VI SA/Wa 330/25

VI SA/Wa 330/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-06-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Dauter-Kozłowska
Tomasz Sałek /przewodniczący sprawozdawca/
Urszula Wilk
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Urszula Wilk Asesor WSA Agnieszka Dauter-Kozłowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] z siedzibą w R., Królestwo Niderlandów na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] Komendant Główny Straży Granicznej (dalej też jako "Komendant Główny", "organ"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 126 oraz art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez T. (T.) z siedzibą w R., Królestwo Niderlandów (dalej też jako: skarżąca, spółka, strona, przewoźnik lotniczy) na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] września 2024 r., nr [...] o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego oraz o odmowie wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] listopada 2021 r., utrzymał w mocy ww. postanowienie.
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.
Decyzją z [...] listopada 2021 r., nr [...] Komendant Główny Straży Granicznej nałożył na spółkę karę pieniężną w związku ze zrealizowanym w dniu [...] września 2018 r. (planowana godzina odlotu 10:05) lotem nr [...] z portu lotniczego (EPWA) W. do portu lotniczego (MDPC) P., za niedopełnienie obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (Dz.U. z 2022 r., poz. 1441; dalej: ustawa PNR), w wysokości 20 000 złotych. W treści decyzji organ zawarł pouczenie o terminie oraz sposobie jej zaskarżenia, odpis decyzji został przesłany na adres spółki za doręczeniem odbioru.
Pismem z 5 lipca 2024 r. pełnomocnik spółki zwrócił się do organu o udostępnienie akt postępowania toczącego się przed Komendantem Głównym Straży Granicznej w sprawie [...] oraz wskazanie przedmiotu ww. postępowania, tj. numeru lotu, trasy i daty lotu oraz podstawy prawnej, z której wynika nałożenie na spółkę kary administracyjnej. W nagłówku pisma zaznaczył, że dotyczy ono upomnienia nr [...] z [...] marca 2024 r. oraz postępowania [...].
Z załączonej do akt sprawy notatki służbowej (k. 68) wynika, że w dniu 16 lipca 2024 r. pełnomocnik spółki zwrócił się do organu o ustalenie terminu zapoznania się z aktami sprawy [...]. Korespondencja mailowa z pełnomocnikiem była prowadzona do dnia 22 lipca 2024 r. W dniu 30 lipca 2024 r. pełnomocnik spółki zapoznał się z aktami sprawy w siedzibie organu (v. protokół k. 71 akt administracyjny).
Pismem z 6 sierpnia 2024 r. reprezentowany przez pełnomocnika przewoźnik lotniczy, złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] listopada 2021 r., uchylenie wskazanej decyzji; wydanie w jej miejsce nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy oraz wstrzymanie wykonania decyzji z [...] listopada 2021 r. Jako podstawę prawną wniosku wskazał art. 145 § 1 pkt 4 i art. 145aa k.p.a. w zw. z art. 147, art. 148 § 1, art. 150 § 1 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 152 § 2 k.p.a.
W uzasadnieniu podkreślał, że przewoźnik nie miał wiedzy o toczącym się postępowaniu, a wiedzę tę uzyskał dopiero w dniu 8 kwietnia 2024 r., kiedy to doręczono mu upomnienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z 26 marca 2024 r. Pomimo licznych prób kontaktu z organem dopiero 15 lipca 2024 r. przedstawiciel strony uzyskał nazwę oddziału Straży Granicznej, w której prowadzone było postępowanie. Dokonanie wglądu w akta sprawy było konieczne, ponieważ upomnienie nie zostało sporządzone w języku ojczystym przewoźnika lotniczego, a z jego treści nie wynikało, z jakim roszczeniem i z jakiego tytułu Komendant Główny Straży Granicznej dochodzi żądanej zapłaty. Akta zostały udostępnione pełnomocnikowi strony w dniu 30 lipca 2024 r. W ocenie strony, z materiału dowodowego wynika, że spółka nie brała udziału w toczącym się postępowaniu ani też nie miała wiedzy o wszczęciu tego postępowania. W aktach sprawy brak jest potwierdzenia odbioru przez spółkę jakiejkolwiek korespondencji kierowanej przez organ. Spółka podkreśliła, że próba takiego doręczenia nigdy nie nastąpiła. Na kopii załączonego do pisma z 16 listopada 2021 r. zdjęcia brak jest adnotacji o numerze tzw. "R-ki", a złożony na tym dokumencie podpis nie należy do przedstawiciela spółki. Zdaniem skarżącej, zwrotne potwierdzenia odbioru, w kształcie w jakim zostały załączone do akt sprawy, poddają w wątpliwość skuteczność doręczenia spółce korespondencji w sprawie, a to czyni wniosek o wznowienie postępowania w pełni zasadnym. Biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie, zdaniem strony, rozpoczął się z dniem dokonania przez pełnomocnika wglądu w akta postępowania, tj. z dniem 30 lipca 2024 r. Wskazując jako podstawę prawną wznowienia art. 145aa k.p.a., spółka podniosła, że decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] listopada 2021 r. została oparta na ustawie PNR, tj. akcie, który pośrednio, został uznany przez TSUE w wyroku z dnia 21 czerwca 2022 r., C-817/19 za niezgodny z prawem unijnym. W orzeczeniu tym TSUE stwierdził, że art. 6 dyrektywy 2016/681 w świetle art. 7, 8 i art. 52 ust. 1 KPP należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie ustawodawstwu krajowemu, które dopuszcza przetwarzanie zgromadzonych zgodnie z tą dyrektywą danych dotyczących przelotu pasażerów do celów innych niż wyraźnie określone w jej art. 1 ust. 2 sentencji dyrektywy. Ponadto TSUE wskazał, że prawo Unii, w szczególności art. 2 dyrektywy 2016/681, w świetle art. 3 ust. 2 TUE, art. 67 ust. 2 TFUE i art. 45 KPP należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie: ustawodawstwu krajowemu, które przewiduje, w braku rzeczywistego i aktualnego lub przewidywalnego zagrożenia terrorystycznego, wobec którego stoi dane państwo członkowskie, system przekazywania, przez przewoźników lotniczych i operatorów turystycznych oraz przetwarzania – przez właściwe organy – danych PNR wszystkich lotów wewnątrzunijnych i przewozów dokonywanych innymi środkami w obrębie Unii, z lub do tego państwa członkowskiego, lub też tranzytu przez jego terytorium, do celów walki z terroryzmem i poważną przestępczością. Strona zaznaczyła, że z uzasadnienia ww. wyroku TSUE wynika, iż stosowanie systemu ustanowionego dyrektywą PNR powinno być ograniczone tylko dla rzeczywistego i aktualnego lub przewidywalnego zagrożenia terrorystycznego. Zdaniem strony, decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] listopada 2021 r. została tym samym wydana z naruszeniem dotyczącym ww. wyroku TSUE i prawa UE. W uzasadnieniu decyzji organ nie wskazał istnienia żadnych konkretnych okoliczności, które przedstawiałyby ww. przewóz lotniczy w kontekście rzeczywistego i aktualnego lub przewidywalnego zagrożenia terrorystycznego. Nadto organ nie rozważył, czy wymierzenie spółce kary pieniężnej nie narusza zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP).
Postanowieniem z [...] września 2024 r. Komendant Główny Straży Granicznej, na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 124 § 1, art. 147, art. 148 oraz art. 150 § 1 i art. 152 k.p.a., w punkcie 1. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] listopada 2021 r. w związku z uchybieniem terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania; w punkcie 2. odmówił wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji z [...] listopada 2021 r., nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia, odnosząc się do zarzucanego braku zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji kierowanej do strony, organ wskazał, że w dniu 24 stycznia 2022 r. złożył reklamację do Poczty Polskiej. W postępowaniu reklamacyjnym ustalono, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 26 sierpnia 2021 r., nadane w dniu 27 sierpnia 2021 r. (numer przesyłki [...]) zostało doręczone przewoźnikowi lotniczemu w dniu 6 września 2021 r.; postanowienie z [...] października 2021 r., w którym wskazano nowy termin załatwienia sprawy oraz zawiadomienie dotyczące zakończenia gromadzenia materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy (numer przesyłki [...]) doręczono stronie w dniu 3 listopada 2021 r.; decyzja z [...] listopada 2021 r., nr [...] (nr przesyłki [...]) została doręczona przewoźnikowi lotniczemu w dniu 26 listopada 2021 r.; postanowienie z [...] listopada 2021 r. dotyczące sprostowania z urzędu oczywistej omyłki (nr przesyłki [...]) zostało doręczone przewoźnikowi lotniczemu 2 grudnia 2021 r.
