VI SA/Wa 3619/24

VI SA/Wa 3619/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /przewodniczący/
Maciej Borychowski /sprawozdawca/
Magdalena Maliszewska
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 28 marca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) Protokolant starszy referent Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2025 r. sprawy ze skargi K. S.A z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej "WSA") w Warszawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "Organ") z dnia [...] września 2024 r., znak: [...], którą po rozpatrzeniu odwołania Kompanii [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w P. (dalej również: "Skarżąca", "Spółka", "Strona") została utrzymana w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "PWITD", "organ I instancji") z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 6.000 zł (dalej: "zaskarżona decyzja").
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."), art. 64 ust. 1, 2, art. 64d, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 2, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b, ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, dalej: "p.r.d."), § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2024 r. poz. 502).
Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowił brak zezwolenia kategorii V, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej kontrolowanego pojazdu członowego.
Do wydania Zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] marca 2024 r. w na drodze ekspresowej nr S8 w okolicy miejscowości [...], zatrzymano do kontroli 5-osiowy pojazd członowy składający się z dwuosiowego samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] o nr rej. [...] (dalej: "pojazd"), którym kierował D. N.. W toku kontroli ustalono, że pojazdem tym wykonywano krajowy przewóz drogowy rzeczy w postaci piwa (ładunek podzielny). Pojazd załadowano w oddziale Spółki przez jej pracowników. Ustalenia kontroli zostały zawarte w protokole kontroli drogowej [...] z dnia [...] marca 2024 r. (dalej: "protokół kontroli").
Pismem z dnia [...] marca 2024 r. organ I instancji zawiadomił Stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego, które zakończyło się wydaniem decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 6.000.
Spółka złożyła odwołanie od decyzji PWITD, zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego: (i) art. 140aa ust. 1 p.r.d. poprzez jego niewłaściwe i nieuzasadnione zastosowanie, w sytuacji w której przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi pojazdu nie było spowodowane działaniem Strony, a Spółka nie miał wpływu na jego powstanie oraz dopełniła należytej staranności związanej z załadunkiem towarów; (ii) art. 140aa ust. 3 pkt 2) p.r.d. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, w sytuacji w której Spółka wykonała swoje czynności z należytą starannością - a okoliczności sprawy i dowody przedłożone w sprawie (również te, których przeprowadzenia Organ zaniechał) wskazują, że Strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia, i z pewnością nie godził się na jego powstanie; 2) przepisów postępowania: (i) naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona, czego organ w niniejszej sprawie zaniechał, bowiem nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji do wniosku Strony o możliwość przedstawienia nagrań video z monitoringu dokumentujących proces załadunku towaru na pojazd, w sytuacji w której Spółka deklarowała możliwość przedstawienia takich dowodów na wniosek organu, jak również nie odniósł się do innych dowodów przedstawionych w sprawie przez Spółkę - w tym m.in. umowy z przewoźnikiem; (ii) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego zebrania i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes Odwołującego, mimo że Spółka wnioskowała o przeprowadzenie odpowiednich dowodów na poparcie podnoszonych przez siebie okoliczności, co doprowadziło do zebrania dowodów i ustalenia istotnych okoliczności wyłącznie w oparciu o wyniki pomiaru nacisku osi, w sytuacji gdy wymierzenie kary pieniężnej załadowcy możliwe jest wyłącznie wówczas, gdy okoliczności lub dowody wskazują, że załadowca miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia; (iii) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia decyzji, które powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania, tymczasem uzasadnienie zawiera twierdzenia nieprawdziwie, niepoparte jakimikolwiek dowodami; (iv) art. 6, 7, 8, 77 § 1, 75 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego polegające na zaniechaniu ustaleń w przedmiocie wpływu lub godzenia się załadowcy na powstanie naruszenia i odpowiedzialności przewoźnika w tej sytuacji; właściwej organizacji i dyscypliny pracy w Spółce, braku wpływu Strony na powstanie naruszenia, wystąpienia naruszenia wskutek zdarzeń i okoliczności, których Spółka nie mogła przewidzieć, jak również poprzez zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący i zaniechanie rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie ustaleń dotyczących ww. okoliczności.
Po rozpatrzeniu odwołania GITD wydał zaskarżoną decyzję. W pierwszej kolejności Organ przytoczył ustalony stan faktyczny oraz przywołał mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa.
GITD wskazał, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 140aa ust. 1 p.r.d. Natomiast art. 140ab p.r.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, dlatego też regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
W sprawie nie ma również zastosowania art. 189e oraz 189f k.p.a. Do decyzji nakładanych na podstawie art. 140aa ust. 1 p.r.d. mają bowiem zastosowanie okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione w art. 140aa ust 4 p.r.d. W tym względzie także ma zastosowanie norma kolizyjna określona w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., która stanowi, iż w przypadkach uregulowanych w przepisach odrębnych: odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu IVa w tym zakresie nie stosuje się.
Organ wyjaśnił, że pojazdu nienormatywnego, zgodnie z definicją z art. 2 pkt 35a p.r.d., to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. GITD wskazał, że stosownie do art. 64 ust. 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem: 1) uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy; 2) przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1; 3) pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego na warunkach i w sposób określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2, w tym przez wymaganą liczbę pojazdów wyposażonych i oznakowanych zgodnie z tymi przepisami; 4) zachowania szczególnej ostrożności przez kierującego pojazdem nienormatywnym. W myśl art. 64 ust. 2 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I.
Organ wyjaśnił, że podczas kontroli pojazd zważono dwukrotnie, a za podstawę do wyznaczenia przekroczeń dopuszczalnych norm przyjęto wyniki korzystniejsze dla kontrolowanego. W wyniku pomiarów stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm: - nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego 12,50 t (bez odjęcia 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 1 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości wynoszącej 11,5 o 8,69 %).
GITD wyjaśnił, że brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska Strony, zgodnie z którym to za wykonanie czynności załadunkowych, ostateczną odpowiedzialność miałby ponosić wyłącznie podmiot wykonujący przejazd. Organ stwierdził, że to Strona dokonała załadunku i wydała towar. To w jej interesie było dopilnowanie czynności, które wykonywała, aby nie narazić samą siebie na odpowiedzialność. Organ stanął na stanowisku, że nie wystarczy jedynie zakwestionować swojej odpowiedzialności, a istotne jest przedstawienie dowodów podważających ustalenia organu. Organ odwoławczy zauważył, iż obowiązujące przepisy tj. przytoczony już art. 140aa p.r.d. przewidują odpowiedzialność podmiotów wykonujących inne czynności związane z przewozem drogowym, w tym czynności załadunkowe. To w interesie strony, w myśl obowiązujących przepisów było zadbanie o to, by pojazd po załadunku pozostawał normatywny przed wyjazdem na drogi publiczne. Strona powinna dopilnować tego, by pojazd został załadowany odpowiednią ilością przewożonego materiału, jak również dopilnować, by załadowany pojazd nie wyjechał na drogi publiczne bez wcześniejszego zważenia.
Organ nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania.
Z rozstrzygnięciem Organu nie zgodziła się Spółka, zaskarżając w całości decyzję z dnia [...] września 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:
1) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, mimo wadliwości rozstrzygnięcia Organu I instancji, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, mimo, że w ramach postępowania administracyjnego nie doszło do merytorycznego dwukrotnego rozpoznania sprawy, a Organ II instancji pomimo podniesionych w odwołaniu zarzutów dotyczących zaniedbań w postępowaniu pierwszo instancyjnym, oparł swoje rozstrzygnięcie na stanie faktycznym wyłącznie ustalonym uprzednio przez Organ I instancji, nie dokonując należytej, a jednocześnie niezależnej oceny i analizy materiału dowodowego, nie rozpatrując zgłoszonych przez Skarżącą wniosków dowodowych;
