VI SA/Wa 303/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-09-19
NSAAdministracyjneŚredniawsa
znaki towaroweprawo własności przemysłowejUrząd Patentowy RPusługi celnezdolność odróżniającaznaki opisowepostępowanie administracyjnesądownictwo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP odmawiającą udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "[...]" dla usług celnych, uznając go za niedostatecznie wyróżniający i opisowy.

Skarżąca E. G. wniosła o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "[...]" dla usług celnych. Urząd Patentowy RP odmówił udzielenia ochrony, uznając znak za opisowy i nieposiadający cech odróżniających. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa własności przemysłowej, argumentując, że znak jest aluzyjny i stanowi niecodzienną grę słów. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko Urzędu Patentowego, że znak jest zbyt ogólny i nie pozwala na odróżnienie usług skarżącej od usług innych podmiotów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę E. G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (UP RP) z dnia 7 grudnia 2021 r., która odmówiła udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "[...]". Znak ten został zgłoszony dla usług celnych (klasa 36) i składał się z dwukolorowego napisu "[...]" oraz piktogramu przedstawiającego funkcjonariusza kontroli granicznej. Urząd Patentowy uznał, że oznaczenie nie nadaje się do odróżnienia usług, ponieważ jest zbyt ogólne, ma charakter informacyjny i nie posiada cech fantazyjnych ani abstrakcyjnych. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 1291 ust. 1 pkt 2 i 3 Prawa własności przemysłowej (p.w.p.), twierdząc, że znak posiada cechy pozwalające na trwałe skojarzenie z jej podmiotem, a jego zestawienie słów stanowi swoisty neologizm i aluzję, a nie opis. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że Urząd Patentowy prawidłowo ocenił znak jako niedystynktywny i opisowy. Sąd podkreślił, że podstawową funkcją znaku towarowego jest odróżnianie towarów/usług jednego przedsiębiorstwa od innych, a znaki opisowe, które wskazują jedynie na rodzaj, pochodzenie czy cechy towaru/usługi, nie mogą być rejestrowane. Sąd uznał, że wyrażenie "[...]" w połączeniu z piktogramem funkcjonariusza celnego nie posiada wystarczających znamion odróżniających i służy jedynie wskazaniu jakości lub przydatności usług celnych, a nie ich pochodzenia od konkretnego przedsiębiorcy. Sąd odrzucił argumentację skarżącej o aluzyjności znaku i niecodziennym zestawieniu słów, wskazując, że brak jest elementów fantazyjnych pozwalających na jednoznaczne powiązanie usług ze skarżącą. Sąd zaznaczył również, że wcześniejsze uzyskanie ochrony na podobny znak dla innych usług nie ma wpływu na ocenę obecnej sprawy, gdyż każde zgłoszenie jest badane indywidualnie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, taki znak nie posiada wystarczających znamion odróżniających, jeśli jego elementy słowne i graficzne są opisowe lub ogólnoinformacyjne i nie pozwalają na indywidualizację usług oraz odróżnienie ich od usług innych podmiotów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczową funkcją znaku towarowego jest odróżnianie usług od innych podmiotów, a znaki opisowe, które wskazują jedynie na rodzaj lub cechy usługi, nie mogą być rejestrowane. W analizowanym przypadku połączenie słów "[...]" i piktogramu funkcjonariusza celnego było zbyt ogólne i informacyjne, nie pozwalając na identyfikację konkretnego przedsiębiorcy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.w.p. art. 129 zn. 1 § ust. 1 pkt 2 i pkt 3

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

Oznaczenie nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów, dla których zostało zgłoszone, lub składa się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania, w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności.

p.w.p. art. 129 zn. 1 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

Oznaczenie składa się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania rodzaju usług.

p.w.p. art. 120 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

Definicja znaku towarowego jako oznaczenia zdolnego do odróżniania towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innych przedsiębiorstw.

Pomocnicze

p.w.p. art. 145

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

p.w.p. art. 145 § §2

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

p.w.p. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

ppsa art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej niezgodności z prawem.

ppsa art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.

ppsa art. 119

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

ppsa art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skład sądu orzekającego w trybie uproszczonym.

ppsa art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o oddaleniu skargi.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Znak towarowy jest opisowy i nie posiada wystarczających znamion odróżniających dla usług celnych. Elementy słowne i graficzne znaku mają charakter informacyjny, wskazując na rodzaj i jakość usług, a nie na ich pochodzenie od konkretnego przedsiębiorcy. Znak nie posiada cech fantazyjnych ani abstrakcyjnych, które pozwoliłyby na jego indywidualizację.

Odrzucone argumenty

Znak towarowy posiada cechy pozwalające na trwałe i jednoznaczne skojarzenie z podmiotem skarżącym. Zestawienie słów "[...]" stanowi swoisty neologizm i aluzję, a nie opis usług. Znak zawiera elementy niestanowiące opisu usług i sugeruje komercyjne pochodzenie.

Godne uwagi sformułowania

Funkcją każdego znaku towarowego jest zdolność odróżniania towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów pochodzących od innych przedsiębiorstw. Znakiem towarowym może być zatem wyłącznie oznaczenie, do używania którego można przyznać prawo wyłącznie jednemu podmiotowi, gwarantując jednocześnie prawo do swobodnego dostępu pozostałym uczestnikom obrotu gospodarczego do oznaczeń ogólnoinformacyjnych. Znaki opisowe [...] składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania, w szczególności rodzaju towaru lub usług, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności. Przedmiotowe oznaczenie "[...]" to [...] w swym znaczeniu opisowe stwierdzenie dotyczące jakości wykonywania przypisanych do wskazanej wyżej klasy 36 czynności usług celnych związanych z prowadzonymi przez funkcjonariuszy państwowych odprawami celnymi. Znak towarowy ma identyfikować w obrocie towar lub usługę, a nie przekazywać informację o nim/niej.

Skład orzekający

Aneta Lemiesz

sędzia

Robert Żukowski

sprawozdawca

Sławomir Kozik

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zdolności odróżniającej znaków towarowych, w szczególności znaków opisowych i informacyjnych w kontekście usług celnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji znaku słowno-graficznego dla usług celnych; ogólne zasady dotyczące znaków opisowych są szeroko stosowane.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy rejestracji znaku towarowego, co jest istotne dla przedsiębiorców. Pokazuje, jak sądy oceniają znaki, które mogą być zbyt opisowe lub informacyjne, co jest częstym problemem w prawie własności przemysłowej.

Czy nazwa sugerująca usługę może być znakiem towarowym? Sąd wyjaśnia granice ochrony.

