VI SA/Wa 343/25

VI SA/Wa 343/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /przewodniczący/
Maciej Borychowski
Sławomir Kozik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Asesor WSA Maciej Borychowski Protokolant spec. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi R. z siedzibą w D. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej: "Prezes ULC", "organ") decyzją z 8 listopada 2024 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "K.p.a."), art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 lipca 2002r. - Prawo lotnicze (Dz. U. z 2023 r., poz. 2110 z późn. zm., dalej: "Prawo lotnicze"), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez przewoźnika lotniczego [...](dalej: "Strona", "Przewoźnik", "Skarżący"), utrzymał w mocy decyzję z 27 sierpnia 2024 r. nr [...]nakładającą na Przewoźnika karę pieniężną w wysokości 22 500 złotych w związku z nieprzekazaniem przez Przewoźnika informacji API dotyczącej lotu z 1 września 2019 r., nr [...]z O..
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Prezes ULC wyjaśnił, że 2 października 2019 r. pismem znak [...], uzupełnionym wnioskiem znak [...]z dnia 2 października 2019 r. Komendant Placówki Straży Granicznej [...]wystąpił z wnioskiem do Prezesa ULC o wymierzenie kary pieniężnej Przewoźnikowi w związku z nieprzekazaniem informacji API za lot nr [...]z O. 1 września 2019 r. W uzasadnieniu wniosku o wymierzenie kary Przewoźnikowi wyjaśniono, że 1 września 2019 r. Przewoźnik nie przekazał informacji API lotu [...]z O..
Prezes ULC wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że 1 września 2019 r., o godzinie 13:16 samolot Przewoźnika - rejs [...]z O., wylądował na lotnisku w [...]. Do tego momentu Przewoźnik nie przekazał informacji o pasażerach, mimo, iż zgodnie ze złożonym wnioskiem zobowiązany był przekazać na adres lotniczej sieci telekomunikacyjnej WAWBPXH lub na adres poczty elektronicznej [...] lub [...]bądź też - w przypadku braku możliwości przekazania informacji API w formie elektronicznej-telefaksem na numer [...]lub też w inny podany we wniosku sposób.
Organ wskazał, że wprawdzie Przewoźnik 1 września 2019 r. o godzinie 17:14 przesłał listę pasażerów rejsu [...] z O., niemniej jednak, zgodnie z art. 202b Prawa lotniczego, był on zobowiązany przekazać informacje o pasażerach po zakończeniu odprawy biletowe - bagażowej pasażerów danego lotu, jednak nie później niż w chwili startu statku powietrznego.
Organ dodał, że po konsultacji z Biurem Łączności i Informatyki Komendy Głównej Straży Granicznej ustalono, że 1 września 2019 r. nie wystąpiły problemy techniczne ze strony sieci telekomunikacyjnej Straży Granicznej, które mogłyby uniemożliwić przesył/odbiór informacji. Otrzymano informację potwierdzającą, iż plik listy API dotyczącej lotu [...] z O. do K. został zapisany na serwerze SG i sparowany 1 września 2019 r. o godzinie 17:14.
Organ wyjaśnił, że do wniosku o wymierzenie kary załączono wniosek o przekazanie informacji API, potwierdzenie otrzymania wniosku przez Przewoźnika, pismo do [...]z prośbą o potwierdzenie przylotu samolotu, notatkę urzędową, wydruk informacji e-mail od Przewoźnika oraz wydruk pisma z Biura Łączności i Informatyki Komendy Głównej Straży Granicznej.
Rozpatrując sprawę w I instancji, Prezes ULC wyjaśnił, że uwzględnił wyjaśnienia złożone we wniosku Straży Granicznej, w związku z czym stwierdził, że Przewoźnik nie przekazał informacji API i nałożył na przewoźnika karę w wysokości 22 500 złotych.
Organ wskazał następnie, że pismem z 13 sierpnia 2024 r. Przewoźnik złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości.
Prezes ULC rozpatrując ponownie sprawę, po przytoczeniu przepisów prawa mających zastosowanie w niniejszej sprawie, uznał, że materiał dowodowy zebrany w toku postępowania w I instancji, tj., wniosek o wymierzenie kary, wniosek o przekazanie informacji API, potwierdzenie otrzymania wniosku przez Przewoźnika, pismo do Przewoźnika z prośbą o potwierdzenie przylotu samolotu, notatkę urzędową, wydruk informacji e-mail od Przewoźnika oraz wydruk pisma z Biura Łączności i Informatyki Komendy Głównej Straży Granicznej wskazuje, że w związku z lotem z dnia 1 września 2019 r., nr [...]z O., Przewoźnik nie przekazał informacji.
Na tej podstawie Prezes ULC stwierdził, że zachodziły przesłanki do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej za nieprzekazanie informacji API.
Prezes ULC uznał za niezasadne zarzuty podniesione przez Stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ULC z 8 listopada 2024 r., Skarżący, reprezentowany przez adwokata, zaskarżając decyzję w całości, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego w całości, a także o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 189g § 1 w związku z art. 105 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., przez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w I instancji, pomimo że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, z uwagi na przedawnienie prawa do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej z uwagi na upływ 5 lat od dnia wykonania przez Skarżącego lotu będącego przedmiotem tego postępowania, tj. po upływie 5 lat od dnia naruszenia prawa, co powinno prowadzić do wydania decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji wydanej w I instancji w całości na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i umorzenia postępowania z urzędu na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 10 § 1 w związku z art. 81 w zw. z art. 7 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w I instancji, pomimo braku zapewnienia czynnego udziału Strony w każdym stadium postępowania i uniemożliwienia Stronie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych, w szczególności mając na uwadze fakt, że:
a) na etapie I instancji, organ wyznaczył termin załatwienia sprawy do 30 sierpnia 2024 r., przy czym Skarżący podniósł, że umożliwiono mu zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym dopiero 8 sierpnia 2024 r. (tj. po upływie 5-dniowego terminu na zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym, który rozpoczął bieg 30 lipca 2024 r.), zaś już 27 sierpnia 2024 r. (przed upływem terminu na załatwienie sprawy) organ wydał decyzję, co powoduje, że decyzja została wydana bez zapewnienia Stronie prawa do wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie,
b) na etapie II instancji organ wyznaczył termin załatwienia sprawy do 22 listopada 2024 r., podczas gdy już 8 listopada 2024 r. organ wydał decyzję administracyjną - pomimo otwartego terminu na załatwienie sprawy, bez zapewnienia Stronie prawa do wypowiedzenia się w zakreślonym przez organ terminie,
- czym w sposób rażący pozbawił Stronę prawa do oceny zgromadzonego materiału dowodowego i kontroli poczynionych przez organ ustaleń, co miało wpływ na treść decyzji, gdyż okoliczności faktyczne które ustalał organ nie mogły zostać uznane za udowodnione, zgodnie z treścią art. 81 K.p.a.;
3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. w zw. z art. 209u ust. 1 pkt 1 Prawa lotniczego w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w I instancji, pomimo braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania całego niezbędnego materiału dowodowego, pozwalającego ustalić, czy doszło do nieprzekazania informacji API do chwili przylotu samolotu, i dokonanie ustalenia stanu faktycznego w sposób dowolny, na podstawie dwóch dokumentów tj. "notatki urzędowej" oraz "pisma z Biura Łączności i Informatyki z KCSG", podczas gdy dokumenty te wskazywały w sposób ogólny na brak przekazania listy pasażerów bez szczegółowego udokumentowania braku ich przekazania za pośrednictwem lotniczej sieci telekomunikacyjnej lub telefaksu lub adresu poczty elektronicznej lub w inny uzgodniony sposób, w sytuacji gdy organ winien dokonać sprawdzenia i udokumentowania, czy informacja taka nie została przekazana jeszcze przed przylotem samolotu za pośrednictwem jednego z dopuszczalnych sposobów przekazywania informacji, co doprowadziło do niesłusznego uznania przez organ, że Skarżący nie przekazał informacji API i nałożenia na niego kary pieniężnej, pomimo braku dowodów pozwalających na stwierdzenie tej okoliczności.
W obszernym uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumentację popierającą zarzuty skargi.
W odpowiedzi na skargę Prezes ULC wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Skarżący w swym piśmie procesowym z 23 maja 2025 r., w uzupełnieniu dotychczasowego stanowiska, wniósł o zwrócenie się przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji, wprowadzony w brzmieniu przewidzianym przez art. 1 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2020 r., poz. 568) jest zgodny z art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, w szczególności:
1. w zakresie w jakim ww. przepis wprowadza okres zawieszenia biegu przedawnienia na czas nieokreślony, z jednoczesnym dopuszczeniem możliwości modyfikacji tego okresu rozporządzeniem, tj. aktem normatywnym niższego rzędu niż ustawa;
2. w zakresie, w jakim ww. przepis wprowadza okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia z mocą wsteczną, a ponadto bez wskazania precyzyjnego terminu rozpoczęcia oraz zakończenia okresu zawieszenia, z uwzględnieniem faktu, że zdarzenie mające rozpocząć bieg, ww. okresu nastąpiło 17 dni przed wejściem w życie ustawy, tj. wprowadzenie w dniu 14 marca 2020 r. stanu zagrożenia epidemicznego rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego, co nastąpiło bez wyrażanej podstawy w przepisach przejściowych, a ponadto bez wskazania szczególnych przyczyn, które mogłyby uzasadniać odstąpienie od konstytucyjnej zasady zaufania do państwa stanowionego przez nie prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie 5 sierpnia 2025 r. postanowił oddalić wniosek o zwrócenie się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy COVID-19, z art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 209u ust. 1 pkt 1 Prawa lotniczego, zgodnie z którym przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w zakresie wykonywania przewozu lotniczego, który wbrew obowiązkowi, o którym mowa w art. 202a, nie przekazał informacji - podlega karze pieniężnej w wysokości 22 500 zł, za każdy lot, w którym nie przekazał informacji.
Stosownie do art. 209u ust. 2 Prawa lotniczego, kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, Prezes ULC wymierza na uzasadniony wniosek komendanta placówki Straży Granicznej właściwego ze względu na miejsce przekroczenia granicy państwowej przez pasażerów statku powietrznego. Do wniosku tego komendant dołącza akta sprawy wraz z niezbędnymi dowodami. Karę pieniężną, o której mowa m.in. w art. 209u, nakłada Prezes ULC, w drodze decyzji administracyjnej (art. 209w ust. 1 Prawa lotniczego).
Art. 202a ust. 1 Prawa lotniczego stanowi, że przewoźnik lotniczy, który wykonuje loty międzynarodowe pasażerskie do lub z Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązany do przekazywania informacji dotyczącej pasażerów znajdujących się na pokładzie statku powietrznego, który będzie lądował na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie zaś z ust. 2 art. 202a powołanej ustawy obowiązku, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się do lotów pasażerskich między Rzecząpospolitą Polską a innym państwem członkowskim Unii Europejskiej oraz między Rzecząpospolitą Polską a państwem trzecim traktowanym na równi z państwami Unii Europejskiej na podstawie umowy w sprawie włączenia tego państwa we wdrożenie, stosowanie i rozwój dorobku z Schengen.
W art. 202a ust. 3 Prawa lotniczego ustawodawca określił, że informacja przekazywana przez przewoźnika lotniczego obejmuje następujące dane: 1) imię lub imiona oraz nazwisko w pełnym brzmieniu; 2) datę urodzenia; 3) numer i rodzaj dokumentu podróży; 4) obywatelstwo; 5) nazwę przejścia granicznego, w którym nastąpi przekroczenie granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej; 6) numer lotu; 7) datę i czas startu i lądowania statku powietrznego; 8) liczbę pasażerów statku powietrznego; 9) lotnisko wejścia pasażera na pokład statku powietrznego w celu odbycia lotu.
Informacja, o której mowa w przywołanych przepisach, jest przekazywana przez przewoźnika lotniczego na wniosek komendanta placówki Straży Granicznej właściwego ze względu na miejsce przekroczenia granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej przez pasażerów znajdujących się na pokładzie statku powietrznego, przy czym komendant ten występuje z wnioskiem, w przypadku gdy jest to konieczne do zwalczania nielegalnej migracji lub usprawnienia kontroli granicznej (art. 202a ust. 4 Prawa lotniczego).
Przewidziany w Prawie lotniczym obowiązek przewoźników w zakresie przekazywania danych pasażerów, został ustanowiony w wyniku implementacji dyrektywy Rady 2004/82/WE 29 kwietnia 2004 r. w sprawie zobowiązania przewoźników do przekazywania danych pasażerów (Dz. U. UE. L. z 2004 r. Nr 261, str. 24; dalej: dyrektywa 2004/82/WE). Zakres danych, o których mowa w Prawie lotniczym, objętych obowiązkiem informacyjnym pokrywa się z informacjami wskazanymi w tej dyrektywie. Nieprzekazanie chociażby jednego z elementów informacji skutkuje sankcjami finansowymi nakładanymi na przewoźników lotniczych. Wynika to z motywu 1 dyrektywy 2004/82/WE, w którym wskazano, że w celu skutecznego zwalczania nielegalnej imigracji i polepszenia kontroli granicznej niezbędne jest wprowadzenie przez wszystkie Państwa Członkowskie przepisów ustanawiających zobowiązania przewoźników przywożących pasażerów na terytorium Państw Członkowskich drogą powietrzną. W myśl art. 3 ust. 1 dyrektywy 2004/82/WE Państwa Członkowskie podejmują niezbędne kroki do ustanowienia zobowiązania dla przewoźników do przesyłania na wniosek organów odpowiedzialnych za przeprowadzanie kontroli osób na granicach zewnętrznych, przed końcem kontroli, informacji dotyczących pasażerów, których będą wprowadzać przez autoryzowane przejścia graniczne, przez które te osoby wchodzą na terytorium Państwa Członkowskiego, wskazując jednocześnie zakres przekazywanych informacji (art. 3 ust. 2), który jest tożsamy z tym, jaki polski ustawodawca określił w art. 202a ust. 3 ustawy Prawo lotnicze. W dyrektywie zobowiązano też Państwa Członkowskie do podjęcia niezbędnych środków, aby nałożyć sankcje na przewoźników, którzy, w wyniku błędu, nie przesłali danych lub przesłali dane niepełne lub fałszywe, a podejmowane środki powinny zapewnić, że nakładane sankcje są odstraszające, skuteczne i proporcjonalne (art. 4 ust. 1).
W ocenie Sądu, Prezes ULC zasadnie uznał, że Przewoźnik wbrew obowiązkowi określonemu w art. 202a Prawa lotniczego, nie przekazał informacji API za lot objęty zaskarżoną decyzją. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., organ stwierdził, że powyższe okoliczności zostały w tej sprawie ustalone, na podstawie informacji i dokumentów załączonych do wniosku Komendanta Placówki Straży Granicznej [...]. Tak ustalonego stanu faktycznego Przewoźnik skutecznie nie zakwestionował.
Odnosząc się do zarzutu sformułowanego w pkt 1 skargi Sąd stwierdza, że upływ czasu, który nastąpił między naruszeniem obowiązku przez Skarżącego (1 września 2019 r.) a nałożeniem kary za to naruszenie ostateczną decyzją administracyjną (8 listopada 2024 r.), nie stanowił przeszkody w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z treścią art. 189g § 1 K.p.a., administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa. Przepisu § 1 nie stosuje się do spraw, w przypadku których przepisy odrębne przewidują termin, po upływie którego nie można wszcząć postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub stwierdzenia naruszenia prawa, w następstwie którego może być nałożona administracyjna kara pieniężna (§ 2 powołanego artykułu).
Zdaniem Sądu, w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy nie doszło do określonego w art. 189g § 1 K.p.a. przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Termin przedawnienia nałożenia tej kary biegł od dnia naruszenia art. 202a Prawa lotniczego przez Skarżącego, czyli od 1 września 2019 r., a zatem – zasadniczo – powinien upłynąć 1 września 2024 r. Jednakże bieg tego terminu był zawieszony na mocy art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy COVID. Przepis ten stanowił, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Powołany przepis uzyskał takie brzmienie na podstawie art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568, dalej: "ustawa COVID-19"). Ustawa zmieniająca weszła w życie z dniem uchwalenia - tj. z dniem 31 marca 2020 r. - odnosiła się jednak do już istniejącego stanu zagrożenia epidemicznego, który swoją kwalifikację prawną uzyskał wcześniej. Ogłoszenie stanu zagrożenia epidemicznego nastąpiło bowiem z dniem 14 marca 2020 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 433). Art. 15zzr ustawy COVID-19 został uchylony z dniem 16 maja 2020 r. przez art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875). Stosownie do treści art. 68 ust. 6 tej ustawy zmieniającej, terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzr ustawy zmienianej w art. 46, których bieg nie rozpoczął się lub został wstrzymany na podstawie art. 15zzr tej ustawy, rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Powołana ustawa zmieniająca weszła w życie z dniem 16 maja 2020 r.
Reasumując, przewidziane przepisami prawa administracyjnego terminy przedawnienia (w tym przewidziany w art. 189g § 1 K.p.a.) nie rozpoczynały się w okresie od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. (włącznie), a rozpoczęte ulegały zawieszeniu na ten okres. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło zatem na 71 dni i z woli ustawodawcy o ten właśnie okres czasu ów termin został wydłużony. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 3 lipca 2024 r. sygn. II GSK 2387/23, z 23 maja 2024 r. sygn. II GSK 1928/23, z 21 marca 2024 r. sygn. II GSK 2040/21, z 23 stycznia 2024 r. sygn. II GSK 771/23, a Sąd w składzie orzekającym w pełni go akceptuje.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy decyzja organu odwoławczego w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej, wydana została 8 listopada 2024 r., zatem miało to miejsce jeszcze przed upływem terminu przedawnienia karalności deliktu administracyjnego, który na mocy powyższych uregulowań uległ wydłużeniu do 12 listopada 2024 r. Uwzględniając zawieszenie terminu biegu przedawnienia kompetencji orzeczniczej kontrolowanego organu w okresie od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r., na podstawie art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy COVID-19, ostateczne rozstrzygnięcie co do istoty sprawy nałożenia kary pieniężnej, nastąpiło zatem przed upływem pięciu lat od stwierdzonego nim naruszenia prawa.
Wymaga podkreślenia, że zawieszenie biegu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego terminu przedawnienia było jednym ze środków zapobieżenia negatywnym skutkom zaistnienia sytuacji nadzwyczajnej, jaką było zagrożenie epidemiczne SARS-CoV-2. Środek ten był stosowany do już istniejącego - bo ogłoszonego wcześniej - stanu zagrożenia epidemicznego, który w znaczeniu prawnym obowiązywał w określonych ramach czasowych. Normatywne skutki zastosowanego środka zapobiegawczego odnoszą się zatem do całego okresu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego i nie oznacza to w tym przypadku wstecznego działania prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 2024 r. sygn. II GSK 771/23).
Wyjaśnienia wymaga, że Trybunał Konstytucyjny w powołanym przez Skarżącego wyroku z 12 grudnia 2023 r. sygn. P 12/22, stwierdził, że art. 15zzr1 ust. 1 ustawy COVID-19 (Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 ze zm.) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten miał następujące brzmienie: "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, oraz w okresie 6 miesięcy po ich odwołaniu nie biegnie przedawnienie karalności czynu oraz przedawnienie wykonania kary w sprawach o przestępstwa i przestępstwa skarbowe" i nie miał zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Zastosowanie w niniejszej sprawie miał natomiast art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy COVID-19, odnoszący się do terminów prawa administracyjnego, za jaki należy uznać termin przedawnienia wynikający z art. 189g § 1 K.p.a. Jak wcześniej wskazano, zgodnie z powołanym art. 15zzr ust. 1 pkt 3 "w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres". Już choćby z tego względu bezzasadne byłoby umorzenie postępowania administracyjnego w związku z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Dodatkowo wskazać jednak należy, że w ocenie Trybunału ar. 15zzr1 ust. 1 ustawy COVID-19 godził w zasadę ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa m.in. z tego powodu, że nie został wprowadzony w marcu 2020 r., czyli w początkowym okresie pandemii (który w sposób bezprecedensowy wpłynął na dezorganizację życia publicznego), lecz dopiero po upływie piętnastu miesięcy od wystąpienia epidemii na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, o ile w marcu i kwietniu 2020 r. – czyli w początkowym okresie pandemii COVID-19 – faktycznie występowały problemy z efektywnym funkcjonowaniem organów państwa (co stanowi fakt notoryjny), o tyle postępowania karne były zasadniczo kontynuowane przez cały czas jej dotychczasowego trwania. Stąd też wejście w życie tak daleko idącej normy prawnej – piętnaście miesięcy po ogłoszeniu stanu zagrożenia epidemicznego, a następnie stanu epidemii – zawieszającej wprost instytucję przedawnienia w prawie karnym, musi być uznane za nieproporcjonalne i sprzeczne z art. 2 Konstytucji. Tymczasem znajdujący zastosowanie w rozpoznawanej sprawie art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. wszedł w życie już 31 marca 2020 r. i obowiązywał jedynie do 16 maja 2020 r. Z powołanych względów sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 189g § 1 K.p.a. i wydania zaskarżonej decyzji w warunkach przedawnienia, okazał się bezzasadny.
Wskazania przy tym wymaga, że błędne jest przekonanie Skarżącego, że za datę wydania skarżonej decyzji powinien być uznany dzień jej doręczenia. Wydanie, ogłoszenie i doręczenie aktu to bowiem trzy odrębne czynności podejmowane w toku postępowania, które ustawodawca wyraźnie rozróżnia i z którymi łączy różne skutki tak procesowe, jak i materialne (p. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2013 r. sygn. I OPS 6/13).
Z kolei powoływane w skardze i w piśmie procesowym z 23 maja 2025 r., wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego dotyczące problematyki przedawnienia zostały wydane w odmiennych stanach faktycznych i prawnych, choć zaistniałych w związku z pandemią COVID-19.
W związku z przedstawioną powyżej argumentacją Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zadania pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu w trybie art. 193 Konstytucji o zbadanie czy art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy COVID-19, wprowadzony w brzmieniu przewidzianym przez art. 1 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2020.568) jest zgodny z art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.
Do uchylenia zaskarżonej decyzji nie mógł doprowadzić także zarzut skargi dotyczący naruszenia prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu. Podnosząc ten zarzut Skarżący nie wykazał, że przypisywane organowi naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co jest wymagane w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "P.p.s.a."). W szczególności nie podał jakie konkretnie - dotychczas nieznane okoliczności lub dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy - mogłyby zostać przez Skarżącego skutecznie zgłoszone przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
Sąd nie podziela zarzutu Skarżącego, dotyczącego braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania całego niezbędnego materiału dowodowego, pozwalającego ustalić, czy doszło do nieprzekazania informacji API, i dokonanie ustalenia stanu faktycznego w sposób dowolny, na podstawie dwóch dokumentów tj. "notatki urzędowej" oraz "pisma z Biura Łączności i Informatyki z KCSG", podczas gdy dokumenty te wskazywały w sposób ogólny na brak przekazania listy pasażerów bez szczegółowego udokumentowania braku ich przekazania za pośrednictwem lotniczej sieci telekomunikacyjnej lub telefaksu lub adresu poczty elektronicznej lub w inny uzgodniony sposób, w sytuacji gdy organ winien dokonać sprawdzenia i udokumentowania, czy informacja taka nie została przekazana jeszcze przed przylotem samolotu za pośrednictwem jednego z dopuszczalnych sposobów przekazywania informacji.
Należy zauważyć, że organ w zaskarżonej decyzji wskazał, że 1 września 2019 r., o godzinie 13:16 samolot przewoźnika - rejs [...] z O., wylądował na lotnisku w [...]. Do tego momentu przewoźnik nie przekazał informacji o pasażerach, mimo, iż zgodnie ze złożonym wnioskiem zobowiązany był przekazać na adres lotniczej sieci telekomunikacyjnej WAWBPXH lub na adres poczty elektronicznej [...] lub [...], bądź też - w przypadku braku możliwości przekazania informacji API w formie elektronicznej - telefaksem na numer [...]lub też w inny podany we wniosku sposób.
Przewoźnik 1 września 2019 r. o godzinie 17:14 przesłał listę pasażerów rejsu [...] z O., nie wypełniło to jednak dyspozycji art. 202b Prawa lotniczego.
Organ wyjaśnił, że po konsultacji z Biurem Łączności i Informatyki Komendy Głównej Straży Granicznej ustalono, że 1 września 2019 r. nie wystąpiły problemy techniczne ze strony sieci telekomunikacyjnej Straży Granicznej, które mogłyby uniemożliwić przesył/odbiór informacji. Otrzymano informację potwierdzającą, iż plik listy API dotyczącej lotu [...] z O. do K. został zapisany na serwerze SG i sparowany w dniu 1 września 2019 r. o godzinie 17:14.
Podkreślenia wymaga, że nie jest wykonalnym przedstawienie materialnego dowodu na coś co nie istnieje, a więc dowodu na to, że Skarżący nie przesłał 1 wrześniaa 2019 r. na adres lotniczej sieci telekomunikacyjnej WAWBPXH lub adres poczty elektronicznej [...]jak również na numer fax [...]informacji API dotyczącej lotu nr [...]z O.1 września 2019 r. Jeżeli natomiast Skarżący wywiązałby się z obowiązku przesłania informacji API związanej z powyższym lotem z pewnością posiadałby dowód potwierdzający dokonanie tej czynności. W tej sytuacji ciężar dowodowy ciąży na Skarżącym, który powinien wykazać, iż wywiązał się z omawianego obowiązku. Skarżący jednak nie przedstawił w postępowaniu administracyjnym, żadnych dowodów potwierdzających jego stanowisko. Tymczasem samo zakwestionowanie ustaleń organu, w okolicznościach niniejszej sprawy, z przyczyn wskazanych powyżej, nie wystarczy do skutecznego wzruszenia zaskarżonej decyzji.
Z tego względu, w ocenie Sądu na tej podstawie Prezes ULC w zaskarżonej decyzji, prawidłowo stwierdził, że przewoźnik wbrew obowiązkowi określonemu w art. 202a Prawa lotniczego, nie przekazał informacji API lotu nr [...]z O. 1 września 2019 r.
Sąd podziela stanowisko organu o braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za nieprzekazanie informacji API na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. W ocenie Sądu, Prezes ULC w sposób uprawniony stwierdził, że waga stwierdzonego naruszenia prawa przez Skarżącą nie była znikoma, trafnie powołując się na cele wprowadzenia obowiązku przekazywania informacji API, a przede wszystkim kwestię usprawnienia kontroli granicznej. Stwierdzone w tej sprawie naruszenie prawa nie miało charakteru znikomego, ponieważ nieprzekazanie Służbie Granicznej informacji o danych identyfikujących pasażerów mogło wywołać następstwa sprzeczne z celami, dla realizacji których owe obowiązki przewoźników w zakresie przekazywania danych pasażerów, zostały ustanowione. Przekonująco organ wskazał przy tym na wpływ, jaki ma nieprzesłanie informacji API na zwalczanie nielegalnej migracji i organizację kontroli granicznej, na co wskazują wyjaśnienia Komendanta Placówki Straży Granicznej zawarte we wniosku o wymierzenie przewoźnikowi kary pieniężnej. Sądowi jest przy tym z urzędu wiadomym (w związku z innymi rozpoznanymi już w WSA w Warszawie sprawami ze skarg przewoźnika na decyzje Prezesa ULC w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych za naruszenie obowiązku przekazywania informacji API), że nieprzekazanie bądź przekazanie Straży Granicznej nieprawdziwych, czy też niepełnych informacji API nie było zdarzeniem o charakterze jednostkowym.
Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję nie stwierdził również uchybień w zakresie stosowania przez organy przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.