2) naruszenie art. 7, 7a §1, 77 § 1, 78, 80 k.p.a. przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego tj. brak ustaleń Organu w zakresie dopełnienia przez Skarżącą należytej staranności i doboru środków jak opracowanie procedur załadunku i organizacji pracy, czy uwzględnienia nagrań i zdjęć z monitoringu, na podstawie których Organ ustaliłby, że zeznania świadka - kierowcy D. N. są sprzeczne z przedstawionym przez Skarżącą materiałem dowodowym w sprawie, mimo iż Organ powinien poczynić ustalenia odnośnie całokształtu zebranego materiału dowodowego a nie ograniczać się do zeznań świadka i protokołu kontroli z dnia [...] marca 2024 r., w związku z czym Organ nie dążył do dokładnego wyjaśnienia sprawy, przeprowadził postępowanie w sposób niepogłębiający zaufania do organów państwa i odmówił przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez Skarżącą, w sytuacji gdy były one niezbędne do wykazania racji Skarżącej;
3) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 15 w zw. z art. 8 k.p.a. polegające na nie odniesieniu się przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego do zarzutów odwołania od decyzji Organu I instancji, mimo obowiązku Organu II instancji do ustosunkowania się w uzasadnieniu swej decyzji do wszystkich zgłoszonych w toku postępowania zarzutów, żądań i wniosków stron, a w szczególności tych zawartych w odwołaniu;
4) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. przez pominięcie i niewskazanie, którym dowodom Organ II instancji dał wiarę i oparł na nich swoje rozstrzygnięcie, a którym odmówił mocy dowodowej wraz ze wskazaniem przyczyn tejże odmowy;
2. Rażące naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 140aa ust. 1 p.r.d., w związku z art. 64 ust. 1 i 2 p.r.d. poprzez jego niewłaściwe i nieuzasadnione zastosowanie, w sytuacji w której przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi pojazdu nie było spowodowane działaniem Skarżącej, Skarżąca nie miała wpływu na jego powstanie oraz dopełniła należytej staranności związanej z załadunkiem towarów poprzez czynności szczegółowo opisane w treści wyjaśnień i odwołania, których Organ nie uwzględnił;
2) art. 140aa ust. 3 pkt 2) p.r.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, w sytuacji w której Skarżąca jako załadowca swoje czynności wypełniła z należytą starannością - a okoliczności sprawy i dowody przedłożone w toku postępowania administracyjnego (również te, których przeprowadzenia Organ zaniechał) wskazują, że Skarżąca poprzez zapewnienie przewoźnikowi szeregu instrumentów, schematu ładowania towarów (zapewniającego zachowanie dopuszczalnego nacisku na osi pojazdu) nie godziła się na przekroczenie dopuszczalnych norm nacisku osi, natomiast nagranie z monitoringu, na którym kierowca przewoźnika wydaje polecenia załadowcy świadczą o tym, że Skarżąca nie miała również wpływu na powstanie naruszeń;
3) art. 140aa ust. 4 pkt 1) p.r.d. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, a mianowicie nie uwzględnienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność Skarżącej, dowodów i okoliczności sprawy w postaci: kontroli wagi każdego zamówienia, udostępnienia wagi przewoźnikowi przed załadunkiem, wprowadzenia schematów ładunkowych uwzględniających naciski na oś pojazdu, nieprzekraczania przez pojazd z ładunkiem dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, które to okoliczności i dowody jednoznacznie wskazują, że Skarżąca dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a już z pewnością nie godziła się na jego powstanie skoro podjęła i wdrożyła w swoim przedsiębiorstwie szereg rozwiązań organizacyjno-technicznych mających za zadanie zapobieżenie tego rodzaju naruszeniom.
