VI SA/Wa 331/25

VI SA/Wa 331/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-06-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Dauter-Kozłowska
Tomasz Sałek /przewodniczący sprawozdawca/
Urszula Wilk
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Urszula Wilk Asesor WSA Agnieszka Dauter-Kozłowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] z siedzibą w R., Królestwo Niderlandów na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] Komendant Główny Straży Granicznej (dalej też jako "Komendant Główny", "organ"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 126 oraz art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez T. (T.) z siedzibą w R., Królestwo Niderlandów (dalej też jako: skarżąca, spółka, strona, przewoźnik lotniczy) na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] września 2024 r., nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] listopada 2021 r., utrzymał w mocy ww. postanowienie.
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.
Decyzją z [...] listopada 2021 r., nr [...] Komendant Główny Straży Granicznej nałożył na spółkę karę pieniężną w związku ze zrealizowanym w dniu [...] września 2018 r. (planowana godzina odlotu 10:05) lotem nr [...] z portu lotniczego (EP.) W. do portu lotniczego (MDPC) P., za niedopełnienie obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (Dz.U. z 2022 r., poz. 1441; dalej: ustawa PNR), w wysokości 20 000 złotych. W treści decyzji organ zawarł pouczenie o terminie oraz sposobie jej zaskarżenia.
Pismem z 6 sierpnia 2024 r. reprezentowana przez pełnomocnika spółka, w oparciu o art. 58 k.p.a., wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją oraz na podstawie art. 60 k.p.a. o wstrzymanie wykonania decyzji z uwagi na jej sprzeczność ze stanowiskiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) wyrażonym w wyroku z 21 czerwca 2022 r., C-817/19. Strona podkreśliła, że w dniu 8 kwietnia 2024 r., niezwłocznie po otrzymaniu upomnienia Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] marca 2024 r., nr [...], skontaktowała się z organem w celu ustalenia miejsca przechowywania akt sprawy. W dniu 9 kwietnia 2024 r. przesłał, na wskazany przez pracownika organu adres email, prośbę o przekazanie informacji w powyższym zakresie. Z uwagi na brak odpowiedzi, prośba została ponowiona pismem z 5 lipca 2024 r. Spółka podniosła, że wgląd w pełne akta był konieczny, gdyż upomnienie nie zostało sporządzone w języku ojczystym strony (spółka prawa holenderskiego), a z jego treści nie wynikało, z jakim roszczeniem i z jakiego tytułu organ dochodzi żądanej zapłaty. Finalnie pełnomocnik strony zapoznał się z aktami sprawy w dniu 30 lipca 2024 r.
Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminu strona podkreśliła, że w aktach sprawy nie ma zwrotnego potwierdzenia odbioru przez spółkę zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie nałożenia kary. Z załączonej do akt kopii pisma Poczty Polskiej S.A. z 16 listopada 2021 r. nie wynika, aby zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało doręczone spółce. Na fotokopii potwierdzenia brak jest jakiegokolwiek numeru nadania, daty doręczenia, pieczątki operatora pocztowego oraz jakiejkolwiek informacji o adresacie i nadawcy pisma. W aktach sprawy brak jest również zwrotnego potwierdzenia odbioru przez stronę korespondencji nadanej przez organ, w szczególności brak potwierdzenia odbioru decyzji. Powyższe potwierdza, że do dnia doręczenia upomnienia spółka nie miała wiedzy o toczącym się z jej udziałem postępowaniu. Wiedzę tę pełnomocnik spółki powziął dopiero w dniu 30 lipca 2024 r., kiedy to zapoznał się z aktami sprawy. Reasumując stwierdził, że skoro spółka nie brała udziału w toczącym się postępowaniu bez własnej winy i nie miała wiedzy o tym postępowaniu, jak również o treści decyzji, to tym samym wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest uzasadniony. W ocenie strony tygodniowy termin na złożenie wniosku biegł od 30 lipca 2024 r. i upływał w dniu 6 sierpnia 2024 r. W treści wniosku przewoźnik, odwołując się do wyroku TSUE z 21 czerwca 2022 r., C-817/19, wskazał, że pomimo tego, iż od wydania tego wyroku minęło 2 lata, to mając na uwadze brak czynnego udziału strony w postępowaniu oraz brak wiedzy o decyzji, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest w pełni uzasadniony. Ponadto, z uwagi na to, że wykonanie decyzji o nałożeniu na spółkę kary pieniężnej może doprowadzić do wystąpienia negatywnych skutków za zasadne uznał wstrzymanie wykonania decyzji.
Postanowieniem z [...] września 2024 r. organ odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzja ostateczną z [...] listopada 2011 r. oraz odmówił wstrzymania wykonania ww. decyzji ostatecznej (k. 106 akt administracyjnych). Jednocześnie, postanowieniem z [...] września 2024 r. (k. 116 akt administracyjnych), organ odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją. W uzasadnieniu wskazał, że przepisy k.p.a. oraz ustawy PNR nie przewidują obowiązku tłumaczenia pism kierowanych do przewoźników lotniczych na języki ojczyste. Z zapisów Konstytucji RP oraz ustawy z 7 października 1999 r. o języku polskim wynika natomiast, że język polski jest językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej, a czynności prowadzi się w języku polskim.
Odnosząc się do zarzutu braku wiedzy o toczącym się postępowaniu organ uznał go za niezasadny. Podkreślił, że w dniu 27 sierpnia 2021 r. wysłano do spółki zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego. Z uwagi na brak zwrotnego potwierdzenia odbioru dokonano reklamacji przesyłki o numerze [...], w wyniku której ustalono, że została ona doręczona adresatowi w dniu 6 września 2021 r. W dniu 25 października 2021 r. organ wydał postanowienie, w którym wskazał nowy termin załatwienia sprawy oraz poinformował stronę o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji. Z uwagi na brak zwrotnego potwierdzenia odbioru dokonano reklamacji przesyłki o numerze [...], w wyniku której ustalono, że została ona doręczona adresatowi w dniu 3 listopada 2021 r. Następnie, w dniu [...] listopada 2021 r. organ wydał decyzję o nałożeniu kary pieniężnej. Z uwagi na brak zwrotnego potwierdzenia odbioru dokonano reklamacji przesyłki o numerze [...], w wyniku której ustalono, że została ona doręczona adresatowi w dniu 26 listopada 2021 r. Natomiast w dniu [...] listopada 2021 r. organ wydał postanowienie o sprostowaniu z urzędu ww. decyzji. Z uwagi na brak zwrotnego potwierdzenia odbioru dokonano reklamacji przesyłki o numerze [...], w wyniku której ustalono, że została ona doręczona adresatowi w dniu 2 grudnia 2021 r. Wskazując powyższe, organ uznał, że wniosek nie spełnił ustawowej przesłanki zawartej w art. 58 § 1 k.p.a.
Na powyższe postanowienie przewoźnik lotniczy wniósł zażalenie, w którym zarzucał naruszenia art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 145aa § 1 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] listopada 2021 r., podczas gdy spółka nie brała udziału w postępowaniu z uwagi na fakt braku doręczenia stronie decyzji z [...] listopada 2021 r. oraz innych pism w przedmiotowej sprawie, w związku z czym spółka nie posiadała wiedzy o toczącym się postępowaniu. W konsekwencji organ dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 65 ust. 1 ust. 4 ustawy PNR. Przewoźnik lotnicy wniósł tym samym o uchylenie postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy. W uzasadnieniu zażalenia kwestionował prawidłowość doręczenia wskazując, że trudno uznać za "zwrotne potwierdzenie nadania" informacji Poczty Polskiej S.A. przesłanych do organu w odpowiedzi na reklamację. Podkreślił, że korespondencja wysłana przez Pocztę Polska SA nie posiada jakichkolwiek adnotacji o jednostce doręczającej, brak jest pieczęci placówki doręczającej, ani też jakiejkolwiek informacji o podjętych przez operatora poczty próbach doręczenia tej korespondencji. Na kopii zdjęcia (załącznik do odpowiedzi na reklamację przesyłki [...]) oraz na załącznikach do reklamacji przesyłek o numerach: [...], [...] oraz [...] – złożone są podpisy, które nie należą do przedstawiciela spółki. W związku z powyższym, brak jest możliwości weryfikacji i potwierdzenia daty faktycznie podjętej próby doręczenia korespondencji do spółki.
Niezależnie od powyższego przewoźnik lotniczy wskazał, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] listopada 2021 r. został zachowany z uwagi na wydany przez TSUE wyrok z 21 czerwca 2022 r., C-718/19. W ocenie strony, mimo że od publikacji wyroku minęło już 2 lata, to mając na uwadze brak czynnego udziału strony w postępowaniu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest w pełni uzasadniony. Jej zdaniem decyzja z [...] listopada 2021 r. została wydana z naruszeniem norm prawa unijnego, co TSUE pośrednio potwierdził w ww. wyroku. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie spółki, organ dopuścił się wtórnego naruszenia art. 64 i art. 65 ustawy o PNR.
Zaskarżonym postanowieniem z [...] listopada 2024 r. Komendant Główny Straży Granicznej utrzymał w mocy postanowienie z [...] września 2024 r. Odnosząc się do zarzutu braku zwrotnych potwierdzeń odbioru pism kierowanych do spółki organu wskazał, że w przypadku braku zwrotnego potwierdzenia odbioru lub niewykonania bądź nienależytego wykonania usługi pocztowej realizuje się procedurę reklamacyjną dotyczącą przesyłek pocztowych posiadających numer nadawczy. Organ podkreślał, że otrzymane od Poczty Polskiej S.A. dokumenty wskazują datę doręczenia, co podważa podnoszone przez spółkę zarzuty oraz skutkuje brakiem podstaw do zastosowania w sprawie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. W ocenie organu, w treści zażalenia nie zdołano obalić prawidłowości dokonanego doręczenia. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie jednoznacznie wynika, że przesyłki zostały skutecznie doręczone do siedziby spółki, a ich odbiór został pokwitowany przez osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa, która podjęła się odbioru przesyłki. Za niezasadny organ uznał zarzut spółki wskazujący na nieznajomość języka polskiego oraz wtórnego naruszenia przepisów ustawy PNR oraz przepisów prawa unijnego. Po ponownym przeanalizowaniu dowodów oraz wszystkich istotnych okoliczności występujących w sprawie organ stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie bowiem postanowienie z [...] września 2024 r. zostało wydane zgodnie z prawem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zaskarżonemu postanowieniu Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] listopada 2024 r. zarzuciła naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 59 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 145aa § 1 k.p.a. w zw. z art. 149 § 3 k.p.a. w zw. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 148 § 1 k.p.a., poprzez nieuchylenie przez Komendanta Głównego postanowienia z [...] września 2024 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ustawowym terminie, jak tylko powzięła wiedzę o przedmiocie postępowania, a także w świetle tego, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu z uwagi na niedoręczenie przez Komendanta Głównego pism dot. postępowania administracyjnego, w tym w świetle faktu, że sama Poczta Polska potwierdziła w odpowiedzi na reklamacje Komendanta Głównego, że ze względu na stan pandemii wirusa COVID-19 nie jest w stanie przesłać zwrotnych potwierdzeń odbioru przesyłek adresowanych przez Komendanta Głównego do skarżącej, w związku z czym skarżąca nie mogła mieć wiedzy o wszczęciu i prowadzeniu postępowania;
2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 59 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 145aa § 1 k.p.a. w zw. z art. 149 § 3 k.p.a. w zw. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 148 § 1 k.p.a., poprzez nieuchylenie przez Komendanta Głównego postanowienia z [...] września 2024 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, a to w sytuacji, gdy Komendant Główny, wydając decyzję w dniu [...] listopada 2021 r. naruszył zasadę pierwszeństwa prawa UE nad prawem krajowym, wynikającym choćby z wyroku TSUE z dnia 21 czerwca 2022 r., C-817/19 w sprawie Ligue des droits humains ASBL przeciwko Conseil des ministres;
3. art. 127 § 2 k.p.a. w zw. z art. 149 § 3 i § 4 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, poprzez rozpoznanie zażalenia z dnia 7 października 2024 r. przez Komendanta Głównego Straży Granicznej, podczas gdy zażalenie winno być rozpatrzone przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, jako organ nadrzędny w stosunku do Komendanta Głównego.
Mając na uwadze powyższe zarzuty przewoźnik lotniczy wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia z [...] września 2024 r.; uchylenie w całości decyzji z [...] listopada 2021 r., zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych; dopuszczenie dowodu z dokumentów wskazanych w treści skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje;
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
W pierwszym kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten stanowi mianowicie, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli jest postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną.
Zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 59 § 2 k.p.a.).
Instytucja przywrócenia terminu ma na celu zapewnienie jednostce ochrony przed ujemnymi skutkami niedopełnienia w terminie określonej czynności procesowej. Umożliwia ona podmiotowi, który z przyczyn przez niego niezawinionych nie dotrzymał terminu do dokonania określonej czynności procesowej, skuteczne jej dokonanie. Jednocześnie podkreślić trzeba, że ma ona charakter wyjątkowy ponieważ stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznej i pewności obrotu. Warunkiem przywrócenia terminu jest łączne spełnienie czterech przesłanek. Po pierwsze, zainteresowany złożył prośbę (wniosek) o przywrócenie terminu. Po drugie, prośba o przywrócenie terminu została złożona w ustawowym terminie. Po trzecie, uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego podmiotu i brak winy zostanie przez niego uprawdopodobniony. Po czwarte, jednocześnie ze złożeniem prośby o przywrócenie terminu wnioskodawca powinien dopełnić czynności, dla której określony był termin. Organ nie jest uprawniony do przywrócenia terminu w sytuacji, gdy nie została spełniona którakolwiek z przesłanek.
Przystępując do rozpoznania sprawy Sąd stwierdza, że skarga została wniesiona w terminie i na wstępie odniesie się do zarzutu naruszenia art. 127 § 2 k.p.a. w zw. z art. 149 § 3 i § 4 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. Oceniając zasadność tego zarzutu wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jednolity Dz.U. z 2025 r., poz. 914) Komendant Główny Straży Granicznej jest centralnym organem administracji rządowej podległym ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Z art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. wynika natomiast, że ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o "ministrach" - rozumie się przez to Prezesa i wiceprezesa Rady Ministrów pełniących funkcję ministra kierującego określonym działem administracji rządowej, ministrów kierujących określonym działem administracji rządowej, przewodniczących komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów, kierowników centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra, a także kierowników innych równorzędnych urzędów państwowych załatwiających sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 1 i 4.
Przepis art. 1 pkt 1 i 4 k.p.a. stanowi natomiast, że Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, w sprawach wydawania zaświadczeń.
Z kolei w myśl art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 1370) w sprawach indywidualnych decyzje centralnego organu administracji rządowej są ostateczne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa uprawnienie takie przyznaje ministrowi kierującemu określonym działem administracji rządowej. A zatem Komendant Główny Straży Granicznej jest w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. ministrem. Organ ten był zatem właściwy do rozpoznania zażalenia, co czyni ww. zarzut niezasadnym.
Przechodząc do kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd podkreśla, że występując z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej spółka powinna zachować ustawowy termin do wniesienia wniosku, uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu oraz dokonać czynności, której terminowi uchybiła. Poza sporem jest, że wraz z wnioskiem skarżąca przedłożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Termin do złożenia wniosku skarżąca liczy od dnia 30 lipca 2024 r., kiedy to pełnomocnik strony zapoznał się z aktami sprawy. Podkreśla, że przewoźnik nie ponosi winy w uchybieniu terminowi bowiem nie wiedział o toczącym się z jego udziałem postępowaniu oraz o wydaniu przez organ, w dniu 15 listopada 2021 r., decyzji o nałożeniu kary.
Argumentacja wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzja z [...] listopada 2021 r. koncentrowała się wokół kwestii prawidłowości doręczenia spółce: w dniu 6 września 2021 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania z 26 sierpnia 2021 r.; w dniu 3 listopada 2021 r. postanowienia z [...] października 2021 r. o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy; w dniu 26 listopada 2021 r. decyzji z [...] listopada 2021 r.; w dniu 2 grudnia 2021 r. postanowienia z [...] listopada 2021. r. o sprostowaniu z urzędu oczywistej omyłki w decyzji. Zdaniem strony dowody dołączone przez Pocztę Polską do odpowiedzi operatora pocztowego na reklamację Komendanta Głównego Straży Granicznej nie stanowią dokumentu potwierdzającego z całą i absolutną pewnością, że do doręczenia faktycznie doszło, i to w przypadku każdego z ww. pism.
Sąd podkreśla, że z akt sprawy wynika, że okoliczność doręczenia spółce ww. dokumentów została potwierdzona przez Pocztę Polską SA w pismach: z 16 listopada 2021 r. (k. 5); z 4 lutego 2022 r. (k. 45); z 4 lutego 2022 r. (k. 50); z 4 lutego 2022 r. (k. 53). W treści ww. pism wskazano, że zgłoszona przez organ reklamacja przesyłek poleconych o numerach: [...], [...], [...] i [...], na podstawie art. 4 ustawy Prawo pocztowe, przepisów dotyczących zagranicznego obrotu pocztowego – art. 19 Światowej Konwencji Pocztowej Doha 2012 (Dz.U. z 2015 r., poz. 1522) oraz przepisów wykonawczych – art. RL 154 Regulaminu Poczty Listowej Berno 2013 została uznana za nieuzasadnioną, bowiem na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że ww. przesyłki zostały doręczone adresatowi, zgodnie z zasadami określonymi w wewnętrznych przepisach operatora pocztowego danego kraju – art. 24 Światowej Konwencji Pocztowej. W treści ww. pism wyjaśniono, że z uwagi na podjęte działania przez zagranicznego operatora pocztowego, mające na celu ograniczenie ryzyka rozprzestrzeniania się epidemii COVID-19, nie ma możliwości nadesłania potwierdzenia odbioru przesyłki, z podpisem odbiorcy.
W orzecznictwie przyjmuje się, że zarówno pismo Poczty Polskiej S.A. w postępowaniu reklamacyjnym, jak i duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru mają charakter dokumentu urzędowego, bowiem stanowią wynik rozpatrzenia reklamacji pocztowej w sposób przewidziany prawem i w zakresie działania podmiotu, który wyjaśnień udzielił, poświadczając tym samym zaistnienie określonych faktów. W związku z tym dokumenty te stanowią dowody stwierdzające w sposób wystarczający i jednoznaczny doręczenie przesyłki adresatowi w konkretnym dniu (art. 76 § 1 k.p.a.) (v. wyrok NSA z 21 marca 2018 r., I OSK 1099/16 – dostępny w CBOSA). Sąd zaznacza, że zwiększona moc dowodowa dokumentu urzędowego sprowadza się do przyjęcia dwóch domniemań, a mianowicie prawdziwości (autentyczności) oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności). Domniemanie autentyczności dokumentu urzędowego wskazuje na to, że dany dokument pochodzi od organu (jednostki), który go wystawił. Z kolei domniemanie zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) nakazuje uznać, że treść dokumentu jest zgodna z rzeczywistością. Dzięki temu domniemaniu dowód urzędowy skraca i upraszcza postępowanie dowodowe. Treść dokumentu urzędowego podlega pewnego rodzaju ocenie organu. Wszak organ musi zapoznać się z treścią dokumentu, ażeby sformułować określone wnioski, które mogą mieć znaczenie dla sprawy. Niemniej jednak ocena ta nie może wiązać się z wartościowaniem i nieskrępowaną weryfikacją dokumentu urzędowego (tak WSA w Warszawie w wyroku z 14 grudnia 2022 r., III SA/Wa 1791/22 – dostępny w CBOSA).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie skarżąca nie przedstawiła dowodu, który mógłby w jakikolwiek sposób podważyć okoliczności wynikające z ww. dokumentów urzędowych. Wskazując powyższe Sąd za niezasadny uznaje zarzut naruszenia art. 58 § 2 p.p.s.a.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, Sąd stwierdza, że organ w sposób prawidłowy poczynił ustalenia w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a), z poszanowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego (art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a). Analiza okoliczności faktycznych znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., a w szczególności zawiera odniesienie do ustalonego prawidłowo w sprawie stanu faktycznego oraz dokonaną przez organ wykładnię mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa oraz zarzutów strony zawartych w zażaleniu. Strona miała zapewniony udział w postępowaniu i z prawa tego korzystała (art. 10 § 1 k.p.a.).
Jednocześnie należy zaznaczyć, że w postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu do dokonania czynności to wnioskująca ma uprawdopodobnić, że nastąpiło ono bez jego winy. Zatem to po stronie spółki leżało przedstawienie argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku. Nie można zarzucać organowi, że argumentując swoje stanowisko w sprawie wykorzystał dane zgromadzone w systemie informatycznym Poczty Polskiej oraz podmiotu zagranicznego, które stanowią odzwierciedlenie czynności podjętych w związku z realizacją doręczania przesyłek pocztowych. Kwestionowanie samej tylko formy poświadczenia tych czynności nie stanowi, zdaniem Sądu, skutecznego sposobu na uprawdopodobnienie, że do próby doręczenia przesyłki w ogóle nie doszło, co było istotą wniosku. Skarżąca nie wskazywała też na inne okoliczności mające świadczyć o braku winy w uchybieniu przez przewoźnika lotniczego.
Sąd nie widzi ponadto podstaw do twierdzenia, że wyrok TSUE z 21 czerwca 2022 r. C-817/19 znajduje zastosowanie w odniesieniu do lotów niestanowiących lotów wewnątrzunijnych, a z takim lotem mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy. Przedmiotowy lot realizowany był na trasie W. - P. Z tych też względów argumenty strony zawarte w treści skargi a nawiązujące do ww., wyroku Sąd uznał za bezpodstawne.
Sąd podkreśla, że za prawidłowo uznaje twierdzenie organu o braku podstaw prawnych do tłumaczenia na język ojczysty podmiotów zagranicznych kierowanych do nich w toku postępowania administracyjnego pism organu administracji publicznej. Zgodnie z art. 27 zdanie pierwsze Konstytucji RP w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z [...] listopada 2021 r. musiała liczyć się z zasadą obowiązywania w Polsce języka polskiego jako języka urzędowego. Skarżąca z uwagi na świadomość, że nie zna języka polskiego, powinna była skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, bądź posługiwać się tłumaczem języka polskiego lub inną osobą znającą ten język. W przeciwnym wypadku musiała liczyć się z ewentualnością ponoszenia negatywnych skutków takiej sytuacji. Powyższe stanowisko zgodne jest z poglądem prezentowanym w orzecznictwie (tak m.in. postanowienie NSA z 3 września 2014 r., II OZ 852/14 oraz wyrok NSA z 12 czerwca 2013 r., II FSK 1912/11 - dostępne w CBOSA).
Kolejna kwestią wymagającą wyjaśnienia jest kwestionowane przez skarżącą doręczenie przesyłek osobie nieuprawnionej w siedzibie spółki. Sąd wskazuje, że w świetle art. 45 k.p.a., wbrew twierdzeniom strony skarżącej, nie do przyjęcia jest nałożenie na doręczającego przesyłkę obowiązku sprawdzania "za każdym razem", czy kwitujący odbiór przesyłki ma formalne uprawnienia do odbioru pisma. W orzecznictwie słusznie podkreśla się, że zapewnienie prawidłowego funkcjonowania jednostek, o których mowa w przepisie art. 45 k.p.a., nakłada na kierujących nimi obowiązek podjęcia takich działań organizacyjnych, ażeby wykluczyć możliwość odbioru przesyłek przez osoby nieuprawnione (por. postanowienie NSA z 7 lipca 2011 r., I OZ 474/11 – dostępne w CBOSA). Z kolei doręczający nie musi znać zakresu obowiązków i uprawnień osób znajdujących się w firmie, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru, składając własnoręczny podpis (por. wyrok WSA w Lublinie z 12 kwietnia 2011 r., II SA/Lu 51/11 - dostępne w CBOSA). Zdaniem Sądu, organ oceniający skuteczność doręczenia korespondencji może oprzeć się na domniemaniu, że osoba odbierająca pismo skierowane do spółki jest uprawniona do wykonania tej czynności, a nieuwzględnienie takiego domniemania pozostawałoby w sprzeczności z realiami obrotu gospodarczego i funkcjonowania osób prawnych. Wobec tego nie można zasadnie oczekiwać od organu, aby prowadził czynności wyjaśniające w celu ustalenia, czy osoba odbierająca pismo jest do tego uprawniona (por. wyrok NSA z 6 lipca 1999 r., I SA/Po 1829/98 - LEX nr 37900). Zaniedbania w tym zakresie obciążają podmioty wymienione w art. 45 k.p.a. (v. wyrok WSA w Gliwicach z 12 lipca 2010 r., II SA/Gl 117/10 - LEX nr 674093). Zdaniem Sądu, na gruncie badanej sprawy, uznanie zarzutu doręczenia pisma osobie nieuprawnionej tylko na podstawie złożonego oświadczenia o braku uprawnienia do odbioru pisma prowadziłoby w praktyce do możliwości podważenia, z uwagi na realia obrotu gospodarczego i funkcjonowania osób prawnych, skuteczności doręczenia większości pism przekazanych w trybie art. 45 k.p.a. Należy ponadto zaznaczyć, że art. 45 k.p.a. posługuje się pojęciem osoby uprawnionej do odbioru pism. Uzasadnione jest zatem przekonanie, że przez osobę uprawnioną, o której mowa w art. 45 k.p.a. należy rozumieć każdą osobę, która została regulaminowo, czy tylko zwyczajowo uprawniona przez spółkę do odbierania korespondencji przychodzącej do jej siedziby. Jeśli osoba taka przebywała w lokalu siedziby spółki i nie oświadczyła doręczającemu, że przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, nie można twierdzić, że doręczyciel doręczył przesyłkę do rąk osoby nieuprawnionej.
Sąd nie uwzględnił przy tym wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w skardze, gdyż dokumenty te stanowią cześć materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego i jako takie podlegały ocenie organu, jak i Sądu.
Uwzględniając wskazane wyżej kryteria oceny zachowania strony w kontekście przesłanki braku winy, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a, Sąd uznał, że przedstawiona przez stronę skarżącą argumentacja w żadnej mierze nie świadczyła o braku jej winy w uchybieniu terminu.
Ponieważ Sąd nie dopatrzył się także innych naruszeń, w tym przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.