VI SA/Wa 3507/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-03-07
NSAinneŚredniawsa
patent europejskitłumaczenie patentuUrząd Patentowy RPterminzawieszenie biegu terminunadzwyczajne okolicznościsiła wyższabłąd ludzkiprawo własności przemysłowejpostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie Urzędu Patentowego RP, uznając, że błąd ludzki w procesie walidacji patentu europejskiego nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności uzasadniającej zawieszenie terminu na złożenie tłumaczenia.

Skarżąca spółka A. [...] domagała się uchylenia postanowienia Urzędu Patentowego RP, które utrzymało w mocy decyzję stwierdzającą uchybienie terminu do złożenia tłumaczenia patentu europejskiego. Spółka argumentowała, że błąd w systemie informatycznym Kancelarii, która zajmowała się walidacją, był nadzwyczajną okolicznością, usprawiedliwiającą niedotrzymanie terminu. Sąd uznał jednak, że błąd ludzki, nawet przy współpracy z zewnętrznymi podmiotami, nie jest nadzwyczajną okolicznością w rozumieniu przepisów, a strona ponosi odpowiedzialność za niedochowanie terminu.

Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie było postanowienie Urzędu Patentowego RP, które utrzymało w mocy wcześniejszą decyzję stwierdzającą brak zawieszenia biegu terminu na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego oraz uchybienie temu terminowi. Skarżąca spółka A. [...] argumentowała, że błąd ludzki popełniony przez Kancelarię zajmującą się walidacją patentu w Polsce, polegający na wskazaniu Portugalii zamiast Polski w systemie informatycznym, stanowił nadzwyczajną okoliczność w rozumieniu art. 243 ust. 6 Prawa własności przemysłowej, która powinna usprawiedliwiać niedotrzymanie terminu. Spółka podkreślała, że dołożyła należytej staranności w wyborze podmiotów i wdrożyła procedury zabezpieczające. Urząd Patentowy RP oraz WSA uznały jednak, że błąd ludzki, który mógł zostać wykryty dzięki odpowiednim mechanizmom kontrolnym, nie jest nadzwyczajną okolicznością ani siłą wyższą. Sąd podkreślił, że termin na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego jest terminem prawa materialnego, niepodlegającym przywróceniu, a strona ponosi odpowiedzialność za działania osób trzecich, z którymi współpracuje. W związku z tym, skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, błąd ludzki popełniony przez pracownika kancelarii, który nie został wykryty przez odpowiednie mechanizmy kontrolne, nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności ani siły wyższej w rozumieniu przepisów, która usprawiedliwiałaby niedotrzymanie terminu.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko Urzędu Patentowego RP, że organizacja zadań i wybór podmiotów zewnętrznych leży w gestii strony, a ciężar błędów spoczywa na niej. Błąd ludzki w systemie informatycznym, który mógł zostać wykryty dzięki kontroli, nie jest zdarzeniem nadzwyczajnym ani nieprzewidywalnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

EurZgłPatU art. 6 § 2

Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczpospolitej Polskiej

p.w.p. art. 243 § 6

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

EurZgłPatU art. 2

Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczpospolitej Polskiej

p.w.p. art. 243 § 1

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

p.w.p. art. 245 § 1

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 121 § 4

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błąd ludzki w procesie walidacji patentu europejskiego nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności uzasadniającej zawieszenie biegu terminu. Termin na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Strona ponosi odpowiedzialność za działania osób trzecich, z którymi współpracuje.

Odrzucone argumenty

Błąd ludzki popełniony przez Kancelarię był nadzwyczajną okolicznością, która uniemożliwiła terminowe złożenie tłumaczenia patentu. Urząd Patentowy RP naruszył zasady postępowania administracyjnego, nie uwzględniając słusznego interesu obywateli. Organ dokonał dowolnej oceny dowodów i wadliwie ocenił organizację pracy Kancelarii.

Godne uwagi sformułowania

błąd ludzki nie stanowił przyczyny niezależnej od Strony, której nie dało się uniknąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku pojęcie "okoliczności nadzwyczajnych" występuje w doktrynie i judykaturze w kontekście zarówno definiowania siły wyższej, jak i kwalifikowania pewnych wydarzeń jako mających nadzwyczajny charakter, usprawiedliwiających uchybienie terminu przez stronę postępowania organizacja zadań w strukturze firmy Uprawnionego, wliczając w to dobór podmiotów zewnętrznych, przy pomocy których dokonuje czynności urzędowych, pozostaje w wyłącznej kompetencji spółki, a ciężar ewentualnych błędów z niej wynikających spoczywa na Stronie błąd ludzki przy wprowadzaniu danych nie może zostać uznany za zdarzenie o wyjątkowym charakterze czy też za zdarzenie, którego nie da się przewidzieć jedynie zdarzenia o wyjątkowym charakterze, a co za tym idzie - niedające się przewidzieć mimo zdobytego doświadczenia, mogą uzasadniać przywrócenie stanu poprzedniego

Skład orzekający

Magdalena Maliszewska

przewodniczący

Agnieszka Łąpieś-Rosińska

sędzia

Maciej Borychowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia nadzwyczajnych okoliczności w kontekście błędów ludzkich w postępowaniu patentowym oraz odpowiedzialność strony za działania podmiotów zewnętrznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z terminami w prawie patentowym europejskim i polskim. Koncentruje się na błędzie ludzkim jako przyczynie uchybienia terminu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje, jak drobny błąd ludzki może mieć poważne konsekwencje prawne, nawet przy starannym działaniu firmy. Pokazuje znaczenie procedur kontrolnych w procesach biznesowych.

Jeden błąd w systemie kosztował firmę lata pracy i potencjalnie utratę praw do innowacji – sąd wyjaśnia, kiedy można liczyć na wyrozumiałość.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 3507/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Maciej Borychowski /sprawozdawca/
Magdalena Maliszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6461 Wynalazki
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 marca 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku zawieszenia biegu terminu oraz uchybienia terminu do wniesienia tłumaczenia patentu europejskiego oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej również: "WSA") w Warszawie jest postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "Urząd", "Urząd Patentowy RP", "organ/organ I instancji") z dnia [...] września 2024 r. nr [...], którym po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. [...] z siedzibą w L., [...] (dalej: "Uprawniony", "Strona", "Skarżąca", "A. [...]") utrzymane zostało w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] czerwca 2024 r. stwierdzające, że nie doszło do zawieszenia biegu terminu na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego [...] oraz, że tłumaczenie patentu europejskiego [...] wniesiono z uchybieniem terminu (dalej: "zaskarżone postanowienie").
Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 245 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 3 i art. 243 ust. 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1170, dalej: "p.w.p."), w związku z art. 2 oraz art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2016 r. poz. 2, dalej: "EurZgłPatU").
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w ustalonym stanie faktycznym i prawnym.
Jak wynika z zaskarżonego postanowienia decyzją z dnia [...] lipca 2023 r. Europejski Urząd Patentowy (dalej: "EUP") udzielił patentu [...] na wynalazek "[...]" zgłoszony pod numerem zgłoszenia [...]. Informacja o jego udzieleniu została opublikowana w dniu [...] sierpnia 2023 r. w Europejskim Biuletynie Patentowym nr 2023/32. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy EurZgłPatU, aby zapewnić skutek patentu europejskiego na terytorium Polski, Uprawniony z patentu europejskiego jest zobowiązany złożyć w Urzędzie Patentowym RP tłumaczenie patentu europejskiego na język polski w terminie trzech miesięcy od daty opublikowania przez EUP informacji o jego udzieleniu. Termin ten nie podlega przywróceniu. Zgodnie z dyspozycją ww. przepisu ustawy, termin na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego [...] bezskutecznie upłynął w dniu [...] listopada 2023 r.
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] grudnia 2023 r. Uprawniony z patentu europejskiego [...] złożył tłumaczenie przedmiotowego patentu europejskiego wraz z wnioskiem o zawieszenie biegu terminu na jego złożenie. W przedmiotowym wniosku podniesiono, iż szczegółowe stanowisko Uprawnionego, zawierające okoliczności faktyczne sprawy, z uwagi na konieczność skompletowania materiału dowodowego, zostanie złożone najpóźniej do dnia [...] marca 2024 r. Dokumentacja została uzupełniona w deklarowanym terminie. Z akt sprawy wynika, że A. [...] jest wiodącym światowym dostawcą produktów do wymiany ciepła, separacji i transportu płynów, założonym w 1845 roku. W związku ze swoją rozbudowaną strukturą organizacyjną, Strona deleguje zadania w zakresie uzyskiwania i ochrony praw wyłącznych podmiotom trzecim, współpracując z lokalnymi prawnikami w poszczególnych państwach. Czynności dotyczących złożenia tłumaczenia patentu europejskiego [...] w Polsce, Uprawniony dokonywał we współpracy z firmą M. & [...] (dalej: "Kancelaria"). Uprawniony wyjaśnił, że Kancelaria, po otrzymaniu polecenie walidacji patentu europejskiego w Polsce, zleca to lokalnej kancelarii.
Dnia [...] sierpnia 2023 r. członek zespołu E. Kancelarii, otrzymał od Uprawnionego odpowiedź zawierającą instrukcję odnośnie walidacji patentu w następujących krajach: Niemcy, Dania, Finlandia, Niderlandy, Norwegia, Polska, Turcja, Francja i Hiszpania (DE, DK, FI, NL, NO, PL, TR, FR, ES). Zgodnie z obowiązującą procedurą wewnętrzną pracownik przekazał instrukcje klienta do centralnej skrzynki pocztowej EPGV w celu dalszej dystrybucji. Następnie pracownik potwierdził klientowi otrzymanie instrukcji walidacji i wymienił prawidłowy zestaw krajów w potwierdzeniu, a następnie stworzył zlecenia walidacji na dane kraje w oprogramowaniu InProtech, zamiast zaznaczenia PL (Polska) wskazując jednak PT (Portugalia).
Odnosząc się do stanu prawnego, Strona stwierdziła, iż zgodnie z treścią art. 6 ust. 2 EurZgłPat Uprawniony z patentu europejskiego jest obowiązany złożyć w Urzędzie Patentowym tłumaczenie patentu europejskiego na język polski w terminie 3 miesięcy od daty opublikowania przez EUP informacji o jego udzieleniu. Wobec art. 2 EurZgłPat, do patentu europejskiego, wyznaczającego Rzeczpospolitą Polską jako kraj ochrony, stosuje się Konwencję, przepisy EurZgłPat oraz ustawę prawo własności przemysłowej, a zatem zastosowanie w niniejszej sprawie znajduje regulacja prawa krajowego, art. 243 ust 6 p.w.p., która stanowi, że do terminów do których nie ma zastosowania przepis art. 243 ust. 1 uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. Odwołując się do orzecznictwa Uprawniony wskazał, że zdarzenia o charakterze siły wyższej powinny się łącznie charakteryzować: zewnętrznym charakterem zdarzenia; niemożliwością jego przewidzenia (nadzwyczajny charakter zdarzenia cechuje stosunkowo niski stopień prawdopodobieństwa jego zajścia); niemożnością zapobieżenia jego skutkom. Uprawniony stwierdził, iż podstawą zawieszenia biegu przedawnienia są nadzwyczajne okoliczności, które swoim zakresem obejmują nie tylko siłę wyższą, ale również przypadki zależne od woli człowieka - nadzwyczajne okoliczności w rozumieniu art. 243 ust. 6 p.w.p. - nagłe zdarzenia, nie występujące zwykle w obrocie, którym nie można było zapobiec, obiektywnie uniemożliwiające stronie dokonanie czynności urzędowych w terminie. W ocenie A. [...], w niniejszej sprawie wymaganej staranności dokonał zarówno Uprawniony, jak i Kancelaria. Zdaniem Strony popełniony błąd i wynikające z niego niedotrzymanie terminu na złożenie tłumaczenia patentu wynikały z okoliczności pozostających poza możliwościami sprawczymi Uprawnionego i jego agentów rozumianych jako podmioty gospodarcze. Na potwierdzenie swoich twierdzeń Spółka załączyła stosowne dokumenty, w tym oświadczenia, potwierdzające dochowanie należytej staranności.
Po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] grudnia 2023 r. Urząd Patentowy RP postanowieniem z dnia [...] czerwca 2024 r. stwierdził, iż nie doszło do zawieszenia biegu terminu na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego [...] i uznał, że tłumaczenie patentu europejskiego [...] wniesiono z uchybieniem terminu. Powodem uznania, iż w niniejszej sprawie nie zaistniały nadzwyczajne okoliczności były dokonane przez organ I instancji ustalenia, że błąd ludzki nie stanowił przyczyny niezależnej od Strony, której nie dało się uniknąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2024 r. Uprawniony wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie postanowienia organu I instancji z dnia [...] czerwca 2024 r. oraz wydanie postanowienia stwierdzającego wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności zawieszających bieg terminu na wniesienie tłumaczenia patentu europejskiego [...]. Uprawniony postanowieniu z dnia [...] czerwca 2023 r. zarzucił naruszenie art. 243 ust. 6 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię wyrażająca się w przyjęciu, że dyspozycją tej normy nie są objęte błędy pozornie ludzkie, które można zakwalifikować jako zdarzenia o charakterze zewnętrznym, stanowiącym przeszkodę nie do przezwyciężenia (poza wpływem człowieka, nad którą człowiek nie może zapanować), niemożliwym do przewidzenia czy uniknięcia przy zachowaniu należytej staranności, a którego skutkom nie dało się zapobiec oraz naruszenie następujących przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i w konsekwencji błędne przyjęcie, iż uchybienie terminowi nastąpiło na skutek przeszkody, której można było zapobiec, albowiem była ona efektem błędu ludzkiego i braku należytej staranności oraz przyjęcie, że pomimo wdrożonych przez podmiot realizujący walidację patentu na zlecenie Wnioskodawcy procedur zabezpieczających przed negatywnymi skutkami błędu, nie doszło do zaistnienia nadzwyczajnej okoliczności w postaci błędu pozornie ludzkiego jako zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym; art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów oraz przyjęcie, że wdrożono nieprawidłowy sposób (niewystarczającą kontrolę) zapobiegania negatywnym skutkom błędu, a popełnione jednostkowe uchybienie świadczy o wadliwej organizacji pracy.
Zaskarżonym postanowienie, po ponownym rozpatrzeniu sprawy Urząd utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] czerwca 2023 r.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Urząd Patentowy RP wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 2 EurZgłPatU uprawniony z patentu europejskiego jest obowiązany złożyć w Urzędzie Patentowym tłumaczenie patentu europejskiego na język polski w terminie trzech miesięcy od daty opublikowania przez Europejski Urząd Patentowy informacji o jego udzieleniu. Termin ten jest terminem zawitym prawa materialnego i jako taki nie podlega przywróceniu. Zgodnie z art. 2 EurZgłPatU, do patentu europejskiego, wyznaczającego Rzeczpospolitą Polską jako kraj ochrony, stosuje się Konwencję, przepisy EurZgłPatU oraz Prawa własności przemysłowej. Stosownie do art 2. ust 2 Konwencji z dnia 5 października 1973 r. o udzielaniu patentów europejskich (Konwencja o patencie europejskim), sporządzonej w Monachium dnia 5 października 1973 r., zmienionej aktem zmieniającym artykuł 63 Konwencji z dnia 17 grudnia 1991 r. oraz decyzjami Rady Administracyjnej Europejskiej Organizacji Patentowej z dnia 21 grudnia 1978 r. 13 grudnia 1994 r. 20 października 1995 r., 5 grudnia 1996 r. oraz 10 grudnia 1998 r. wraz z Protokołami stanowiącymi jej integralną część (Dz.U. z 2004 r. nr 79, poz. 737), patent europejski posiada w każdym umawiającym się państwie, dla którego został udzielony, ten sam skutek i podlega tym samym warunkom, co patent krajowy udzielony przez to państwo. Wobec powyższego, zastosowanie w niniejszej sprawie znajduje regulacja prawa krajowego, art. 243 ust. 6 p.w.p., która stanowi, że do terminów, do których nie ma zastosowania art. 243 ust. 1 p.w.p., uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności, stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. W sprawach tych Urząd Patentowy RP wydaje, po przedstawieniu przez zainteresowanego odpowiednich dowodów, postanowienia. Organ wyjaśnił, że zawieszenie biegu przedawnienia z powodu siły wyższej regulują przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks Cywilny (Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm., dalej: "k.c.). W myśl art. 121 pkt 4 k.c., bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju - przez czas trwania przeszkody. Organ wskazał, iż w kontekście art. 243 ust. 6 p.w.p., należy w pierwszej kolejności zdefiniować termin okoliczności nadzwyczajnych, a w drugiej - w odniesieniu do konkretnej sprawy - ustalić, czy udowodnione przez stronę okoliczności miały taki charakter i czy miały bezpośredni wpływ na uchybienie terminu.
Urząd Patentowy RP odwołując się do orzecznictwa sądowego oraz stanowiska przedstawicieli doktryny prawniczej, podtrzymał zdanie wyrażone w rozstrzygnięciu z dnia [...] czerwca 2024 r., iż pojęcie "okoliczności nadzwyczajnych" występuje w doktrynie i judykaturze w kontekście zarówno definiowania siły wyższej, jak i kwalifikowania pewnych wydarzeń jako mających nadzwyczajny charakter, usprawiedliwiających uchybienie terminu przez stronę postępowania. Organ wskazał, że organizacja zadań w strukturze firmy Uprawnionego, wliczając w to dobór podmiotów zewnętrznych, przy pomocy których dokonuje czynności urzędowych, pozostaje w wyłącznej kompetencji spółki, a ciężar ewentualnych błędów z niej wynikających spoczywa na Stronie. Odnosząc się do całości argumentacji Uprawnionego uznał, iż relacje między Uprawnionym a Kancelarią cechowały się działaniem w dobrej wierze, na korzyść Spółki. Stanowią o tym np. wyczerpujące informowanie o stanie sprawy. Oznacza to, iż ewentualne błędy osób trzecich, przy pomocy których Uprawniony dokonywał w niniejszej sprawie czynności urzędowych obarczają samą stronę postępowania. Urząd wskazał, że przedstawiona w toku postępowania argumentacja Strony, uzupełniona dowodami/oświadczeniami nie potwierdza braku nadzoru w całym procesie walidacji, to jednak świadczy o braku skutecznego nadzoru nad prawidłowością wprowadzenia zlecenia do systemu, co wynika z samego faktu dokonania walidacji w Portugalii zamiast w Polsce. Ponadto w niniejszej sprawie przeszkoda (błędnie wprowadzone do systemu zamówienie walidacji) była usuwalna. W przypadku wykonania skutecznej kontroli nadzorczej i wykrycia nieprawidłowości, proces walidacji przedmiotowego patentu europejskiego [...] mógł zostać przeprowadzony w ustawowym terminie. Urząd podkreślił, iż dołączony do akt sprawy dokument stanowiący wydruk zrzutu ekranu z oprogramowania Kancelarii zawiera czytelnie wskazaną listę państw, tj. zawierającą pełne nazwy, a nie jedynie dwuliterowe kody.
Reasumując, Urząd Patentowy RP wskazał, że uprawniony z patentu europejskiego jest obowiązany złożyć w Urzędzie Patentowym RP tłumaczenie patentu europejskiego na język polski w terminie trzech miesięcy od daty opublikowania przez EUP informacji o jego udzieleniu. Ciężar złożenia tłumaczenia patentu ciąży na uprawnionym, który ponosi odpowiedzialność za zaniechanie osób trzecich, z pomocą których dokonuje czynności. W niniejszej sprawie, przypadek zamówienia walidacji patentu europejskiego w Kancelarii obarczony był błędem ludzkim przy wprowadzaniu danych do wewnętrznego oprogramowania Kancelarii. Gdyby w procesie zamówienia walidacji [...] nie zabrakło skutecznej kontroli nad prawidłowością wprowadzonych do systemu danych, tłumaczenie patentu europejskiego [...] prawdopodobnie zostałoby złożone w terminie. Uchybienia terminu można było więc uniknąć, gdyby system elektroniczny został wsparty prawidłowym działaniem czynnika ludzkiego. Urząd Patentowy RP wskazał, że zgodnie z wypracowaną przez doktrynę definicją nadzwyczajnych okoliczności jako zdarzeń niewystępujących zwykle w obrocie, którym nie można było zapobiec, obiektywnie uniemożliwiających stronie dokonanie czynności urzędowych w terminie, podkreślił, iż w niniejszej sprawie zdarzenie było incydentem, który - jako błąd ludzki przy wprowadzaniu danych - można było przewidzieć, a skutkom którego można było zapobiec stosując zwykłe środki nadzoru. W konsekwencji wyłącza to możliwość uznania opisanych okoliczności za nadzwyczajne w rozumieniu art. 243 ust. 6 p.w.p.
Z rozstrzygnięciem Urzędu Patentowego RP nie zgodziła się Strona wnosząc do WSA w Warszawie skargę na postanowienie z dnia [...] września 2024 r., zarzucając:
1) naruszenie przez Urząd Patentowy przepisów prawa materialnego tj. niewłaściwe zastosowanie art. 243 ust. 6 p.w.p. poprzez:
a) błędne przyjęcie, że pomimo wystąpienia nagłego, jednorazowego zdarzenia, któremu nie można było zapobiec, obiektywnie uniemożliwiającego stronie dokonania czynności urzędowych w terminie, nie wystąpiła nadzwyczajna okoliczność w rozumieniu ww. artykułu, usprawiedliwiająca niedochowanie terminu do złożenia tłumaczenia patentu europejskiego nr [...] w Polsce,
b) zastosowanie przepisów o zawieszeniu przedawnienia z powodu siły wyższej wprost, a nie odpowiednio tzn. przy uwzględnieniu specyfiki postępowania związanego z uzyskaniem skuteczności patentu europejskiego;
2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej: "k.p.a."), poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej przez Urząd, który powinien działać na podstawie prawa, stać na straży praworządności, podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co w konsekwencji doprowadziło do nieuwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy i daleko idących skutków nieuzyskania prawa przez Skarżącego poprzez błędne przyjęcie, iż uchybienie terminowi nastąpiło na skutek przeszkody, której można było zapobiec, albowiem była ona efektem błędu ludzkiego i braku należytej staranności oraz przyjęcie, że pomimo wdrożonych przez podmiot realizujący walidację patentu na zlecenie Wnioskodawcy procedur zabezpieczających przed negatywnymi skutkami błędu, nie doszło do zaistnienia nadzwyczajnej okoliczności w postaci błędu pozornie ludzkiego jako zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym, tj. zdarzenia o charakterze zewnętrznym, stanowiącym przeszkodę nie do przezwyciężenia (poza wpływem człowieka, nad którą człowiek nie może zapanować), niemożliwym do przewidzenia czy uniknięcia przy zachowaniu należytej staranności, a którego skutkom nie dało się zapobiec, podczas gdy przy badaniu zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności warunkujących stwierdzenie zawieszenia terminu należy brać pod uwagę działania strony mające na celu uniknięcie omyłki w tym zakresie,
b) art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów oraz przyjęcie, że wdrożono nieprawidłowy sposób (niewystarczającą kontrolę) zapobiegania negatywnym skutkom błędu, a popełnione jednostkowe uchybienie świadczy o wadliwej organizacji pracy, zarządzania i funkcjonowania jednostki wbrew temu, iż system zarządzania realizacją zadań stosowany przez podmiot dokonujący walidacji patentu na zlecenie Wnioskodawcy zapewniał stabilność i powtarzalność procesów,
c) art. 245 ust. 1 pkt 1 p.w.p. poprzez utrzymanie w mocy, po ponownym rozpoznaniu wadliwego postanowienia Urzędu Patentowego.
Formułując powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia z dnia [...] czerwca 2024 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W obszernym uzasadnieniu skargi Skarżąca rozwinęła postawione zarzuty. A. [...] podniosła m.in., że Urząd, po przedstawieniu obszernej wykładni art. 243 ust. 6 p.w.p., dokonał jego niewłaściwego zastosowania do ustalonego stanu faktycznego. Urząd, powołując się na wypracowaną przez doktrynę definicję nadzwyczajnych okoliczności odrębnych od siły wyższej, wskazując, iż są to nagłe zdarzenia, niewystępujące zwykle w obrocie, którym nie można było zapobiec, obiektywnie uniemożliwiające stronie dokonanie czynności urzędowych w terminie, nie odnosi prawidłowo tej definicji do ustalonego stanu faktycznego rzeczonej sprawy przyjął zupełnie odmienne stanowisko, że wystąpienie takiego właśnie zdarzenia nie spełnia przesłanek wynikających z art. 243 ust. 6 p.w.p. W istocie Urząd odmówił przymiotu nadzwyczajności w rozumieniu tego przepisu zdarzeniu, które było jednostkowym, nagłym i niemożliwym do przewidzenia przypadkiem pozostającym poza wpływem i kontrolą Skarżącej, która ze swej strony dochował wystarczających aktów staranności w wyborze podmiotów, którymi się posługiwał przy walidacji patentu na terenie Polski. Zdaniem Skarżącej, nie można bowiem realnie przeciwdziałać wszystkim błędom, które dzieją się nagle, niespodziewanie. Nawet jeśli uznać, że błędy ludzkie nie są czymś nadzwyczajnym, to jednak w okolicznościach niniejszej sprawy dochowano należytej staranności, aby takim błędom przeciwdziałać poprzez wdrożenie odpowiednich procedur i wsparcie pracy przez dedykowane systemy informatyczne.
Skarżąca wskazał również, że ustalając zakres postępowania wyjaśniającego (art. 77 k.p.a.), organ obowiązany jest dążyć do ustalenia okoliczności faktycznych nie tylko mających znaczenie prawne dla realizacji interesu społecznego, ale w równej mierze i okoliczności faktycznych mających znaczenie prawne dla realizacji interesu indywidualnego. Nie może zatem w tym zakresie pozostawać bierny, czekając na inicjatywę dowodową strony (art. 78 k.p.a.). Jednostronność postępowania wyjaśniającego, uwzględniającego tylko okoliczności faktyczne mające znaczenie prawne dla interesu społecznego, stanowi naruszenie zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a więc jest działaniem naruszającym prawo. Uprawniony wskazał, że w rzeczonej sprawie Organ nie wziął pod uwagę słusznego interesu obywateli (Skarżącej, ale także innych uprawnionych niemających wpływu na cały przebieg sprawy i nieumyślne uchybienia podmiotów wykonujących zlecenia) w świetle okoliczności przywołanych przez Skarżącą, co w konsekwencji może prowadzić do nieuzyskania prawa wyłącznego z patentu, który wejdzie do domeny publicznej i każdy w dowolnym zakresie będzie mógł z niego korzystać w celach zarobkowych. W rzeczonej sprawie błąd wynikający z jednej litery zaważył na ochronie prawa wyłącznego Skarżącego, który może utracić lata pracy i koszty poniesione z tytułu utrzymania w mocy patentu, ale także prac nad wynalazkiem. Błąd trwający sekundę, który stanowił zewnętrzny wobec woli Skarżącego, ale także Kancelarii incydent, nad którym Skarżący nie był w stanie zapanować i go przewidzieć może spowodować ogromne konsekwencje dla Wnioskodawcy. Skarżąca podkreśliła, że ustalenia Urzędu z których wynika, że niedochowanie terminu wynikało jedynie z błędu ludzkiego oraz nienależytej staranności, a także wadliwej organizacji jednostki nie znajduje oparcia w przedstawionych faktach i zebranym materiale dowodowym.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, uznając niezasadność podniesionych zarzutów oraz podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a.").
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.).
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Jak wynika zatem z powyższego, sąd prowadząc kontrolę aktów lub czynności organów administracji publicznej nie dokonuje ich oceny pod kątem słuszności lub celowości. Wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Zdaniem Sądu, żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w sprawie, a zaskarżone postanowienie oraz postanowienie z dnia [...] czerwca 2024 r. nie naruszają prawa.
Na wstępie Sąd wskazuje, że stan faktyczny w sprawie został ustalony przez organy prawidłowo i zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572). Należy podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie. W przedmiotowej sprawie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Przesądzenie o prawidłowości przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia ustaleń faktycznych umożliwia ocenę procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego.
Przedmiotem sądowej kontroli jest postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2024 r., którym po rozpoznaniu wniosku Strony o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził, że nie doszło do zawieszenia biegu terminu na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego [...] oraz, że tłumaczenie patentu europejskiego [...] wniesiono z uchybieniem terminu. W ocenie Urzędu wskazane przez Stronę okoliczności nie stanowią przesłanki nadzwyczajnych okoliczności, warunkujących zawieszenie biegu terminu. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd podziela stanowisko Urzędu.
Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2016 r. poz. 2) do europejskiego zgłoszenia patentowego i patentu europejskiego, wyznaczającego Rzeczpospolitą Polską jako kraj ochrony, stosuje się Konwencję, przepisy niniejszej ustawy oraz Prawa własności przemysłowej. Pod pojęciem Konwencji należy rozumieć Konwencję o udzielaniu patentów europejskich (Konwencję o patencie europejskim) z dnia 5 października 1973 r. zmienioną Aktami Rewizyjnymi z dnia 17 grudnia 1991 r. i z dnia 29 listopada 2000 r. oraz decyzjami Rady Administracyjnej Europejskiej Organizacji Patentowej z dnia 21 grudnia 1978 r., z dnia 13 grudnia 1994 r., z dnia 20 października 1995 r., z dnia 5 grudnia 1996 r. i z dnia 10 grudnia 1998 r. (art. 1 pkt 1 EurZgłPatU).
Z kolei, stosownie do regulacji art. 6 ust. 2 EurZgłPatU, uprawniony z patentu europejskiego jest obowiązany złożyć w Urzędzie Patentowym tłumaczenie patentu europejskiego na język polski w terminie trzech miesięcy od daty opublikowania przez Europejski Urząd Patentowy informacji o jego udzieleniu. Termin ten nie podlega przywróceniu.
Z art. 6 ust. 2 EurZgłPatU jednoznacznie wynika, że warunkiem uzyskania ochrony z patentu europejskiego jest złożenie do Urzędu patentowego RP tłumaczenia na język polski w terminie 3 miesięcy od daty publikacji przez Europejski Urząd Patentowy. Termin na dokonanie tej czynności nie jest przywracalny.
Natomiast, zgodnie z art. 243 ust. 6 p.w.p., do terminów, do których nie ma zastosowania przepis ust. 1, uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności, stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. W sprawach tych Urząd Patentowy wydaje, po przedstawieniu przez zainteresowanego odpowiednich dowodów, postanowienia.
Przy wykładni pojęcia nadzwyczajnych okoliczności, o których mówi art. 243 pkt 6 p.w.p. niewątpliwie należy stosować pojęcie z procedury zawieszenia przedawnienia, tj. klauzulę siły wyższej (co wynika z treści tego przepisu). W odniesieniu do art. 243 ust. 6 p.w.p. dominuje pogląd, że nadzwyczajne okoliczności mające charakter siły wyższej (vis maior), to zdarzenia nie do uniknięcia, nad którymi człowiek nie panuje i których nie mógł przewidzieć przy zachowaniu należytej staranności. Pojęcie siły wyższej nie obejmuje natomiast sytuacji, która jest znana wnioskodawcy, jak również sytuacji, które można z łatwością przewidzieć i podjąć stosowne środki zaradcze (zob. A. Michalak, Prawo własności przemysłowej. Komentarz, art. 243, Warszawa 2016 i powoływane tam orzecznictwo; Z. Miklasiński, Prawo własności przemysłowej, Komentarz Warszawa 2001, s. 270). Z kolei w wyroku S(PI) z 19 września 2012 r. w sprawie T-267/11, Video Research USA, INC v. Urząd Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (Znaki Towarowe i Wzory Przemysłowe), ZOTSiS 2012, nr 9, poz. II-446, wskazano, że "Określenie "należyta staranność wymagana przez okoliczności" zawarte w art. 81 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 w sprawie wspólnotowego znaku towarowego wymaga wprowadzenia systemu wewnętrznych kontroli i monitorowania terminów, który co do zasady wyklucza nieumyślne uchybienie terminu, jak to przewidują wytyczne Urzędu Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory). Wynika stąd, że jedynie zdarzenia o wyjątkowym charakterze, a co za tym idzie - niedające się przewidzieć mimo zdobytego doświadczenia, mogą uzasadniać przywrócenie stanu poprzedniego. Błędy ludzkie popełniane przy zmechanizowanym zarządzaniu przedłużeniami praw z rejestracji nie mogą zostać uznane za zdarzenia o wyjątkowym charakterze czy też za zdarzenia, których nie da się przewidzieć mimo zdobytego doświadczenia" (por. pkt 20, 24, 26). W podobny sposób orzekł S(PI) w wyroku z dnia 13 maja 2009 r. w sprawie T-[...]A. [...] SA v. Urząd Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (Znaki Towarowe i Wzory Przemysłowe), ZOTSiS 2009, nr 5-6A, poz. II-1361 "Błąd ludzki przy wprowadzaniu danych nie może bowiem zostać uznany za zdarzenie o wyjątkowym charakterze czy też za zdarzenie, którego nie da się przewidzieć. W konsekwencji wspomniany system powinien zawierać mechanizm wykrywania i korygowania takich błędów. Ponieważ taki mechanizm nie został wprowadzony, należyta staranność wymagana przez okoliczności nie została zachowana" (por. pkt 26-28).
Sąd w składzie rozpoznającym wskazuje również, że pomimo braku legalnej definicji pojęcia "termin", sposób jego rozumienia nie nastręcza w literaturze prawa i orzecznictwie większych problemów. Powszechnie przyjmuje się że "termin" oznacza zdarzenie przyszłe i pewne, z którym prawo wiąże określone skutki prawne, dotyczące czynności albo aktu prawnego, dla którego termin został zastrzeżony. Prawna doniosłość terminu przejawia się w tym, że jego upływ stanowi podstawę do dokonania oceny skutków prawnych czynności podejmowanych przez stronę, powstania albo ustania prawa podmiotowego. Terminy w prawie administracyjnym, podobnie jak terminy określone przepisami innych gałęzi prawa, są zatem zdarzeniami prawnymi, które pozwalają na określenie skutków prawnych upływu czasu dla powstania lub wygaśnięcia uprawnień określonych przepisami materialnego oraz dla czynności procesowych. W ramach podstawowego podziału terminów w prawie, w tym również w prawie administracyjnym, wyodrębnia się terminy procesowe i materialne. Terminy procesowe zakreślają czas, w którym strona lub inny uczestnik skutecznie można podjąć czynność procesową. Termin materialny to okres, w czasie którego może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnoprawnego. Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym (por. m.in. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 497/10). Zauważyć należy, że o ile podstawą dla przywrócenia terminu procesowego wystarczające jest uprawdopodobnienie, że do ich uchybienia nie doszło z winy zgłaszającego to w przypadku terminu prawa materialnego - terminu nieprzywracanego, by doszło do zawieszenia biegu przedawnienia podstawą są nadzwyczajne okoliczności towarzyszące wydarzeniu przerywającemu jego bieg.
Przyjęta w polskiej judykaturze i doktrynie, obiektywna koncepcja siły wyższej wiąże to pojęcie ze zdarzeniami zewnętrznymi o charakterze nagłym, niedającym się przewidzieć ani zapobiec przy dochowaniu nawet najbardziej posuniętej staranności dbającego o własne sprawy podmiotu (zob. zwłaszcza zachowujące w pełni aktualność wywody J. Ignatowicza (w:) S. Grzybowski. Z. Radwański, B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, B. Gawlik, J. Ignatowicz, System prawa cywilnego t. I, Część Ogólna, Warszawa 1985, s. 820 czy rozważania zamieszczone w uchwale Sądu Najwyższego z 10 marca 1992 r., sygn. akt III CZP 10/92, OSP 1993, Nr 2, poz. 30). Tej przyczynie zawieszenia biegu terminu przedawnienia przypisuje się szczególny charakter, wskazując na jej wyjątkowe i całkowicie niezależne od woli uprawnionego występowanie. Te cechy sprawiają, że jej skutki nie powinny szkodzić jednostce i ograniczać wykonywania przysługujących jej praw, w myśl premii contra agere non valentem non currit praescriptio. W uchwale z dnia 13 grudnia 2007 r. (III CZP 100/2007), Sąd Najwyższy zaakceptował dominującą w orzecznictwie koncepcję obiektywnej siły wyższej. Zgodnie z tą koncepcją - za działania siły wyższej uznawane są zdarzenia zewnętrzne, nieuchronne, nadzwyczajne, niemożliwe do przewidzenia. Przy czym nieuchronność jest konsekwencją nadzwyczajności zjawiska i może również wynikać z niemożności jego przewidzenia (w danym układzie stosunków). Tak wiec zjawisko samo w sobie musi być nadzwyczajne i w konsekwencji nieuchronne oraz w danym układzie stosunków niemożliwe do przewidzenia. Za siłę wyższą można zatem uznać takie zdarzenie, przed którym ze względu na tkwiącą w nim moc oddziaływania (oddziaływania przed jego skutkami) nie było żadnej obrony.
Sąd w składzie rozpoznającym wskazuje, że kwestia wykładni art. 243 ust. 6 p.w.p. była już przedmiotem orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, który np. w wyroku z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1018/20 wskazał, że "wykładnia przepisu art. 243 pkt 6 p.w.p. dokonana przez organ i następnie rozwinięta przez Sąd I instancji nie jest dotknięta błędem, gdyż uznano, że w nadzwyczajnych okolicznościach mieści się pojęcie siły wyższej, jest rozumowaniem prawidłowym i zgodnym z treścią przepisu art. 243 pkt 6 p.w.p.". W wyroku tym NSA stwierdził też, że omawiany przepis odsyłając do procedury zawieszenia przedawnienia odnosi się również do przesłanek siły wyższej, które stanowią między innymi o zawieszeniu przedawnienia z art. 121 pkt 4 k.c., zaś przy wykładni pojęcia nadzwyczajnych okoliczności z art. 243 ust. 6 p.w.p. niewątpliwie należy stosować pojęcie z procedury zawieszenia przedawnienia, tj. klauzulę siły wyższej. W doktrynie w odniesieniu do art. 243 ust. 6 p.w.p. dominuje pogląd, że nadzwyczajne okoliczności mające charakter siły wyższej (vis maior), to zdarzenia nie do uniknięcia, nad którym człowiek nie panuje i których nie mógł przewidzieć przy zachowaniu należytej staranności. Pojęcie siły wyższej nie obejmuje z kolei sytuacji, która jest znana wnioskodawcy, jak również sytuacji, które można z łatwością przewidzieć i podjąć stosowne środki zaradcze (zob. A. Michalak, Prawo własności przemysłowej. Komentarz, art. 243, Warszawa 2016 i powoływane tam orzecznictwo; Z. Miklasiński, Prawo własności przemysłowej, Komentarz Warszawa 2001, s. 270). Takie stanowisko prezentowane jest także w przeważającej liczbie orzeczeń sądowych – np.: w wyrokach NSA: z 12 lipca 2018 r., sygn. akt II GSK 2500/16; z 17 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 249/18; 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1018/17; z 7 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 585/18; z 5 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 715/20; z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1018/17; z 2 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 985/20; z 24 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 89/20).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że kluczowe do jej rozpoznania było ustalenie czy w jej realiach doszło do zaistnienia stanu, który może być uznany za nadzwyczajne okoliczności (siłę wyższą) uprawniające do przyjęcia, że Uprawniony nie mógł dokonać ciążącego na nim obowiązku terminowego złożenia w Urzędzie Patentowym RP tłumaczenia patentu europejskiego na język polski. Termin ten wynosił trzy miesiące od daty opublikowania patentu przez EUP. Przy czym, co wyraźnie wynika z zapisu art. 243 ust. 6 zd. 2 p.w.p. ciężar wykazania tej okoliczności spoczywa na uprawnionym z patentu (tu: Skarżącej).
W ocenie Sądu, stanowisko Urzędu Patentowego RP, który uznał, że żądanie stwierdzenia zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności zawieszających bieg terminu do złożenia tłumaczenia w przedmiotowej sprawie nie może zostać uwzględnione, jest uzasadnione. Materiał przedłożony przez Skarżącą został w całości i prawidłowo zanalizowany pod kątem zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, które uzasadniałyby zawieszenie biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. Urząd Patentowy RP zasadnie stwierdził, że organizacja zadań w strukturze firmy Uprawnionego, wliczając w to dobór podmiotów zewnętrznych, przy pomocy których dokonuje czynności urzędowych, pozostaje w wyłącznej kompetencji Strony, a ciężar ewentualnych błędów z niej wynikających spoczywa na Skarżącej. Takiej oceny nie zmienia również fakt, z czym zgodził się Urząd, iż Uprawniony pozostawał w zaufaniu, iż przyjęty podział pracy, obowiązujące procedury, jak też renoma Kancelarii zabezpiecza w należyty sposób jego interesy.
Sąd zauważa, iż bezpośrednią przyczyną uchybienia terminu złożenia do Urzędu Patentowego RP tłumaczenia patentu europejskiego w termie trzech miesięcy było niewłaściwe wskazanie kraju, w którym miał być on przetłumaczony. Poza sporem pozostaje, że w dniu [...] sierpnia 2023 r. P. [...] z działu E. firmy M. & [...], otrzymała od Uprawnionego wiadomość e-mail zawierającą instrukcje odnośnie walidacji patentu w następujących krajach: Niemcy, Dania, Finlandia, Niderlandy, Norwegia, Polska, Turcja, Francja i Hiszpania (DE, DK, FI, NL, NO, PL, TR, FR, ES). Zgodnie z obowiązującą procedurą wewnętrzną ww. pracownik przekazał instrukcje klienta do centralnej skrzynki pocztowej EPGV Kancelarii w celu dalszej dystrybucji. Następnie, kolejny pracownik uczestniczący w procesie, potwierdził otrzymanie instrukcji walidacji, wymieniając prawidłowy zestaw krajów w potwierdzeniu, a następnie stworzył zlecenia walidacji na dane kraje w oprogramowaniu InProtech. Przy czym, zamiast zaznaczenia PL (Polska) wskazał PT (Portugalia). Sekwencję powyższych zdarzeń potwierdza również złożone do akt sprawy oświadczenie L. [...] z dnia [...] marca 2024 r. (z tłumaczeniem na język polski). Potwierdzeniem również dokonanego wprowadzenia w odpowiednim systemie krajów, w których powinno nastąpić tłumaczenie patentu, potwierdza złożony do akt sprawy wydruk z listą państw oraz status realizacji sprawy (załącznik 7 do świadczenia_tlumaczenie PL). Co więcej, jak prawidłowo wskazał Urząd, dane dotyczące wskazania państw, w których powinno nastąpić tłumaczenie patentu europejskiego było przetrzymywane w systemie informatycznym dłużej, co potwierdza chociażby okoliczność, że w dniu 11 kwietnia 2024 r. dokonano jego tłumaczenia na język polski. Ponadto funkcjonalność systemu (na moment wprowadzania danych) była tak skonstruowana, iż oprócz oznaczenia literowego wskazanego państwa (np. PL, PT), w następnej kolumnie wskazana była jego pełna nazwa (Polska, Portugalia).
Zatem Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko Urzędu, iż do błędnego wprowadzenia danych doszło z winy pracownika, któremu jednak nie sposób przypisać znamion nadzwyczajnych okoliczności. O ile nie budzi wątpliwości, że Uprawniony w celu dokonania tłumaczenia patentu europejskiego współpracuje z Kancelarią, w ramach tej kooperacji obowiązują określone procedury przekazywania zleceń oraz potwierdzania ich otrzymania, o tyle w niniejszej sprawie zaistniał błąd na etapie przekazywania zlecenia tłumaczenia do konkretnego kraju. Co więcej, błąd w postaci wskazania niewłaściwego kraju zapewniającego skutego patentu europejskiego zaistniał na etapie tworzenia (wprowadzenia) do systemu informatycznego i nikt już później tego nie zweryfikował, np. poprzez ostateczną akceptacje innego pracownika. Ponadto, wbrew twierdzeniom Skarżącej, nie sposób uznać, że błąd pracownika był nagły, spowodowany innymi niezależnymi czynnikami, tj. chwilowe złe samopoczucie, niewyraźny obraz na komputerze. Z dokonanych przez Urząd Patentowy RP ustaleń wynika, że błędne wprowadzenie do systemu było wynikiem błędu ludzkiego. Jednak nie sposób podzielić stanowiska Skarżącej, iż błąd był nagły, którego nie można było przewidzieć i zapobiec. Sąd zgadza się Urzędem, że zaistniały błąd, o ile obiektywnie mógł zaistnieć, o tyle przez zastosowanie odpowiednich mechanizmów kontrolnych można było go dostrzec i odpowiednio wcześnie wyeliminować. Taką tezę potwierdza chociażby fakt, iż w systemie Kancelarii były informacje, do których państw zostały przekazane zlecenia tłumaczenia wraz z datą (vide: załącznik 7 do oświadczenia). W konsekwencji, odpowiednio wcześnie wykryty błąd, przy zastosowaniu odpowiednich środków nadzoru ex post, dawał realną szansę dochowania trzymiesięcznego terminu na złożenie do Urzędu tłumaczenia patentu europejskiego.
W ocenie Sądu nie zasługuje również na aprobatę argument nieprawidłowego wyważenia przez Urząd Patentowy RP oceny między interesem strony a interesem publicznym. Raz jeszcze należy wskazać, że zgodnie z art. 6 ust. 2 zd. 2 EurZgłPatU zakaz przywrócenia trzymiesięcznego terminu skutkuje tym, że termin trzech miesięcy na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego przybiera charakter przepisu materialnego, skoro skutkiem jego przekroczenia jest nieważność patentu na terytorium RP od daty jego udzielenia (zmiany). W wyroku NSA w Warszawie z 25 lutego 2002 r., sygn. akt II SA 3126/00, LEX nr 81779, stwierdzono, że zasada uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, wyrażona w art. 7 k.p.a., nie może powodować naruszenia przepisów prawa materialnego, gdyż przepisy prawa materialnego wyznaczają treść rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.
Sąd uznał, że organ oceniając stan faktyczny niniejszej sprawy wziął pod uwagę wszelkie okoliczności, które dostosował do przesłanek siły wyższej na mocy odesłania zawartego w art. 243 ust. 6 p.w.p. Organ nie oceniał zdarzeń powszechnie uznawanych za siłę wyższą, jak powódź, czy pożar, a jedynie dokonał analizy zdarzeń przedstawionych przez skarżącego pod kątem przesłanek przewidzianych dla siły wyższej, które znajdują zastosowanie na podstawie obowiązujących przepisów. Rozstrzygnięcie wydane przez organ zostało uzasadnione z uwzględnieniem okoliczności sprawy oraz przedłożonych materiałów dowodowych. Tym samym Sąd nie podziela zarzutu skarżącego, że organ naruszył przepisy postępowania w tym w szczególności art. 7, 77, 80 k.p.a., gdyż zgromadzony materiał dowodowy został przez organ zanalizowany w sposób pełny i kompleksowy czemu wyraz dał w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie organ właściwie ocenił, przy analizie kryteriów zawieszenia biegu przedawnienia, brak wystąpienia w tym przypadku zdarzenia noszącego znamiona "siły wyższej". W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, że dowody przedstawione przez Stronę nie wykazywały, aby wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, które spowodowały niedotrzymanie wymaganego trzymiesięcznego terminu złożenia tłumaczenia patentu. Tym samym za niezasadne należało uznać również naruszenia art. 243 ust. 6 p.w.p.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Podsumowując dotychczasowe rozważania stwierdzić należało, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie z dnia 26 czerwca 2024 r. odpowiadają prawu.
Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.
Należy również wskazać, że złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a., z uwagi na spełnienie ustawowych przesłanek. Stosownie do art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa w takim przypadku rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – art. 120 P.p.s.a.
Wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI