VI SA/Wa 3055/15

VI SA/Wa 3055/15 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-11-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /sprawozdawca/
Andrzej Wieczorek /przewodniczący/
Aneta Lemiesz
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant ref. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę w całości
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej K.p.a.), art. 13g ust. 1, ust. 1a, ust. 1b pkt 1, art. 40c ust. 1, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm., dalej u.d.p.) oraz lp. 6 pkt 9 lit. d) i e), lp. 9 pkt 13 lit. c) załącznika nr 2 do u.d.p., art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137, dalej: p.r.d.), art. 5 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r., Nr 222, poz. 1321, dalej także ustawa zmieniająca, utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2013 r. o nałożeniu na S. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą F., kary pieniężnej w wysokości 13260 złotych.
Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu [...] lipca 2012 r. w R. na drodze gminnej zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...], natomiast kontrolę przeprowadzono w miejscowości S. na drodze krajowej nr [...]. Zespołem pojazdów kierował K. U., który wykonywał przewóz ziemi w imieniu skarżącego. W wyniku ważenia oraz pomiarów pojazdu stwierdzono naruszenie w zakresie nacisku na podwójnej osi napędowej pojazdu, przekroczenie dopuszczalnej całkowitej masy pojazdu oraz brak zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Protokół kontroli został podpisany przez kierowcę bez uwag.
Wojewódzki Inspektor zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia przepisów u.d.p., w związku z ww. protokołem kontroli. Udzielając odpowiedzi na powyższe zawiadomienie, skarżący podał, że kontrolowany pojazd wykonywał przewóz materiału potrzebnego do kontynuacji prac przy odbudowie drogi gminnej w R. Natomiast kierowca na własną odpowiedzialność dokonuje załadunku dostarczonego materiału i jego obowiązkiem jest właściwe załadowanie samochodu. W niniejszym przypadku w czasie załadunku kierowca nie wziął pod uwagę, że po nocnych opadach deszczu uległa zwiększeniu waga ładownego materiału, nie posiadał również możliwości zważenia. Skarżący dodał, że ani on, ani inna osoba w firmie, nie zmusza kierowców do wykonywania przewozu w ilości wyższej niż wskazują na to odpowiednie dopuszczenia (do pisma zostało załączone stosowne oświadczenie kierowcy).
[...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] września 2012 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 13 260 zł, tj. 1740 zł za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi: powyższej 16,5 t do 17,5 t; 10080 zł za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m – za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t powyżej 17,5 t dodatkowo; 1440 zł za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej trzyosiowego pojazdu samochodowego – powyżej 30 t do 35 t.
W odwołaniu od decyzji skarżący podniósł, że podczas kontroli zostały wykonane dwa pomiary pojazdu, a protokół zawiera wyniki tylko jednego ważenia. Jego zdaniem, przewożony ładunek mógł ulec przemieszczeniu podczas przejazdu z miejsca zatrzymania do miejsca kontroli. Natomiast ważenie wykonane na miejscu zatrzymania pojazdu mogło ujawnić inne wyniki pomiaru.
W wyniku rozpoznania odwołania, Główny Inspektor uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wskazał, że w chwili rozpatrywania sprawy przez organ odwoławczy zmienił się stan prawny, gdyż weszła w życie ustawa o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy możliwe jest umorzenie postępowania wobec podmiotu wykonującego przejazd w sprawie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego. Organ odwoławczy stwierdził, że Wojewódzki Inspektor wydając decyzję nie badał przesłanek wymienionych w ww. artykule. Tak więc, organ I instancji powinien pouczyć stronę o treści art. 5 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy i wezwać do przedstawienia dowodów wyłączających jej odpowiedzialność.
[...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego wykonał zalecenia organu odwoławczego (zawiadomienie z dnia [...] stycznia 2013 r.) i dnia [...] marca 2013 r. wydał decyzję, nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 13 260 zł. W ocenie organu brak było podstaw do zastosowania art. 5 ust. 2 ustawy zmieniającej.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 77, 80 K.p.a., 140aa ust. 4 pkt 1 i 2 p.r.d. Jego zdaniem, pomiaru dokonano za pomocą urządzenia do tego nieprzystosowanego, natomiast nacisk na osie mógł ulec zmianie podczas przejazdu z miejsca zatrzymania do miejsca ważenia. Podniósł także, że nie miał wpływ na powstanie naruszenia.
Główny Inspektor Transportu Drogowego, wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy na wstępie wskazał na brzmienie przepisów art. 64 ust. 1 p.r.d., art. 40c oraz 41 ust. 4 i 5 u.d.p. Podkreślił, że droga gminna, po której poruszał się kontrolowany pojazd, jest drogą, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Dodał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisu dotychczasowe. Przypomniał, iż w wyniku pomiarów pojazdu stwierdzono następujące naruszenia:
- przekroczenie nacisku na podwójnej osi napędowej pojazdu o 9,3 t, łączny pomierzony nacisk wyniósł 23,8 t,
- przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów o 5,6 t, łączna pomierzona masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 30,6 t,
- przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Organ stwierdził, iż miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru równości terenu z dnia 6 marca 2012 r., który zatwierdził stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w K., z terminem ważności do dnia [...] kwietnia 2013 r. Powyższe oznacza, że wagi spełniły wymogi określonej w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. nr 26, poz. 152).
Nadto organ wskazał, iż wysokość kar pieniężnych za ww. naruszenia określona jest w załączniku nr 2 do u.d.p. Podał także, że wysokość kar pieniężnych za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t w L.p. 6 pkt 9 dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 i mniejszej niż 1,81 o sumie nacisków osi powyżej 16,5 t do 17,5 t w lit. d) w wysokości 1740 zł, a w lit. e) za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t powyżej 17,5 t dodatkowo - 1440 zł. Natomiast w Lp. 9 pkt 13 za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej trzyosiowego pojazdu samochodowego powyżej 30 t do 35 t w lit. c) w wysokości 1440 zł. Główny Inspektor podał, że kara wyniosła 13260 zł (1740+7x1440+1440).
Wyjaśnił, że pojazd zważono jednokrotnie, kierowca nie wnosił o ponowne ważenie, podpisał protokół bez uwag. Ponadto procedura ważenia przebiegała prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych urządzeń i w miejscu do tego przeznaczonym a wyniki uznane w trakcie ważenia nie budzą wątpliwości. Zdaniem organu, brak jest podstaw do uznania, iż ważenie za pomocą wag do pomiarów statycznych zostało przeprowadzone nieprawidłowo. Organ odniósł się także do zarzutu strony w zakresie możliwości określania dopuszczalnej masy całkowitej wagi typu SAW10, jak i do możliwości stosowania przedmiotowych wag w przypadku kontroli drogowych przez organy Inspekcji Transportu Drogowego. Wyjaśnił, że zgodnie z instrukcją proces ważenia może być przeprowadzony co najmniej na dwa sposoby:
1) jednoczesne ważenie wszystkich osi pojazdu, pod warunkiem, że wagi znajdują się jednocześnie pod wszystkimi kołami (i pod wszystkimi osiami),
2) ważenie etapami, w zależności od liczby osi pojazdu (oś w znaczeniu faktycznym, tj. bez względu na odległość między osiami składowymi w rozumieniu § 4 ust. 1 rozporządzenia). W takim przypadku każda oś jest ważona osobno. Dwie wagi umieszczone są pod kołami aktualnie ważonej osi. Następnie zsumowanie nacisków tych osi daje nacisk na osie wielokrotne oraz rzeczywistą masę pojazdu.
Zdaniem organu, to że w instrukcji zaleca się ważenie równoczesne nie oznacza, że instrukcja nie dopuszcza od takiego sposobu dokonywania pomiarów odstępstw. Jeżeli równoczesne ważenie nie jest możliwe wówczas należy pod koła położyć tzw. ślepe podkładki (nr 2.4. instrukcji). Jednakże ślepe podkładki można wyeliminować jeśli wagi zostaną umieszczone we wnękach w nawierzchni tak, że ich płyta znajdzie się na poziomie drogi (uwaga 2 do nr 2.4. instrukcji).
W ocenie Głównego Inspektora, stanowisko NIK (oparte na opinii Głównego Urzędu Miar) zawiera jedynie stwierdzenie, że wynik ważenia pojazdu jako masa całkowita, może być traktowany wyłącznie jako orientacyjny. Jednakże z uwagi na brak szczegółowego uzasadnienia poglądu nie może być wiążący dla organów stosujących prawo. Ponadto zauważył, że obecnie obowiązująca dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, którą to obecnie stosuje się do wszystkich wag nieautomatycznych w art. 2 ust. 2 jasno określa wykorzystanie wag nieautomatycznych do określania m.in. masy do obliczania kary. Podkreślił, że w aktach sprawy znajdują się potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie świadectw legalizacji ponownej wag użytych w sprawie, z których wynika, iż są one wagami IIII klasy dokładności przy czym wartość działki legalizacyjnej "e" = 50 kg. W załączniku do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. Nr 26, poz. 152), określono błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownej. Największy dopuszczalny błąd graniczny dla wag nieautomatycznych klasy IIII wynosi +/- 1,5 e. W przedmiotowej sprawie będzie to masa 75 kilogramów. Stosownie do § 6 ust 2 ww. rozporządzenia "błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia". W przedmiotowej sprawie będzie to masa 150 kilogramów. Organ zauważył, że uzyskane w sprawie wyniki ważenia każdej osi zostały pomniejszone o 2 % zaokrąglone w górę do 0,1 t.
Główny Inspektor powołał się także się na treści art. 5 ust. 2 ustawy zmieniającej dotyczący umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej dotyczącej przejazdu pojazdu nienormatywnego. Zgodnie z ww. przepisem postępowanie administracyjne umarza się wobec podmiotu wykonującego przejazd, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd:
a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,
b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub
2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu na przejazd pojazdu nienormatywnego, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu przy przewozie ładunków sypkich oraz drewna.
Jednakże organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 5 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, gdyż kontrola wykazała również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów. Organ odwołując się do orzecznictwa oraz art. 355 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93) przedstawił rozumienie pojęć "należyta staranność" i "brak wpływu". Nadto podał, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Organ podkreślił, że brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć, a nie wystarczy tylko zakwestionowanie swojej odpowiedzialności.
W ocenie Głównego Inspektora, nie doszło do naruszenia zasady procedury administracyjnej, organ I instancji działał zgodnie z prawem i w granicach prawa, pouczając stronę o przysługujących jej prawach.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 7, 8, 77 i 80 K.p.a. poprzez: a) poczynienie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w oparciu o pomiar dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu wykonany urządzeniem, które nie jest do tego przystosowane, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, b) nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego mającego wyjaśnić, czy nacisk ładunku na osie pojazdu uległ zmianie na trasie dojazdowej do stanowiska ważenia z powodu warunków drogowych oraz niewyjaśnienie, jaka była wartość nacisku na osie pojazdu w miejscu zatrzymania do kontroli;
- art. 5 ust. 2 pkt 2 i 1b ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niezastosowanie, wszczęcie postępowania administracyjnego i brak umorzenia wszczętego postępowania, podczas gdy masa całkowita pojazdu nie została ustalona, przekroczenie dotyczyło wyłącznie nacisku osi pojazdu przy przewozie ładunku sypkiego, a okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia.
W ocenie skarżącego, postępowanie w niniejszej sprawie winno zostać umorzone, gdyż kontrolowany pojazd przewoził ładunek sypki (ziemia), zaś przekroczenie dopuszczalnych norm dotyczyło wyłącznie przekroczenia nacisków na osie napędowe pojazdu, za co ustawodawca nie przewiduje sankcji. Podkreślił, że pomiar dokonano wagą nie przeznaczoną do ważenia masy całkowitej pojazdów, gdyż waga nieautomatyczna SAW-10 C produkcji firmy P. przeznaczona jest do ważenia nacisku kół lub osi pojazdów. Waga ta posiada również dodatkową funkcję umożliwiającą sumowanie obciążeń osi pojazdów, podając masę całkowitą, jednakże wynik ten może być traktowany wyłącznie jako orientacyjny. Ewentualne wątpliwości powstałe po ustaleniu masy całkowitej pojazdu za pomocą tej wagi powinny być podstawą skierowania pojazdu do zważenia na innej, odpowiedniej wadze. Zauważył, że stanowisko takie jest prezentowane przez Wiceprezesa Głównego Urzędu Miar W. P., w piśmie skierowanym do Głównego Inspektora z dnia 22 kwietnia 2011 r. W przekonaniu skarżącego, stanowisko Głównego Urzędu Miar w jest stanowiskiem wiążącym. Ponadto przedstawił zakres zadań GUM i stwierdził, że Prezes GUM jest organem właściwym w przedmiocie podjęcia decyzji, jaki rodzaj wagi należy stosować do określania wagi całkowitej pojazdu. Podkreślił, że z opinii wyrażonej przez Prezesa GUM wynika zaś jednoznacznie, iż waga typu SAW 10C, jaką zastosowano w czasie kontroli pojazdu skarżącego, może być używana wyłącznie do mierzenia nacisku kół lub osi pojazdów, a nie ich masy całkowitej. Pomiar masy całkowitej pojazdu wykonany za pomocą tej wagi jest pomiarem nieprawidłowym i nie może stanowić podstawy decyzji w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych.
Skarżący wskazał, że pomiar masy całkowitej pojazdu został wykonany w ten sposób, iż pojazd najeżdżał po kolei poszczególnymi osiami na parę wag. Wyniki pomiarów tych osi były następnie sumowane, zaś wynik ostateczny został przyjęty przez organ administracji jako masa całkowita pojazdu. Powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok WSA w Warszawie z dnia 07.04.2008 r., VI SA/Wa 203/08), zgodnie, z którym "Czym innym jest masa pojazdu a czym innym sumaryczna masa pojazdu. Masę pojazdu otrzymuje się w wyniku ważenia pojazdu, gdy jest w całości oparty na pomoście lub pomostach wagi, natomiast sumaryczną masę pojazdu stanowi suma obciążeń wszystkich osi pojazdu otrzymana poprzez ważenie pojazdu przez najeżdżanie kolejnymi osiami lub częściami pojazdu na pomost wagi. Uzyskane w ten sposób masy nie muszą być tożsame, stąd dopuszczalna jest rozbieżność miedzy ogólną wagą samochodu a sumą ważeń osi." Wobec powyższego uznał, że masa całkowita pojazdu nie została w niniejszej sprawie wyjaśniona. Wynik uzyskany za pomocą wagi SAW 10C, jest wynikiem orientacyjnym, a organ nie wykonał ponownego pomiaru, tym samym postępowanie winno być umorzone (zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy zmieniającej). Kontrolowanym pojazdem przewożono ładunek sypki, przekroczenie norm dotyczyło wyłącznie nacisku na osi pojazdu, a waga całkowita pojazdu nie została w sposób prawidłowy ustalona.
Nadto, zwrócił uwagę na rozbieżności w decyzjach organu I i II instancji, bowiem z decyzji Wojewódzkiego Inspektora wynika, że przekroczenie masy całkowitej pojazdu wyniosło jedynie 0,6 tony, podczas gdy w decyzji Głównego Inspektora wskazano wartość 5,6 tony. Zdaniem skarżącego, powyższe świadczy również o tym, że faktyczna masa całkowita pojazdu nie została przez organ administracji w sposób prawidłowy ustalona. Dodał również, że pojazd został przez inspektorów dokonujących pomiaru skierowany na trasę przebiegającą drogą z ostrym podjazdem (ok. 8%) pomimo, iż istniała droga o znacznie mniejszym nachyleniu ("[...]"). Na dalszej trasie dojazdu do miejsca ważenia również występowało wiele wzniesień i stromych podjazdów (np. [...] w S.). Przewożony ładunek był niestabilny i w trakcie transportu przesuwał się na naczepie, powodując zmianę nacisków na osie napędowe pojazdu. W ocenie strony, pomiar wykonany w innym miejscu czy na innym stanowisku mógłby dać radykalnie inne wyniku wskazań wagowych nacisku na osie.
Skarżący stwierdził, że norma wynikająca z art. 61 p.r.d. (dotycząca dokonywania załadunku towaru) adresowana jest przede wszystkim do załadowcy, a w niniejszym stanie faktycznym przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do stanowiska Głównego Urzędu Miar z dnia 22 marca 2012 r. (i opartego na nim raportu Najwyższej Izby Kontroli z dnia 26 marca 2012 r.), stwierdził, że nie zawiera szczegółowego poglądu i nie może być wiążące dla organów stosujących prawo.
Wyrokiem z dnia 4 lutego 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2018/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym, uchylił zaskarżoną decyzję.
Główny Inspektor Transportu Drogowego wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi strony, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wyrokiem z dnia 8 października 2015 r. II GSK 1872/14 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. NSA zauważył, że kwestionując możliwość zastosowania wagi elektronicznej typu SAW 10C dla potrzeb ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu Sąd pierwszej instancji, co jest mankamentem zaskarżonego wyroku, nie skontrolował pod tym kątem zgodności z prawem stanowiska Głównego Inspektora Transportu Drogowego, wywodzącego dopuszczalność stosowania tej wagi dla wspomnianych potrzeb na gruncie wskazanych wyżej przepisów. W to miejsce Sąd pierwszej instancji oparł się na informacji o wynikach kontroli ochrony dróg przed niszczeniem przez przeciążone pojazdy dokonanej przez Najwyższą Izbę Kontroli, a także na stanowisku Głównego Urzędu Miar, podważających miarodajność wyników ważenia omawianymi wagami do celu wyznaczania całkowitej masy pojazdu. NSA podkreślił, że informacja Najwyższej Izby Kontroli oraz stanowisko Głównego Urzędu Miar, o których wyżej mowa, co wymaga podkreślenia, nie mają waloru normatywnego. Innymi słowy nie są to źródła prawa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. W myśl tego przepisu źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Dlatego trafny jest zarzut skargi kasacyjnej, zarzucający Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a., poprzez brak wskazania przepisów powszechnie obowiązującego prawa dla zdyskwalifikowania możliwości stosowania przez organ wag SAW 10C dla potrzeb ustalenia całkowitej masy pojazdu, tym bardziej w sytuacji, gdy według organu stosowanie tej wagi dla omawianego celu jest dopuszczalne w świetle powołanych wyżej przepisów. Ponadto, co jest istotnym mankamentem zaskarżonego wyroku, Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę, że w następstwie wspomnianej kontroli drogowej, na podstawie wyników ważenia wagą SAW 10C, stwierdzono nie tylko przekroczenie przez pojazd całkowitej masy pojazdu, ale także przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogę, a to również obejmowała nałożona na skarżącego kara pieniężna w wysokości 13.260 zł. Ten drugi parametr, świadczący o nienormatywnym charakterze pojazdu, został w sprawie prawidłowo ustalony wagą SAW 10C. Stosowanie bowiem tej wagi dla celu przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogę, o czym była mowa, nie budziło wątpliwości, zarówno Sądu pierwszej instancji, jak i Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Dlatego uchylenie przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji w całości, a więc także w zakresie nałożonej na skarżącego kary za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na drogę, nie znajdowało uzasadnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie podkreślić należy, iż stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a."), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przyjmuje się, iż ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach.
Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.
Niewątpliwie ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (tak również: m.in. H. Knysiak-Molczyk /w: / T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 681-682 i powołane tam orzecznictwo).
Pamiętać należy przy tym, iż ocena prawna, w rozumieniu art. 190 P.p.s.a., to wyjaśnienie przez NSA istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu. W konsekwencji należy uznać, iż związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., w rozumieniu art. 190 P.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku.
W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę Sąd pierwszej instancji w pierwszej kolejności skontroluje stanowisko organu co do zgodności z przepisami stosowania wagi SAW 10C dla celów wyznaczania całkowitej masy pojazdu, mając także na uwadze stwierdzone protokołem z kontroli drogowej, podpisanym bez zastrzeżeń przez kierowcę pojazdu, znaczne, bo o 5,6 t., przekroczenie przez pojazd wspomnianego wskaźnika nienormatywności pojazdu, powodujące niszczenie dróg publicznych, trudne do uznawania jako bezkarne.
Orzekający ponownie Sąd doszedł do przekonania, że brak jest podstaw do zakwestionowania w niniejszej sprawie wyników ważenia należącego o skarżącego pojazdu pojazd marki [...] o nr rej. [...], nieautomatyczną wagą elektroniczną typu SAW 10C.
A zatem nieautomatyczne wagi elektroniczne typu SAW 10C mogły służyć do pomiaru nacisków osi wielokrotnej oraz masy całkowitej pojazdu (DMC). Wagi wykorzystane w sprawie legitymowały się w dacie kontroli aktualnymi świadectwami legalizacji ponownej.
Jak wynika z treści dołączonego do instrukcji obsługi wag SAW 10C Świadectwa Homologacji nr D98-09-08 są one zgodne z wymaganiami dyrektywy nr 90/384/EWG (obecnie zastąpionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r.), wdrożonej do systemu prawa polskiego omawianym rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r.
Przepisy dopuszczają wagi o klasie dokładności IIII do ważeń wykorzystywanych dla ustalenia masy do obliczania kary (art. 1 ust. 2 lit. a pkt 2 w zw. z załącznikiem I "wymogi metrologiczne" lp. 2.1). Podobnie § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. stanowi, że przepisy tego rozporządzenia stosuje się do wag nieautomatycznych służących do określania masy będącej podstawą obliczania m.in. kar lub podobnych typów opłat. Również obecnie obowiązująca dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r., której normy aktualnie stosuje się do wszystkich wag nieautomatycznych w art. 1 ust. 2 lit. a pkt (ii) wyraźnie określa wykorzystanie wag nieautomatycznych do określania m.in. masy do obliczania kary.
A zatem wagi o klasie dokładności IIII, czyli takie jak użyte przez organ kontrolny, mogą służyć do ustalenia masy całkowitej pojazdu (DMC). Zgodnie natomiast z dokumentem homologacji tych wag (załączonym do ich instrukcji obsługi) i ich instrukcją obsługi, można było dokonać także pomiarów nacisków osi, w tym osi wielokrotnych, na drogę.
Ponadto, jak wskazano, kontrolowany pojazd był pojazdem trzyosiowym, z czego oś druga i trzecia stanowiły osie składowe podwójnej osi napędowej. Wobec tego masa wskazanego pojazdu mogła być wyznaczona za pomocą wag typu SAW 10C, albowiem możliwość taka wprost wynika z cytowanej treści Instrukcji Obsługi tych urządzeń.
Ponadto okoliczność przekroczenia przez omawiany pojazd dopuszczalnych nacisków osi na drogę oraz dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, co wymaga podkreślenia, organ stwierdził w następstwie kontroli drogowej z udziałem kierowcy pojazdu, który stosowny w tym zakresie protokół podpisał bez zastrzeżeń. Protokół ten ma walor dokumentu urzędowego w świetle przepisu art. 76 § 1 k.p.a. Zważywszy na znaczne przekroczenie przez omawiany pojazd dopuszczalnych parametrów, o których wyżej mowa, za udowodniony należy przyjąć fakt poruszania się przez skarżącego na drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia, co pociąga za sobą nałożenie kary pieniężnej na podstawie przepisów wskazanych w zaskarżonej decyzji.
Bez znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy pozostaje stanowisko Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 października 2015 r. nadesłane przez pełnomocnika strony skarżącej. W piśmie poruszono kwestię odstępowania od nakładania kar pieniężnych za przekroczenie nacisków na osie w ściśle określonych przypadkach, przy spełnieniu wskazanych przesłanek, w tym braku przekroczenia dmc pojazdu. Jak wynika z dokonanych pomiarów w niniejszej sprawie waga kontrolowanego pojazdu przekraczała dopuszczalną masę całkowitą.
Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił