VI SA/Wa 3469/13

VI SA/Wa 3469/13 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2014-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Pamela Kuraś-Dębecka
Sławomir Kozik
Zdzisław Romanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6259 Inne o symbolu podstawowym 625
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 2655/14 - Wyrok NSA z 2016-03-31
Skarżony organ
Minister Administracji i Cyfryzacji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 85 poz 728
art. 2 ust. 1, 2 i 4, art. 5 ust. 1 i 3, art. 7 ust. 6
Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych
Dz.U. 2005 nr 132 poz 1116
par. 1
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 7 lipca 2005 r. w sprawie określenia jednostek operatora publicznego  przeprowadzających kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych i uiszczania opłat abonamentowych  za ich używanie, wzoru upoważnienia do wykonywania czynności kontrolnych oraz zasad i trybu wydawania tych upoważnień
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2014 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji odbiorników telewizyjnych i opłaty za ich używanie oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną w tej sprawie ww. decyzją z [...] października 2013 r. Minister Administracji i Cyfryzacji (dalej określany również jako organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania P. D. (dalej skarżący), utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2013 r. wydaną przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. (dalej organ I instancji lub Dyrektor COF), którą organ ten, działając na podstawie przepisów art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 6 ustawy z 21 kwietnia 2005 r.
o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728 ze zm.) w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 7 lipca 2005 r. w sprawie określenia jednostek operatora publicznego przeprowadzających kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych i uiszczania opłat abonamentowych za ich używanie, wzoru upoważnienia do wykonywania czynności kontrolnych oraz zasad i trybu wydawania tych upoważnień (Dz. U. Nr 132, poz. 1116 ze zm.) oraz art. 104 kpa, 1. nakazał skarżącemu rejestrację 136 używanych odbiorników telewizyjnych, 2. ustalił opłatę za używanie 136 telewizyjnych w kwocie 136 x (30x18,65 zł) = 76 092 zł, którą "należy uiścić w terminie 14 dni licząc od dnia doręczenia decyzji na konto bankowe (...)".
U podstaw powyższego rozstrzygnięcia legły wyniki, przeprowadzonej
[...] marca 2013 r. w należącym do skarżącego Hotelu [...] P. D.
w B., kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych
i telewizyjnych. Stwierdzono wówczas (por. protokół kontroli oraz oświadczenie obecnego w trakcie kontroli dyrektora hotelu S. S., który również podpisał protokół – w aktach administracyjnych sprawy) umiejscowienie/pozostawanie
w hotelu 156 szt. odbiorników telewizyjnych w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, odnotowując przy tym 2-miesięczny okres ich używania. Organ I instancji ustalił następnie, że strona (skarżący) "do dnia wydania niniejszej decyzji" nie dopełniła obowiązku rejestracji 136 odbiorników telewizyjnych w wymaganym przepisami terminie, tj. w terminie 14 dni od wejścia w ich posiadanie; przed przeprowadzeniem kontroli dokonała bowiem "rejestracji dwudziestu odbiorników telewizyjnych" (por. str. [...] decyzji pierwszoinstancyjnej). Według organu w świetle przepisów ww. ustawy o opłatach abonamentowych oraz rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342); w sentencji decyzji pierwszoinstancyjnej organ wskazał na § 1 i § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, w trakcie przeprowadzonej kontroli w dniu [...] marca 2013 r. kontrolowany podmiot (skarżący) "posiadał i użytkował" 136 odbiorników telewizyjnych, które nie były zarejestrowane. Tym samym nie wykonał obowiązku wynikającego z ww. § 1 i § 2 ust. 1 rozporządzenia. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ przywołał również przepisy (oprócz już wyżej wymienionych) art. 2 ust. 1, 2 i 4 ustawy o opłatach abonamentowych, w świetle których za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe, domniemywa się, że posiadający odbiornik w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu używa tego odbiornika, a opłatę (z wyjątkami określonymi w art. 5 ustawy) uiszcza się za każdy odbiornik.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją skarżący podniósł w odwołaniu m.in. zarzuty: ustalenia przez organ posiadania ww. 136 odbiorników telewizyjnych,
w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie rzeczywistej możliwości tego odbioru, nieuprawnionego przyjęcia posiadania tych odbiorników jako podstawy domniemania prawnego, zgodnie z którym odbiorniki są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, przyjęcia spoczywania na skarżącym obowiązku zarejestrowania odbiorników, braku zawiadomienia skarżącego o zamiarze przeprowadzenia kontroli, zastosowania w sprawie jako podstawy ustalenia opłaty abonamentowej przepisu, który nie może być uznany za zgodny z przepisami Konstytucji.