Sektor

usługi finansowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 303/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Lemiesz
Robert Żukowski /sprawozdawca/
Sławomir Kozik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Własność przemysłowa
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 324
art. 129 zn. 1 ust. 1 pkt 2 i pkt 3, art. 145, art. 129 zn. 1 ust. 1 pkt 3, art. 145 §2, art. 120 ust. 1, art. 145 § 1,
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1, art. 119, art. 134, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Asesor WSA Robert Żukowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 września 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 7 grudnia 2021 r. znak: [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "Urząd Patentowy", "UP") odmówił udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "[...]", zgłoszony w dniu 9 lipca 2021 r., pod numerem [...] przez E. G. (dalej "Skarżąca", "Zgłaszająca", "Wnioskodawca").
Jako podstawę prawną wskazano art. 1291 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 oraz art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. 2021 r. poz. 324 - dalej p.w.p.).
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 9 lipca 2021 r. Skarżąca zgłosiła do Urzędu Patentowego wniosek o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny: "[...]" określając wykaz towarów i usług dla których oznaczenia jest przeznaczony objęty wnioskiem znak towarowy w klasie 36 Usługi Celne. Opisując zgłaszany znak wskazano we wniosku, iż znak przedstawiony jest w układzie poziomym w dwubarwnej kolorystyce. W centralnej części znajduje się dwukolorowy napis "[...]" gdzie słowo "[...]" składa się z liter w kolorze niebieskim a słowo "[...]" z liter w kolorze czarnym. Z lewej strony napisu przedstawiono piktogram przedstawiający pracownika kontroli granicznej dokonującego kontroli bagażu (otwartej walizki). Całość znaku umieszczona została na prostokątnym jednobarwnym tle białym polu. Zgłoszenie zarejestrowano pod nr [...].
Pismem z 10 września 2021 r. UP RP powiadomił Zgłaszającą, iż na wnioskowany znak towarowy słowno-graficzny nie może zostać udzielone prawo ochronne bowiem wnioskowane oznaczenie nie nadaje się do odróżnienia w obrocie towarów, dla których zostało zgłoszone. Wyjaśniono tutaj, iż objęte wnioskiem oznaczenie odbierane jako całość nie przejawia żadnych cech fantazyjnych, abstrakcyjnych względem usług wskazanych w podaniu. W ocenie organu zgłaszane oznaczenie jest zbyt ogólne a na oznaczenia ogólnoinformacyjne nie udziela się prawa ochronnego. Organ wezwał przy tym stronę wnioskującą do zajęcia stanowiska w sprawie w terminie jednego miesiąca od otrzymania pisma. Pismo doręczono stronie w dniu 21 września 2022 r.
Decyzją z 7 grudnia 2021 r. znak: [...] UP RP odmówił udzielenia zawnioskowanego przez skarżącą prawa ochronnego. W uzasadnieniu decyzji wskazano dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść zastosowanych przepisów prawa. Urząd wskazał, że podstawową zasadą uzyskania ochrony na dane oznaczenie jest posiadanie dostatecznych znamion odróżniających, które pozwolą na zindywidualizowanie danego towaru lub usługi na rynku wśród towarów i usług tego samego rodzaju pochodzących od innych przedsiębiorstw (art 1291 ust. 1 pkt. 2 ustawy prawo własności przemysłowej). Organ wyjaśnił także, iż nie wykazują jakichkolwiek znamion odróżniających znaki informacyjne oraz opisowe a ponadto udzielenie prawa ochronnego na dany znak towarowy nie może prowadzić do monopolizacji oznaczenia, które służy do przekazywania informacji o cechach towaru lub usługi. Udzielenie prawa ochronnego na takie oznaczenie ograniczałoby nadmiernie swobodę działania innych uczestników obrotu gospodarczego i uniemożliwiałoby normalne funkcjonowanie rynku.
Zdaniem organu przedmiotowe oznaczenie "[...]" jest to oznaczenie składające się w całości z elementów niewyróżniających, mających wyłącznie walor informacyjny. Wnioskowane oznaczenie składa się z dwóch słów i jest to złożenie całkowicie zgodne z zasadami polskiej ortografii i oczywiste znaczeniowo. Nie może być zatem traktowane wg organu jako oznaczenie fantazyjne. Wyrażenie to jest według organu oznaczeniem niedystynktywnym w rozumieniu art. 1291 ust. 1 pkt 2 pwp, a także wskazuje jednoznacznie na rodzaj usług z klasy 36, realizując tym samym przesłanki z art. 1291 ust. 1 pkt 3 pwp.
Odnosząc się do elementów graficznych organ wskazał, iż zgłoszona grafika polega jedynie na zapisaniu obu słów kapitalikami i poprzedzenie ich stylizowanym rysunkiem celnika, co podkreśla tym samym znaczenie zgłoszonego oznaczenia. Jest to zdecydowanie za mało wg organu, aby znak uzyskał znamiona odróżniające.
Organ powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2018 r. Sygn. akt VI SA/Wa 2136/17 wskazał na katalog cech jakimi winien charakteryzować się znak opisowy tj. aktualność, konkretność i bezpośredniość a które to cechy w ocenie organu nie zostały wykazane w stosunku do zawnioskowanego zgłoszenia.
W skardze na powyższą decyzję organu skarżący zarzucił:
1) naruszenie art. 1291 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 2 p.w.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wynikające z błędnego uznania, że zgłoszony przez Skarżącą znak towarowy "[...]" nie daje podstaw do odróżniania usług Skarżącej od usług tego samego rodzaju innych podmiotów gospodarczych, co doprowadziło do odmowy udzielenia prawa ochronnego na ww. znak towarowy, w sytuacji gdy ww. znak towarowy posiada cechy, które w percepcji przeciętnego odbiorcy pozwoliłyby na trwałą, jednoznaczną asocjację zgłoszonych usług oraz oznaczenia wyłącznie z podmiotem, od którego pochodzą;
2) naruszenie art. 1291 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 145 § 2 pwp przez niewłaściwe zastosowanie wynikające z błędnego uznania, że zgłoszony przez Skarżącą słowno-graficzny znak towarowy [...] składa się wyłącznie z elementów wskazujących na rodzaj oferowanych usług, co doprowadziło do odmowy udzielenia prawa ochronnego na ww. znak towarowy, w sytuacji gdy ww. znak towarowy zawiera elementy niestanowiące opisu usług.
Mając na uwadze powołane zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., iż wcześniej Skarżący w innej sprawie otrzymał świadectwo ochronne nr [...] na znak towarowy słowno-graficzny "[...]" dla klasy 35: usługi importowo-eksportowe. W przedmiotowej sprawie Skarżący zarzucił natomiast, iż oznaczenia nie mogą być uznane za niedystynktywne tylko dlatego, że sugerują one określone cechy zgłoszonych towarów lub usług (znaki towarowe sugerujące) lub stanowią aluzję do tych cech (znaki aluzyjne). Zdaniem Skarżącego organ nie ocenił słów składających się na wnioskowany znak łącznie jako całości. Nie sposób przy tym wg Skarżącego uznać, jakoby wyrażenie "[...]" było opisem oferowanych usług i nie zmuszało potencjalnego odbiorcy do refleksji o komercyjnym pochodzeniu usług. Skarżący wskazał tutaj, iż niecodzienne zestawienie słów "[...]" i "[...]" (które ma charakter swoistego neologizmu) powoduje, że przeciętny odbiorca usług będzie musiał przeprowadzić pewien proces myślowy, w celu naprowadzenia na cechy usług. Poza tym zwrócono uwagę, iż istnieje dostrzegalna różnica między znakiem towarowym [...] a zwykłą sumą znaczeń tworzących go elementów. Oznacza to, że z uwagi na nietypowe dla usług połączenie, sporny znak towarowy wywiera wrażenie, które jest dostatecznie dalekie od wrażenia będącego wynikiem zestawienia wskazówek dostarczonych przez tworzące je elementy. W ocenie Skarżącej sporne oznaczenie nie stanowi bezpośredniej informacji o charakterze opisowym, lecz wskazuje na komercyjne pochodzenie usług. Oznaczenie to wzbudza refleksję, zawiera pewną aluzję, wymaga skojarzenia, dzięki czemu daje się zapamiętać i pozwala na dostrzeżenie związku między usługami oznaczonymi znakiem towarowym a przedsiębiorstwem, z którego pochodzą.
Skarżąca uzasadniając drugi ze zgłoszonych zarzutów przytaczając treść art. 1291 ust. 1 pkt 3 p.w.p. wskazała natomiast, nie ma generalnego zakazu zamieszczania w znakach towarowych elementów o charakterze informacyjnym a co więcej, zdecydowana większość znaków towarowych składa się z oznaczeń ogólnoinformacyjnych, uzupełnionych różnymi dodatkami. Zatem badany znak towarowy [...] jako pośrednio nawiązujący do usług nim oznaczonych, nie stanowi zwyczajnego opisu oferowanych usług, a służy skojarzeniu znaku z konkretnym przedsiębiorcą, od którego pochodzi.
W odpowiedzi na skargę organ administracyjny odniósł się do zarzutów skargi i wniósł o jej oddalenie.
Pismem z dnia 23 lutego 2022 r. organ dołączył do akt kserokopię uwag zgłoszonych do znaku towarowego nr [...] przez pana K. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "[...]" po wydaniu zaskarżonej decyzji i wniesieniu skargi do tut. Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy a podnoszone przez skarżącą zarzuty skargi są nieuzasadnione.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 poz. 329 dalej ,,ppsa") Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 ppsa).
Sąd wyjaśnia również, iż sprawa zgodnie z wnioskiem stron zawartym w skardze i odpowiedzi na skargę została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 ppsa). Na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sąd orzeka w składzie trzech sędziów (art. 120 ppsa).
Przechodząc do motywów podjętego rozstrzygnięcia należy podkreślić, że kwestią kluczową była tutaj ocena zgłoszonego znaku towarowego w kontekście zasadności udzielania wnioskowanego prawa ochronnego.
Funkcją każdego znaku towarowego jest zdolność odróżniania towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów pochodzących od innych przedsiębiorstw, co wprost wynika z definicji znaku towarowego zawartej w art. 120 ust. 1 p.w.p. Zdolność ta przejawia się w tym, że znak towarowy nie może wprowadzać uczestników obrotu w błąd co do pochodzenia towarów. Znakiem towarowym może być zatem wyłącznie oznaczenie, do używania którego można przyznać prawo wyłącznie jednemu podmiotowi, gwarantując jednocześnie prawo do swobodnego dostępu pozostałym uczestnikom obrotu gospodarczego do oznaczeń ogólnoinformacyjnych. W tym znaczeniu znak towarowy pozwala odbiorcy rozpoznać towary czy usługi objęte prawem wyłącznym jako pochodzące z określonego przedsiębiorstwa, a tym samym umożliwia odróżnianie tych towarów/usług, od tych pochodzących z innych przedsiębiorstw. Posiadanie przez znak towarowy dostatecznych znamion odróżniających jest zatem podstawową przesłanką oceny przy udzielaniu prawa ochronnego na konkretne oznaczenie, jak również przy próbie wzruszenia takiego prawa.
Przeszkoda rejestracji znaku wynikająca z art. 1291 ust. 1 pkt 2 p.w.p. (nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów, dla których zostało zgłoszone) określana jest mianem konkretnej zdolności odróżniającej i badana jest w odniesieniu do konkretnych towarów, dla jakich znak został zgłoszony do ochrony, przy czym przyjmuje się, że dostateczne znamiona odróżniające oznaczenia rozumiane w sensie konkretnym pozwalają na to, by właściwy krąg odbiorców, składający się z przeciętnych, właściwie poinformowanych, dostatecznie uważnych i rozsądnych konsumentów towarów (usług) oznaczonych danym znakiem, postrzegał wskazany towar jako pochodzący z konkretnego przedsiębiorstwa (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 22 czerwca 2006 r. w sprawie C-24/05).
Za niezdolne do pełnienia funkcji znaku towarowego uważa się znaki, które pozbawione są dostatecznych znamion odróżniających w odniesieniu do towarów lub usług, dla sygnowania których zostały przeznaczone; znamion takich nie posiadają oznaczenia, które nie pozwalają zindywidualizować towaru jako pochodzącego od konkretnego przedsiębiorcy. W tej grupie oznaczeń znajdują się oznaczenia/znaki opisowe, tj. oznaczenia, które składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania, w szczególności rodzaju towaru lub usług, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności (art.1291 ust. 1 pkt 3 p.w.p.); czyli elementów, których jedyną funkcją jest przekazywanie informacji o towarze (usłudze), a nie o jego pochodzeniu z określonego przedsiębiorstwa.
Znakiem opisowym jest znak, który realizuje zasadę aktualnej, konkretnej i bezpośredniej opisowości. Aktualność oznaczenia podlega ocenie obiektywnej i sprowadza się do ustalenia, czy z punktu widzenia aktualnych warunków rynku oznaczenie jest przydatne do opisu towaru i jako takie powinno być dostępne dla wszystkich jego uczestników. Reguła konkretnej opisowości wskazuje natomiast, że wyłączony z rejestracji jako opisowy może być tylko taki znak, który wskazuje na konkretne cechy tego towaru, dla którego oznaczania jest przeznaczony. Bezpośredniość opisu ma zaś miejsce wtedy, gdy znak przekazuje informację o cechach konkretnego towaru wprost, wyraźnie i jednoznacznie, tak że może być ona również odczytana wprost, a nie drogą skojarzeń (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2011 r. II GSK 1346/10).
W niniejszej sprawie analizie podlegał znak towarowy słowno-graficzny "[...]" przeznaczony dla usług celnych z klasy 36 Międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług (Porozumienie Nicejskie dotyczące międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków – Dz.U.2003.63.583 z dnia 15 kwietnia 2003 r. ). Przedmiotowy znak składał się ze słów "[...]" w dwóch kolorach, gdzie przed napisem umieszczono piktogram przedstawiający kontrolę bagażu. Kluczowa dla wydanego rozstrzygnięcia była ocena okoliczności czy zgłoszony znak słowno-graficzny nie nadawał się, jak ustalił organ, do odróżniania w obrocie jako niedystynktywny, ogólnoinformacyjny ze skąpą warstwą graficzną czy też jak wskazywał skarżący znak ten stanowił niecodzienną i aluzyjną grę słów, która nie ma charakteru opisowego lecz wskazuje na komercyjne pochodzenie usługi.
Odnosząc się do kluczowych zagadnień w tej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zarzuty skargi nie są one uzasadnione. Przede wszystkim organ prawidłowo ocenił sporne oznaczenie jako niedystynktywne i opisowe dla zgłoszonych towarów jak również nie wykazano aby wnioskowane oznaczenie posiadało tzw. pierwotną zdolność odróżniającą. Organ prawidłowo ustalił także stan faktyczny sprawy czemu dał odpowiedni wyraz w prawidłowym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie budzi wątpliwości, iż przedmiotowy znak towarowy podlegający zgłoszeniu to zestawienie dwóch słów z dodaniem w wersji graficznej oznaczenia funkcjonariusza dokonującego sprawdzenia walizki. Określenie "[...]" to [...] w swym znaczeniu opisowe stwierdzenie dotyczące jakości wykonywania przypisanych do wskazanej wyżej klasy 36 czynności usług celnych związanych z prowadzonymi przez funkcjonariuszy państwowych odprawami celnymi. Przedmiotowe oznaczenie wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie stanowi niezwykłej fantazyjnej gry słów, która w sposób aluzyjny wyróżnia oferowane usługi. Określenie to jak słusznie wskazał organ w ramach usług celnych świadczonych w klasie 36 nie daje bowiem podstaw do odróżnienia usług Zgłaszającego od usług tego samego rodzaju świadczonych przez inne podmioty. Wnioskowane elementy słowne "[...]" "[...]" czytane razem z oznaczeniem graficznym wskazującym na odprawę celną zgłoszonego oznaczenia, składają się wyłącznie z elementów niewyróżniających.
Odnosząc się tutaj do zarzutów skargi w zakresie zdolności odróżniającej (stanowiących w istocie polemikę z poglądami organu) Sąd wskazuje, iż podziela powoływane w skardze twierdzenia, że dla przyjęcia opisowości danego oznaczenia pomiędzy oznaczeniami a usługami musi wystąpić związek o charakterze bezpośrednim i rzeczywistym, który będzie istniał wtedy, jeżeli właściwy krąg odbiorców natychmiast i bez namysłu rozpoznaje w takim oznaczeniu opis towarów lub ich cech. Sąd zgadza się tutaj, iż opisowość takiego oznaczenia musi być oczywista i niewątpliwa z punktu widzenia przeciętnego odbiorcy danych towarów. Jednakże w ocenie Sądu właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Usługi celne stanowiące deklarowany przedmiot działań strony skarżącej oferowane są przez wielu innych przedsiębiorców co stanowi o ich powszechności. Tym samym zasadnie organ za kryterium oceny zdolności odróżniającej przyjął w zaskarżonej decyzji powinność przekazania chronionym znakiem informacji o pochodzeniu usługi od konkretnego przedsiębiorcy a nie o jakości samej usługi oraz ocenę wyłączenia możliwości przekazywania informacji o usłudze przez innych przedsiębiorców.
Zdaniem Sądu "[...]" z wizerunkiem funkcjonariusza dla przeciętnego odbiorcy oznacza dobrze przygotowane czynności celne, które dla osoby je wykonującej są "[...]", przy czym wnioskowany znak towarowy nie zawiera żadnych indywidualizujących elementów pozwalających na odróżnienie tego znaku. Tym samym znak ten składa się wyłącznie z elementów służących w obrocie przedmiotowych usług do wskazania jakości lub przydatności świadczonych usług. Zasadnie organ administracyjny uznał zatem, iż przedmiotowy znak będzie przez odbiorców postrzegany jako oznaczenie o charakterze informacyjnym, wskazującym jedynie na przeznaczenie i właściwości usług do oznaczania, których został przeznaczony, tj. usług celnych. Nie będzie zaś indywidualizować źródła ich pochodzenia. Zdaniem Sądu, należy zatem przyznać rację organowi co do tego, że zgłoszony znak składa się z wyrazów pozbawionych zdolności odróżniającej w stosunku do usług objętych zgłoszeniem. Słowa objęte wnioskiem mają swoje ścisłe i określone znaczenie, których treść jest rozumiana natychmiastowo i bezpośrednio. Oczywiste jest, że przeciętny, krajowy odbiorca usług będzie znał znaczenie wszystkich słów składających się na zgłoszone oznaczenie.
Odnosząc się natomiast tutaj do argumentacji skargi dotyczącej pominięcia przez organ całościowej oceny słów oraz wnioskowanej szaty graficznej Sąd nie podzielił powoływanych tu twierdzeń. Przede wszystkim wskazać należy, iż jak sygnalizowano powyżej powiązanie elementów słownych z grafiką nie wpływa na odrębność zgłoszonego znaku bowiem sama grafika odwołująca się do funkcjonariusza i napisu "[...]" nie ma charakteru wyjątkowego, fantazyjnego, który umożliwiałby wyodrębnienie znaku od innych przedsiębiorców w sposób prosty z jednoczesnym zidentyfikowaniem podmiotu domagającego się ochrony. Sąd podziela tutaj twierdzenia organu, iż zastosowana grafika nie może zostać uznana za wystarczająco dystynktywną z uwagi na to, iż przyjęta koncepcja graficzna skutkuje mocą odróżniającą całości oznaczenia plasującą się na poziomie zbyt niskim, aby mogła ona niejako "odwrócić" uwagę od opisowego charakteru warstwy słownej, w całości wypełniającej graficzne przedstawienie znaku. Słuszność oceny organu wynika właśnie z całościowej oceny prezentowanego znaku słowno-granicznego, który z racji użycia stosunkowo mało wyróżniającego się piktogramu funkcjonariusza w powiązaniu z wyrażeniem [...] zawiera zbyt ogólną informację odnoszącą się do usług celnych. Przedmiotowe wyrażenie [...] (które co nie ulega wątpliwości stanowi centrum i główny element znaku) w swoim przekazie powinno zostać dostępne dla wszystkich uczestników obrotu usług celnych i nie mogło zostać "zmonopolizowane" poprzez udzielenie wnioskowanej ochrony. Nadto odnosząc się do zarzutu pominięcia całościowej oceny wyjaśnić należy, iż wbrew twierdzeniom skargi w zaskarżonej decyzji organ dokonał swoich rozważań zarówno co do elementu słownego, graficznego oraz co do całości znaku słowno-graficznego (vide: akapit 2-4 str. 4 uzasadnienia decyzji).
Kierując się powyższymi uwagami co do oceny całościowej znaku słowno-graficznego oraz mając na uwadze zarzuty skargi co do naruszenia art. 129 1 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 145 § 2 p.w.p. i powoływane tutaj w skardze orzeczenia ETS i NSA (str. 7 skargi) stwierdzić należy, iż także w tym zakresie działania organu były prawidłowe. Sąd nie podziela argumentacji skargi, iż zestawienie kolorów i powoływana aluzyjność sformułowania "[...]" wywołuje wyjątkowe skojarzenie mające doprowadzić do konkretnego przedsiębiorcy. W przedmiotowym oznaczeniu brakuje bowiem czytelnego odniesienia do skonkretyzowanego podmiotu w ramach pochodzenie danych usług. Nie występują żadne fantazyjne elementy, które w sposób niebudzący wątpliwości pozwoliłyby odbiorcom na świadome i nieobarczone błędem powiązanie usług ze Skarżącą jako podmiotem je oferującym. Jako całość przedmiotowe oznaczenie nie zawiera w sobie żadnej informacji, która zmuszałaby odbiorców do nawet minimalnego wysiłku umysłowego zmierzającego do odtworzenia znaczenia tego wyrażenia; daje się ono bowiem odczytać natychmiast, przekazując odbiorcom oczywiste znaczenie, niedające się powiązać z jakimkolwiek podmiotem na rynku. Zdaniem Sądu zmianę oceny w przedmiotowym zakresie mogłoby zmienić dodanie np. imienia i nazwiska osoby świadczącej daną usługę co pozwalałoby na zindywidualizowanie ogólnoinformacyjnego znaku graficznego.
Ponadto tutaj należy, iż wyłączenie z ochrony oznaczeń ogólnoinformacyjnych jest przejawem zasady informowania o istotnych właściwościach towarów i usług. Tym samym nie jest dopuszczalnym rejestracja takiego oznaczenia, które prowadzić będzie do monopolu określonego przedsiębiorstwa dla towarów i usług tego samego rodzaju.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż zasadnie organy administracyjny stwierdziły realizacje w sprawie przesłanek określonych treścią przepisu art. 129 1 ust. 1 pkt 2) i 3) ustawy p.w.p.
Odnosząc się natomiast do kwestii uzyskania ochrony przez Skarżącą na analogiczny znak słowno-graficzny dla klasy 35 i powiązanych z tym okoliczności braku spójnego działania organu w sprawach podobnych stwierdzić należy, iż okoliczności te nie mają zdaniem Sądu żadnego wpływu na ocenę przedmiotowej sprawy. Sąd badając sprawę niniejszą dokonuje oceny przedmiotowego postępowania w oparciu o akta administracyjne sprawy. W pełni zasadne są tutaj twierdzenia organu, iż wcześniejsze postępowanie nie może być wyznacznikiem zapadłego rozstrzygnięcia, albowiem każde zgłoszenie bada się oddzielnie, z uwzględnieniem konkretnych warunków sprawy i zebranego materiału (vide: Wyrok NSA z 12 dnia 19 czerwca 2015r., II GSK 985/15). Odmienna ocena materiału dowodowego przez Skarżącą, różna od oceny tego materiału przez Urząd Patentowy RP nie może stanowić o naruszeniu przez Urząd wskazanych przepisów prawa materialnego tj. art. 1291 1 pkt 2, pkt 3 pwp, tym bardziej, że prawo ochronne na które powołuje się Skarżąca dotyczy całkowicie odmiennych usług.
Odnosząc się natomiast do kwestii zastrzeżeń zgłoszonych do znaku towarowego nr [...] przez pana K. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "[...]" po wydaniu zaskarżonej decyzji i wniesieniu skargi do tut. Sądu, to wyjaśnić należy, iż pismo to nie ma znaczenia dla oceny przedmiotowej sprawy i nie stanowiło przedmiotu rozważań Sądu.
Podsumowując powyższe, istotnym w sprawie jest, iż zakaz rejestracji znaków opisowych opiera się na założeniu, że pewne znaki muszą pozostać wolne dla innych przedsiębiorców w imię ochrony interesu publicznego. Znak towarowy ma identyfikować w obrocie towar lub usługę, a nie przekazywać informację o nim/niej. Ponadto uzyskanie prawa ochronnego na znak towarowy powoduje uzyskanie wyłączności posługiwania się nim w obrocie, w związku z czym prawo to nie może być zarezerwowane jedynie dla jednego przedsiębiorstwa i pozbawiać konkurentów możliwości przekazywania informacji o usługach poprzez stosowanie takich wskazówek lub oznaczeń (zob. U. Promińska, w: E. Nowińska, U. Promińska, K. Szczepanowska-Kozłowska, Własność przemysłowa i jej ochrona, Warszawa 2014, s. 421–422; wyr. ETS z 23.10.2003 r., C 191/01 P, OHIM v. Wrigley, Zb.Orz. 2003, s. I–12447, pkt 31 oraz wyroki SPI: z 20.3.2002 r., T 356/00, Daimler Chrysler v. OHIM, "CARCARD", Zb.Orz. 2002, s. II–1963, pkt 24 i z 27.11.2003 r., T 348/02, Quick v. OHIM, "Quick", Zb.Orz. 2003, s. II–5071, pkt 27).
Reasumując zatem, Sąd uznał, że Urząd Patentowy RP w sposób prawidłowy dokonał oceny materiału dowodowego przedłożonego przez skarżącą dochodząc do prawidłowej konkluzji zawartej w zaskarżonej decyzji. Nie doszło przy tym do naruszenia procedury administracyjnej, ani przepisów p.w.p. w rozumieniu art. 145 § 1 p.p.s.a. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI