VI SA/Wa 3078/21

VI SA/Wa 3078/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-04-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Sławomir Kozik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
II GSK 1682/22 - Wyrok NSA z 2026-02-10
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 106 ust.3,  art. 145 ust.1 pkt.1 lit.a i lit.c, art. 200 w zw. z art. 205 ust.2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Tomasz Sałek Protokolant spec. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej K. S. kwotę 2217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "UP") decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 1291 ust. 1 pkt 1, 2, 3, 4 i 6 w związku z art. 164 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 776 z późn. zm.) oraz art. 98 K.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 P.w.p., oddalił wniosek K. S. (dalej: "Wnioskodawczyni", "Skarżąca") prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą [...] z siedzibą w [...] o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "RENTMED" o numerze [...], udzielonego na rzecz I. O. (dalej: "Uprawniona", "Uczestniczka") prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą [...] z siedzibą w [...].
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji UP wskazał, że 24 marca 2021 r. do UP wpłynął wniosek Wnioskodawczyni o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "RENTMED" o numerze [...], udzielonego na rzecz Uprawnionej, przeznaczonego do oznaczania usług z klas 35, 37, 39, 40 i 44, tj.: 35: usługi handlu detalicznego w zakresie materiałów medycznych; usługi skupu i sprzedaży sprzętu rehabilitacyjnego; usługi sprzedaży detalicznej w związku ze sprzętem do fizjoterapii; 37: konserwacja, serwis i naprawa sprzętu rehabilitacyjnego; konserwacja urządzeń i narzędzi medycznych; naprawa lub konserwacja maszyn i urządzeń medycznych; 39: wypożyczanie wózków inwalidzkich; 40: produkcja na zamówienie urządzeń medycznych dla osób trzecich; 44: wypożyczanie sprzętu medycznego i służącego ochronie zdrowia; udostępnianie sprzętu i obiektów do ćwiczeń fizycznych do celów rehabilitacji zdrowotnej; wypożyczanie przenośnych urządzeń sanitarnych; wypożyczanie maszyn i urządzeń medycznych; doradztwo medyczne w zakresie wybierania odpowiednich wózków inwalidzkich, krzeseł toaletowych, podnośników dla osób niepełnosprawnych, balkoników do chodzenia i łóżek.
Jako podstawę prawną swojego żądania Wnioskodawczyni wskazała art. 164 w związku z art. 1291 ust. 1 pkt 1-4 i pkt 6 P.w.p. Wnioskodawczyni stwierdziła, iż oznaczenie RENTMED nie ma zdolności odróżniającej, gdyż składa się wyłącznie z elementów mających walor informacyjny względem usług, dla których przedmiotowy znak został zarejestrowany. Wnioskodawczyni wskazała, iż oba słowa - zarówno rent, jak i med, wywodzą się z języka angielskiego. Słowo rent oznacza "wypożyczać", "wynajmować", natomiast słowo med oznacza produkt leczniczy, jest także powszechnie używanym skrótem od słowa medicine czyli medycyna. Wnioskodawczyni stwierdziła, iż zestawienie tych słów nie jest oryginalne i pozostaje czytelne dla przeciętnego odbiorcy. Wnioskodawczyni ponadto stanęła na stanowisku, iż sporny znak towarowy został zgłoszony w złej wierze, gdyż zgłoszenie zostało dokonane w celu zablokowania używania oznaczenia rent med lub zbliżonej zbitki słów podmiotom używającym takich oznaczeń na rynku, a tym samym w celu wyeliminowania konkurencji i zwiększenia własnych szans.
W piśmie z 5 maja 2021 r. Uprawniona wniosła o oddalenie wniosku. Stwierdziła, iż charakter sugerujący oznaczenia nie determinuje jego opisowości, stąd sporne prawo należy utrzymać. Ponadto wskazała, iż Wnioskodawczyni nie przedstawiła dowodów na złą wiarę uprawnionej w dokonaniu zgłoszenia spornego znaku.
W kolejnych pismach i na rozprawie strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie.
UP wyjaśnił, że dokonując oceny spornego znaku towarowego "RENTMED" miał na uwadze krąg odbiorców, do których skierowane są usługi oznaczane tym znakiem. Organ uznał, że odbiorcami tego rodzaju usług mogą być zarówno placówki medyczne, gabinety fizjoterapii i rehabilitacji jak i indywidualni klienci potrzebujący sprzętu rehabilitacyjnego do użytku domowego lub wspierających w niepełnosprawności. Są to zatem usługi, z których nie korzysta się spontanicznie, lecz z uwagi na nagłą utratę zdrowia lub w ramach działań profilaktycznych. A zatem skorzystanie z usługi będzie poprzedzone zaleceniem lekarza lub rehabilitanta lub po analizie porównawczej tego typu ofert funkcjonujących na rynku. Zatem decyzja o skorzystaniu z usługi będzie zazwyczaj dokonywana z dużą rozwagą.
UP stwierdził następnie, że powyższy, słowny znak towarowy analizowany jako całość nie ma charakteru informacyjnego ani opisowego w stosunku do usług nim oznaczanych, ponieważ nie wskazuje żadnej cechy ani właściwości tych usług. Odbiorcy usług oznaczonych spornym znakiem z pewnością potraktują ten znak jako oznaczenie fantazyjne. Dokonując oceny konkretnej zdolności odróżniającej spornego znaku towarowego RENTMED UP stwierdził, że stanowi on jedno słowo nie należące do języka polskiego. Wskazał ponadto, iż w języku angielskim nie istnieje słowo RENTMED. Natomiast, nawet jeśli oznaczenie RENTMED podzieli się na człony RENT oraz MED, to przez polskich odbiorców znających język angielski, biorąc pod uwagę znaczenie słów RENT (czynsz, stała kwota, którą regularnie opłaca się za korzystanie z pokoju, domu, samochodu, telewizji itp., które są własnością kogoś innego; duży otwór wyrwany w kawałku materiału; zapłacić lub otrzymać określoną kwotę pieniędzy za korzystanie z pokoju, domu, samochodu, telewizji oraz wynajmować, wypożyczać) i MED (skrót od medycyna; skrót od medyczny; średni: używany zwłaszcza w odniesieniu do rozmiaru odzieży medyczny, przy czym wbrew twierdzeniu Wnioskodawczyni nie oznacza ono produktu leczniczego; ze słownika DIKI powołanego przez Wnioskodawczynię wynika, że dla określenia produktu farmaceutycznego w języku angielskim używa się słowa meds, a nie med) może być rozumiane na wiele sposobów, np. opłata medyczna, czy wynajmowanie powierzchni od świadczenia usługi medycznej, ale w żadnym w nich nie stanowi nazwy rodzajowej którejkolwiek z usług do oznaczania których przeznaczony jest sporny znak towarowy ani nie określa wprost w sposób konkretny innych ich cech. UP stwierdził, że w żadnym ze swoich znaczeń w języku angielskim słowa RENT i MED połączone w jeden wyraz RENTMED nie tworzą oznaczenia, któremu polscy odbiorcy znający język angielski przypiszą takie znaczenie, które w sposób konkretny, nieogólny i obiektywny wskazuje na rodzaj usług do oznaczania których przeznaczony jest sporny znak towarowy bądź innych cech tych usług.
UP dodał, że miał przy tym na uwadze, że Wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnego dowodu sprzed daty zgłoszenia spornego znaku, iż oznaczenie RENTMED posiadało konkretne znaczenie. Wnioskodawczyni powołała się jedynie na słownikowe znaczenie słowa rent oraz powszechnego znaczenia skrótu med. Słowo rent i skrót med stanowią odrębny byt od oznaczenia RENTMED. Sama zaś aluzyjność a więc pośrednie skojarzenia oznaczenia RENTMED z wynajmem sprzętu medycznego, nie wystarczy do uznania ogólnoinformacyjnego charakteru znaku a co za tym idzie braku jego dystynktywności. UP uznał zatem, że sporny znak nie ma charakteru informującego lub opisowego w stosunku do ww. usług, do sygnowania których został przeznaczony, ponieważ nie zawiera jednoznacznie, bezpośrednio, wprost i wyraźnie informacji w odniesieniu do tych usług. Odbiorcy tego rodzaju usług oznaczonych spornym znakiem potraktują ten znak towarowy jako oznaczenie fantazyjne lub ewentualnie aluzyjne. W ocenie organu okoliczność, iż sporny znak "RENTMED" może się części odbiorców kojarzyć z rodzajem usług, tj. wynajmem związanym z branżą medyczną, nie oznacza, że znak ten nie ma dostatecznych znamion odróżniających. W ocenie UP przedmiotowy znak postrzegany jako całość nie jest bowiem opisowy w sposób bezpośredni. Znak ten może jedynie budzić pewne skojarzenia ze względu na jego aluzyjny charakter, zgodnie zaś z doktryną i orzecznictwem na znaki aluzyjne można udzielać prawa ochronne.
UP stwierdził następnie, że przedłożone przez Wnioskodawczynię decyzje UP o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znaki towarowe z elementem słownym "rent", nie mogą przemawiać za uznaniem spornego znaku za opisowy. UP wskazał, że znak sporny oraz oznaczenia będące przedmiotem wskazanych decyzji są to odmienne kompozycje słowne. W ocenie organu nie zachodzi zatem analogia między niniejszą sprawą a sprawami zakończonymi powołanymi decyzjami. Mimo, że wszystkie oznaczenia zawierają element słowny rent to przez połączenie z innymi elementami słownymi oznaczenia te mają inny ładunek znaczeniowy i informacyjny. Sporny znak RENTMED jest natomiast oznaczeniem fantazyjnym, co najwyżej sugerującym wobec usług, do oznaczania których jest przeznaczony. Natomiast oznaczenia słowne będące przedmiotem przedłożonych przez Wnioskodawczynię decyzji mają charakter opisowy, stąd nie uzyskały ochrony.
UP uznał następnie za niezasadny zarzut braku abstrakcyjnej zdolności odróżniającej spornego znaku. Organ podkreślił, że oznaczenia słowne co do zasady mają tzw. abstrakcyjną zdolność odróżniającą. Są postrzegalne wzrokowo i są wyraźnie odrębne od towaru, który jest nimi oznaczany. Nie można im również odmówić jednolitości i konkretności (...). Oznaczenia słowne mają tzw. abstrakcyjną zdolność odróżniającą niezależnie od ich treści. Nie można więc "z góry" przyjąć, że wyrazy należące do języka potocznego, powszechnie znane, choćby wywołujące jednoznaczne skojarzenia z określonymi przedmiotami, czy zjawiskami nie nadają się w ogóle do wykorzystania jako znaki towarowe. W świetle powyższego w ocenie UP nie ulega wątpliwości, że sporny znak towarowy, który jest oznaczeniem słownym, może pełnić funkcję przypisywaną znakom towarowym i nadawać się do skojarzenia jakiegokolwiek towaru i/lub usługi z jakimkolwiek przedsiębiorcą a tym samym posiada abstrakcyjną zdolność odróżniającą.
Odnośnie konkretnej zdolności odróżniającej UP stwierdził, że sporny znak towarowy nadaje się do odróżniania w obrocie towarów objętych ochroną spornego znaku towarowego. Sporny znak towarowy, w dacie jego zgłoszenia, mógł spełniać prawidłowo funkcję odróżniającą, ponieważ ma cechy, które pozwalają zindywidualizować dany, konkretny towar na rynku wśród towarów tego samego rodzaju, ale pochodzących z różnych przedsiębiorstw. Przedmiotowy znak stanowi bowiem element słowny, który ma abstrakcyjny i fantazyjny charakter w stosunku do wskazanych we wniosku usług sygnowanych danym znakiem.
UP uznał również, że Wnioskodawczyni nie udowodniła, że sporne oznaczenie weszło do języka potocznego lub jest zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych, jako oznaczenie konkretnych usług, do oznaczenia których przeznaczony jest sporny znak towarowy. Organ uznał bowiem, że Wnioskodawczyni nie przedstawiła materiałów dowodowych, z których wynikałoby, że w dacie zgłoszenia spornego znaku towarowego inne podmioty gospodarcze, poza Uprawnioną, używały oznaczenia "RENTMED" w odniesieniu do usług, do oznaczania których przeznaczony jest sporny znak towarowy.
W ocenie UP w rozpatrywanej sprawie brak jest także podstaw do uznania, że zgłoszenie do ochrony spornego znaku nastąpiło w złej wierze. UP wskazał, że z załączonego do akt sprawy materiału dowodowego (ustalenia Sądu Okręgowego w [...]) wynika, że Uprawniona używała oznaczenia RENTMED na długo przed zgłoszeniem spornego znaku towarowego. Uprawniona z wcześniejszym pierwszeństwem niż Wnioskodawczyni, bo już w 2013 r. rozpoczęła działalność gospodarczą z użyciem oznaczenia RENTMED w zakresie takich usług jak np. wypożyczanie, produkcja czy naprawa sprzętu medycznego oraz doradztwo medyczne, co uzasadniało fakt ubiegania się przez nią o uzyskanie ochrony na sporny znak towarowy, w celu zwiększenia ochrony swojej marki na rynku polskim. Wystąpienie natomiast przez Uprawnioną z powództwem wobec Wnioskodawczyni, opartym na spornym znaku towarowym stanowiło realizację przysługującego jej prawa do spornego znaku. Istotą prawa wyłącznego do znaku towarowego jest bowiem to, że pozbawia ono inne podmioty prawa korzystania z oznaczenia stanowiącego znak towarowy. Okoliczność, że właściciel znaku żąda od innych podmiotów zaprzestania używania tego oznaczenia, nie jest przejawem złej wiary ponieważ wyłączność dla jednych, zawsze oznacza ograniczenia dla innych. Zdaniem UP, z akt sprawy nie wynika, aby Uprawniona zgłosiła sporny znak towarowy w celach nieuczciwych, nastawionych na bezpodstawny wyzysk, czyli innych niż do oznaczania oferowanych przez siebie usług.
Pismem z 30 listopada 2021 r. Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję UP z [...] lipca 2021 r., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zobowiązanie organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji o unieważnieniu w całości prawa ochronnego na sporny znak towarowy, a także o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 1291 ust. 1 pkt 1 P.w.p., poprzez bezzasadne stwierdzenie, że sporne określenie RENTMED stanowi oznaczenie mogące pełnić funkcję oznaczenia pochodzenia towarów lub usług, podczas gdy określenie RENTMED nie stanowi określenia, które może być postrzegane przez odbiorców jako oznaczenie, według którego można dany towar lub usługę zindywidualizować co do źródła pochodzenia od jednego konkretnego podmiotu gospodarczego,
2) art. 1291 ust. 1 pkt 2 P.w.p., poprzez bezzasadne uznanie, że sporny znak towarowy RENTMED posiada dostateczne znamiona odróżniające, które umożliwiają odróżnienie usług Uprawnionej od usług tego samego rodzaju pochodzących od innych przedsiębiorstw,
3) art. 1291 ust. 1 pkt 3 P.w.p., poprzez dokonanie błędnej wykładni polegającej na błędnym przyjęciu, że opisowość znaku należy oceniać wyłącznie w odniesieniu do całego wyrażenia, podczas gdy w doktrynie i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że jeżeli dane wyrażenie zostało utworzone poprzez zwykłe zespolenie w jeden wyraz dwóch pełnych słów, z których każdy jest opisowy w stosunku do towarów lub usług, dla których zgłoszono znak, to w dalszym ciągu występuje opisowość oznaczenia,
4) art. 1291 ust. 1 pkt 3 P.w.p., poprzez dokonanie błędnej wykładni polegającej na błędnym przyjęciu, że ocenę opisowości oznaczenia należy dokonywać wyłącznie (jedynie) w odniesieniu do usług lub towarów dla których dane oznaczenie ma zostać zarejestrowane, podczas gdy brak jest podstaw do czynienia takich ograniczeń, albowiem: a) komentowana regulacja generalnie zakazuje rejestracji jako znaków towarowych oznaczeń opisowych i ogólnoinformacyjnych, bez zawężenia elementów opisowych i informacyjnych wyłącznie do towarów/usług, dla których dany znak ma być zarejestrowany, b) przy wykładni komentowanej regulacji kładzie się szczególny nacisk na generalny zakaz monopolizacji oznaczeń opisowych i ogólnoinformacyjnych,
5) art. 1291 ust. 1 pkt 3 P.w.p., poprzez bezzasadne uznanie, że sporny znak towarowy RENTMED jest oznaczeniem fantazyjnym, a w konsekwencji nie ma charakteru informacyjnego ani opisowego w rozumieniu art. 1291 ust. 1 pkt 3 P.w.p., podczas gdy sporny znak towarowy składa się wyłącznie z dwóch pełnych słów (rent i med) pochodzących z języka angielskiego, a całe wyrażenie można prosto przetłumaczyć jako wypożyczać coś medycznego, wynajem medyczny, wynajem związany z branżą medyczną,
6) art. 1291 ust. 1 pkt 4 P.w.p., poprzez dokonanie błędnej wykładni polegającej na błędnym przyjęciu, że ocenę tego czy dane oznaczenie weszło do języka potocznego lub jest zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych należy dokonywać wyłącznie w odniesieniu do danego wyrażenia w całości, podczas gdy regulacja art. 1291 ust. 1 pkt 4 P.w.p., nakazuje dokonywać oceny w odniesieniu do poszczególnych elementów składających się na dane wyrażenie (na gruncie omawianej sprawy: rent oraz med),
7) art. 1291 ust. 1 pkt 4 P.w.p., poprzez bezzasadne uznanie, że nie potwierdził się zarzut naruszenia art. 1291 ust. 1 pkt 4 P.w.p., podczas gdy Skarżąca wykazała iż sporne oznaczenie RENTMED składa się wyłączenie z elementów, które weszły do języka potocznego lub są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych,
8) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 256 ust. 1 P.w.p., poprzez bezpodstawne uznanie przez organ, iż oznaczenie RENTMED rozpatrywane jako całość jest oznaczeniem fantazyjnym, podczas gdy: a) przedmiotowe wyrażenie składa się wyłącznie z dwóch pełnych słów pochodzących z języka angielskiego: słowa rent (oznaczającego "wynajmować", "wypożyczać") oraz słowa med (oznaczającego "produkt medyczny", skrót od słowa "medycyna", a także oznaczającego przymiotnik: "medyczny"), a Skarżąca przedłożyła wydruki ze słowników w celu wykazania tłumaczenia, b) przedmiotowe wyrażenie jako całość można prosto przetłumaczyć jako wypożyczać coś medycznego, wynajem medyczny, wynajem związany z branżą medyczną, c) słowo rent jest powszechnie używane w Polsce dla określenia wynajmu, wypożyczania: np. wynajmu samochodów, wynajmu mieszkań, wynajmu sprzętu budowlanego, co wynikało m.in. z wydruków z wyszukiwania frazy rent w wyszukiwarce Google, d) słowo med jest powszechnie używane w Polsce jako przymiotnik medyczny, skrót od słowa medycyna, jako produkt medyczny, co wynika m.in. z utrwalonego stanowiska UP, a także zostało wyraźnie przyznane w piśmie Uprawnionej z 5 maja 2021 r., e) na rynku istnieje szereg podmiotów trzecich używających oznaczenia rent med lub innej zbliżonej zbitki słów do oznaczania swoich towarów/usług, a także do oznaczania firm prowadzonych działalności gospodarczych, co zostało wykazane poprzez przedłożenie przez Skarżącą wydruków ze stron internetowych, wydruków z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz wydruków z Krajowego Rejestru Sądowego,
9) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 P.w.p., poprzez bezpodstawne uznanie przez organ, iż oznaczenie RENTMED może być co najwyżej i ewentualnie uznane za oznaczenie aluzyjne, sugestywne, dla usług dla których znak RENTMED został zgłoszony, podczas gdy przedmiotowe określenie RENTMED rozumiane jako wynajem medyczny, wynajem związany z branżą medyczną nie jest aluzyjne, w tym: a) w szczególności nie jest aluzyjne do usług, dla których zarejestrowany został przedmiotowy znak towarowy, b) z całą pewnością nie jest aluzyjne w stosunku do usług zarejestrowanych w klasie 44 obejmujących wypożyczanie sprzętu medycznego i służącego ochronie zdrowia,
10) art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. w zw. 256 ust. 1 P.w.p., poprzez dokonanie błędnych ustaleń, iż oznaczenie RENTMED posiada dostateczne znamiona odróżniające, w stosunku do usług, dla których zarejestrowany został znak towarowy RENTMED, podczas gdy prawidłowa ocena powinna prowadzić do wniosku, że oznaczenie RENTMED jest wyrażeniem opisowym, ogólnoinformacyjnym i nie ma dostatecznym znamion odróżniających,
11) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 P.w.p., poprzez dokonanie oceny zdolności odróżniającej oznaczenia RENTMED w sposób lakoniczny i wybiórczy, bez pełnego odniesienia się do wszystkich usług, dla których zarejestrowany został znak słowny RENTMED,
12) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 P.wp., poprzez bezpodstawne uznanie przez organ, iż Skarżąca nie udowodniła, że oznaczenie RENTMED weszło do języka potocznego lub jest zwyczajowo używane w utrwalonych praktykach handlowych, podczas gdy: a) Skarżąca przedłożyła wydruki ze słowników w celu wykazania tłumaczenia słowa rent oraz med, b) słowo rent jest powszechnie używane w Polsce dla określenia wynajmu, wypożyczania: np. wynajmu samochodów, wynajmu mieszkań, wynajmu sprzętu budowlanego, co wynikało m.in. z wydruków z wyszukiwania frazy rent w wyszukiwarce Google, c) słowo med od wielu lat używane jest w polskim obrocie, a jego znajomość jest powszechna i do tej pory nigdy nie budziła jakichkolwiek wątpliwości ze strony UP, d) na rynku istnieje szereg podmiotów trzecich używających oznaczenia rent med lub innej zbliżonej zbitki słów do oznaczania swoich towarów/usług, a także do oznaczania firm prowadzonych działalności gospodarczych, co zostało wykazane poprzez przedłożenie przez Skarżącą wydruków ze stron internetowych, wydruków z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz wydruków z Krajowego Rejestru Sądowego,
13) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 P.w.p., poprzez bezzasadne pominięcie i niewzięcie pod uwagę interesów innych uczestników obrotu, którzy mogą zasadnie domagać się, aby wyrażenia opisowe i ogólnoinformacyjne pozostały wolne i nie były zmonopolizowane,
14) art. 8 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 P.w.p., poprzez podważenie zasady pogłębionego zaufania obywateli do organów państwa, co przejawia się w wydaniu przez organ rozstrzygnięcia, które pozostaje w opozycji do dotychczasowej linii orzeczniczej UP.
Skarżąca wniosła również o dopuszczenie dowodu z załączonych do skargi decyzji wydanych przez UP.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca w obszerny sposób przedstawiła argumentację popierającą zarzuty skargi.
W odpowiedzi na skargę UP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły art. 1291 ust. 1 pkt 1-4 i pkt 6 P.w.p. W ocenie Sądu UP dokonał wadliwej analizy opisowości spornego znaku towarowego.
Zgodnie z art. 1291 ust. 1 pkt 3 P.w.p., nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które składa się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania, w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności.
Zakaz rejestracji znaków opisowych opiera się na założeniu, że pewne znaki muszą pozostać wolne dla innych przedsiębiorców w imię ochrony interesu publicznego (zob. J.C. Nave, Markenrecht in der Unternehmenspraxis, s. 52; S.M. Maniatis, Trade marks in Europe, s. 178; A. Michalak, Interes publiczny, s. 129 i n.), ma zatem na celu ochronę innych uczestników rynku oraz zapobieganie zubożeniu domeny publicznej (J. Mordwiłko-Osajda, Znak towarowy, s. 169–170). Znak towarowy ma identyfikować w obrocie towar, a nie przekazywać informację o nim. Ponadto uzyskanie prawa ochronnego na znak towarowy powoduje uzyskanie wyłączności posługiwania się nim w obrocie, w związku z czym prawo to nie może być zarezerwowane jedynie dla jednego przedsiębiorstwa i pozbawiać konkurentów możliwości przekazywania kupującym informacji o towarze poprzez stosowanie takich wskazówek lub oznaczeń (zob. U. Promińska, w: E. Nowińska, U. Promińska, K. Szczepanowska-Kozłowska, Własność przemysłowa i jej ochrona, Warszawa 2014, s. 421–422; wyr. ETS z 23.10.2003 r., C 191/01 P, OHIM v. Wrigley, Zb.Orz. 2003, s. I–12447, pkt 31 oraz wyroki SPI: z 20.3.2002 r., T 356/00, Daimler Chrysler v. OHIM, "CARCARD", Zb.Orz. 2002, s. II–1963, pkt 24 i z 27.11.2003 r., T 348/02, Quick v. OHIM, "Quick", Zb.Orz. 2003, s. II–5071, pkt 27).
Za opisowe uznać należy takie oznaczenia, które zbudowane zostały wyłącznie z elementów opisowych. Wystarczy przy tym, że oznaczenie takie będzie stanowić opis nawet jednej właściwości towarów, dla których oznaczania ma być przeznaczone (zob. wyr. TSUE z 10.3.2011 r., C 51/10 P, Agencja Wydawnicza Technopol sp. z o.o. v. OHIM, Zb.Orz. 2011, s. I–1541).
Ocenę opisowego charakteru oznaczenia przeprowadza się poprzez odniesienie, po pierwsze, do sposobu jego odbioru przez dany krąg odbiorców, a po drugie, do danych towarów lub usług. Aby oznaczenie zostało objęte zakazem przewidzianym przez ten przepis, musi mieć wystarczająco bezpośredni i konkretny związek z rozważanymi produktami lub usługami, który pozwala danemu kręgowi odbiorców na natychmiastowe postrzeganie go, bez głębszego zastanowienia, jako opisu kategorii tych towarów lub usług lub jednej z ich cech (zob. wyr. SPI z 27.2.2000 r., T 106/00, Streamserve v. OHIM, "STREAMSERVE", Zb.Orz. 2000, s. II–723, pkt 40, utrzymany w mocy post. ETS z 5.2.2004 r., C 150/02 P, Streamserve v. OHIM, Zb.Orz. 2004, s. I–1461 oraz wyr. SPI z 20.3.2002 r., T 356/00, Daimler Chrysler v. OHIM, "CARCARD", Zb.Orz. 2002, s. II–1963, pkt 28; wyr. SPI z 14.6.2007 r., T-207/06, Europig SA v. OHIM, "EUROPIG", Zb.Orz. 2007, s. II–1961; wyr. WSA w Warszawie z 19.4.2010 r., VI SA/WA 109/10, Legalis; zob. również E. Nowińska, U. Promińska, M. du Vall, Prawo własności przemysłowej, 2003, s. 190). Niezależnie w orzecznictwie podnosi się, że nie jest konieczne, by oznaczenia i wskazówki składające się na znak towarowy, o którym mowa w tym przepisie, były w momencie wniesienia o rejestrację faktycznie używane do opisu takich towarów lub usług, jak te mające być objęte rejestracją, lub do opisu właściwości takich towarów lub usług. Wystarczy, by te oznaczenia lub wskazówki mogły być używane do takich celów. Na podstawie powyżej wspomnianego przepisu należy zatem odmówić rejestracji oznaczenia słownego, gdy przynajmniej jedno z jego możliwych znaczeń stanowi opis właściwości oznaczonych nim towarów lub usług (zob. wyr. ETS z 23.10.2003 r., C 191/01 P, OHIM v. Wrigley, Zb.Orz. 2003, s. I–12447, pkt 32; wyr. SPI z 9.7.2008 r., T-304/06, Paul Reber GmbH & Co. KG v. OHIM, Zb.Orz. 2008, s. II–1927).
Jak podkreślił WSA w Warszawie w wyroku z 27 stycznia 2010 r. (VI SA/WA 1969/09), celem przepisów dotyczących wyłączenia z ochrony oznaczeń opisowych "jest eliminowanie oznaczeń, które nie zapewniają realizacji podstawowej funkcji znaku towarowego, tzn. nie wskazują źródła pochodzenia towarów, oraz takich, które nie mogą być zmonopolizowane przez jednego tylko uczestnika rynku ze względu na zasadę swobodnego dostępu wszystkich przedsiębiorców do oznaczeń służących przekazywaniu informacji o towarach i ich cechach lub właściwościach".
W literaturze podkreśla się również, że z punktu widzenia interesu publicznego należy przyjąć restrykcyjną wykładnię przepisów dotyczących rejestracji oznaczeń wolnych lub na granicy opisowości, co oznacza jednocześnie szeroką interpretację pojęcia znaku wolnego i pojęcia opisowego charakteru znaku (tak A. Michalak, Interes publiczny, s. 130).
Uwzględniając powyższe wyjaśnienia oraz analizując uzasadnienie zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do wniosku, że organ dokonując oceny opisowego charakteru spornego znaku błędnie uznał, że znak ten ma fantazyjny i aluzyjny charakter względem usług, do których oznaczania został przeznaczony.
Przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia UP w niniejszej sprawie jest słowny znak towarowy "RENTMED", przeznaczony do oznaczania usług z klas 35, 37, 39, 40 i 44, tj.: 35: usługi handlu detalicznego w zakresie materiałów medycznych; usługi skupu i sprzedaży sprzętu rehabilitacyjnego; usługi sprzedaży detalicznej w związku ze sprzętem do fizjoterapii; 37: konserwacja, serwis i naprawa sprzętu rehabilitacyjnego; konserwacja urządzeń i narzędzi medycznych; naprawa lub konserwacja maszyn i urządzeń medycznych; 39: wypożyczanie wózków inwalidzkich; 40: produkcja na zamówienie urządzeń medycznych dla osób trzecich; 44: wypożyczanie sprzętu medycznego i służącego ochronie zdrowia; udostępnianie sprzętu i obiektów do ćwiczeń fizycznych do celów rehabilitacji zdrowotnej; wypożyczanie przenośnych urządzeń sanitarnych; wypożyczanie maszyn i urządzeń medycznych; doradztwo medyczne w zakresie wybierania odpowiednich wózków inwalidzkich, krzeseł toaletowych, podnośników dla osób niepełnosprawnych, balkoników do chodzenia i łóżek.
Jak wskazał UP, sporny znak towarowy stanowi jedno słowo nie należące do języka polskiego i nie występujące w języku angielskim. Niewątpliwie jednak znak ten złożony jest z dwóch członów "RENT" i "MED", gdzie jak wyjaśnił UP "RENT" oznacza: czynsz, stała kwota, którą regularnie opłaca się za korzystanie z pokoju, domu, samochodu, telewizji itp., które są własnością kogoś innego; duży otwór wyrwany w kawałku materiału; zapłacić lub otrzymać określoną kwotę pieniędzy za korzystanie z pokoju, domu, samochodu, telewizji oraz wynajmować, wypożyczać, MED natomiast to skrót od medycyna; skrót od medyczny; średni: używany zwłaszcza w odniesieniu do rozmiaru odzieży medyczny. W świetle powyższego jednym ze znaczeń połączenia członów "RENT" i "MED" może być – "wynajem medyczny". Wśród usług natomiast, do których oznaczania przeznaczony jest sporny znak towarowy RENTMED są usługi: wypożyczanie wózków inwalidzkich, wypożyczanie sprzętu medycznego i służącego ochronie zdrowia, udostępnianie sprzętu i obiektów do ćwiczeń fizycznych do celów rehabilitacji zdrowotnej, wypożyczanie przenośnych urządzeń sanitarnych, wypożyczanie maszyn i urządzeń medycznych. Prowadzi to do wniosku, że znaczenie oznaczenia RENTMED – "wynajem medyczny", w odniesieniu do takich usług jak: wypożyczanie wózków inwalidzkich, wypożyczanie sprzętu medycznego i służącego ochronie zdrowia, udostępnianie sprzętu i obiektów do ćwiczeń fizycznych do celów rehabilitacji zdrowotnej, wypożyczanie przenośnych urządzeń sanitarnych, wypożyczanie maszyn i urządzeń medycznych, stanowi w całościowym ujęciu opisowe oznaczenie wskazujące odbiorcy tych usług w sposób wystarczająco bezpośredni i konkretny na przeznaczenie i rodzaj tych usług. W ocenie Sądu UP prawidłowo zidentyfikował krąg odbiorców usług, do których oznaczania przeznaczony jest sporny znak towarowy, a więc profesjonalistów działających w ramach placówek medycznych, gabinetów fizjoterapii i rehabilitacji jak i indywidualnych klientów potrzebujących sprzętu rehabilitacyjnego do użytku domowego lub wspierających w niepełnosprawności, którzy z przedmiotowych usług nie korzystają spontanicznie, lecz w sposób rozważny z uwagi na nagłą utratę zdrowia lub w ramach działań profilaktycznych, po konsultacji z lekarzem lub rehabilitantem lub po analizie porównawczej tego typu ofert funkcjonujących na rynku. Dla tych odbiorców sporne oznaczenie RENTMED w całościowym ujęciu będzie w sposób wystarczająco bezpośredni i konkretny wskazywało na związek z powyższymi usługami – związek dostrzegalny natychmiastowo, bez głębszego zastanowienia, jako opisu kategorii powyższych usług.
Biorąc w związku z tym pod uwagę fakt, że z punktu widzenia interesu publicznego należy przyjąć restrykcyjną wykładnię przepisów dotyczących rejestracji oznaczeń wolnych lub na granicy opisowości, jak również fakt, że należy odmówić rejestracji oznaczenia słownego, gdy przynajmniej jedno z jego możliwych znaczeń stanowi opis właściwości oznaczonych nim towarów lub usług, Sąd doszedł do wniosku, że UP błędnie uznał, że sporny znak towarowy w odbiorze właściwego kręgu odbiorców w odniesieniu do sygnowanych nim usług, ma charakter abstrakcyjny i fantazyjny, względnie aluzyjny, nie dostrzegając, że oznaczenie to w sposób bezpośredni i konkretny określa rodzaj oznaczonych nim usług.
Sąd stwierdza, że z tych względów UP naruszył przepisy postępowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zakresie ustaleń faktycznych dotyczących opisowego charakteru spornego znaku towarowego nie rozpatrując w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie wyjaśniając dokładnie stanu faktycznego w tym względzie i w konsekwencji w sposób dowolny przyjmując fantazyjny i aluzyjny charakter spornego znaku towarowego w odniesieniu do oznaczanych nim usług. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało również naruszeniem art. 1291 ust. 1 pkt 3 P.w.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie nie zaistniała przeszkoda rejestracji spornego znaku towarowego unormowana w tym przepisie, podczas gdy sporny znak towarowy, z opisanych powyżej powodów, ma opisowy charakter w odniesieniu do oznaczanych nim usług.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodzą natomiast pozostałe bezwzględne przeszkody rejestracji znaku towarowego podniesione przez Skarżącą we wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy unormowane w art. 1291 ust. 1 pkt 1, pkt 2, pkt 4 i pkt 6 P.w.p. Sąd stwierdza w związku z tym, że niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia tych przepisów, jak również przepisów postępowania w zakresie ustaleń faktycznych dokonanych przez UP w zakresie braku wystąpienia w niniejszej sprawie powyższych przeszkód rejestracji znaku towarowego.
Zgodnie z art. 1291 ust. 1 pkt 1, pkt 2, pkt 4 i pkt 6 P.w.p., nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które: 1) nie może być znakiem towarowym; 2) nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów, dla których zostało zgłoszone; 4) składa się wyłącznie z elementów, które weszły do języka potocznego lub są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych; 6) zostało zgłoszone w złej wierze.
Należy zgodzić się z organem, że oznaczenia słowne co do zasady mają tzw. abstrakcyjną zdolność odróżniającą, gdyż są postrzegalne wzrokowo i są wyraźnie odrębne od towaru, czy usługi, które są nim oznaczane. UP prawidłowo zatem stwierdził, że sporny znak towarowy, który jest oznaczeniem słownym, może pełnić funkcję przypisywaną znakom towarowym i nadawać się do skojarzenia jakiegokolwiek towaru i/lub usługi z jakimkolwiek przedsiębiorcą a tym samym posiada abstrakcyjną zdolność odróżniającą, a której mowa w art. 1291 ust. 1 pkt 1 P.w.p.
Odnośnie konkretnej zdolności odróżniającej, o której mowa w art. 1291 ust. 1 pkt 2 P.w.p., UP stwierdził, że sporny znak towarowy nadaje się do odróżniania w obrocie towarów objętych ochroną spornego znaku towarowego, gdyż w dacie jego zgłoszenia, mógł spełniać prawidłowo funkcję odróżniającą, ma bowiem cechy, które pozwalają zindywidualizować dany, konkretny towar na rynku wśród towarów tego samego rodzaju, ale pochodzących z różnych przedsiębiorstw w związku z tym, że ma abstrakcyjny i fantazyjny charakter w stosunku do wskazanych we wniosku usług sygnowanych tym znakiem.
Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że funkcji odróżniającej w rozumieniu omawianej normy, a więc konkretnej zdolności odróżniającej, nie realizują tzw. znaki towarowe niedystynktywne, czyli nienadające się do odróżniania towarów lub usług, bowiem nie posiadają na tyle charakterystycznych cech strukturalnych, które umożliwiłyby identyfikację towarów nimi oznaczonych w obrocie. Odróżniający charakter znaku towarowego oznacza, że znak towarowy pozwala na określenie towaru, dla którego wniesiono o rejestrację, jako pochodzącego z określonego przedsiębiorstwa i tym samym na odróżnienie tego towaru od towarów pochodzących z innych przedsiębiorstw.
W niniejszej sprawie Sąd uznał, że sporny znak towarowy nie ma zdolności odróżniającej w odniesieniu do usług nim oznaczanych, nie ze względu na brak charakterystycznych cech strukturalnych, które umożliwiłyby identyfikację w tym przypadku usług nim oznaczonych w obrocie, lecz ze względu na opisowy charakter spornego znaku towarowego wynikający ze wskazania rodzaju usług nim oznaczanych. Skoro opisowość znaku towarowego stanowi odrębna bezwzględną przeszkodę rejestracji znaku towarowego od braku konkretnej zdolności odróżniającej Sąd uznał, że w niniejszej sprawie ze względów wyjaśnionych powyżej, sporny znak towarowy nie posiada zdolności odróżniającej w stosunku do sygnowanych nim usług ze względu na jego opisowy charakter, a nie ze względu na brak konkretnej zdolności odróżniającej. Dlatego w ocenie Sądu, organ nie naruszył w niniejszej sprawie art. 1291 ust. 1 pkt 2 P.w.p., pomimo, że konkretną zdolność odróżniającą spornego znaku towarowego organ upatruje w błędnym przekonaniu o abstrakcyjnym i fantazyjnym charakterze spornego znaku towarowego w stosunku do usług sygnowanych tym znakiem.
Sąd zgadza się również z UP, że Skarżąca nie udowodniła, że sporne oznaczenie weszło do języka potocznego lub jest zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych, jako oznaczenie konkretnych usług, do oznaczenia których przeznaczony jest sporny znak towarowy, nie przedstawiła bowiem materiałów dowodowych, z których wynikałoby, że w dacie zgłoszenia spornego znaku towarowego inne podmioty gospodarcze, poza Uprawnioną, używały oznaczenia "RENTMED" w odniesieniu do usług, do oznaczania których przeznaczony jest sporny znak towarowy. Jak słusznie wskazał UP przedłożone przez Skarżącą dowody dotyczą określeń: MEDICARENT, MEDIRENT, MEDIRENTAL, MED-RENT oraz RENTALMED, nie dotyczą natomiast określenia RENTMED. Oznacza to, że w sprawie Skarżąca nie wykazała zaistnienia przeszkody rejestracji znaku towarowego, o której mowa w art. 1291 ust. 1 pkt 4 P.w.p.
W ocenie Sądu, UP prawidłowo także uznał, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uznania, że zgłoszenie do ochrony spornego znaku towarowego nastąpiło w złej wierze. Organ słusznie wskazał, że Uprawniona używała oznaczenia RENTMED na długo przed zgłoszeniem spornego znaku towarowego. Uprawniona przed Skarżącą rozpoczęła w 2013 r. działalność gospodarczą z użyciem oznaczenia RENTMED w zakresie usług, do których oznaczania przeznaczony jest sporny znak towarowy, co jak prawidłowo wskazał organ uzasadniało fakt ubiegania się przez Uprawnioną o uzyskanie ochrony na sporny znak towarowy. UP prawidłowo też wskazał, że okoliczność, że właściciel znaku żąda od innych podmiotów zaprzestania używania tego oznaczenia, nie jest przejawem złej wiary ponieważ wyłączność dla jednych, zawsze oznacza ograniczenia dla innych. Sąd całkowicie zgadza się z organem, że z akt sprawy nie wynika, aby Uprawniona zgłosiła sporny znak towarowy w celach nieuczciwych, nastawionych na bezpodstawny wyzysk, czyli innych niż do oznaczania oferowanych przez siebie usług, co oznacza, że w sprawie nie zaistniała również przeszkoda rejestracji znaku towarowego z art. 1291 ust. 1 pkt 6 P.w.p.
Sąd oddalił na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej "P.p.s.a."), wniosek o dopuszczenie dowodów z decyzji UP załączonych do skargi, ponieważ Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego w miejsce organu. Na załączone do skargi decyzje Skarżąca mogła powołać się w toku postępowania przed UP. Sąd na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., może przeprowadzić dowód z dokumentu jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a nie w celu dokonania własnych ustaleń faktycznych.
Rozpoznając ponownie sprawę UP uwzględni przedstawione powyżej stanowisko Sądu w kwestii opisowego charakteru spornego znaku towarowego.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lt. c P.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 tej ustawy i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.).