Organ odwoławczy nie podzielił tych zarzutów. W zaskarżonej decyzji podniósł w szczególności, że w świetle przepisów art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, iż odbiornik jest używany, a jego posiadacz obowiązany jest do wniesienia opłaty abonamentowej. Ustalenie, czy odbiorniki znajdują się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu "może dokonać się w drodze bezpośredniego sprawdzenia tej okoliczności lub ewentualnie w drodze oświadczenia osoby uczestniczącej w kontroli". W tej sprawie kontrolujący oparli się na oświadczeniu osoby uczestniczącej w kontroli (tj. ww. dyrektora hotelu S. S.), które "nie pozostawia wątpliwości, iż stwierdzone w toku kontroli odbiorniki telewizyjne znajdowały się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu" (wcześniej uzyskali bowiem informację, że dokonanie tego sprawdzenia nie jest możliwe z uwagi na pobyt gości w pokojach hotelowych). Za uznaniem, że pokoje hotelowe wyposażone były w odbiorniki w takim stanie gotowości, przemawia w ocenie organu również fakt prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej sklasyfikowanej jako hotele i podobne obiekty zakwaterowania, w której to działalności musi ona zapewnić odpowiedni standard usług, w tym co do wyposażenia pokoi – stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z 19 sierpnia 2004 r. w sprawie obiektów hotelarskich
i innych obiektów, w których są świadczone usługi hotelarskie (Dz. U. z 2006 r. Nr 22, poz. 169 ze zm.); z załącznika nr 1 do tego rozporządzenia wynika natomiast, że pokoje w hotelach 4-gwiazdkowych muszą być wyposażone w odpowiednie urządzenia, w tym telewizory. Nadto odbiorniki znajdujące się w posiadaniu strony, nawet jeśli czasowo nie są używane, to w dalszym ciągu są urządzeniami, o których mowa w art. 2 ust. 7 ustawy o opłatach abonamentowych, potencjalnie zdolnymi do natychmiastowego odbioru programu. Uczestniczący w kontroli S. S. podpisał protokół, jak i dołączone do protokołu oświadczenie, bez zastrzeżeń, dysponując "wiedzą niezbędną dla ustalenia okoliczności faktycznych" stanowiących podstawę wydanej decyzji. Uregulowania ustawy o opłatach abonamentowych,
z której wynika obowiązek zarejestrowania odbiorników i uiszczania opłat, nie dotyczą kontroli działalności gospodarczej, tylko kontroli przedsiębiorcy, jako podmiotu ją wykonującego, tym samym organ nie miał obowiązku powiadamiania strony o terminie kontroli, przeprowadzania jej w obecności kontrolowanego/osoby upoważnionej, czy udzielania pouczeń przewidzianych w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej, której przepisy nie mają w sprawie zastosowania. Co do wyznaczenia skarżącemu 14-dniowego terminu na uiszczenie ww. opłaty abonamentowej organ, nawiązując też do kwestii terminu wykonalności decyzji
z mocy przepisów kpa, powołał się w tym względzie na art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego; przepis ten mieści się w dziale III Ordynacji, który mocą art. 2 § 2 tej ustawy ma zastosowanie również do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są organy inne niż organy podatkowe, jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Ordynacja podatkowa sama w sobie nie reguluje problematyki egzekucji należności podatkowych, jednak zastosowanie konkretnego jej przepisu, pozwalające ustalić termin płatności opłaty karnej, nie stoi w sprzeczności z zawartym w ustawie abonamentowej odesłaniem do ustawy egzekucyjnej.
