VI SA/Wa 308/16

VI SA/Wa 308/16 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Danuta Szydłowska /sprawozdawca/
Jacek Fronczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6061 Projektowanie i wykonywanie prac geologicznych oraz zagospodarowywanie złoża
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Szkody górnicze
Sygn. powiązane
II GZ 666/16 - Postanowienie NSA z 2016-07-01
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 267
art. 28, art. 127 par. 3, art. 145 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2015 poz 196
art. 10 ust. 1, art. 11, art. 89 ust. 1 i ust. 2, art. 93 ust. 2 w zw. z art. 88 ust. 2 pkt 1, art. 96 ust. 1, art. 95 ust. 2
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity.
Dz.U. 2016 poz 380
art. 140
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi S. M., B. M., J. J., H. J., R. J., J. M., U. M., S. P., H. P., T. S., K. S., B. S. i T. A. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej zatwierdzającej dokumentację geologiczną złoża węgla brunatnego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2015 roku Minister Środowiska, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku S. M., B. M., J. J., H. J., R. J., U. M., J. M., H. P., S. P., T. S., B. S., K. S. i T. A. o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2015 r., odmawiającą uchylenia decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2014 r. znak: [...], zatwierdzającej Dodatek nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego "[...]".
W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 22 października 2014 r., P. Sp. z o.o. zwróciła się o zatwierdzenie Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego "[...]". Minister Środowiska decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. zatwierdził przedmiotowy dodatek do dokumentacji. Pismem z dnia 15 stycznia 2015 r., doprecyzowanym pismem z dnia 25 lutego 2015 r., S. M., B. M., J. J., H. J., R. J., U. M., J. M., H. P., S. P., B. S., K. S. i T. A. wnieśli, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją Ministra Środowiska podnosząc, iż zostali pozbawieni udziału w postępowaniu oraz o wstrzymanie wykonania w/w decyzji.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., Minister Środowiska wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. a następnie decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., odmówił jej uchylenia.
Po przeprowadzeniu ponownego postępowania Minister Środowiska wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku .dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Status strony w postępowaniu administracyjnym można wyprowadzić jedynie z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu prawnego bądź obowiązku.
Stwierdził, że złoża węgla brunatnego bez względu na miejsce ich występowania, objęte są własnością górniczą, a nie własnością gruntową (art. 10 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze, (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 196). Prawo własności górniczej przysługuje Skarbowi Państwa, co wynika wprost z art. 10 ust. 5 pgig. W związku z powyższym decyzja z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie zatwierdzenia Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego "[...]" nie dotyczy gruntu i związanego z nim prawa własności. Nie zmienia tego również art. 11 w/w ustawy który odsyła do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 121, ze zm.) jedynie w sprawach nieuregulowanych, natomiast kwestia objęcia złóż węgla brunatnego własnością górniczą, a nie własnością gruntową, została w pgig wyraźnie uregulowana. Stroną postępowania o zatwierdzenie dodatku do dokumentacji geologicznej jest wyłącznie podmiot, który przedłożył dodatek do dokumentacji do zatwierdzenia, gdyż sprawa ta wpływa jedynie na jego interes prawny (w niniejszej sprawie jest to P. sp. z o.o.).
Wyjaśnił, że zatwierdzenie dodatku do dokumentacji geologicznej nie oznacza automatycznie, że na powołanym terenie powstanie kopalnia węgla brunatnego. Wydobycie kopaliny ze złoża "[...]" wymaga uzyskania odpowiedniej koncesji i ma obecnie jedynie charakter hipotetyczny. Jej udzielenie musi być poprzedzone m.in. uzgodnieniem z właściwym wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) oraz ministrem właściwym do spraw gospodarki (art. 23 ust. 1 i ust. 2a). Uzgodnienia z tymi organami są wiążące dla organu koncesyjnego. Do wniosku o udzielenie koncesji zostanie dołączony projekt zagospodarowania złoża określający m.in. wymagania w zakresie racjonalnej gospodarki złożem kopaliny oraz technologii eksploatacji zapewniającej ograniczenie ujemnych wpływów na środowisko (art. 26 ust. 3). Ponadto w projekcie zagospodarowania złoża znajdzie się m.in. określenie przewidywanego sposobu rekultywacji gruntów po działalności górniczej (§ 2 ust. 2 pkt 12 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących projektów zagospodarowania złóż, Dz. U. z 2012 r., poz. 511). Dopiero po otrzymaniu odpowiedniego wniosku minister właściwy do spraw środowiska udzieli, bądź odmówi udzielenia koncesji na wydobywanie węgla brunatnego ze złoża "[...]".
Minister stwierdził, że powołane we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy okoliczności wskazują wyłącznie na interes faktyczny, a nie prawny natomiast wskazane wyroki zapadły w zupełnie różnych od rozpatrywanej sprawy stanach faktycznych i prawnych.
Organ uznał, że nie występuje podstawa wznowienia postępowania i wskazał, że w takim przypadku nie przechodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej (vide: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie 12, Warszawa 2012, str. 587). Tym samym nie może w ogóle odnieść się do zarzutów postawionych w stosunku do decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r., a wnioskowane dowody nie dotyczą okoliczności mających znaczenie dla sprawy.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. M., B. M., J. J., H. J., R. J., U. M., J. M., H. P., S. P., T. S., B. S., K.S. i T. A. wnieśli o:
1. wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Środowiska z dnia [...].12.2014 r. gdyż nie wstrzymanie wykonania decyzji prowadzi do nieuchronności wpisu złoża do Studium poprzez obligatoryjne zarządzenie zastępcze Wojewody. Zgodnie z art. 96 ust.l pkt 1 ustawy prawo górnicze i geologiczne po upływie 2 letniego terminu określonego w art. 95 ust.2 pgig wprowadzenie obszaru udokumentowanego złoża do Studium dokona Wojewoda z mocy prawa poprzez wydanie Zarządzenia zastępczego na koszt Gmin. Wpis do studium tereny kopalniane dotyczy bezpośrednio gruntów skarżących. Wprowadzenie terenów kopalnianych na terenie Gminy [...] i [...] spowoduje dla skarżących i pozostałych pominiętych stron całkowity zastój gospodarczy i zaprzestanie rozwoju rolnictwa i budownictwa. Sprawa kopalni dotyczy całkowitej likwidacji 22 wsi w tym gruntów skarżących. Wniosek ten jest uzasadniony także tym, że P. spółka z o.o już w maju 2015 r. wystąpiła z wnioskiem do Burmistrza [...] i [...] na podstawie zaskarżonej decyzji o niezwłoczne umieszczenie terenów kopalniach w studium zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] i [...].
2. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i decyzji Ministra Środowiska z dnia [...].12.2014 r. i poprzedzającej ją decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2011 r. w sprawie udzielenia koncesji P. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża węgla brunatnego w rejonie [...] -[...] i "[...]" 'położonym na terenie miast i gmin [...] i [...] w województwie [...] z powodów opisanych w zarzutach wobec zaskarżonej decyzji oraz:
1) z powodu toczącego się od [...] lutego 2013 r. postępowania o stwierdzenie nieważności koncesji Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2011 r. i uchylającej decyzji z dnia [...] września 2011 r., które do dnia dzisiejszego nie zostało rozpatrzone. Pomimo tego Minister Środowiska wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r. zatwierdzającą dokumentację geologiczną dla złoża [...], którą jest oparta na koncesji Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2011r. oraz decyzji Ministra Środowiska w części ją uchylającej z dnia [...] września 2011 r. dotkniętej nieważnością i rażącym naruszeniem prawa art. 106 i art. 28 kpa prawa własności i Konstytucji.
2) Minister Środowiska, Burmistrza [...] i [...] sprawę opiniowania koncesji dla P. załatwili pomiędzy sobą bez udziału stron. Jedyną stroną na 300 stron tego postępowania był P..
3) Uzasadnione jest wstrzymanie decyzji z [...] grudnia 2014 r. także, tym że Minister Środowiska skarżących i pozostałe strony około 300 stron i więcej mieszkańców Gminy [...] i [...] nie brało udziału w tym postępowaniu, gdyż Minister odmawia im prawa strony po prostu znowu pomija i twierdzi, że to postępowanie ich nie dotyczy i nie są stronami. W postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji Ministra Środowiska z dnia [...].12.2014 r. nie było stron tylko organy i P.. Minister Środowiska pominął strony pozbawił środków zaskarżenia tak jak to czyni od 2011 r.
4) Ponadto decyzję objęte wnioskiem o stwierdzenie nieważności zostały wydane przez Ministra Środowiska na osoby zmarłe i z tego powodu decyzje te są nieważne.
5) Postanowieniem Minister Środowiska z dnia [...] września 2013 r. zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności koncesji z dnia [...] maja 2011 r. oraz decyzji w części ją uchylającej z dnia [...] września 2011 r.
6) Wykonanie decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. zatwierdzającej dokumentację geologiczną doprowadzi do nieodwracalnych i trudnych do odwrócenia następstw z mocy prawa, poprzez umieszczenia złoża w studium zagospodarowania Gminy [...] i [...] i budowy kopalni na terenach o wysokiej kulturze rolniczej i wysokiej dochodowości gospodarstw rolnych oraz z powodu wydania obu decyzji z naruszeniem prawa między innymi art. 28 kpa i 106 kpa, art. 10 kpa i Konstytucji i prawa własności, prawa wodnego i związanych z tym zagrożeń skarżących i pozostałych pominiętych stron.
7) Całe postępowanie w zaskarżonej sprawie toczyło się pomiędzy Ministrem Środowiska a P. bez udziału 300 stron postępowania. Takie działanie organów rządowych to chyba nie przypadek.
8) W tym postępowaniu Minister Środowiska stosuje tylko art. 104 kpa, nie stosuje zasad postępowania administracyjnego, art. 10 kpa i przede wszystkim art. 28 kpa, narusza skarżących prawo własności przez co pozbawia strony ich praw i prawa do zaskarżenia. .
9) Powodem wstrzymania wykonania decyzji Ministra Środowiska jest także to, że P. Spółka zo.o w dniu [...] maja 2015 r. złożyła wniosek do .Burmistrza [...] i [...] o. niezwłoczne podjęcie .działań w celu realizacji ustawowego obowiązku ujawnienia udokumentowanego złoża węgla brunatnego [...] w granicach określonych dodatkiem nr 1 do dokumentacji geologicznej w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] i [...].
10) Nie wstrzymanie wykonania decyzji prowadzi do nieuchronności wpisu złoża do Studium poprzez obligatoryjne zarządzenie zastępcze Wojewody. Zgodnie z art. 96 ust. l pkt 1 ustawy prawo górnicze i geologiczne po upływie 2 letniego terminu określonego w art. 95 ust.2 pgig wprowadzenie obszaru udokumentowanego złoża do Studium dokona Wojewoda z mocy prawa poprzez wydanie Zarządzenia zastępczego na koszt Gmin.
11) Wprowadzenie terenów kopalnianych na terenie Gminy [...] i [...] spowoduje dla skarżących i pozostałych pominiętych stron całkowity zastój gospodarczy i zaprzestanie rozwoju rolnictwa i budownictwa. Sprawa kopalni dotyczy całkowitej likwidacji 22 wsi obejmujących wiele tysięcy kilometrów.
12) Wstrzymania wymaga także poprzedzająca ją decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2011 r. w sprawie udzielenia koncesji P.Spółka z o.o. z siedzibą w [...] na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża węgla brunatnego w rejonie ,, [...] -[...] i [...]" położonym na terenie miast i gmin [...] i [...] w województwie [...], która została wydana z rażącym naruszeniem prawa-
1) wydana na osoby zmarłe,
2) z naruszeniem art. 106 kpa pominięcie przez Ministra Środowiska, Burmistrzów [...] i [...] całkowicie stron właścicieli gruntów, których budowa kopalni dotyczy,
3) a także nieostateczna w Ministerstwie oczekuje od czerwca 2011 r. 179 wniosków rolników o ponowne rozpatrzenie w sprawie udzielenia koncesji P. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża węgla brunatnego w rejonie "[...] -[...] i [...], położonym na terenie miast i gmin [...] i [...] w województwie [...], której wykonanie doprowadzi do nieodwracalnych następstw budowy kopalni na terenach o wysokiej kulturze rolniczej i wysokiej dochodowości gospodarstw rolnych oraz z powodu wydania postanowień i obu decyzji z naruszeniem prawa między innymi art. 28 kpa i 106 kpa, art. 10 kpa i Konstytucji i prawa własności skarżących.
Skarżący podnieśli zarzut rażącego naruszenia przez Ministra Środowiska przepisów prawa procesowego i materialnego tj: art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. art. 2, art. 8 kpa, art. 140 k.c, art 10 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 11 ustawy prawo geologiczne i górnicze poprzez uznanie, że skarżący nie są stronami postępowania, gdyż nie mają interesu prawnego, a takowy interes prawny w ocenie Ministra Środowiska posiada tylko P. spółka zo.o. oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 art. 84, art. 104 i art. 107 kpa, art. 93, art. 89, art. 37 ustawy prawo geologiczne i górnicze.
Wskazali nadto, że decyzje powinny być uchylone i decyzja wstrzymana albowiem:
1. skarżący nie brali udziału w tym postępowaniu od wszczęcia postępowania do wydania decyzji i doręczenia.
2. decyzja z [...] grudnia 2014 r. została wydana niezgodnie z założeniami Koncesji na poszukiwanie i rozpoznanie węgla brunatnego w rejonie [...] , [...] wydanej inwestorowi przez Ministerstwo Środowiska w dniu [...].05.2011 r. Według koncesji miało zostać wykonanych 391 otworów wiertniczych, a wykonano tylko 137 otworów wiertniczych czyli 1/3 z wymaganych w koncesji. Zaskarżona decyzja zatwierdzająca dokumentację geologiczną [...] bez zmiany decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2011 r. co do obowiązku wykonania wymaganej liczby odwiertów z 391 na 1/3 czyli 137 jest wadliwa i pozbawiona podstaw prawnych. Przy czym Koncesja Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2011 r. jest wadliwa i nie jest ostateczna, ponieważ od czerwca 2011 r. w Ministerstwie Środowiska oczekuje na rozpatrzenie 176 wniosków o ponowne rozpatrzenie.
3. decyzja z dnia [...] grudnia 2014 r. narusza szereg przepisów, a w szczególności prawo unijne- dyrektywę wodną. Położenie złoża węgla brunatnego [...] pomiędzy dwoma pradolinami i ich rzeką podziemną, jest bardzo dużym zagrożeniem dla wód i rzek dla [...] i rzeki [...] i [...] w tym dla rzeki podziemnej [...] płynącej na głębokości 4 m od [...] po [...] oraz całego dorzecza środkowej [...],[...], rzeki [...],[...],[...] i jej dopływów. Tym bardziej, że [...] aż po [...] korzysta z tych zasobów wód podziemnych. Zagrożony jest obszar [...] - [...].[...] i ościenne Gminy wyrażają zaniepokojenie o pozbawienie ich wód pitnych Spółka A. w prasie alarmuje, że powstanie kopalni odkrywkowej 250 m w głąb ziemi na tysiącach hektarów na południu [...] doprowadzi do utraty głównego ujęcia wody w [...], które zaopatruje 70% zapotrzebowania całej aglomeracji [...] i głównego ujęcia wody w [...].
4. Dojdzie do naruszenia prawa wodnego i dyrektywy wodnej przez bezpowrotną utratę ujęć wód pitnych. Powstanie dużo wody zasolonej po kopalnianej nie zdatnej do picia. O ile węgla brunatnego jako źródła energii, jest wiele alternatyw, to wody nie można niczym zastąpić.
5. znaczące pogorszenie wody w [...] i jej dopływach i utrata istniejących ujęć wody pitnej zaopatrując [...]. Wywołanie suszy na pozostałych terenach, która jest już obecnie odczuwana.
6. Zanieczyszczenie środowiska w promieniu kilkudziesięciu kilometrów.
7. Złoża węgla przebiegają przez sam środek [...] pomiędzy dwoma [...] i całkowite zgrożenie [...] z wspominanymi ujęciami wód, [...],[...], które całkowicie znikną.
8. Straty rolne w produkcji, ale również skutki społeczne, zmniejszenie liczby ludności.
9. Zostaną poniesione wysokie koszty likwidacji obiektów przemysłowych, firm, mieszkalnych, kulturalnych, koszty likwidacji i odbudowy infrastruktury technicznej i społecznej.
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinęli i szczegółowo uzasadnili podniesione zarzuty powołując na poparcie swojej argumentacji konkretnie wskazane orzeczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
W rozpoznawanej sprawie Minister Środowiska zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2015 r., odmawiającą uchylenia decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2014 r. zatwierdzającej Dodatek nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego "[...]".
Istota sporu dotyczy kwestii istnienia interesu prawnego skarżących w sprawie zatwierdzenia przez Ministra Środowiska dodatku do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego, co w konsekwecji sprowadza się do ustalenia czy skarżącym przysługuje przymiot stron w tym postępowaniu.
Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Stroną natomiast, w myśl art. 28 k.p.a., jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przesłanką zatem, legitymująca dany podmiot do występowanie w charakterze strony postępowania administracyjnego jest posiadanie przez ten podmiot interesu prawnego lub obowiązku, ze względu na który podmiot ten żąda czynności organu lub którego dotyczy postępowanie. O istnieniu interesu prawnego natomiast decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga zatem, ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawną, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Od tak pojętego interesu prawnego należy natomiast, odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduje to oparcia w przepisach prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1668/14).
W orzecznictwie wskazuje się, że interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a., powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 września 2014 r. sygn. akt II GSK 972/13, z 25 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1668/14).
Bezpośredniość interesu prawnego strony oznacza jej sytuację prawną, która wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Realność interesu prawnego oznacza natomiast jego rzeczywiste istnienie w dacie stosowania danych norm prawa materialnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny (podobnie /w:/ wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 1132/00).
Brak zatem ustalenia bezpośredniego lub realnego związku między normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że uzasadnione okolicznościami faktycznymi zastosowanie tej normy prawa, może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu, oznacza brak interesu prawnego i statusu strony tego podmiotu w postępowaniu administracyjnym.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd doszedł do wniosku, że brak jest w przedmiotowej sprawie, przepisu prawa materialnego, z którego wynikałby dla skarżących interes prawny w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia przez Ministra Środowiska dodatku do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego. Inaczej rzecz ujmując, zatwierdzenie przez Ministra Środowiska dodatku do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego dla P. Sp. z o.o., nie wywołuje bezpośredniego i realnego wpływu na sytuację prawną skarżących.
Z art. 10 ust. 1 p.g.g., wynika m.in., że złoża węgla kamiennego bez względu na miejsce ich występowania, są objęte własnością górniczą. W świetle ust. 5, prawo własności górniczej przysługuje Skarbowi Państwa. Dokumentacja geologiczna złoża kopaliny jak i dodatek do tej dokumentacji dotyczy własności geologicznej pozostającej w gestii Skarbu Państwa, nie dotyczy natomiast gruntu, ani związanego z nim prawa własności.
Zgodnie z art. 11 p.g.g., "W sprawach nieuregulowanych w ustawie do własności górniczej, a także do rozstrzygania sporów między Skarbem Państwa a właścicielem gruntu, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, a także prawa geodezyjnego i kartograficznego dotyczące nieruchomości gruntowych, w tym ich rozgraniczania". Przepis ten odsyła do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny wyłącznie w sprawach nieuregulowanych w p.g.g, natomiast kwestia objęcia złóż węgla brunatnego własnością górniczą, a nie własnością gruntową, została w omawianej ustawie uregulowana. W związku z powyższym decyzja z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie zatwierdzenia Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego "[...]" nie dotyczy gruntu i związanego z nim prawa własności zatem w konsekwencji nie wpływa na prawa i obowiązki właściciela gruntu, a więc nie dotyczy interesu prawnego właścicieli. Możliwość rozpoczęcia wydobycia złoża w przyszłości na podstawie koncesji wydobywczej oraz związane z tym kwestie dotyczące prawa do gruntu wskazują na interes faktyczny, a nie prawny.
W myśl art. 89 ust. 1 i ust. 2 p.g.g., dokumentację geologiczną złoża kopaliny sporządza się w celu określenia jego granic, zasobów geologicznych, warunków występowania oraz określenia możliwości wydobycia kopaliny ze złoża. Dokumentacja geologiczna złoża kopaliny określa w szczególności:
1) rodzaj, ilość i jakość kopaliny, w tym przez przedstawienie informacji dotyczących kopalin towarzyszących i współwystępujących użytecznych pierwiastków śladowych oraz występujących w złożu substancji szkodliwych dla środowiska, oraz kategorię rozpoznania złoża;
2) położenie złoża, jego budowę geologiczną, formę i granice;
3) elementy środowiska otaczającego złoże;
4) hydrogeologiczne i inne geologiczno-górnicze warunki występowania złoża;
5) stan zagospodarowania powierzchni w rejonie udokumentowanego złoża;
6) graniczne wartości parametrów definiujących złoże i jego granice.
Zgodnie zaś z art. 93 ust. 2 w zw. z art. 88 ust. 2 pkt 1 omawianej ustawy dokumentację geologiczną złoża kopaliny zatwierdza, w drodze decyzji, właściwy organ administracji geologicznej. Zmiany w dokumentacji dokonuje się przez sporządzenie dodatku, co do którego stosuje się przepisy o zatwierdzeniu dokumentacji geologicznej (art. 93 ust. 4 ).
Z treści przytoczonych przepisów wynika, że zarówno dokumentacja geologiczna jak i dodatek do tej dokumentacji zawiera, najogólniej rzecz ujmując, dokładny opis kopaliny i jej środowiskowego otoczenia. Samo zatem sporządzenie, a następnie zatwierdzenie dokumentacji czy też dodatku do niej przez Ministra Środowiska, na podstawie art. 93 ust. 2 P.g.g., nie kreuje praw i obowiązków skarżących.
Stroną postępowania o zatwierdzenie dokumentacji geologicznej (oraz dodatku do dokumentacji geologicznej) jest jedynie podmiot, który złożył przedmiotową dokumentację, albowiem w/w sprawa wpływa jedynie na jego interes prawny. Zatem stroną postępowania o zatwierdzenie dodatku do dokumentacji geologicznej jest podmiot, który przedłożył w/w dodatek do dokumentacji do zatwierdzenia.
Skarżący nie mogą upatrywać interesu prawnego także w treści art. 140 K.c., ustanawiającego rzeczowe prawo własności, dające właścicielowi najpełniejsze władztwo nad rzeczą. Dodatek do dokumentacji geologicznej spornego złoża węgla brunatnego, jak i decyzja go zatwierdzająca nie wpływa w żaden bezpośredni sposób na powyższe prawo własności skarżących do gruntów położonych nad tym złożem. Ewentualna możliwość eksploatacji w przyszłości spornego złoża ma charakter hipotetyczny, samo zatwierdzenie bowiem dodatku do dokumentacji geologicznej nie oznacza automatycznego rozpoczęcia wydobycia tego złoża. Powyższe wymaga rozstrzygnięcia w odrębnym postępowaniu administracyjnym dotyczącym koncesji na wydobywanie kopalin ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2006 r., sygn. akt II GSK 59/06, wyrok WSA w Warszawie.z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1210/15 ). Oznacza to zatem, że brak jest również w niniejszej sprawie realności interesu prawnego, który jest tutaj jedynie przewidywany w przyszłości i hipotetyczny.
Również i art. 96 ust. 1 w zw. z art. 95 ust. 2 P.g.g., w ocenie Sądu, nie może stanowić podstawy prawnej interesu prawnego skarżących w niniejszej sprawie, gdyż nie wpływa on na sferę praw i obowiązków skarżących związanych z prawem własności do gruntów położonych nad spornym złożem węgla brunatnego.
Z art. 96 ust. 1 w zw. z art. 95 ust. 2 wynika, że po upływie 2 lat od dnia zatwierdzenia dokumentacji geologicznej przez właściwy organ administracji geologicznej, wojewoda wprowadza obszar udokumentowanego złoża kopaliny albo obszar udokumentowanego kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy i wydaje w tej sprawie zarządzenie zastępcze, a sporządzone w tym trybie studium wywołuje skutki prawne takie jak studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Obowiązek wojewody wynikający z treści art. 96 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego, polegający na wprowadzeniu obszaru udokumentowanego złoża kopaliny zarządzeniem do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, jest przewidzianym następstwem ustawowym i sam w sobie nie stanowi o interesie prawnym skarżących.
Wskazywane przez skarżących konsekwencje takie jak zastój gospodarczy czy też zaprzestanie rozwoju rolnictwa i budownictwa w gminie, nie stanowią bezpośredniego następstwa wykonania decyzji o zatwierdzeniu dodatku do dokumentacji.
Powtórzyć należy w związku z tym, że interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie danemu podmiotowi przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej tego podmiotu i musi być realny. Brak bezpośredniości i realności wpływu sprawy na sferę prawną podmiotu nie pozwala na uznanie jej za stronę, a przewidywany i hipotetyczny wpływ danego rozstrzygnięcia na sytuacje prawną podmiotu, może być jedynie źródłem interesu faktycznego, nie wystarczającego do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony. Dlatego też, nie można uznać, iż w niniejszej sprawie skarżący legitymują się prawem refleksowym, które musi wiązać się z interesem prawnym, a nie jedynie faktycznym.
W związku z powyższym należy stwierdzić, iż skarżący nie mają przymiotu strony w sprawie dotyczącej zatwierdzenia dodatku do dokumentacji złoża węgla brunatnego "[...]", w związku z czym brak jest podstaw, do uznania, że w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. a w konsekwencji brak jest podstaw do uchylenia decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2014 r.
Tym samym nie było możliwe merytoryczne ustosunkowanie się przez Ministra do zarzutów dotyczących decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. natomiast zarzuty dotyczące koncesji z dnia [...] maja 2011 r., wychodzą poza przedmiot niniejszego postępowania.
Reasumując, zdaniem Sądu prawidłowym jest stanowisko organu, że przedmiotowa decyzja dotyczy zatwierdzenia dodatku do dokumentacji geologicznej nie dotyczy zaś prawa własności nieruchomości (w tym gruntu). Nie wpływa ona na prawa i obowiązki właściciela gruntu, a zatem nie dotyczy ona interesu prawnego właścicieli. W konsekwencji właściciele nieruchomości gruntowych nie byli stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., tak więc nie wystąpiła przesłanka do uchylenia w/w decyzji w trybie wznowieniowym.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Z tych powodów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.