VI SA/WA 3114/24

VI SA/Wa 3114/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Lemiesz /przewodniczący/
Maciej Borychowski /sprawozdawca/
Tomasz Sałek
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 i art. 200, art. 205 § 2 i art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1964
§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) Protokolant ref. Klaudia Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi "C." [...] Sp. j. z siedzibą w L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2024 r., 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej "C." [...] Sp. j. z siedzibą w L. kwotę 387 (trzysta osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej również: "WSA") w Warszawie jest decyzja Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "Organ") z [...] lipca 2024 r., nr [...], którą po rozpoznaniu wniosku "C. [...]" A. M., M. M. Spółka jawna z siedzibą w L. (dalej: "Spółka", "Strona", "Skarżąca") o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własną decyzje z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1.500 zł (dalej: "zaskarżona decyzja").
Zaskarżona decyzja został wydana na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 320 ze zm., dalej: "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów Z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2539), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 728 ze zm., dalej: "u.t.d.").
Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] grudnia 2022 r. o godzinie 13:07 urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym SPOE MOBILE VEHICLE MJKOD, znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr A1 węzeł P. – G. (granica państwowa), zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...], co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...].
W wyniku dokonanej kontroli ustalono iż ww. pojazd samochodowy został zarejestrowany w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS). Z aktywnym kontem użytkownika powiązano urządzenie służące do uiszczania opłat elektronicznych, które zgłaszało konieczność poboru opłaty dla ww. sekcji płatnej powiązanej z wykrytym przejazdem. Na ww. koncie użytkownika typu przedpłaconego nie znajdowały się środki umożliwiające pokrycie należnej opłaty. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna.
Na podstawie danych pozyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, iż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekraczała 3500 kg.
Ponadto w oparciu o dane zawarte w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną organ prowadzący postępowanie ustalił, iż na dzień odnotowania naruszenia odpowiedzialnym był podmiot będący posiadaczem ww. pojazdu samochodowego, tj. spółka C. [...] A. M., M. M. sp. j.
Powyższe ustalono w ramach prowadzonej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego kontroli o której mowa w treści art. 131 u.d.p.
Odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu [...] grudnia 2022 r., został wyszczególniony w zał. nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.
Pismem z dnia [...] września 2023 r. GITD zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zarejestrowanego podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 k.p.a.
Pismem z dnia [...] września 2023 r. Strona złożyła wyjaśnienia, w których wskazała, iż naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej nie powstało z jej winy, w związku z tym wniosła o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Skarżąca wskazała, iż dochowała należytej staranności aby opłaty elektroniczne były prawidłowo uiszczane tj. pojazd był zarejestrowany w systemie, posiadał prawidłowo działające urządzenie które nie wskazywało na błędy w funkcjonowaniu, posiadała środki na koncie przedpłaconym. Ponadto Strona wskazała na błędne działanie systemu który wskazuje ciągle dodatni stan środków na koncie objawiający się zielonym kolorem. Strona podniosła, iż nie otrzymywała alertów dotyczących niskiego stanu konta. Spółka powołała się na bezpodstawną zmianę klasy emisji spalin EURO kilku pojazdów będących jej własnością, przez pracownika punktu obsługi klienta, na co strona składał reklamacje na którą nie otrzymała odpowiedzi. Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu w postaci zweryfikowania przez organ postępu realizacji złożonej reklamacji o numerze [...] dotyczącej kwoty niesłusznie pobranej opłaty elektronicznej, ustalenia liczby alertów skierowanych przez operatora o niskim stanie konta użytkownika lub o ujemnym stanie środków.
GITD, w oparciu o dokumentację znaną z urzędu dotyczącą krajowego systemu elektronicznego poboru opłat, Organ ustalił, iż na koncie rozliczeniowym w dniu [...] grudnia 2022 r. o godzinie 13:07 nie było dostępnych środków pieniężnych, tym samym opłata elektroniczna za ww. przejazd nie została pobrana. Nadto, Organ ustalił, iż doładowanie konta po ww. naruszeniu nastąpiło w dniu [...] stycznia 2023 r. o godzinie 01:00 przelewem bankowym, kwotą 2 500.00 zł. Organ wyjaśnił ponadto, że kwota naliczona w notach obciążeniowych dla konta w trybie przedpłaty jest jedynie kwotą naliczoną, którą użytkownik powinien zapłacić, nie zaś którą uiścił za przejazd odcinkiem drogi płatnej zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 8 czerwca 2021 r. w sprawie opłat elektronicznych pobieranych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS oraz przekazywania kar pieniężnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1058). Ponadto na stronie internetowej etoll.gov.pl w zakładce płatności - konto przedpłacone widnieje informacja, o tym iż nie należy opłacać not obciążeniowych wystawionych dla kont w trybie przedpłaty (prepaid). Wniesienie opłaty elektronicznej dla konta w trybie przedpłaty następuje przed rozpoczęciem przejazdów po odcinkach dróg krajowych, za które jest pobierana opłata elektroniczna.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2024 r. GITD postanowił odrzucić wniosek Strony, dotyczący zweryfikowania postępu realizacji złożonej reklamacji o numerze [...] dotyczącej kwoty niesłusznie pobranej opłaty elektronicznej, ustalenia liczby alertów skierowanych przez operatora o niskim stanie konta użytkownika lub o ujemnym stanie środków.
Na podstawie pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. nr [...] z dnia [...] września 2022 r. dotyczącego oznakowania drogi krajowej nr Al węzeł P. – G. (granica państwowa) organ stwierdził, że na wskazanym odcinku drogi krajowej nie stwierdzono uchybień w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34, oznaczających pobór opłaty elektronicznej.
Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie następujących dowodów: zapisu ewidencyjnego nr [...] , pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. nr [...] z dnia [...] września 2022 r., wyjaśnień strony złożonych w toku postępowania oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. Organ nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 1500 zł za przejazd po drodze publicznej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o uchylenie decyzji z dnia [...] lutego 2024 r.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Strona wskazywała na okoliczności świadczące w jej ocenie na nieprawidłowe działanie systemu. Mianowicie podnosiła, iż wobec informacji uzyskanej z IKK o dodatnim stanie konta nie było widocznej potrzeby zasilania konta. Strona wskazała, że podczas logowania się na konto IKK stan był wskazywany zawsze jako dodatni, tak samo było to wskazywane na aplikacji eToll. Strona podniosła ponadto, że nie otrzymywała alertów dotyczących błędnego działania systemu.
Ponownie rozpoznając sprawę GITD podzielił dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz przywołał mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa. Organ wskazał, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.), za które uważa się także zespól pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy tub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. W rozpoznawanej sprawie, na podstawie danych znajdujących się w bazie CEPiK ustalono, że kontrolowany pojazd został zarejestrowany jako ciągnik samochodowy i dlatego posiadaczowi pojazdu została wymierzona kara pieniężna na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., tj. w wysokości 1500 zł. Zdaniem Organu, z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że w dniu zarejestrowania przedmiotowego naruszenia kontrolowany pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że Spółka zarejestrowała pojazd w Elektronicznym Systemie Poboru Opłat KAS (SPOE-KAS) na koncie typu pre-pay. Jednakże wniesiona przez Stronę przedpłata nie pokryła w całości należności wynikających z dokonanych przejazdów oraz nie uiściła opłaty elektronicznej w terminie 3 dni od dnia zakończenia kontrolowanego przejazdu.
Odnosząc się do argumentu Strony, dotyczącego błędnego działania systemu eToll Organ wskazał, iż analiza wykazu transakcji pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż urządzenie poboru opłat jak i system były sprawne. Odnosząc się do zarzutu Strony dotyczących błędnego działania systemu, ponieważ nie informował o niskim stanie środków oraz później o braku środków, GITD uznał je za nieuprawnione. Organ wskazał, że stan salda użytkownik może sprawdzić za pośrednictwem Internetowego Konta Klienta oraz aplikacji mobilnej e-TOLL PL, jak również podczas rozmowy z konsultantem Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta.
Ponadto, Organ ponownie rozpoznając sprawę przeanalizował przesłanki zawarte w art. 189f § 1 k.p.a. uznając, iż w jego ocenie przepis ten nie znajdzie zastosowania w niniejszej sprawie. GITD podniósł, że jeżeli Strona uchybiła podstawowemu obowiązkowi w zakresie uiszczania opłaty elektronicznej jakim było w przypadku konta użytkownika typu pre-pay zasilanie konta użytkownika środkami to w żadnym razie nie można mówić o działaniu siły wyższej w rozumieniu art. 189e k.p.a., czy znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 k.p.a.
Naruszono tym samym określony w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych. Za takie postępowanie w myśl obecnie obowiązujących przepisów prawa powszechnie obowiązującego należało wymierzyć karę w wysokości 1500 zł. W zaskarżonej decyzji kara pieniężna, o której mowa w art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., została zatem nałożona prawidłowo.
Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca, wnosząc do WSA w Warszawie skargę na decyzje z dnia [...] lipca 2024 r., zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1) przepisu art. 7 k.p.a., albowiem organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mających na celu ustalenie podnoszonych i udowodnionych przez skarżącą okoliczności, iż z nieznanych przyczyn pracownik Krajowej Administracji Skarbowej w osobie Pani B. A. w dniach [...] lutego, [...] marca oraz [...] czerwca 2022 roku, bez wiedzy "C. [...]" A.M., M.M. SPÓŁKA JAWNA, zmienił w użytkowanym przez skarżącą Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (systemie e-TOLL) dane pojazdu stanowiącego własność skarżącej w postaci ciągnika samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] poziomu emisji spalin przedmiotowego samochodu (normy EURO) z normy EURO 6 (ujawnionej w dowodzie rejestracyjnym pojazdu) na normę EURO 0, który to stan skutkował nieuzasadnionym i niezgodnym z prawem podwyższeniem naliczanej skarżącej stawki opłaty elektronicznej za przejazd 1 km drogi krajowej przez wszystkie jej pojazdy (w tym wskazany wyżej pojazd), a w konsekwencji niezapewnieniem przez skarżącą wystarczających środków na pokrycie ww. opłat na koncie przedpłatowym,
2) przepisu art. 7 k.p.a., albowiem organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mających na celu ustalenie podnoszonych i udowodnionych przez skarżącą okoliczności, iż z nieznanych przyczyn pomimo rzekomo nieuiszczenia przez skarżącą opłaty elektronicznej za przejazd 1 km drogi krajowej przez wskazany wyżej pojazd, spowodowaną brakiem środków na koncie przedpłatowym w dniu [...] grudnia 2022 roku, w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS należna od skarżącej opłata elektroniczna według stanu na dzień [...] grudnia 2022 roku oraz w okresie późniejszym widniała jako OPŁACONA,
3) przepisu art. 7 k.p.a., albowiem organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mających na celu ustalenie podnoszonych przez skarżącą okoliczności, iż pomimo dokonanej przez pracownika Krajowej Administracji Skarbowej w osobie Pani B. A. w dniach [...] lutego, [...] marca oraz [...] czerwca 2022 roku zmiany naliczanej skarżącej stawki opłaty elektronicznej za przejazd 1 km drogi krajowej, skutkującej powstaniem rzekomego zadłużenia na koncie skarżącej, System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (system e- TOLL) w dalszym ciągu wskazywał na koncie rozliczeniowym skarżącej, iż regulowała ona na bieżąco i w pełnej wysokości wszelkie należności z powyższego tytułu,
4) przepisu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 7b k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w tym zwłaszcza: współdziałania z Krajową Administracją Skarbową w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia powyższej czynności pomimo, iż na organie ciążył ustawowy obowiązek podjęcia przedmiotowej współpracy, a które to naruszenie ostatecznie nie pozwoliło na spełnienie ciążącego na Głównym Inspektorze Transportu Drogowego obowiązku zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, pozostawiając okoliczność interwencji w dane systemu e-TOLL i dokonania bez wiedzy skarżącej zmiany danych należącego do niej pojazdu przez pracownika Krajowej Administracji Skarbowej w osobie Pani B. A. na niezgodne ze stanem rzeczywistym, całkowicie niewyjaśnioną,
5) przepisu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 7b k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w szczególności: współdziałania z Krajową Administracją Skarbową w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia powyższej czynności pomimo, iż na organie ciążył ustawowy obowiązek podjęcia przedmiotowej współpracy, a które to naruszenie ostatecznie nie pozwoliło na spełnienie ciążącego na Głównym Inspektorze Transportu Drogowego obowiązku zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, pozostawiając całkowicie niewyjaśnioną okoliczność wskazywania skarżącej przez system e-TOLL należytego, regularnego i pełnego uiszczania opłaty elektronicznej w zakresie pojazdu stanowiącego własność "C. [...]" A.M., M.M. SPÓŁKA JAWNA zarejestrowanego pod numerem [...], [...] i [...], jak i pozostałych pojazdów skarżącej,
6) przepisu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie niepełnej oraz niezgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów, która nie pozwoliła organowi na dokładne, rzetelne oraz pełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz w konsekwencji jej załatwienie, a to poprzez całkowite nieuwzględnienie w ramach zgromadzonego w sprawie oraz sprawach prowadzonych względem skarżącej w tożsamej materii przez organ pod sygnaturami:
a) [...] (druga instancja: [...]),
b) [...] (druga instancja: [...]),
c) [...] (druga instancja: [...]),
d) [...] (druga instancja: [...]),
e) [...] (druga instancja: [...]),
f) [...] (druga instancja: [...]),
g) [...] (druga instancja: [...]),
h) [...] (druga instancja: [...]),
i) [...] (druga instancja: [...])
materiału dowodowego przedłożonych przez skarżącą dokumentów w postaci:
• wydruku potwierdzeń dokonania w systemie e-TOLL zmian w dniach [...] lutego, [...] marca oraz [...] czerwca 2022 roku danych pojazdu skarżącej zarejestrowanego pod numerem [...]w zakresie poziomu emisji spalin przedmiotowego samochodu z normy EURO 6 (widniejącej w dowodzie rejestracyjnym pojazdu i certyfikacie producenta) na normę EURO 0 bez powiadomienia o tym skarżącej,
• wydruku potwierdzeń regularnego uiszczania przez skarżącą za pośrednictwem systemu e-TOLL opłaty elektronicznej w postaci przedpłaty w zakresie pojazdu zarejestrowanego pod numerem [...], który to system nieprzerwanie wskazywał, iż wystawiane względem skarżącej noty obciążeniowe miały status: OPŁACONA,
• certyfikatów emisji spalin, wgranych na konto IKK w dniu [...] września 2021 roku,
• historii przejazdów pojazdów skarżącej przekształconych za pośrednictwem przypisanego jej konta w systemie e-TOLL w pliki formatu XLS, z których z nieznanych skarżącej przyczyn stan powstałego po jej stronie rzekomego zadłużenia był kilkukrotnie obniżany,
których treść w sposób jednoznaczny wskazuje, iż skarżąca spełniła ciążący na niej obowiązek regularnego uiszczania opłaty elektronicznej za korzystanie z dróg publicznych przy użyciu stanowiącego jej własność pojazdu samochodowego, nie mogąc przewidzieć ani zapobiec faktowi jednostronnej zmiany przez pracownika Krajowej Administracji Skarbowej wysokości stawek opłaty elektronicznej za przejazd powyższego pojazdu 1 km drogi krajowej, skutkującej naliczaniem opłaty w zwiększonej wysokości, jak i nie mogąc przewidzieć ani zapobiec faktowi błędnego wskazywania kolorem zielonym oraz statusem OPŁACONA przez system e-TOLL regularnego i pełnego opłacania wystawianych względem skarżącej not obciążeniowych, a tym samym ujętych w ich treści opłat elektronicznych;
7) przepisu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie niezgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów, skutkującej błędnym uznaniem przez organ, iż skarżąca powinna wiedzieć o zmianie zarejestrowanych względem stanowiącego jej własność pojazdu stawek opłaty elektronicznej za przejazd przedmiotowym pojazdem 1 km drogi krajowej w sytuacji, gdy żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów okoliczności tej nie potwierdza a wręcz jej przeczy w świetle treści znajdującego się w aktach sprawy wydruku potwierdzenia regularnego uiszczania przez skarżącą za pośrednictwem systemu e-TOLL opłaty elektronicznej w postaci przedpłaty w zakresie pojazdów skarżącej, z którego treści wynika, iż skarżąca nieświadomie regularnie wpłacała na rzecz Szefa KAS w ramach systemu e-TOLL przedpłaty w praktycznie niezmienionych wysokościach przez prawie cały 2022 rok,
8) przepisu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 7b k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 13ia ust. 11-14 u.d.p. w zw. z art. 13k ust. 8a ustawy o drogach publicznych poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w postaci współdziałania z Krajową Administracją Skarbową w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia powyższej czynności pomimo, iż na organie ciążył ustawowy obowiązek podjęcia przedmiotowej współpracy, a które to naruszenie ostatecznie nie pozwoliło na ustalenie przez organ, iż:
a) skarżąca, z nieznanych przyczyn oraz wbrew ciążącym na Krajowej Administracji Skarbowej obowiązkom, nie została poinformowania przez Szefa KAS o usunięciu zawartych w rejestrze danych o poziomie emisji zanieczyszczeń jej ciągników samochodowych, w tym zarejestrowanego pod numerem [...], z normy EURO 6 na normę EURO 0,
b) skarżąca, z nieznanych przyczyn oraz wbrew ciążącym na Krajowej Administracji Skarbowej obowiązkom, nie została poinformowana, iż w zakresie jej pojazdu, wskutek dokonanej przez Panią B. A. zmiany poziomu emisji zanieczyszczeń ciągnika samochodowego zarejestrowanego pod numerem [...], względem skarżącej zaczęto naliczać opłatę elektroniczną według najwyższej stawki określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 ustawy o drogach publicznych,
c) skarżąca, z nieznanych przyczyn oraz wbrew ciążącym na Krajowej Administracji Skarbowej obowiązkom nie została bez zbędnej zwłoki za pośrednictwem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS poinformowana o usunięciu danych dotyczących poziomu emisji zanieczyszczeń jej pojazdu, albowiem dopiero czynności podjęte po wszczęciu przez GITD sprawy prowadzonej pod sygnaturą akt [...] skutkowały ustaleniem powyższego faktu przez samą skarżącą,
d) skarżąca, wskutek dokonanych przez Krajową Administrację Skarbową naruszeń nie dysponowała możliwością wniesienia sprzeciwu do Szefa KAS na usunięcie danych jej pojazdu przez Panią B. A., dotyczących poziomu emisji spalin ciągnika samochodowego zarejestrowanego pod numerem [...],
e) skarżąca, wskutek dokonanych przez Krajową Administrację Skarbową naruszeń została pozbawiona możliwości skorzystania z przewidzianego prawem dobrodziejstwa uiszczenia zaległej opłaty w terminie 3 dni od dnia zakończenia w dniu [...] października 2022 roku rzekomo nieopłaconego przejazdu, bowiem informacja o braku wystarczających środków na koncie przedpłacowym skarżącej nie była wówczas dostępna za pośrednictwem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS,
9) przepisu art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w oparciu o obowiązujące przepisy prawne, który to obowiązek ciążył na organie prowadzącym postępowanie administracyjne,
10) przepisu 78 § 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie żądania skarżącej zgłoszonego pismem z dnia [...] września 2023 roku w przedmiocie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu w postaci ustalenia liczby alertów skierowanych przez operatora do skarżącej o niskim stanie konta użytkownika lub o ujemnym stanie środków na koncie skarżącej, które to naruszenie było skutkiem błędnego stwierdzenia przez organ, iż w niniejszej sprawie czynność taką należy uznać za bezcelową gdyż okolicznością bezsporną jest, że pojazd skarżącej poruszał się płatnym odcinkiem drogi krajowej podczas ujemnego stanu środków na koncie e-Toll skarżącej w sytuacji, gdy okoliczność ta była sporna między stronami, a wniosek strony skarżącej wykazałby podnoszone przez nią okoliczności faktyczne opisane w pozostałych zarzutach niniejszego środka zaskarżenia, tj. błędne działanie konta e-Toll skarżącej,
11) przepisu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 189e k.p.a., albowiem organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia niniejszej sprawy, nie rozpatrując w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, co skutkowało niestwierdzeniem przez GITD wystąpienia w niniejszej sprawie siły wyżej, które skutkować winno nieukaraniem skarżącej w sytuacji, gdy ona sama podjęła w niniejszej sprawie wszelkie wymagane czynności mające na celu zapewnienie terminowego uiszczania należnej opłaty elektronicznej,
12) przepisu art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7a k.p.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. poprzez naruszenie wywodzącej się z konstytucyjnej klauzuli demokratycznego państwa prawnego zasady bezpieczeństwa prawnego i zasady zaufania obywateli do państwa i prawa, a to poprzez całkowite odrzucenie przez organ możliwości zwolnienia skarżącej od odpowiedzialności administracyjnej oraz nałożenia na skarżącą sankcji administracyjnoprawnej w oparciu o budzący wątpliwości stan faktyczny sprawy w sytuacji, gdy wątpliwości co do charakteru przyczyn technicznych powodujących nieprawidłowe funkcjonowanie systemu e-TOLL w zakresie konta rozliczeniowego skarżącej winny być tłumaczone na jej korzyść zwłaszcza, że były organowi znane z powołanych przez skarżącą i wymienionych wyżej okoliczności 10 (dziesięciu) innych prowadzonych względem skarżącej spraw, dotyczących tej samej materii,
13) przepisu art. 8 § 1 k.p.a. poprzez wydanie przez organy I i II instancji rozstrzygnięć stojących w sprzeczności z zasadą proporcjonalności polegającej na zastosowaniu wobec skarżącej, która nie uiściła opłaty elektronicznej wskutek braku wystarczających środków na koncie przedpłatowym spowodowanego dokonaniem przez pracownika KAS zmiany danych pojazdu skarżącej w systemie oraz niezależnym od niej nieprawidłowym działaniem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS, sankcji administracyjnoprawnej tożsamej z sankcją stosowaną wobec podmiotów unikających uiszczania opłaty elektronicznej w sposób zamierzony i celowy.
Wskutek powyższych naruszeń przepisów postępowania, skutkujących jednocześnie błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, zaskarżonemu orzeczeniu Skarżąca zarzuciła również naruszenie prawa materialnego w postaci:
• przepisu art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w postaci wymierzenia skarżącej kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej w systemie e-TOLL w sytuacji, gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny w niniejszej sprawie w sposób jednoznaczny wskazuje, iż do obiektywnego naruszenia przez skarżącą obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w systemie e-TOLL doszło wskutek wystąpienia siły wyżej oraz naruszeniu przez organ zasady bezpieczeństwa prawnego, zasady zaufania obywateli do państwa i prawa oraz zasady proporcjonalności, w związku z czym "C. [...]" A.M., M.M. SPÓŁKA JAWNA nie powinna podlegać ukaraniu.
Wskazując na powyższe zarzuty niniejszej skargi, Skarżąca wniosła o jej uwzględnienie przez organ II instancji w całości na podstawie przepisu art. 54 § 3 p.p.s.a.
W przypadku nieuwzględnienia skargi przez organ i przekazania jej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji GITD z dnia [...] lutego 2024 r. (sygn. akt numer [...]) o nałożeniu na Skarżącą kary pieniężnej w wysokości 1500,00 złotych oraz o umorzenie postępowania administracyjnego. Nadto wniosła o zasądzenie od GITD na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z uwzględnieniem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
Skarżąca wniosła również, w trybie przepisu art. 111 § 2 p.p.s.a. wnoszę o połączenie niniejszej sprawy ze sprawami prowadzonymi przed tutejszym Sądem pod sygnaturami akt VI SA/Wa 1342/24, z uwagi na pozostawanie przedmiotowych spraw w bezpośrednim związku jako dotyczących wręcz tożsamych okoliczności faktycznych za wyjątkiem zarejestrowanych przez GITD innych dni przejazdu pojazdów Skarżącej.
W obszernym uzasadnieniu skargi Skarżąca rozwinęła podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a."), Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.).
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Zdaniem Sądu, w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy odnotować, że sprawy ze skarg Skarżącej, dotyczące analogicznego problemu były już przedmiotem rozstrzygnięcia przez WSA w Warszawie (vide wyroki WSA w Warszawie z dnia: 11 grudnia 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 1342/24; 6 sierpnia 2024 r.: sygn. akt VI SA/Wa 392/24, sygn. akt VI SA/Wa 387/24, sygn. akt VI SA/Wa 391/24, sygn. akt VI SA/Wa 389/24, sygn. akt VI SA/Wa 390/24, sygn. akt VI SA/Wa 385/24, sygn. akt VI SA/Wa 386/24, sygn. akt VI SA/Wa 388/24). We wszystkich wyrokach WSA w Warszawie uwzględnił skargi Spółki, uchylając decyzję GITD. Sąd w składzie rozpoznającym podziela zaprezentowaną w ww. wyrokach ocenę prawną odnośnie uchybień organów transportu drogowego w zakresie możliwości przypisania Skarżącej odpowiedzialności z tytułu przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej.
Przedmiotem skargi jest decyzja GITD utrzymująca w mocy decyzję tego organu w przedmiocie nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej z tytułu wykonywania, przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.
Z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., wynika dla korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.
Przedmiotowa opłata (opłata elektroniczna), w myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p. jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Rozporządzeniem tym jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., które - stosownie do jego § 2 – określa w załączniku nr 1 i załączniku nr 2 drogi krajowe lub ich odcinki, na których pobiera się opłatę elektroniczną. § 3 ww. rozporządzenia określa wysokość stawek opłaty elektronicznej za przejazd kilometra drogi krajowej lub jej odcinka klasy:
1) A i S ustala się w wysokości określonej w załączniku nr 3 do rozporządzenia,
2) GP i G ustala się w wysokości określonej w załączniku nr 4 do rozporządzenia.
Natomiast jej wysokość ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu, według art. 13ha ust. 2 u.d.p.
Należy podkreślić, że przepisy u.d.p. przewidują możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 u.d.p.).
Zgodnie natomiast z art. 13i ust. 3 u.d.p., podmioty pobierające opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat powinny oferować urządzenia na potrzeby pobierania tych opłat do instalacji w pojazdach samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym.
Stosownie do treści art. 13k ust. 1 u.d.p. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł – w pozostałych przypadkach. Natomiast art. 13k ust. 4 u.d.p. wskazuje, że karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu albo korzystającemu z drogi, który nie jest właścicielem, posiadaczem albo użytkownikiem pojazdu. Karę tę nakłada się w drodze decyzji administracyjnej (art. 13k ust. 9 u.d.p.). Do jej wymierzenia właściwy jest GITD, co wynika z art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b) u.t.d.
Za bezsporny w niniejszej sprawie należy uznać fakt, że w dniu [...] grudnia 2022 r. o godzinie 13:07 urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym SPOE MOBILE VEHICLE MJKOD, znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr A1 węzeł P. – G. (granica państwowa), zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...], co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...]. Organ ustalił, że ww. pojazd samochodowy został zarejestrowany w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS). Z aktywnym kontem użytkownika powiązano urządzenie służące do uiszczania opłat elektronicznych, które zgłaszało konieczność poboru opłaty dla ww. sekcji płatnej powiązanej z wykrytym przejazdem. Ponadto, na podstawie zgromadzonych dowodów GITD stwierdził, że koncie użytkownika (Skarżącej) typu przedpłaconego nie znajdowały się środki umożliwiające pokrycie należnej opłaty. Ustalenia Organu w tym zakresie były podstawą nałożenia kary pieniężnej w wysokości 1500 zł.
Zdaniem Sądu, stan faktyczny niniejszej sprawy nie został jednak przez Organ w pełni wyjaśniony, a w konsekwencji zastosowanie wobec Skarżącej sankcji z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., należy uznać co najmniej za przedwczesne. Nałożenie kary pieniężnej za przejazd z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy ustalony stan faktyczny nie będzie budził żadnych wątpliwości. Zgodnie bowiem z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Stosownie do tej zasady, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA1981, nr1, poz. 45).
Z kolei w wyroku z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, (OSNAPiUS 1995, nr 7, poz. 83) Sąd Najwyższy podkreślił, że: "jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.)". Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań (por. Jaśkowska Małgorzata, Wróbel Andrzej, Komentarz do art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego /Dz.U.00.98.1071/, [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III).
Przenosząc te rozważania natury ogólnej na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że GITD dokonując ustaleń co do okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze w niniejszej sprawie, nie sprostał stawianym wyżej wymogom.
Podkreślenia przy tym wymaga, że postępowanie zmierzające do ustalenia stanu sprawy nie zostało przeprowadzone przed GITD, tak aby wyjaśniono wszelkie okoliczności sprawy, skoro jeszcze na etapie postępowania administracyjnego Skarżąca wnosiła o zbadanie, czy elektroniczny system poboru opłat e-TOLL prawidłowo funkcjonował w dniu kontroli. Aby bowiem zaistniała realna możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnym odcinku drogi, wskazanym w załączniku do ww. rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r., Strona musiała mieć zapewnione odpowiednie warunki techniczne dla realizacji nałożonego na nią obowiązku.
Strona konsekwentnie w toku postępowania administracyjnego oraz w wywiedzionej do WSA w Warszawie skardze podnosi, że dopełniła wszelkich wymaganych aktów staranności, aby wypełnić ciążący na niej obowiązek regularnego uiszczania opłaty elektronicznej za korzystanie z dróg publicznych przy użyciu stanowiącego jej własność pojazdu samochodowego. W aktach administracyjnych brak historii konta rozliczeniowego Spółki w SPOE KAS obejmującej dłuższy okres rozliczeniowy, który pozwoliłby na prześledzenie dokonywanych przez Stronę wpłat i pobieranych opłat za przejazdy. Organ w poczet materiału dowodowego włączył dane dotyczące przejazdu spornego pojazdu w dniu [...] grudnia 2022 r. pomiędzy godziną 11:18 – 13:52. Informacja dotycząca doładowywania konta dotyczy wyłącznie okresu po stwierdzonym naruszeniu, tj. od [...] grudnia 2022 r. do [...] stycznia 2023 r.
Przede wszystkim jednak, w ocenie Sądu, Organ nie wyjaśnił podstawowego zarzutu skargi, a mianowicie kwestii zmiany w użytkowanym przez Skarżącą Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (systemie e-TOLL) danych pojazdu stanowiącego własność Spółki w postaci pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] poziomu emisji spalin przedmiotowego samochodu (normy EURO) z normy EURO 6 (ujawnionej w dowodzie rejestracyjnym pojazdu) na normę EURO 0. Spółka konsekwentnie podnosiła w toku całego postępowania, iż logując się do swojego konta stan salda był dodatni, a system nie wysyłał żadnych komunikatów (nie wyświetlał powiadomień w paneli IKK), informujących o ujemnym stanie konta Skarżącej. Nadto Skarżąca wskazała, że historia jej salda za rok 2022 w systemie eToll ma wiele niewyjaśnionych rozbieżności i nagłych skoków salda, co w żaden sposób nie pokrywa się z wpłatami Spółki, czy opłatami za przejazdy. Natomiast na skutek dokonania zmiany emisji spalin pojazdów Spółki przez pracownika KAS lub GITD (pani B. A.) o czym Skarżąca nie została poinformowana z jej konta w systemie poboru opłat, pobrano przez kilka miesięcy około 6 tysięcy zł więcej niż to było należne.
Organ postanowieniem z dnia [...] stycznia 2024 r. nie uwzględnił żądania Strony zweryfikowania przez Organ postępu realizacji reklamacji o numerze [...], dotyczącej m.in. kwoty niesłusznie pobranej opłaty elektronicznej. Organ wskazał, że prowadzenie postepowania w ww. zakresie jest bezcelowe, bowiem prowadzone postępowanie administracyjne (w niniejszej sprawie) dotyczy braku uiszczenia opłaty elektronicznej nie zaś błędnej klasy emisji spalin EURO, która ma związek z poborem większej kwoty środków pieniężnych niż w przypadku prawidłowego ustalenia klasy emisji spalin.
W ocenie Sądu postępowanie Organu narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, że składając reklamację do KAS oraz wnioskując do Organu o rozważenie przedmiotowej kwestii Skarżąca wskazywała na związek przyczynowy pomiędzy obniżeniem klasy emisji spalin innych pojazdów Skarżącej co skutkowało naliczaniem większej opłaty za przejechany każdy kilometr płatnego odcinka drogi i doprowadziło w konsekwencji do braku środków na koncie w dniu [...] grudnia 2022 r. o godz. 13:07. Nie bez znaczenia podnoszony jest przez Stronę argument nieprawidłowego działania systemu eToll, który informował Stronę, po zalogowaniu, o dodatnim stanie konta. Spółka podnosi również, że ten system w żaden sposób nie sygnalizował również braku środków na koncie.
Należy zauważyć, że Skarżąca jest użytkownikiem sytemu eToll, bowiem korzystając z płatnych odcinków dróg płatnych zobowiązana jest wnosić z tego tytułu opłaty. Opłaty wnoszone są do przedmiotowego systemu, którego administratorem jest Szef Krajowej Administracji Skarbowej (vide: https://www.gov.pl/web/kas/system-e-toll-coraz-blizej-poznaj-glowne-zalozenia). W związku z powyższym każdy użytkownik systemu eToll działa w zaufaniu, iż system funkcjonuje poprawnie, a przekazywane przez ten system informacje są zgodne ze stanem faktycznym. W demokratycznym państwie prawnym nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem, iż dopełnienie przez podmiot (tu: Stronę) ciążących na niej obowiązków i działanie w zaufaniu do oferowanych przez państwo narzędzi może narazić podmiot na odpowiedzialność przewidzianą w przepisach prawa. Aby komukolwiek przypisana została odpowiedzialność (nałożona kara), wpierw bezspornie organ musi wykazać, że w sprawie zaszły okoliczności uzasadniające nałożenie sankcji.
W ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż odpowiedzialność administracyjna związana z brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. np. wyroki z dnia: 18 października 2017 r. sygn. akt II GSK 3521/15; 15 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 67/15; 28 kwietnia 2016 r. sygn. akt II GSK 2406/14). W tym kontekście należy podkreślić, że choć odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny, to jednak nie oznacza automatyzmu w działaniu organu i nie zwalnia go z obowiązku prawidłowego, tj. zgodnego z zasadą prawdy obiektywnej, ustalenia stanu faktycznego sprawy i dokonania jego kompleksowej oceny.
Ponadto odrzucenie możliwości zwolnienia podmiotu od odpowiedzialności administracyjnej byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi, wywodzonymi z klauzuli demokratycznego państwa prawnego – zasadą bezpieczeństwa prawnego i zasadą zaufania obywateli do państwa i prawa, znajdującymi swój wyraz również w art. 8 § 1 kpa (por. m.in.: wyrok NSA z 15 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 1191/10; wyrok NSA z 1 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 871/09; wyrok NSA z 12 października 2010 r., sygn. akt II GSK 860/09; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 14 czerwca 2004 r., sygn. akt SK 21/03, OTK-A nr 6 z 2004 r., poz. 56; także: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 17 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Go 373/20; wyrok WSA w Łodzi z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 603/20).
W ocenie Sądu GITD zobowiązany był zatem do ustalenia, czy zmiana klasy emisji spalin EURO, w odniesieniu do pojazdu (pojazdów) Skarżącej, nastąpiła zgodnie z prawem. W tym celu winien był zwrócić się o wyjaśnienie powyższej kwestii do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej ustalić, czy miało to wpływ na naliczanie Skarżącej stawki opłaty elektronicznej za przejazd 1 km drogi krajowej przez pojazd o numerze rejestracyjnym [...] oraz na stan środków na pokrycie opłat na koncie Skarżącej. Ponadto, GITD powinien również szczegółowo przeanalizować i odnieść się do podnoszonych przez Stronę nieprawidłowego funkcjonowania systemu poboru opłat, w szczególności IKK, które informowało Stronę o dodatnim saldzie konta. Ustalając stan faktyczny sprawy Organ winien również przeanalizować saldo Skarżącej za rok 2022 r., skoro Strona twierdzi, iż odnotowane na nim były nagłe skoki, niepokrywające się z wpłatami Spółki. Ustalenie powyższych kwestii jest o tyle istotne, bowiem Skarżąca składała reklamacje dotyczące błędnego (nieprawidłowego) działania systemu.
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie Organ dokonał ustaleń i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik postępowania, wobec niewyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności.
Z uwagi na niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w niezbędnym zakresie przedwczesna była, w ocenie Sądu, ocena zarzutów naruszenia przez organ prawa materialnego. Mając na uwadze powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że stan faktyczny w sprawie nie został w pełni ustalony, w związku z czym wydane w sprawie rozstrzygnięcie nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej.
Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien zastosować się do powyższych wskazań, w tym celu uzupełnić postępowanie dowodowe, ustalając wyżej wskazane relewantne dla sprawy okoliczności faktyczne i wyciągając z nich niezbędne konkluzje. W miarę dokonanych ustaleń i wynikających z nich konkluzji, organ wyda decyzję administracyjną adekwatną do poczynionych ustaleń, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi art. 107 § 3 k.p.a.
Ze wskazanych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) uchylił zaskarżoną decyzję. Z tych samych względów, na podstawie art. 135 P.p.s.a., Sąd uchylił decyzję GITD z dnia [...] lutego 2024 r.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a., w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 poz.1964 z poźn. zm.). Na zasadzone koszty składa się uiszczony wpis od skargi (100 zł), koszty zastępstwa adwokackiego (270 zł) oraz zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).