Czynności polegające na sprzedaży lub przekazywaniu odbiorników osobom trzecim do używania na podstawie umów nie należą do przedmiotu działalności gospodarczej skarżącego, gdyż prowadzona przezeń działalność w zakresie hoteli nie stanowi wyłącznie sprzedaży lub przekazywania do używania odbiorników na podstawie umów. Odbiorniki będące w posiadaniu skarżącego stanowią jedynie element wyposażenia pokoi hotelowych i są wraz z innym sprzętem udostępniane osobom wynajmującym te pokoje. Nie stanowią odrębnego przedmiotu umowy, ich udostępnianie nie stanowi w sprawie odrębnej usługi, a przedsiębiorca/skarżący powinien uiszczać opłaty abonamentowe za każdy odbiornik z osobna. Tym samym organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem strony naruszenia w sprawie art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych, zgodnie z którym obowiązkowi rejestracji nie podlegają odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne przeznaczone przez przedsiębiorcę wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, jeżeli czynności te należą do przedmiotu działalności gospodarczej danego przedsiębiorcy. Podkreślił, że zgodnie z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków
i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych odbiorniki podlegają zarejestrowaniu w terminie 14 dni od dnia wejścia w ich posiadanie. W sprawie natomiast strona/skarżący "w dniu przeprowadzenia kontroli, tj. [...] marca 2013 r. używała niezarejestrowanych odbiorników dwa miesiące", zatem przez okres przekraczający 14 dni.
Wysokość opłaty za niezarejestrowanie odbiornika wynika wprost z art. 5 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych; organ nie ma możliwości jej miarkowania ani odstąpienia od ustalenia opłaty. Opłaty abonamentowe są świadczeniem przymusowym i bezzwrotnym o charakterze publicznoprawnym. Organ powołał się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r. K 24/08, w świetle którego egzekucja tego rodzaju zobowiązań jest możliwa "bezpośrednio z przepisu prawa" i nie wymaga uprzedniego wydania decyzji administracyjnej przez Pocztę Polską. Wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej opłaty karnej konieczne jest ze względu na to, że jej adresat – podmiot, który nie dopełnił ustawowego obowiązku rejestracji odbiornika – pozostaje całkowicie poza "systemem abonamentowym".
W art. 7 ust. 3 i 5 ustawy o opłatach abonamentowych ustawodawca określił przepisy, na podstawie których mają być egzekwowane nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłata karna, jak również wskazał podmiot uprawniony do żądania wypełnienia ustawowych obowiązków; przesądził zastosowanie w tym zakresie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odnoszących się do egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym. Organ odnotował również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 września 2004 r. K 2/03 określający abonament jako "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa". W konkluzji decyzji odwoławczej organ podkreślił uzasadnienie pobrania opłaty tytułem używania ww. odbiorników, skoro "bezsporna jest okoliczność, że w dniu kontroli w lokalu zajmowanym przez stronę znajdowały się niezarejestrowane odbiorniki telewizyjne w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu".
W skardze do Sądu skarżący zarzucił powyższej decyzji:
1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 Konstytucji RP, poprzez wymierzenie skarżącemu opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w oparciu o przepis art. 5 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych, który to przepis – w zakresie w jakim nie przewiduje mechanizmu miarkowania wymierzonej opłaty – nie może być uznany za zgodny z "powołanym wyżej wzorcem konstytucyjnym",
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 kpa, poprzez wyznaczenie odwołującemu się bez podstawy prawnej terminu "14 dni licząc od dnia doręczenia decyzji" na uiszczenie opłaty, o której mowa w przepisach art. 5 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych.
Wniósł w związku z tym o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W obszernym uzasadnieniu skargi podniósł m.in., że punktem wyjścia do rozważań o niekonstytucyjności art. 5 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych jest karny/sankcyjny charakter tych opłat. Aczkolwiek odpowiedzialność administracyjna oparta jest na zasadzie odpowiedzialności obiektywnej, jednak nie należy nadawać jej cechy odpowiedzialności absolutnej, "a represyjność i celowość tego rodzaju sankcji może być (...) konfrontowana z przepisami art. 2 Konstytucji RP i oceniana
w świetle wywodzonej z niej zasady proporcjonalności (...)". Według skarżącego kreowanie przez ustawodawcę przepisów o charakterze sankcyjnym bez jednoczesnego wskazywania okoliczności łagodzących wymiar sankcji "jest nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawnego (...)". Nadmierną represyjność, w tym przekroczenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności, przepisów art. 5 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych, jako powód ich niezgodności z art. 2 Konstytucji RP, skarżący upatruje w surowości stosowanej sankcji, niewprowadzeniu "na etapie wymierzania kary jakiejkolwiek możliwości wyłączenia lub choćby redukcji wysokości opłaty karnej (...)", w wymierzaniu jej
w jednakowej wysokości bez względu na długość opóźnienia w rejestracji używanych odbiorników, oraz w braku mechanizmu miarkowania wysokości opłaty ze względu na szczególne okoliczności danej sprawy. W niniejszej sprawie taką okolicznością był stosunkowo krótki okres opóźnienia w rejestracji odbiorników.
Co do zakreślonego w decyzji pierwszoinstancyjnej 14-dniowego terminu na uiszczenie ww. opłaty, skarżący zarzucił, że "w tym zakresie zaskarżona decyzja również została wydana bez podstawy prawnej", gdyż wskazany w niej art. 47 ust. 1 Ordynacji podatkowej dotyczy płatności podatku, zaś decyzja organu wydana na podstawie art. 7 ust. 6 ustawy o opłatach abonamentowych nie jest "decyzją ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego"; ustawa ta nie upoważnia organu do wyznaczenia terminu w jakim zobowiązany ma uiścić opłatę karną z art. 5 ust. 3 ustawy. Nadto ustalenie zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 47 ust. 1 Ordynacji podatkowej, następuje z chwilą doręczenia stronie ostatecznej decyzji ustalającej zobowiązanie, natomiast ustalenie wcześniejszej daty płatności zobowiązania można utożsamiać z próbą nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w oparciu o pozaustawowe przesłanki.
Akcentując w konkluzji skargi wadliwość zaskarżonej decyzji z uwagi na brak podstaw "zarówno co do ustalenia odpowiadającej prawu wysokości opłat abonamentowych, jak i terminu ich wymagalności", skarżący wniósł również
o rozważenie możliwości przedstawienia przez Sąd Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania o zgodność z Konstytucją RP "kwestionowanych w skardze przepisów oraz ewentualne zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozstrzygnięcia wątpliwości przez Trybunał Konstytucyjny".
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji są zgodne z prawem. W sprawie wyjaśnione zostały wszystkie istotne okoliczności stanu faktycznego, jak również dokonano prawidłowej jego subsumcji w świetle przepisów obowiązującego prawa, wyczerpująco wskazanych i zinterpretowanych tych decyzjach. Ostatecznie zresztą skarżący nie kwestionuje w skardze poczynionych ustaleń, zgodnie z którymi
w wymaganym przepisami terminie nie dopełnił obowiązku rejestracji ww. odbiorników telewizyjnych pozostających w stanie umożliwiającym odbiór programu – przy 2-miesięcznym (na dzień kontroli), a więc przekraczającym 14 dni od wejścia
w posiadanie, okresie ich używania w prowadzonej działalności hotelarskiej. Zasadniczo nie sformułował też zarzutów podważających prawną ocenę tych ustaleń, tj. zakwalifikowania ich przez organy jako wypełniających dyspozycje wymienionych w decyzjach przepisów ustawy o opłatach abonamentowych i rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy (w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych). Sprzeciw skarżącego budzi przede wszystkim zastosowanie art. 5 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych ze względu na nadmierną represyjność/surowość i bezwzględność przewidzianej w nim sankcji, a co za tym idzie niekonstytucyjność. Skarżący zakwestionował też wyznaczony w decyzji 14-dniowy termin na uiszczenie ustalonej opłaty, gdyż w jego ocenie wskazany
w decyzji, jako prawna podstawa tego terminu, art. 47 ust. 1 Ordynacji podatkowej nie ma w tej sprawie zastosowania.
Zdaniem Sądu natomiast obu tych zarzutów nie sposób podzielić.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe, art. 5 ust. 1 stanowi zaś, że odbiorniki te podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. 2012, poz. 1529). Do operatora tego należy też kontrola wykonywania obowiązku tej rejestracji oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej (art. 7 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych).
Kwestia opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych
i telewizyjnych była już przedmiotem orzekania przez Trybunał Konstytucyjny, który
w wyroku z 9 września 2004 r. (sygn. akt K 2/03 – Lex Omega 122368), wypowiedział się na temat charakteru tej opłaty. Stosownie do tego wyroku abonament to przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa. Jest to więc danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji RP przez swój celowy charakter, nie stanowiąca dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym. Zarazem abonament mając charakter publicznoprawny i będąc dochodem publicznym, podlega w zasadzie wyłączności władzy ustawodawczej w kształtowaniu dochodów
i wydatków państwa. Z drugiej strony abonament jest rodzajem daniny publicznej niebędącej podatkiem, a jedynie "zbliżonej do podatku". Nie jest on opłatą
w klasycznej postaci, lecz ma charakter daniny publicznej związanej z możliwością korzystania z publicznych mediów i stanowi dochód publiczny pozabudżetowy, przeznaczony na finansowanie misji publicznej.
Poza sporem pozostaje w sprawie, że w chwili ww. kontroli ([...] marca 2013 r.) skarżący prowadził działalność gospodarczą, świadcząc usługi hotelarskie
w należącym do niego Hotelu [...] P. D. w B., a kontrola ta dotyczyła przestrzegania przez niego obowiązku rejestracji odbiorników telewizyjnych stanowiących wyposażenie tego hotelu. Obowiązek ten nałożony jest na każdego, kto używa takich odbiorników (szerzej odbiorników RTV) i to niezależnie od tego, czy są one wykorzystywane w działalności gospodarczej, czy służą do użytku osobistego (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2013 r. II GSK 92/12, z którego wynika również, że do kontroli tego obowiązku nie mają zastosowania przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych (art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych) został bowiem w ustawie tej powiązany z obowiązkiem rejestracji odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie podmiotów obowiązanych do wnoszenia opłaty abonamentowej i tak samo jak sama opłata ma charakter powszechny, dotycząc wszystkich podmiotów, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne/radiofoniczne (za wyjątkiem odbiorników, o jakich mowa w art. 5 ust. 2 ustawy, co nie dotyczy jednak odbiorników skarżącego).
Opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny
i telewizyjny, o czym stanowi art. 2 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych (jedyne ograniczenie tej zasady, nie dotyczące skarżącego, ustawodawca wprowadził w art. 2 ust. 5 ustawy, określając krąg podmiotów, które niezależnie od liczby używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych obowiązane są do uiszczania tylko jednej z opłat abonamentowych). Obowiązanym do jej uiszczenia jest posiadacz odbiornika, który go używa, przy czym wyraz "używanie" (art. 2 ust. 1 ustawy) stanowi domniemanie zakładające, że w sytuacji, gdy odbiornik znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to jest on używany przez jego posiadacza.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości/nie jest sporne, że skarżący
w należącym do niego hotelu [...] posiadał wskazane w decyzji odbiorniki telewizyjne w stanie używalności, tj. umożliwiającym odbiór programu, które nie były zarejestrowane i za nie, zgodnie z wymogami ustawy, a konkretnie stosownie do przepisu art. 5 ust. 3, została ustalona opłata (tzw. opłata karna).
Przepis art. 5 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych stanowi, że
w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika (odbiorników) radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika. Redakcja tego przepisu nie nastręcza trudności z jego zrozumieniem. Jest on jasno sformułowany i ma charakter przepisu bezwzględnie obowiązującego. Ustalając naruszenie jego dyspozycji (przez używanie niezarejestrowanego odbiornika/odbiorników) organ obowiązany był do zastosowania przewidzianej w tym przepisie sankcji w postaci opłaty w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej (za każdy odbiornik). Decyzja wydana w oparciu o ten przepis należy bowiem do tzw. decyzji związanych, które zapadają wówczas, gdy przepisy będące podstawą rozstrzygania nie zezwalają na żadne luzy interpretacyjne – nie ma w nich luk ani pojęć "nieostrych", pozwalających na swobodną ocenę organu przy wykładni tych przepisów. Dlatego w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym (bezspornym między stronami) organy (I i II instancji) nie mogły zaniechać stosowania tego przepisu. Zastosowały go natomiast prawidłowo, w następstwie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy.
Wbrew argumentacji skargi, Sąd nie powziął wątpliwości co do zgodności ww. art. 5 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych z Konstytucją RP. Niewątpliwie jest to przepis restrykcyjny, jednak na tyle jednoznaczny w treści, że wystarczy przestrzegać uregulowań ustawy dotyczących rejestracji odbiorników (i opłat abonamentowych z tego tytułu), żeby uniknąć sankcji, którą obwarowane jest zaniechanie obowiązku rejestracyjnego, przewidzianej w tym przepisie. Sama surowość sankcji (tu również zarzucana w skardze niemożliwość jej miarkowania/złagodzenia) nie jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu. Skarżący jest przedsiębiorcą prowadzącym znaczących rozmiarów działalność gospodarczą-hotelarską i winien znać jej zasady, w szczególności w kontekście okoliczności faktycznoprawnych tej sprawy – zasady/obowiązek rejestracji używanych w tej działalności odbiorników telewizyjnych oraz konsekwencje ich nieprzestrzegania (tu zaniechania obowiązku rejestracji odbiorników). Wymagania w opisanym zakresie uzasadnia profesjonalny charakter tej działalności oraz obowiązek dochowania jej standardów, w tym odpowiedniej staranności w organizacji i w prowadzeniu swoich spraw. Poza tym ustalona w sprawie ww. opłata z art. 5 ust. 3 ustawy jest istotnie wysoka, jednak wysokość ta ma źródło w rozmiarach działalności skarżącego, obejmującej duży obiekt hotelowy, w którym odnotowano 136 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych; stąd wysokość sankcji/opłaty, która nie może być w tej sytuacji postrzegana w oderwaniu od tej działalności/handlowych obrotów. Okoliczność ta ma wpływ na ocenę wskazanego zarzutu i podważa argumentację skargi na temat nadmiernej represyjności opłaty i przekroczenia granic proporcjonalności. Granice te bowiem, w myśl powyższego, należy odnosić zawsze do ustalonego w sprawie konkretnego stanu faktycznego, na który składa się ilość zakwestionowanych (w kontekście obowiązku rejestracyjnego) w wyniku kontroli odbiorników (tu telewizyjnych). Ilość ta determinuje wysokość opłaty końcowej (karnej).
Z tych powodów Sąd nie dopatrzył się podstaw do przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu (TK) wnioskowanego przez stronę skarżącą pytania prawnego
w przedmiocie zgodności z Konstytucją RP ww. art. 5 ust. 3 (w zw. z art. 7 ust. 6) ustawy o opłatach abonamentowych. Zgodnie z art. 193 Konstytucji RP każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. W tej sprawie Sąd zależności takiej nie ustalił, a trzeba wiedzieć, że tylko rzeczywiste wątpliwości sądu (a nie wątpliwości podnoszone przez strony, czy praktyczna doniosłość problemu) co do zgodności przepisu aktu normatywnego z Konstytucją mogą decydować o potrzebie skorzystania z pytania prawnego, o jakim mowa w art. 193 Konstytucji. Skoro Sąd takich wątpliwości nie miał, pytania nie przedstawił; w konsekwencji nie uwzględnił wniosku o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego (por. protokół rozprawy w aktach sądowych).
Na marginesie wskazać należy, że nieprzedstawienie przez Sąd orzekający
w sprawie ww. pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu nie zamyka skarżącemu drogi do zbadania konstytucyjności zakwestionowanych przezeń przepisów w trybie art. 79 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Przepisy ustawy
z 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) regulują tryb i zasady wniesienia takiej skargi (por. w szczególności przepisy art. 46 ust. 1, art. 47, art. 48 ust. 1 i art. 50 tej ustawy). Stosownie natomiast do art. 190 ust. 4 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Jeżeli zatem skarżący powziął wątpliwość co do zgodności kwestionowanych przepisów
z Konstytucją RP ma prawo skorzystać ze wskazanej możliwości.
Bezzasadny jest również zarzut skargi naruszenia w sprawie art. 6 kpa oraz argumentacja obliczona na wykazanie błędnego – zdaniem strony skarżącej – zastosowania przez organ art. 47 ust. 1 Ordynacji podatkowej, jako podstawy prawnej zakreślonego w decyzji pierwszoinstancyjnej 14-dniowego terminu na uiszczenie spornej opłaty 76 092 zł za używanie ww. niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych. Wbrew stanowisku skarżącego, w sprawie prawidłowo zastosowano ten przepis. Stanowi on, że "termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego" i mieści się – jak zasadnie wskazano w zaskarżonej decyzji – w dziale III Ordynacji, który mocą art. 2 § 2 tej ustawy (jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej) "stosuje się również do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne niż wymienione w § 1 pkt 1 organy" (to jest inne niż organy podatkowe).
Trybunał Konstytucyjny (TK) w wyroku z 16 marca 2010 r. K 24/08 (Lex Omega 564548) stwierdził m.in., że użyty w art. 2 § 2 Ordynacji funktor "oraz" oznacza enumerację, nie zaś koniunkcję (wyrażoną funktorem "i"), a zatem fakt, że opłata karna nie ma charakteru budżetowego – co wynika z wcześniejszego orzecznictwa TK (por. ww. wyrok TK z 9 września 2004 r. K 2/03 - Lex Omega 122368) – nie wyklucza zastosowania wymienionego przepisu Ordynacji. Jako że opłata karna jest niewątpliwie opłatą ustalaną nie przez organ podatkowy, lecz przez Dyrektora COF w wysokości przesądzonej w art. 5 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych i nie istnieją przepisy stanowiące inaczej "zastosowanie w opisanej sytuacji przepisów Ordynacji podatkowej jest możliwe i w pełni zasadne"; odnosi się przy tym również do art. 47 § 1 Ordynacji, a to z racji wzmiankowanego już umiejscowienia tego przepisu w dziale III Ordynacji, który mocą art. 2 § 2 tej ustawy ma zastosowanie do "opłat i niepodatkowych należności budżetu państwa (...)".
Sporna opłata należy w opisanych uwarunkowaniach prawnych do kategorii opłat, o jakich mowa w art. 2 § 2 Ordynacji, a jej ściągnięcie nie należy do organu podatkowego, tylko Dyrektora COF, zatem do ustalenia terminu płatności tej opłaty znajduje zastosowanie art. 47 § 1 Ordynacji. Opłata ta ma charakter przymusowy
i bezzwrotny, a jej wysokość i obowiązek uiszczenia przewidują ww. przepisy ustawy o opłatach abonamentowych (por. art. 7 ust. 6) nakładające na kierownika jednostki operatora wyznaczonego przeprowadzającego kontrolę wydanie, w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika/odbiorników radiofonicznego lub telewizyjnego, decyzji nakazującej rejestrację oraz ustalającej opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika, o której mowa (a więc w wysokości) w art. 5 ust. 3. Do opłaty tej, której termin płatności, stosownie do wzmiankowanego art. 47 § 1 Ordynacji, wynosi 14 dni od daty doręczenia decyzji ustalającej tę opłatę, stosuje się następnie, w myśl art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych, przepisy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków
o charakterze pieniężnym; oczywiście chodzi tu o sytuację, gdy skutkiem nieuiszczenia tej opłaty w zakreślonym terminie organ podejmie czynności prowadzące do jej wyegzekwowania, przy czym w ocenie Sądu nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że chodzi tu o termin przewidziany w prawidłowo zastosowanym w tej sprawie art. 47 § 1 Ordynacji, czyli termin 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej opłatę. Reasumując, opłata za używanie niezarejestrowanego odbiornika, o której mowa w art. 5 ust. 3 ustawy abonamentowej (tzw. opłata karna) stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 Ordynacji, a to oznacza, że ma do niej zastosowanie art. 47 § 1 Ordynacji, a więc, że termin płatności tej opłaty wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej jej wysokość.
Z tych wszystkich względów Sąd, w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 j.t.) orzekł, jak w sentencji wyroku.