu, w świetle którego zarządzanie sekurytyzowanymi wierzytelnościami funduszy: T. w sposób nienależycie zabezpieczający interesy uczestników tych funduszy miało miejsce w związku z nierealizowaniem przez Skarżącą obowiązku wysyłania zawiadomień o przelewie wierzytelności. Brak zawiadomienia przez Skarżącą dłużników o dokonanym przelewie skutkował - jak prawidłowo ustalił organ - dokonywaniem przez tych dłużników wpłat na rzecz funduszy zbywających portfele wierzytelności zamiast funduszy nabywających, co skutkowało uszczupleniem majątku funduszy nabywających, w sposób negatywnie wpływający na wartość ich aktywów netto, a tym samym na sytuację majątkową uczestników funduszy.
Sąd za prawidłowe uznaje stanowisko organu w świetle którego zarządzanie sekurytyzowanymi wierzytelnościami funduszu O. miało miejsce z naruszeniem zasad uczciwego obrotu oraz w sposób nienależycie zabezpieczający interesy uczestników Funduszu O. w związku z ustalaniem przez członków zarządu Skarżącej wartości portfeli wierzytelności wchodzących w skład Funduszu O. na poziomie odbiegającym od wartości godziwej portfeli wierzytelności Funduszu O.. Jak prawidłowo ustalił organ Skarżąca w celu ukrycia, iż prognozy odzysków z portfeli wierzytelności, będących przedmiotem lokat Funduszu O. nie były realizowane podejmował działania polegające na zmianie założeń przyjętych w modelu wyceny portfeli wierzytelności dotyczących poziomu odzysków jak i poziomu kosztów, w tym należnego Skarżącej wynagrodzenia oraz kosztów sądowych i egzekucyjnych, w poszczególnych dniach wyceny. Podejmowane przez Skarżącą działania polegające na zmianie założeń przyjętych w modelu wyceny, realizowane wg bezpośrednich poleceń członków zarządu Skarżącej nie wynikały natomiast z obiektywnych okoliczności dotyczących portfeli wierzytelności, lecz miały na celu ukrycie spadku wartości godziwej portfela oraz uzyskanie, w wyniku zastosowania każdorazowo modyfikowanego modelu, wartości wyceny zgodnej z oczekiwaniem członków zarządu Skarżącej.
Zdaniem Sądu Skarżącą prowadziła niewątpliwie działalność zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami funduszy sekurytyzacyjnych z przekroczeniem zakresu udzielonego zezwolenia. Jak prawidłowo w tym zakresie ustalił organ Skarżąca podejmowała działania skutkujące wzrostem wartości lokat funduszy sekurytyzacyjnych, które nie były rezultatem zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami, polegającego na dochodzeniu należności z posiadanych przez fundusze sekurytyzacyjne portfeli wierzytelności. Dodatkowo przekroczenie zakresu udzielonego zezwolenia zastało prawidłowo wykazane przez organ w przypadku podejmowaniu przez Skarżącą czynności, które miały za zadanie ukryć niską efektywność działań windykacyjnych Skarżącej w stosunku do funduszy sekurytyzacyjnych poprzez zawieranie transakcji sprzedaży i nabycia portfeli wierzytelności oraz inicjowanie przez Skarżącą działań polegających na udzielaniu przez podmioty z grupy kapitałowej Skarżącą pożyczek "koniczynka", zwrotnym nabywaniu uprzednio sprzedanych portfeli wierzytelności.
Ponadto Skarżąca prowadziła działalność zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami funduszy sekurytyzacyjnych wielokrotnie naruszając statuty tych funduszy. W tym zakresie Sąd stwierdza, że organ prawidłowo uznał, iż Skarżąca naruszyła § 1 ust. 5 statutu Funduszu G. dotyczącego wyłącznego przedmiotu działalności funduszu poprzez nabycie w dniu 30 czerwca 2017 r. oraz w dniu 30 grudnia 2017 r. przez Skarżącą w imieniu Funduszu G. portfeli wierzytelności, w sytuacji braku aktywów netto, w tym środków pieniężnych, które pozwalałyby na nabycie portfeli wierzytelności za ustaloną cenę sprzedaży oraz braku możliwości pozyskania przez ten fundusz wystarczającego zewnętrznego finansowania w sposób zgodny z przepisami ustawy o funduszach inwestycyjnych.
Zdaniem Sądu organ prawidłowo ustalił, że Skarżąca naruszyła § 1 ust. 5 statutu Funduszu C. poprzez nabycie w dniu 28 grudnia 2017 r. przez G. w imieniu Funduszu C. portfeli wierzytelności, w sytuacji braku aktywów netto, w tym środków pieniężnych, które pozwalałyby na nabycie portfeli wierzytelności za ustaloną cenę sprzedaży oraz braku możliwości pozyskania przez ten fundusz wystarczającego zewnętrznego finansowania w sposób zgodny z przepisami ustawy o funduszach inwestycyjnych.
Analogicznie Skarżąca naruszyła § 1 ust. 5 statutu Funduszu G. poprzez nabycie w dniu 31 marca 2016 r. przez Skarżącą w imieniu Funduszu G. portfeli wierzytelności, w sytuacji braku aktywów netto, w tym środków pieniężnych, które pozwalałyby na nabycie portfeli wierzytelności za ustaloną cenę sprzedaży oraz braku możliwości pozyskania przez ten fundusz wystarczającego zewnętrznego finansowania w sposób zgodny z przepisami ustawy o funduszach inwestycyjnych.
Dodatkowo Skarżąca – jak prawidłowo ustalił organ – naruszyła § 20 ust. 6 statutu Funduszu G. w związku z zawarciem w imieniu Funduszu G. umowy przelewu wierzytelności z innym funduszem zarządzanym przez G. z pominięciem warunków opisanych w § 20 ust. 6 statutu Funduszu G..
Skarżąca naruszyła również § 20 ust. 7 statutu Funduszu G. w związku z zawarciem w imieniu Funduszu G. umowy przelewu wierzytelności z innym funduszem zarządzanym przez G. z pominięciem warunków opisanych w § 20 ust. 7 statutu Funduszu G..
W ocenie Sądu KNF prawidłowo stwierdził, że Skarżąca naruszyła § 22 ust. 1 statutu Funduszu G. w związku z zawarciem przez G. w imieniu Funduszu G. umów przelewu wierzytelności, które skutkowały lokowaniem mniej niż 75 % aktywów funduszu w wierzytelności oraz sekurytyzowane wierzytelności.
Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie organ zasadnie wykazał, że miało miejsce naruszenie przez Skarżącą § 20 ust. 1 statutu Funduszu C. w związku z zawarciem przez Skarżącą w imieniu Funduszu C. umów przelewu wierzytelności, które skutkowały lokowaniem mniej niż 75 % aktywów funduszu w wierzytelności.
Dodatkowo stwierdzić należy, że Skarżąca naruszyła § 22 ust. 1 statutu Funduszu U w związku z zawarciem przez Skarżącą w imieniu Funduszu U umów przelewu wierzytelności, które skutkowały lokowaniem mniej niż 75 % aktywów funduszu w wierzytelności oraz sekurytyzowane wierzytelności.
W ocenie Sądu organ prawidłowo również stwierdził, że w przedmiotowej sprawie Skarżąca naruszyła § 24 ust. 1 statutu Funduszu D. w związku z zawarciem przez Skarżącą w imieniu Funduszu D. umów przelewu wierzytelności, które skutkowały lokowaniem mniej niż 75 % aktywów funduszu w wierzytelności oraz sekurytyzowane wierzytelności.
Skarżąca przede wszystkim kwestionuje prawidłowość zastosowania jednocześnie dwóch sankcji administracyjnych - kary pieniężnej i sankcji niepieniężnej w postaci cofnięcia zezwolenia. Zasadniczy spór koncentruje się nie tyle na kwestii czy Spółka dopuściła się naruszeń prawa wskazanych w zaskarżonej sprawie, ale tego czy naruszenia te miały dostatecznie poważny charakter, aby zastosować sankcję określoną w art. 234 pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych. Należy zauważyć, że w aktach administracyjnych znajdują się pisma Spółki potwierdzające co do zasady popełnienie naruszeń opisanych w zaskarżonej decyzji, tj. pisma z dnia 31 sierpnia 2022 r. (k- 1384-1388 trzeci tom akt administracyjnych) oraz z dnia 27 września 2022 r. (k- 1389-1391 trzeci tom akt administracyjnych).
Zgodnie z art. 234 ustawy o funduszach inwestycyjnych w przypadku gdy podmiot, o którym mowa w art. 192 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych, narusza przepisy prawa lub statutu funduszu sekurytyzacyjnego, nie wypełnia warunków określonych w zezwoleniu lub przekracza zakres zezwolenia, lub wykonuje działalność z naruszeniem zasad uczciwego obrotu lub z naruszeniem interesów uczestników funduszu sekurytyzacyjnego. Komisja może, w drodze decyzji, cofnąć zezwolenie (pkt 1), nałożyć karę pieniężną do wysokości 500.000,00 zł (pkt 2) lub zastosować łącznie obie sankcje (pkt 3).
Sąd podziela stanowisko organu, że w przedmiotowej sprawie spełnione były przesłanki do zastosowania art. 234 pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych. W ocenie Sądu za istotne okoliczności przemawiające za zastosowaniem powołanej regulacji jest nie tylko waga i skala naruszeń, ale również fakt, iż zidentyfikowane nieprawidłowości dotyczyły większości funduszy, których portfelami inwestycyjnymi zarządzał G.. Co istotne stwierdzone naruszenia miały długotrwały oraz wielokrotny charakter, dotyczyły kilkunastu funduszy sekurytyzacyjnych, a przede wszystkim rażąco godziły w podstawowe obowiązki podmiotu zarządzającego sekurytyzowanymi wierzytelnościami tj. w ustawowy obowiązek zarządzania funduszami inwestycyjnymi zamkniętymi w sposób rzetelny i profesjonalny, z zachowaniem należytej staranności i zgodnie z zasadami uczciwego obrotu, a także w najlepiej pojętym interesie zarządzanych funduszy, uczestników tych funduszy oraz w celu zapewnienia stabilności i bezpieczeństwa rynku finansowego.
Zdaniem Sądu za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 8 § 1 k.p.a. w z art. 234 ustawy o funduszach inwestycyjnych w zw. z art. 192 ust. 1 i ust. 6 ustawy o funduszach inwestycyjnych. W ocenie Skarżącej kara cofnięcia zezwolenia jest kara ostateczną (ultima ratio) i może być zastosowana jedynie w wyjątkowych sytuacjach, gdy podmiot rynku finansowego: a) rażąco naruszył przepisy prawa, b) nie podejmuje samodzielnie środków służących zapobieżeniu ewentualnym naruszeniem w przyszłości, c) nie daje rękojmi prawidłowego prowadzenia działalności podlegającej nadzorowi KNF oraz d) nie spełnia wymogów uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności. Stanowisko takie należy uznać za błędne i całkowicie oderwane od literalnego brzmienia art. 234 ustawy o funduszach inwestycyjnych. Analizowany przepis – zgodnie z jego brzmieniem - może mieć zastosowanie (ma charakter uznaniowy) w przypadku gdy podmiot, o którym mowa w art. 192 ust. 1, narusza przepisy prawa lub statutu funduszu sekurytyzacyjnego, nie wypełnia warunków określonych w zezwoleniu lub przekracza zakres zezwolenia, lub wykonuje działalność z naruszeniem zasad uczciwego obrotu lub z naruszeniem interesów uczestników funduszu sekurytyzacyjnego. W ocenie Sądu nie ma w analizowanym przepisie mowy o wywiedzionych z niego przez Skarżącą przesłankach stosowania sankcji administracyjnych.
Stanowisko powyższe znajduje również potwierdzenie w literaturze przedmiotu, w świetle której w art. 234 ustawy o funduszach inwestycyjnych ustawodawca nie wprowadził dyrektyw wymiaru kary na wzór rozwiązania przyjętego w art. 228 ust. 4b ustawy o funduszach inwestycyjnych. Brak jest również odwołania do stosowania tej regulacji. W związku z tym, zgodnie z art. 189a § 1 KPA zastosowanie znajdą dyrektywy wymiaru kary określone w art. 189d KPA. Jak stwierdza J. Dyrda odnosi się to jednak tylko i wyłącznie do zasad wymiaru kary pieniężnej, o której mowa w art. 234 pkt 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych (Komentarz do art. 234 ustawy o funduszach inwestycyjnych pod red. K. Osajdy, J. Dybińskiego "Ustawa o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Komentarz 2023" Legalis). W konsekwencji do sankcji cofnięcia zezwolenia nie stosuje się tych samych kryteriów oceny co w przypadku sankcji kary pieniężnej.
W ocenie Sądu konstrukcja przepisu art. 234 ustawy o funduszach oznacza, że Komisja wyposażona jest w uznanie administracyjne decydując czy, jaką i jak dolegliwą sankcję administracyjną nałożyć. Zdaniem Sądu Komisja wymierzając sankcję cofnięcia zezwolenia działała w ramach uznania administracyjnego, a nałożona sankcja nie miała dowolnego charakteru. Należy bowiem stwierdzić, że cofnięcie zezwolenia Skarżącej było zdaniem Sądu uzasadnione, gdyż stwierdzone naruszenia nie były incydentalnymi przypadkami lecz świadomie zaplanowanym, regularnym powtarzającym się na przestrzeni czasu działaniem Skarżącej.
Sąd podziela stanowisko organu, w świetle którego w ramach wykonywania czynności zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami funduszy G. (C.) podejmował działania wykraczające poza zakres udzielonego zezwolenia, naruszające postanowienia statutów zarządzanych funduszy, jaki i prowadził działalność w zakresie zarządzania funduszami naruszając zasady uczciwego obrotu oraz interesy uczestników funduszy. Zasadnie Komisja uznała, że stwierdzone naruszenia w pełni uzasadniały możliwość skorzystania z uprawnienia do nałożenia sankcji administracyjnej, w postaci cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności. Powyższą ocenę uzasadniały – co zasadnie akcentował organ - waga, skala naruszeń oraz fakt, iż zidentyfikowane nieprawidłowości dotyczyły większości funduszy, których portfelami inwestycyjnymi zarządzał G.. Stwierdzone naruszenia miały długotrwały oraz wielokrotny charakter, dotyczyły kilkunastu funduszy sekurytyzacyjnych i nie były incydentalnymi przypadkami, lecz świadomie zaplanowanym, regularnym i powtarzającym się na przestrzeni czasu działaniem służącym realizacji strategii biznesowej G..
W ocenie Sądu stwierdzone naruszenia rażąco godziły w podstawowe obowiązki podmiotu zarządzającego sekurytyzowanymi wierzytelnościami, tj.: w ustawowy obowiązek zarządzania funduszami inwestycyjnymi zamkniętymi w sposób rzetelny i profesjonalny, z zachowaniem należytej staranności i zgodnie z zasadami uczciwego obrotu, a także w najlepiej pojętym interesie zarządzanych funduszy, uczestników tych funduszy oraz w celu zapewnienia stabilności i bezpieczeństwa rynku finansowego.
Z uwagi na powyższe Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie organ miał podstawy do zastosowania obu sankcji przewidzianych przez art. 234 ustawy o funduszach inwestycyjnych. Tym samym za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 234 ustawy o funduszach inwestycyjnych, gdyż w zaskarżonej decyzji organ wyczerpująco i przekonująco uzasadnił konieczność zastosowania w przedmiotowym stanie faktycznym jednocześnie dwóch sankcji administracyjnych kary pieniężnej i sankcji niepieniężnej w postaci cofnięcia zezwolenia.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów naruszenia prawa materialnego za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 234 ustawy o funduszach inwestycyjnych poprzez przyjęcie, że naruszenie umowy o zarządzanie sekurytyzowanymi wierzytelnościami może stanowić przesłankę zastosowania sankcji, o których mowa w art. 234 ustawy o funduszach inwestycyjnych. Zdaniem Sądu zarzut ten pomija okoliczność, że podstawą nałożenia przez Komisję przewidzianych w art. 234 ustawy o funduszach inwestycyjnych sankcji nie było naruszenie umowy o zarządzanie sekurytyzowanymi wierzytelnościami, lecz wykonywanie przez Spółkę działalności z przekroczeniem zakresu zezwolenia, z naruszeniem postanowień statutów zarządzanych funduszy, zasad uczciwego obrotu oraz z naruszeniem interesów uczestników funduszu sekurytyzacyjnego.
Podobnie za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 192 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych poprzez przyjęcie, że procedury zarządzania wierzytelnościami wyznaczają zakres udzielonego Spółce zezwolenia, a tym samym ich naruszenie stanowi działanie wykraczające poza zakres zezwolenia. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 192 ust. 4 pkt 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych do wniosku o wydanie zezwolenia na zarządzanie sekurytyzowanymi wierzytelnościami funduszu sekurytyzacyjnego przez podmiot inny niż towarzystwo obligatoryjnie załącza się procedury zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami, w tym w szczególności zasady windykacji tych wierzytelności. Tym samym ustawodawca wprost wskazał, że przy ocenie przesłanek wydania przedmiotowego zezwolenia KNF zobowiązana jest do analizy przedmiotowych dokumentów. Procedury są na tyle istotnym dokumentem, gdyż nawet w przypadku złożenia wniosku o przedmiotowe zezwolenie przez bank krajowy wymagane zawsze jest przedłożenie procedur zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami pomimo, że katalog wymaganych od banków krajowych dokumentów składanych w celu uzyskania przedmiotowego zezwolenia został przez ustawodawcę znacząco ograniczony (art. 192 ust. 5 ustawy o funduszach inwestycyjnych). W ocenie Sądu za prawidłowe należy uznać stanowisko organu w świetle którego wprowadzając konstrukcję licencji ogólnej przesądzono, iż zezwolenie Komisji Nadzoru Finansowego na zarządzanie sekurytyzowanymi wierzytelnościami ma charakter generalny. Generalny charakter zezwolenia oznacza, iż konkretyzacja jego treści nie następuje w treści samej decyzji dotyczącej udzielenia zezwolenia, lecz następuje poprzez określenie standardów działania w załączonej do wniosku o wydanie zezwolenia dokumentacji, w tym poprzez doprecyzowanie standardów postępowania w procedurze zarządzania sekurytyzowanym wierzytelnościami. W konsekwencji organ prawidłowo przyjął, że procedury zarządzania wierzytelnościami wyznaczają zakres udzielonego Spółce zezwolenia, a tym samym ich naruszenie stanowi działanie wykraczające poza zakres zezwolenia.
Podobnie za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 192a ustawy o funduszach inwestycyjnych. Zgodnie z postanowieniami art. 192a ustawy o funduszach inwestycyjnych podmiot zarządzający sekurytyzowanymi wierzytelnościami funduszu sekurytyzacyjnego obowiązany jest prowadzić działalność w zakresie zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami z zachowaniem zasad uczciwego obrotu oraz w sposób należycie zabezpieczający interesy uczestników funduszu sekurytyzacyjnego. Z uwagi na brak legalnej definicji pojęcia zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami organ zasadnie uznał, że pod pojęciem tym należy rozumieć całokształt obowiązków podmiotu zarządzającego. Szczegółowy zakres tych obowiązków określają postanowienia procedur zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami oraz postanowienia umów o zarządzanie zawieranych przez Skarżącą.
Odnosząc powyższe do kwestii niezrealizowania przez Skarżącą obowiązku wysyłania zawiadomień o przelewie wierzytelności wskazać należy, że działanie te stanowiły naruszenie interesu uczestników funduszy. W przedmiotowej sprawie jak prawidłowo ustalił organ Spółka nie poinformowała dłużników w imieniu funduszy: T. o nabyciu przez te fundusze portfeli wierzytelności w związku z umowami przelewu wierzytelności zawartymi 23 stycznia oraz 31 stycznia 2018 r. Brak stosownego zawiadomienia dłużników o przelewie skutkował dokonywaniem przez dłużników wpłat na rzecz funduszy zbywających portfele wierzytelności zamiast na rzecz funduszy nabywających. W zaskarżonej decyzji organ prawidłowo wyjaśnił, że odzyski z wierzytelności w postaci wpłat dłużników stanowią główne źródło przychodów z działalności funduszu sekurytyzacyjnego zaniechanie powiadomienia dłużników skutkowało uszczupleniem majątku funduszy nabywających wierzytelności oraz negatywnie wpłynęło na wartość ich aktywów netto na certyfikat inwestycyjny, a tym samym na sytuację majątkową uczestników funduszy. W ocenie Sądu działania, które uszczuplają aktywa funduszy są działaniami sprzecznymi z celem inwestycyjnym funduszu, a tym samym są działaniami naruszającymi interes uczestnika funduszu (podobnie wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 października 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1410/11).
Przed oceną zarzutów odnoszących się do merytorycznych przesłanek nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z art. 189g § 1 k.p.a. w świetle którego administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa. W postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji stwierdzone przez KNF naruszenia wystąpiły w okresie od dnia 31 marca 2016 r. do dnia 30 czerwca 2018 r. Zgodnie natomiast z art. 31za ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm.) bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 189g § 1 i 3 k.p.a., tj.: możliwości nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oraz możliwości egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, nie rozpoczyna się a rozpoczęty ulega zawieszeniu do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Zgodnie z § 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 340 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszony został stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Stan epidemii trwał do dnia 16 maja 2022 r., kiedy weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r.,poz. 1027). Jednocześnie jednak, w tym samym dniu weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1028). Stan zagrożenia epidemicznego trwał do 1 lipca 2023 r. na mocy § 1 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. poz. 1118). Zdaniem Sądu organ był zatem uprawniony do nałożenia na Skarżąca kary pieniężnej za naruszenia, które wystąpiły w okresie od dnia 31 marca 2016 r. do dnia 30 czerwca 2018 r.
W ocenie Sądu nie budzi w niniejszej sprawie wątpliwości sposób zastosowania przez Komisję kary pieniężnej. Zdaniem Sądu organ nie naruszył art. 189d k.p.a. wymierzając karę pieniężną. Sankcja w wysokości 50.000 zł ma – zdaniem Sądu - charakter proporcjonalny. KNF prawidłowo w tym zakresie uwzględnił okoliczności i charakter obowiązków, jakie przepisy prawa nakładają na podmiot zarządzający sekurytyzowanymi wierzytelnościami funduszy, jak i okoliczności towarzyszące naruszeniu tych obowiązków oraz sytuację prawno-finansową Skarżącej, w tym prowadzone postępowania układowe.
Zdaniem Sądu, postępowanie w rozpoznawanej sprawie również zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W tym zakresie za bezzasadny należy uznać naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., 8 k.p.a., 75 § 1 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 78 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a., gdyż przedmiotem postępowania były dokonane w przeszłości naruszenia prawa, a nie obecna sytuacja Spółki. W związku z tym, że postępowanie KNF dotyczyło Spółki, a nie innych podmiotów organ nie miał obowiązku rozważać decyzji dotyczących innych podmiotów. Zdaniem Sądu za okoliczność zupełnie oderwaną do przedmiotu postępowania należy uznać wskazywana przez Skarżącą kwestia obecnej sytuacji finansowej spółki. Zagadnienie to jest irrelewantne dla przesądzenia prawidłowości zastosowanych sankcji przez KNF. Kwestie te organ prawidłowo uwzględnił przy ocenie wymiaru kary pieniężnej.
Zdaniem Sądu ze bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia przez KNF jako organu II instancji dowodu z dokumentów finansowych i restrukturyzacyjnych Skarżącej oraz brak wykonania symulacji finansowej związanej z sytuacją ekonomiczną Spółki, które to dowody miały kluczowe znaczenie dla sprawy, w szczególności dla ustalenia rodzajów zastosowanych sankcji jak i wysokości sankcji finansowej wobec Skarżącej.
W ocenie Sądu okoliczności te dotyczą późniejszej sytuacji Spółki, zaś przedmiotem postępowania administracyjnego były naruszenia przez Spółkę przepisów prawa występujące do czerwca 2018 r. Przedmiotowe informacje nie mają zatem znaczenia dla przesądzenie odpowiedzialności Spółki. Okoliczności faktyczne związane z układem z wierzycielami Skarżącej zostały prawidłowo wzięte pod uwagę przez Komisję przy ustalaniu wymiaru kary pieniężnej.
Odrębnie odnieść się należy odnośnie zarzutu w kwestii braku możliwości wydania postanowienia KNF z dnia 24 września 2020 r. w przedmiocie rozszerzenia zakresu postępowania administracyjnego (k-1006-1008 drugi tom akt administracyjnych). Należy podkreślić, że w wyroku z dnia 6 grudnia 2018 r. sygn. II GSK 4535/16 Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił wydanie przez KNF postanowienia rozszerzającego zakres prowadzonego postępowania, w sytuacji gdy wymagają tego okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Zdaniem Sądu rozszerzenie zakresu postępowania było dopuszczalne w przedmiotowym postępowaniu.
W tym miejscu odnieść się należy do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak pełnego odniesienia się przez organ do argumentacji Skarżącej zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w zakresie rażącego naruszenia prawa, tj. art. 6 i 10 k.p.a. w odniesieniu do postanowienia o rozszerzeniu postępowania z pominięciem granic przedmiotowych sprawy, co stanowi podstawę do kwalifikowanego naruszenia decyzji organu I instancji z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Należy zauważyć, że postanowienie KNF z dnia 24 września 2020 r. zostało podpisane przez Pana P. K. Dyrektora Departamentu Funduszy Inwestycyjnych i Funduszy Emerytalnych. W świetle art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 188 ze zm.).
w przypadku postępowań sankcyjnych z zakresu nadzoru nad rynkiem kapitałowym wszczęcie postępowania następuje na podstawie postanowienia wydanego przez Przewodniczącego KNF, który w tym zakresie wykonuje uprawnienia KNF. W ocenie Sądu powyższa regulacja nie wyklucza udzielenia przez Przewodniczącego KNF lub Komisję stosownego upoważnienia innym pracownikom KNF. Jak wynika z akt sprawy Pan P. K. posiadał upoważnienie nr [...] z dnia 20 listopada 2019 r. (k-125 akt sądowych) udzielone przez Przewodniczącego KNF Pana J. J.. Dokument ten upoważniał Pan P. K. do wydawania postanowień o wszczęciu postępowania w sprawach z zakresu rynku kapitałowego. Dodatkowo P. K. udzielone zostało upoważnienie nr [...] z dnia 2 lipca 2019 r. (k-124 akt sądowych) z upoważnienia KNF przez Zastępcę Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego Pana R. M.. Dokument upoważniał P. K. do wydawania m.in. postanowień leżących we właściwości kierowanego przez P. K. Departamentu Funduszy Inwestycyjnych i Funduszy Emerytalnych. Co istotne przedmiotowe upoważnienie, o ile wykluczało wydawanie decyzji administracyjnych, jednakże nie zawierało żadnych ograniczeń odnośnie postanowień określonych w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym. Tym samym należy uznać, iż w przedmiotowej sprawie brak jest uzasadnionych podstaw do kwestionowania postanowienia KNF z dnia 24 września 2020 r. W konsekwencji należy uznać zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. za bezzasadny.
Z uwagi na prawidłowe zastosowanie przez KNF regulacji prawa procesowego i materialnego brak jest też podstaw do uwzględnienia zarzutu Skarżącej naruszenia art. 15 k.p.a. oraz art. 138 § 2 k.p.a.
Konkludując, wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.