Formułując powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Ponadto Skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Strona podniosła, że ramach postępowania administracyjnego nie doszło do merytorycznego dwukrotnego rozpoznania tej samej sprawy, a Organ II instancji pomimo podniesionych w odwołaniu zarzutów dotyczących zaniedbań w postępowaniu pierwszo instancyjnym, oparł swoje rozstrzygnięcie na stanie faktycznym wyłącznie ustalonym uprzednio, nie dokonując należytej, a jednocześnie niezależnej oceny i analizy akt sprawy jak i nie rozpatrując zgłoszonych przez Skarżąca wniosków dowodowych, korzystnych i przemawiających za uznaniem, że Skarżąca nie godziła się na powstanie naruszenia, a na chwilę "opuszczania" z przedsiębiorstwa Skarżącej pojazdu z ładunkiem. Strona wskazuje, że dopełniła wszelkich starań związanych z weryfikacją masy całkowitej pojazdu, podkreślając jednoczenie, że każdorazowa weryfikacja nacisków na osie pojazdu wymaga zarówno specjalistycznego sprzętu, jak i przewidzianych prawem warunków do ich sprawdzenia. W tym przypadku przeciążenie osi wynikało z niewłaściwego ułożenia jednej palety (wszerz zamiast wzdłuż). GITD wyjaśnił, że organy obu instancji zaniechały weryfikacji zarówno materiału dowodowego w postaci monitoringu (który specjalnie w tym celu został przez Skarżącą zabezpieczony), ani zdjęć (screenów) z monitoringu, na których wyraźnie widać kierowcę przewoźnika rozmawiającego z załadowcą (mimo, iż jego zeznania temu zaprzeczają, czego również Organ I i II instancji nie skonfrontował, a Organ II instancji przyjął te zeznania wprost i do nich odwołał się w treści uzasadnienia decyzji utrzymującej w mocy poprzednią decyzję, pomijając całkowicie zdjęcia przeczące i podważające prawdziwość zeznań świadka), ani do schematów ładunkowych obowiązujących u Skarżącej. Przekroczenie wynikało z nieprawidłowego ustawienia tylko jednej palety na samym początku naczepy, co również jest widocznie i na nagraniach i na zdjęciach z monitoringu. Organ I i II instancji w żadnym miejscu uzasadnienia swojej decyzji nie odnieśli się do tych dowodów. W ocenie Skarżącej Organ zaniechał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, tj. braku wpływu na powstanie naruszenia i godzenia się przez Skarżącą na jego powstanie. W ocenie Spółki Organ nie poczynił ustaleń w zakresie dopełnienia przez Skarżącą należytej staranności i całkowicie pominął fakt wdrożenia przez Skarżącą określonych środków organizacyjnych jak: (i) stworzenie własnych procedur załadunku i organizacji pracy (schematu załadunku, do których stosują się załadowcy Skarżącej) uwzględniających dopuszczalne poziomy nacisku na osi pojazdu - załączony do wyjaśnienia składanych Organowi I instancji; (ii) dokonywanie kontroli każdego zamówienia - tj. dokonywania ważenia każdego pojazdu z załadunkiem opuszczającego przedsiębiorstwo Skarżącej - nie dopuszczając do realizacji zamówień cięższych niż 24.500 kg brutto; (iii) udostępnianie przewoźnikom wagi brutto przed załadunkiem dając możliwość interwencji przed podstawieniem pojazdu; (iv) sposób ładowania przez załadowców Skarżącej i stosowanie ładunków podzielnych nie przeciążających osi napędowej, o ile są prawidłowo rozmieszczone na całej naczepie. Zdaniem Skarżącej Organ wskutek wadliwości przeprowadzonego postępowania dowodowego poczynił nieprawdziwe ustalenia faktycznie - a mianowicie wskazał, że Skarżąca powinna dopełnić należytej staranności i zważyć pojazd przed umożliwieniem mu wyjazdu na drogi publiczne. Skarżąca uważa, że wniosek jest nieuprawniony, bowiem Skarżąca skontrolowała wagę pojazdu wraz z ładunkiem i wyniosła ona poniżej 40 t. Na tym etapie, w przypadku osiągnięcia takiego wyniku wagi - transport nie wymagał zezwolenia na tzw. transport ponadnormatywny. Skarżąca podniosła, że Organ zupełnie nie uwzględnił okoliczności, że przedmiotowy protokół stanowi o tym, że DMC pojazdu z naczepa i ładunkiem nie została przekroczona, co również świadczy o tym, że Skarżąca nie godziła się na powstanie naruszenia i dopełniła należytej staranności przy załadunku. Skarżąca zarówno zważyła ładunek, skompletowała ilość ładunku w taki sposób, aby masa pojazdu z ładunkiem nie przekraczała dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu po wypuszczeniu go na drogę publiczną, jak również miała wgląd do dokumentów pojazdu. Zachodziły zatem przesłanki do wyłączeniu odpowiedzialności Skarżącej.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 133 P.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Zdaniem Sądu, żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w sprawie, a zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego, jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2024 r., nie naruszają prawa.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego, utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, wymierzającą Skarżącej karę pieniężną za brak zezwolenia kategorii V, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z art. 140aa ust. 1 p.r.d. wynika, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. W ust. 3 pkt 2 ww. przepisu wskazano natomiast, że karę nakłada się m.in. na podmiot wykonujący czynności ładunkowe, jeżeli wykonał te czynności w sposób powodujący przekroczenie któregokolwiek z wymiarów, nacisków osi lub masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów, w stosunku do wartości dopuszczalnych lub wartości określonych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1.
Zakres postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie oraz koniecznych do przeprowadzenia ustaleń i dowodów określa zatem norma prawa materialnego. Dla przypisania Skarżącej odpowiedzialności rzeczą pierwszorzędną było wykazanie czy Skarżąca ponosi odpowiedzialność jako załadowca, w szczególności, czy miała wpływ lub godziła się na powstanie naruszenia stwierdzonego w dniu [...] marca 2024 r i utrwalonego w protokole kontroli.
Wbrew zarzutom skargi, w ocenie Sądu, stan faktyczny w sprawie został ustalony przez organy prawidłowo i zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Należy podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie. W przedmiotowej sprawie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010r., sygn. akt II FPS 8/09). Przesądzenie o prawidłowości przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia ustaleń faktycznych umożliwia ocenę procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego.
Dodatkowo podkreślić należy, zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. protokół kontroli stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Z uwagi na zawarty w treści tego dokumentu bezpośredni opis przebiegu przeprowadzanych czynności, uznawany jest za dokument urzędowy mający szczególną moc dowodową. Organ miał zatem postawy prawne do oparcia swoich ustaleń na tym dokumencie. Należy przy tym wskazać, że z protokołu przesłuchania w charakterze świadka kierowcy pojazdu jednoznacznie wynika, że po załadunku pojazd nie był tankowany ani doładowany. Kierujący nie przewoził również prywatnego towaru. Organ nie miał zatem podstaw do ponownego przesłuchania kierowcy na tę okoliczność.
Sąd pragnie również zauważyć, że Skarżącą nie przedłożyła innych dowodów, z których by wynikało, że w niniejszej sprawie nie można jej przypisać odpowiedzialności za powstałe naruszenie, w szczególności, że nie miała wpływu lub nie godziła się na powstałe naruszenie.
Stwierdzając powyższe za niezasadne Sądu uznaje zarzuty skargi podważające prawidłowość przeprowadzonego przez Organ postępowania wyjaśniającego.
Kolejną kwestią było ustalenie, czy Skarżąca jako załadowca miała wpływ lub godził się na powstanie naruszenia. Zaznaczenia wymaga, że zwolnienia podmiotu wykonującego załadunek towaru od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie, istnieje tylko w ściśle określonych sytuacjach i uzależniona jest od wykazania, że podmiot ten dołożył należytej staranności wymaganej w stosunkach danego rodzaju, a do naruszenia doszło na skutek okoliczności od niego niezależnych, na które nie miał wpływu.
Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela wyrażony już wielokrotnie w orzecznictwie pogląd, że odpowiedzialność podmiotów określonych w art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d. jest niezależna od odpowiedzialności przewoźnika. Podstawą do nałożenia na załadowcę kary pieniężnej nie jest samo stwierdzenie wystąpienia naruszenia, ale musi być rozstrzygane na gruncie konkretnego stanu faktycznego, przez pryzmat w jaki sposób doszło do naruszenia i musi być powiązane z "godzeniem się" lub "wpływem" na powstanie naruszeń. Z godzeniem się mamy do czynienia, gdy załadowca nie podjął żadnych działań ani nawet ich próby celem ustalenia, czy pojazd po załadunku nie stał się pojazdem nienormatywnym, z wpływem zaś na powstanie naruszenia – gdy załadowca w taki sposób dokonuje załadunku towaru, że powoduje przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu. Aby wyeliminować zarzut wpływu lub godzenia się na powstanie naruszenia należy udokumentować przynajmniej próbę weryfikacji przez załadowcę parametrów wagowych/obciążeniowych załadowanego pojazd (v. wyroki NSA z: 23 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 140/15; z 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1370/15; z 17 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 2635/14; z 17 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2141/15).
Z orzecznictwa wynika również, że obowiązki załadowcy nie kończą się na umożliwieniu przewoźnikowi wjazdu i wyjazdu na teren załadunku. Załadowca jest również odpowiedzialny za dopuszczenie do wyjazdu pojazdu nienormatywnego z załadowanym przez niego towarem na drogi publiczne. Jakkolwiek bowiem załadowca nie ma możliwości ani uprawnień dotyczących wyboru i kontroli środka transportu, którym załadunek jest przemieszczany poza miejscem załadunku, to bezsprzecznym jest, że załadowca powinien zwrócić uwagę, czy pojazd po załadunku nie będzie powodował przekroczenia dopuszczalnych norm (por. wyrok NSA z 12 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3230/15).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd w składzie rozpoznającym zauważa, że Organ prawidłowo uznał, że Strona ponosi odpowiedzialność za naruszenie stwierdzone w dniu [...] marca 2024 r., jako załadowca.
Poza sporem bowiem jest, że towar na pojazd został załadowany [...] marca 2024 r. w oddziale Spółki w B. przez jej pracownika. Przedmiotem transportu było piwo załadowane na palety o łącznej wadze 24417,76 kg. Podczas kontroli i ważenia pojazdu zostało ustalone, że doszło do przekroczenia nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 1 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości wynoszącej 11,5 o 8,69 %). W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że w niniejszej sprawie Spółka ponosi odpowiedzialność za powstałe naruszenie jako załadowca.
Z akt sprawy wynika, iż Skarżąca zajmując stanowisko w sprawie po zawiadomieniu przez organ I instancji o wszczęciu postępowania administracyjnego, pismem z dnia [...] marca 2024 r. wyjasniła że w Spółce obowiązuje schemat ładowania pojazdów (k. 75 akt administracyjnych). Spółka wyjaśniła, że zastosowanie takiego schematu ładowania pojazdu eliminuje możliwość przeciążenia osi pojazdu. Jest to schemat stosowany i praktykowany przy przewozach palet z piwem, którego stosowanie przez przewoźników nie spotkało się dotychczas z przekroczeniem dopuszczalnych norm nacisku osi pojazdu. Spółka wyjaśniła, że taki sposób ładowania miał zamiar zastosować operator wózka widłowego i pracownicy w dniu [...] marca 2024 r. Dodała, że pracownicy Spółki mają ten schemat wgrany na tabletach w wózkach widłowych i standardowo ładują palety z piwem według tego schematu. Skarżąca wyjaśniła, że załadunek na pojazd został dokonany wbrew przyjętemu schematowi, a to na wyraźne żądanie kierowcy, który uzasadnił to specyfiką swojego pojazdu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że odpowiedzialność przewoźnika i załadowcy jest oparta na innych podstawach: przewoźnik (podmiot wykonujący przejazd) ponosi odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, a załadowca ponosi odpowiedzialność za wpływ lub godzenie się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu (por. wyrok NSA z 15 września 2011 r., sygn. akt II GSK 764/10). W tym sensie przewoźnik nie może wyłączyć swojej odpowiedzialności przez przeniesienie konsekwencji wykonania przejazdu pojazdem nienormatywnym na załadowcę i odwrotnie – załadowca nie może wyłączyć swojej odpowiedzialności tylko dlatego, że przewoźnik zdecydował się na przejazd pojazdem niewłaściwie załadowanym.
Jeżeli zatem, z ustalonego stanu faktycznego bezspornie wynika, że kontrolowany pojazd był pojazdem pięcioosiowym (vide: protokół kontroli). Ponadto jak sama Skarżąca przyznała, że w jej przedsiębiorstwie obowiązują opracowane schematy ładowania pojazdów paletami z piwem i zostały wdrożone w celu uniknięcia przeciążenia osi pojazdu, to w ocenie Sądu rozpoznającego sprawę odmienny sposób załadowania pojazdu w dniu [...] marca 2024 r. był de facto zgodzeniem się na ewentualne przekroczenie jednego z parametrów pojazdu, którego przekroczenie jest sankcjonowane karą pieniężną. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Pracownik Spółki dokonując ładunku postąpił wbrew obowiązującym procedurom ładunku palet z piwem na pojazd pięcioosiowy.