Odwołując się do treści art. 148 § 2 k.p.a. organ podkreślił, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Tym samym, żądanie strony w przedmiocie wznowienia postępowania organ uznał za niedopuszczalne. Przechodząc do oceny przesłanki określonej w art. 145aa k.p.a. organ wskazał, że jest prawnie niedopuszczalne wznowienie postępowania na tej podstawie, nie tylko z uwagi na upływ terminu do wniesienia podania o wznowienie, ale również ze względu na fakt, że przytoczone przez stronę orzeczenie TSUE w sprawie C-817/19, nie ma zastosowania w przedmiotowym postępowaniu. W kontekście zarzutu nierozważenia zasady proporcjonalności, organ podniósł, że cel przetwarzania danych PNR pozwala na ograniczenie konstytucyjnych wolności i praw. Wobec powyższego zarzut ten, jako pozbawiony podstaw prawnych, nie zasługiwał na uwzględnienie. Za niezasługujący na uwzględnienie organ uznał wniosek strony o wstrzymanie wykonania decyzji z [...] listopada 2021 r. (art. 152 k.p.a.) oraz żądanie uchylenie decyzji, bowiem z uwagi na treść art. 146 § 2 k.p.a., nie uchyla się decyzji, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej treści decyzji dotychczasowej.
Na powyższe postanowienie spółka wniosła zażalenie.
Postanowieniem z [...] listopada 2024 r. Komendant Główny Straży Granicznej utrzymał w mocy postanowienie z [...] września 2024 r. W uzasadnieniu organ podzielił argumentację wskazaną w ww. postanowieniu uznając, że załączone do akt sprawy dokumenty uzyskane w toku postępowania reklamacyjnego wskazują datę doręczenia spółce zawiadomienia o wszczęciu postępowania z 26 sierpnia 2021 r.; postanowienia z [...] października 2021 r.; decyzji z [...] listopada 2021 r. oraz postanowienia z [...] listopada 2021 r., co podważa zarzuty podnoszone przez spółkę w zażaleniu oraz skutkuje brakiem podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 148 § 1 k.p.a. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego sposobu doręczenia przesyłek na zagraniczny adres spółki, organ podkreślał, że doręczenie przesyłek zostało powierzone fachowemu podmiotowi doręczycielskiemu, funkcjonującemu w kraju siedziby spółki. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie jednoznacznie wynika, że przesyłki zostały skutecznie doręczone do siedziby spółki, a ich odbiór został pokwitowany. W ocenie organu, należy przyjąć, że osoba czynna w lokalu przedsiębiorstwa podjęła się przyjęcia przesyłek, nie omawiając ich odbioru. Wewnętrzna organizacja strony, związana z obiegiem korespondencji w siedzibie spółki po jej doręczeniu nie może wpływać na skuteczność dokonanego doręczenia. Reasumując, po ponownym przeanalizowaniu dowodów oraz wszystkich istotnych okoliczności występujących w sprawie, rozpatrując zażalenie, organ stwierdził, że nie zasługuje ono na uwzględnienie, albowiem zaskarżone w nim postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 145aa § 1 k.p.a. w zw. z art. 149 § 3 k.p.a. w zw. z art. 148 §1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a., poprzez nieuchylenie w całości przez Komendanta Głównego postanowienia z [...] września 2024 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie oraz w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej z [...] listopada 2021 r. i poprzez stwierdzenie w skarżonym postanowieniu przez Komendanta Głównego, że skarżąca miała wiedzę o toczącym się postępowaniu oraz stwierdzenie przez Komendanta Głównego, że pisma w postępowaniu zostały skutecznie doręczone skarżącej do jej siedziby w Królestwie Niderlandów, podczas gdy w aktach sprawy brak jest dowodów, wbrew twierdzeniom Komendanta Głównego, aby jakiekolwiek pisma w sprawie były skutecznie doręczone skarżącej oraz, aby skarżąca miała wiedzę przed 2024 rokiem o postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie;
2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 145aa § 1 k.p.a. w zw. z art. 149 § 3 k.p.a. w zw. z art. 148 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a., poprzez nieuchylenie w całości przez Komendanta Głównego postanowienia z [...] września 2024 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie oraz w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej z [...] listopada 2021 r., a to w sytuacji, gdy w sprawie nie doszło do uchybienia terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, a także w świetle tego, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu bez swojej winy, w związku z czym, skarżąca nie miała faktycznej możliwości składania stanowisk i wniosków dowodowych w sprawie,
3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 145aa § 1 k.p.a. w zw. z art. 149 § 3 k.p.a. w zw. z art. 148 § 1 k.p.a. w zw. z art. 152 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a., poprzez nieuchylenie przez Komendanta Głównego postanowienia z [...] września 2024 r. i tym samym, niewstrzymanie wykonania decyzji z [...] listopada 2021 r., pomimo, że istnieje uzasadnione przypuszczenie, że ww. decyzja będzie podlegać uchyleniu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, a to z uwagi na fakt, że Komendant Główny nie zapewnił skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, czym Komendant Główny odmówił skarżącej uprawnienia do obrony swoich praw;
4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 145aa § 1 k.p.a. w zw. z art, 149 § 3 k.p.a. w zw. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 148 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a., poprzez nieuchylenie przez Komendanta Głównego postanowienia z [...] września 2024 r. odmawiającego skarżącej wznowienia postępowania, pomimo, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu i w związku z czym, skarżąca nie była w stanie zaprezentować swojego stanowiska i nie mogła złożyć wniosków dowodowych, a to z kolei prowadzi do wniosku, że Komendant Główny nie miał możliwości zebrać całego, możliwego do zgromadzenia materiału dowodowego;
5. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 w zw. z art. 58 § 1 i § 2 w zw. z art. 59 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 8 i art. 9 oraz art. 10 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 145aa § 1 k.p.a. w zw. z art. 149 § 3 k.p.a. w zw. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 148 §1 k.p.a., poprzez nieuchylenie przez Komendanta Głównego postanowienia z [...] września 2024 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego, a to w sytuacji, gdy Komendant Główny, wydając decyzję nakładającą administracyjną karę pieniężną w dniu [...] listopada 2021 r., naruszył zasadę pierwszeństwa prawa UE nad prawem krajowym, wynikającym choćby z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 czerwca 2022 r., C-817/19, w sprawie Ligue des droits humains ASBL przeciwko Conseil des ministres;
6. art. 127 § 2 k.p.a. w zw. z art. 149 § 3 i § 4 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, poprzez rozpoznanie zażalenia z dnia 7 października 2024 r. przez Komendanta Głównego Straży Granicznej, podczas gdy zażalenie winno być rozpatrzone przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, jako organ nadrzędny w stosunku do Komendanta Głównego;
- wskutek czego organ dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 65 ust. 1 i ust. 4 ustawy PNR.
Mając na uwadze powyższe zarzuty spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia z [...] września 2024 r.; uchylenie w całości decyzji z [...] listopada 2021r., zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych; dopuszczenie dowodu z dokumentów wskazanych w treści skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
W pierwszym kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten stanowi mianowicie, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przystępując do rozpoznania sprawy Sąd stwierdza, że skarga została wniesiona w terminie i na wstępie odniesie się do zarzutu naruszenia art. 127 § 2 k.p.a. w zw. z art. 149 § 3 i § 4 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. Oceniając zasadność tego zarzutu wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jednolity Dz.U. z 2025 r., poz. 914) Komendant Główny Straży Granicznej jest centralnym organem administracji rządowej podległym ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Z art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. wynika natomiast, że ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o "ministrach" - rozumie się przez to Prezesa i wiceprezesa Rady Ministrów pełniących funkcję ministra kierującego określonym działem administracji rządowej, ministrów kierujących określonym działem administracji rządowej, przewodniczących komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów, kierowników centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra, a także kierowników innych równorzędnych urzędów państwowych załatwiających sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 1 i 4.
Przepis art. 1 pkt 1 i 4 k.p.a. stanowi natomiast, że Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, w sprawach wydawania zaświadczeń.
Z kolei w myśl art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 1370) w sprawach indywidualnych decyzje centralnego organu administracji rządowej są ostateczne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa uprawnienie takie przyznaje ministrowi kierującemu określonym działem administracji rządowej. A zatem Komendant Główny Straży Granicznej jest w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. ministrem. Organ ten był zatem właściwy do rozpoznania zażalenia, co czyni ww. zarzut niezasadnym.
Kwestionowane przez skarżącą postanowienie zostało wydane w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego, jakim jest postępowanie wznowieniowe.
Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie m. in. jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (pkt 4). Stosownie do art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony.
W myśl art. 145aa ust. 1 k.p.a można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanej decyzji. W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (ust. 2).
Postępowanie wznowieniowe ma charakter dwuetapowy. Pierwszy etap sprowadza się do formalnej oceny dopuszczalności wznowienia postępowania. Dopiero pozytywna ocena dopuszczalności wznowienia, zakończona postanowieniem o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), pozwala na przejście do drugiego etapu, tj. do postępowania rozpoznawczego, w ramach którego organ bada, czy kwestionowana decyzja jest dotknięta wadami kwalifikowanymi.
Podanie o wznowienie postępowania uruchamia postępowanie wstępne, w ramach którego następuje ustalenie czy nie zachodzą przedmiotowe bądź podmiotowe przesłanki niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został termin do złożenia podania. Postępowanie wstępne powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., czyli wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia.
Przepisy k.p.a. określają różne terminy do wniesienia podania o wznowienie postępowania, w zależności od podstawy wznowienia. W przypadku podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. zastosowanie znajdzie termin z art. 148 § 2 k.p.a. Stosownie do wskazanego przepisu podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że zachowanie terminu z art. 148 § 2 k.p.a. musi być przez stronę udowodnione. Strona powinna wykazać, kiedy dowiedziała się o decyzji, skoro skuteczność żądania wznowienia postępowania zależy od zachowania tego terminu. Udowodnienie tej okoliczności musi być na tyle ścisłe, aby możliwe było ustalenie, że podanie strony o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji. Organ swobodnie ocenia dowody zaoferowane w tym zakresie przez stronę i może uznać przy braku dowodu przeciwnego za dostateczne nawet oświadczenie strony. Wprawdzie to wnioskodawca winien wykazać, że zachował termin na złożenie żądania wznowienia postępowania, jednakże nie zwalnia to organu z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie (por. wyroki NSA: z 21 marca 2012 r., I OSK 463/11; z 18 grudnia 2019 r., II OSK 376/18 – dostępne w CBOSA). Organ zobligowany jest zatem do dokonania weryfikacji twierdzeń strony i przedstawianych przez nią dowodów oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie dokonania oceny zebranego materiału dowodowego, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Przy czym warunkiem koniecznym do odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu do złożenia podania o wznowienie, jest wykazanie, że strona wiedziała o decyzji wcześniej niż miesiąc od dnia złożenia podania (por. wyrok NSA z 21 lutego 2007 r., I OSK 522/06 - dostępny w CBOSA).
Na gruncie niniejszej sprawy argumentacja skarżącej koncentruje się wokół kwestii prawidłowości doręczenia spółce: w dniu 6 września 2021 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania z 26 sierpnia 2021 r.; w dniu 3 listopada 2021 r. postanowienia z [...] października 2021 r.; w dniu 26 listopada 2021 r. decyzji z [...] listopada 2021 r.; w dniu 2 grudnia 2021 r. postanowienia z [...] listopada 2021. r. Zdaniem przewoźnika lotniczego dowody dołączone przez Pocztę Polską do odpowiedzi operatora pocztowego na reklamację Komendanta Głównego Straży Granicznej nie stanowią dokumentu potwierdzającego z całą i absolutną pewnością, że do doręczenia faktycznie doszło, i to w przypadku każdego z ww. pism.
Sąd podkreśla, że okoliczność doręczenia spółce ww. dokumentów została potwierdzona przez Pocztę Polską SA w pismach: z 16 listopada 2021 r. (k. 5); z 4 lutego 2022 r. (k. 45); z 4 lutego 2022 r. (k. 50); z 4 lutego 2022 r. (k. 53).
W treści ww. pism wskazano, że zgłoszona przez organ reklamacja przesyłek poleconych o numerach: [...], [...], [...] i [...], na podstawie art. 4 ustawy Prawo pocztowe, przepisów dotyczących zagranicznego obrotu pocztowego – art. 19 Światowej Konwencji Pocztowej Doha 2012 (Dz.U. z 2015 r., poz. 1522) oraz przepisów wykonawczych – art. RL 154 Regulaminu Poczty Listowej Berno 2013, została uznana za nieuzasadnioną, bowiem na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że ww. przesyłki zostały doręczone adresatowi, zgodnie z zasadami określonymi w wewnętrznych przepisach operatora pocztowego danego kraju – art. 24 Światowej Konwencji Pocztowej. W treści ww. pism wyjaśniono, że z uwagi na podjęte działania przez zagranicznego operatora pocztowego, mające na celu ograniczenie ryzyka rozprzestrzeniania się epidemii COVID-19, nie ma możliwości nadesłania potwierdzenia odbioru przesyłki, z podpisem odbiorcy.
W orzecznictwie przyjmuje się, że zarówno pismo Poczty Polskiej S.A. w postępowaniu reklamacyjnym, jak i duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru mają charakter dokumentu urzędowego, bowiem stanowią wynik rozpatrzenia reklamacji pocztowej w sposób przewidziany prawem i w zakresie działania podmiotu, który wyjaśnień udzielił, poświadczając tym samym zaistnienie określonych faktów. W związku z tym dokumenty te stanowią dowody stwierdzające w sposób wystarczający i jednoznaczny doręczenie przesyłki adresatowi w konkretnym dniu (art. 76 § 1 k.p.a.) (v. wyroki NSA: z 21 marca 2018 r., I OSK 1099/16; z 14 kwietnia 2021 r., III OSK 280/21 - dostępne w CBOSA).
Zaznaczenia wymaga, że zwiększona moc dowodowa dokumentu urzędowego sprowadza się do przyjęcia dwóch domniemań, a mianowicie prawdziwości (autentyczności) oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności). Domniemanie autentyczności dokumentu urzędowego wskazuje na to, że dany dokument pochodzi od organu (jednostki), który go wystawił. Z kolei domniemanie zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) nakazuje uznać, że treść dokumentu jest zgodna z rzeczywistością. Dzięki temu domniemaniu dowód urzędowy skraca i upraszcza postępowanie dowodowe. Treść dokumentu urzędowego podlega ocenie organu. Niemniej jednak ocena ta nie może wiązać się z wartościowaniem i nieskrępowaną weryfikacją dokumentu urzędowego (tak WSA w Warszawie w wyroku z 14 grudnia 2022 r., III SA/Wa 1791/22 – dostępny w CBOSA).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie skarżąca nie przedstawiła dowodu, który mógłby w jakikolwiek sposób podważyć okoliczności wynikające z ww. dokumentów urzędowych. Tym samym organ prawidłowo uznał, że złożony przez spółkę wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] listopada 2021 r. został złożony po terminie określonym treścią art. 148 § 2 k.p.a.
Sąd nie widzi podstaw do twierdzenia, że wyrok TSUE z 21 czerwca 2022 r. C-817/19 znajduje zastosowanie w odniesieniu do lotów niestanowiących lotów wewnątrzunijnych, a z takim lotem mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy. Przedmiotowy lot realizowany był na trasie W. – P. Dlatego też w pełni podziela stanowisko organu, że wznowienie postępowania z uwagi na treść art. 145aa jest prawnie niedopuszczalne nie tylko z uwagi na upływ terminu do wniesienia podania o wznowienie, ale również ze względu na fakt, że ww. orzeczenie nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.
Sąd za prawidłowe uznaje przy tym stanowisko organu co do braku podstaw prawnych do tłumaczenia na język ojczysty podmiotów zagranicznych kierowanych do nich w toku postępowania administracyjnego pism organu administracji publicznej. Zgodnie z art. 27 zdanie pierwsze Konstytucji RP w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z [...] listopada 2021 r. musiała liczyć się z zasadą obowiązywania w Polsce języka polskiego jako języka urzędowego. Skarżąca nie znając języka, powinna była skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika bądź posługiwać się tłumaczem języka polskiego lub inną osobą znającą ten język. W przeciwnym wypadku musiała liczyć się z ewentualnością ponoszenia negatywnych skutków takiej sytuacji (p. postanowienie NSA z 3 września 2014 r., II OZ 852/14; wyrok NSA z 12 czerwca 2013 r., II FSK 1912/11 - dostępne w CBOSA).
Kolejna kwestią wymagającą wyjaśnienia jest zarzucane doręczanie przesyłek osobie nieuprawnionej w siedzibie spółki. Sąd wskazuje, że w świetle art. 45 k.p.a., wbrew twierdzeniom strony skarżącej, nie do przyjęcia jest nałożenie na doręczającego przesyłkę obowiązku sprawdzania "za każdym razem", czy kwitujący odbiór przesyłki ma formalne uprawnienia do odbioru pisma. W orzecznictwie słusznie podkreśla się, że zapewnienie prawidłowego funkcjonowania jednostek, o których mowa w przepisie art. 45 k.p.a., nakłada na kierujących nimi obowiązek podjęcia takich działań organizacyjnych, ażeby wykluczyć możliwość odbioru przesyłek przez osoby nieuprawnione (por. postanowienie NSA z 7 lipca 2011 r., I OZ 474/11 – dostępne w CBOSA). Z kolei doręczający nie musi znać zakresu obowiązków i uprawnień osób znajdujących się w firmie, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru, składając własnoręczny podpis (por. wyrok WSA w Lublinie z 12 kwietnia 2011 r., II SA/Lu 51/11 - dostępne w CBOSA). Zdaniem Sądu, organ oceniający skuteczność doręczenia korespondencji może oprzeć się na domniemaniu, że osoba odbierająca pismo skierowane do spółki jest uprawniona do wykonania tej czynności, a nieuwzględnienie takiego domniemania pozostawałoby w sprzeczności z realiami obrotu gospodarczego i funkcjonowania osób prawnych. Wobec tego nie można zasadnie oczekiwać od organu, aby prowadził czynności wyjaśniające w celu ustalenia, czy osoba odbierająca pismo jest do tego uprawniona (por. wyrok NSA z 6 lipca 1999 r., I SA/Po 1829/98 - LEX nr 37900). Zaniedbania w tym zakresie obciążają podmioty wymienione w art. 45 k.p.a. (v. wyrok WSA w Gliwicach z 12 lipca 2010 r., II SA/Gl 117/10 - LEX nr 674093). Zdaniem Sądu, na gruncie badanej sprawy, uznanie zarzutu doręczenia pisma osobie nieuprawnionej tylko na podstawie złożonego oświadczenia o braku uprawnienia do odbioru pisma prowadziłoby w praktyce do możliwości podważenia, z uwagi na realia obrotu gospodarczego i funkcjonowania osób prawnych, skuteczności doręczenia większości pism przekazanych w trybie art. 45 k.p.a. Należy ponadto zaznaczyć, że art. 45 k.p.a. posługuje się pojęciem osoby uprawnionej do odbioru pism. Uzasadnione jest zatem przekonanie, że przez osobę uprawnioną, o której mowa w art. 45 k.p.a. należy rozumieć każdą osobę, która została regulaminowo, czy tylko zwyczajowo uprawniona przez spółkę do odbierania korespondencji przychodzącej do jej siedziby. Jeśli osoba taka przebywała w lokalu siedziby spółki i nie oświadczyła doręczającemu, że przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, nie można twierdzić, że doręczyciel doręczył przesyłkę do rąk osoby nieuprawnionej.
Sąd, nie uwzględnił przy tym wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w skardze, gdyż dokumenty te stanowią część materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego i jako takie podlegały ocenie organu, jak i Sądu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.