Nawet, gdyby faktycznie było tak, że kierowca pojazdu (czemu zaprzeczył przesłuchany w charakterze świadka k. 40 akt administracyjnych), wydał pracownikowi Spółki polecenie odmiennego załadowania jego pojazdu od przyjętej procedury, to nie zmienia to okoliczności, że miało to wpływ na odpowiedzialność załadowcy (tu: Spółki). Jak bowiem wynika z orzecznictwa z wpływem na powstałe naruszenie mamy do czynienia wówczas, gdy załadowca w taki sposób dokonuje załadunku towaru, że powoduje przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu. Skarżąca jest profesjonalistą, zatem nie powinna budzić żadnych wątpliwość obowiązek przestrzegania przez nią przepisów oraz świadomość odpowiedzialności administracyjnej za stwierdzone naruszenie. Istota odpowiedzialności załadowcy sprowadza się do czynności załadunkowych i ich wpływu na nienormatywność pojazdu, z uwzględnieniem charakteru wpływu lub godzenia się na wykonywanie przejazdu bez zezwolenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych formułowany jest pogląd, z którym Sąd w składzie rozpoznającym się zgadza, że każdy z podmiotów odpowiada za czynności, do których był zobowiązany, z uwzględnieniem charakteru wpływu lub godzenia się na wykonywanie przejazdu bez zezwolenia. Czynnością za którą odpowiada podmiot wykonujący przejazd jest przewóz, a załadowca za załadunek. Odpowiedzialność przewoźnika (podmiotu wykonującego przejazd) może być konsekwencją niewłaściwego załadowania towaru, ale nie jest to okoliczność istotna dla wyłączenia jego odpowiedzialności z uwagi na to że, odpowiada on za przejazd już załadowanego pojazdu, a więc zawsze może "przerwać" łańcuch błędnych decyzji, np. załadunkowych, za które ponosiłyby odpowiedzialność podmioty wykonujące inne czynności związane z przewozem drogowym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia: 10 września 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 490/20; 7 marca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 2411/19; 12 lipca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 327/16). Sąd wskazuje, że przywołane wyroki dotyczą przewoźnika. Niemniej jednak nie ma przeszkód, aby tezy z nich płynące zastosować w niniejszej sprawie. Nie było bowiem jakichkolwiek przeszkód, aby pracownik Spółki dokonujący załadunku sprzeciwił się dyspozycjom kierowcy dotyczącym odmiennego załadowania pojazdu od przyjętej w Spółce procedury. Taka decyzja byłaby niejako "przerwaniem" łańcuch błędnych decyzji skutkujących naruszeniem dopuszczalnych parametrów pojazdu. O ile bowiem Spółka nie miała podstaw do kwestionowania dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu – jego normatywność w tym zakresie wynikała z masy załadowanego piwa potwierdzonego dokumentem WZ (k. 39 akt administracyjnych), o tyle odstąpienie od przyjętej procedury ładowania pięcioosiowego pojazdu powinno wzbudzić wątpliwość czy nie zostanie przekroczony nacisk na oś (osie). Podkreślić należy, że zrealizowanie transportu wymaga uprzedniego załadowania pojazdu przez załadowcę. Tym samym, w przypadku, gdy załadowca ma wątpliwości czy załadowanie pojazdu w sugerowany przez kierowcę sposób nie przekroczy jego normatywności i jeżeli nie ma możliwości ustalenia czy nacisk na oś nie został przekroczony – to powinien sprzeciwić się załadowaniu w taki sposób. W przeciwnym razie musi się liczyć z sankcją administracyjną.
W związku z czym zgromadzony materiał dowodowy w sprawie był wystarczający do rozpoznania sprawy. Nie wymagał uzupełnienia, w szczególności o dowody wnioskowane przez Stronę. W ocenie Sądu, w sposób jasny i przekonujący, zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a., wyjaśnione zostały motywy podjęcia wydanych decyzji, zaś przytoczona w tym zakresie argumentacja potwierdza podjęte rozstrzygnięcia. Organy obu instancji nie naruszyły również innych przepisów postępowania administracyjnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Wypełniły obowiązek wynikający z art. 7 i art. 77 k.p.a. Zgromadziły bowiem w sprawie dowody konieczne do prawidłowego jej rozstrzygnięcia i prawidłowo je oceniły, zgodnie z zasada wynikająca z art. 80 k.p.a.
W ocenie Sądu nie sposób również podzielić stanowisko Strony dotyczące naruszenia przez Organ art. 7a § 1 k.p.a. Sąd zauważa, że zgodnie z tym przepisem, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W niniejszej sprawie nie było wątpliwości co do treści art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d. Spór zasadniczo sprowadza się do stwierdzenia czy Skarżącej można z tego tytułu przypisać odpowiedzialność administracyjną. Zastosowanie art. 7a § 1 k.p.a. nie jest uzależnione, w których pojawiają się wątpliwości interpretacyjne przepisów mających zastosowanie w danej sprawie. Zastosowanie art. 7a § 1 k.p.a. i rozstrzyganie na jego podstawie na korzyść strony może mieć miejsce tylko wówczas, gdy wystąpią niedające się usunąć wątpliwości, co do wykładni przepisów stosowanego prawa, tzw. "pat interpretacyjny" (por. wyrok NSA z dnia: 5 lutego 2025 r., sygn. akt I GSK 218/24; 3 grudnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2065/21).
Sąd nie podziela także zarzutu naruszenia art. 15 k.p.a. Organ odwoławczy zbadał sprawę w całokształcie, odnosząc się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do podnoszonych przez skarżącą zarzutów i twierdzeń. Nie może przemawiać za naruszeniem zasady dwuinstancyjności wyłącznie w oparciu o przekonanie strony postępowania, iż nie doszło do dwukrotnego zbadania sprawy, bowiem organ administracji publicznej oparł się na materiale dowodowy ustalony w pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 2024 r., sygn. akt III OSK 1303/23 stwierdził, że "Wyrażona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania oznacza, że każda sprawa administracyjna, jeżeli zawiśnie przed organem drugiej instancji na skutek wniesienia przez stronę środka zaskarżenia, wymaga przede wszystkim ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Obowiązujący model postępowania odwoławczego nie ma charakteru kasacyjnego, co wyklucza ograniczenie postępowania przed organem drugiej instancji jedynie do kontroli orzeczenia wydanego przez organ pierwszej instancji. Zasada dwuinstancyjności jest zrealizowana, gdy rozstrzygnięcia obu organów zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez nie postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone, czyli postępowania merytorycznego w zakresie ustalenia stanu faktycznego, zebrania i oceny dowodów, przeanalizowania wszystkich argumentów i żądań strony oraz rozważań prawnych stosownych dla rozstrzygnięcia. Wszystko to powinno znaleźć dodatkowo odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza zatem obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji (postanowienia), a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, aby rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone". W ocenie Sądu GITD zrealizował postulat dotyczący zasady dwuinstancyjności. Wbrew stanowisku Strony uzasadnienie zaskarżonej decyzji odnosi się do wszystkich zasadniczych elementów, a zatem w sprawie nie doszło do naruszenia zasady wyrażonej w art. 15 k.p.a. Sąd zauważa, że zarzuty odwołania Strony odnosiły się zasadniczo braku w materiale dowodowym, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy. Sąd takiego zarzutu nie podziela. W toku prowadzonego postępowania materiał dowodowy był wystarczający do obciążenia Strony karą pieniężną z art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d. Sama bowiem odmowa przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę postępowania nie jest wystarczająca do postawienia takiego zarzutu.
Reasumując, organy zgromadziły w sprawie dowody konieczne i wystarczające do prawidłowego jej rozstrzygnięcia i prawidłowo je oceniły. Organy prawidłowo w tym zakresie ustaliły wszystkie okoliczności mające znaczenie dla możliwości przypisania Skarżącej odpowiedzialności z art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d., wskazując, że Skarżąca wykonywała czynności ładunkowe, a w konsekwencji podmiotem na który możliwe jest nałożenie kary pieniężnej, o której mowa w art. 140aa ust. 1 ustawy. Organ ustalił także, że czynności ładunkowe zostały wykonane przez Skarżącą w sposób powodujący przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu. Ustalono także brak jest okoliczności wyłączających odpowiedzialność Skarżącej w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 p.r.d.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl .