VI SA/Wa 302/06

VI SA/Wa 302/06 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-08-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-02-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Grażyna Śliwińska /sprawozdawca/
Zbigniew Rudnicki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6230 System oceny zgodności, certyfikacja
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Umorzono postępowanie z art. 161 ustawy -PoPPSA
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi C. G. na postanowienie Głównego Inspektora Pracy z dnia [...] listopada 2005r. Nr [...] w przedmiocie wyznaczenia terminu na usunięcie niezgodności wyrobu postanawia umorzyć postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2005r. Nr [...] Główny Inspektor Pracy utrzymał w mocy postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w O. z dnia [...] października 2005 r. Nr rej. [...] w sprawie wyznaczenia - panu C. G. prowadzącemu działalność gospodarczą p.n. P. - terminu usunięcia niezgodności wyrobu - dźwignika hydraulicznego towarowego typ [...] nr fabr. [...] z zasadniczymi wymaganiami określonymi przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa (Dz. U. Nr 91, poz. 858), w zakresie wymienionym w pkt 1-13 postanowienia:
1. Zabezpieczenie platformy przed możliwością wypadnięcia z niej ładunku (§ 8);
2. Zabezpieczenie ruchomych fartuchów zwanych "podjazdami" (umożliwiających wjazd wózka z ładunkiem na platformę) przed ich samoczynnym opuszczeniem (§ 8);
3. Zabezpieczenie przystanku górnego przed możliwością upadku osób oraz zabezpieczenie przystanku dolnego przed możliwością przygniecenia znajdujących się tam osób i powiązanie tych zabezpieczeń z układem napędowym (§ 8);
4. Zabezpieczenie podjazdów ułatwiających wjazd wózka z ładunkiem na platformę, przed możliwością jazdy z otwartymi (opuszczonymi) fartuchami(§ 8);
5. Dokonanie jednoznacznego opisu przycisków sterujących znajdujących się w kasecie na stanowisku operatora (§15 ust. 1 pkt. 1 i pkt. 6);
6. Zastosowanie rozwiązania dającego możliwość upewnienia się ze stanowiska operatorskiego (przystanek 0), że na przystanku 1 w strefie niebezpiecznej nie przebywają osoby narażone (§ 16 ust. 3);
7. Zapewnienie sygnalizacji optyczno - akustycznej ruchu maszyny i łączności (sygnalizacji) między stanowiskiem sterowania, a przystankiem 1 (§ 17);
8. Zabezpieczenie węży wysokociśnieniowych zasilania siłownika przed możliwością uszkodzenia mechanicznego (§ 25 ust. 5 i ust. 6 oraz § 34);
9. Zapewnienie możliwości zablokowania wyłącznika głównego zasilania maszynowni w położeniu "wyłącz"(§ 43 ust. l i ust. 3);
10. Przeprowadzenie badania stateczności maszyny(§ 85);
11. Dokonanie wyraźnego i widocznego ze wszystkich dostępnych miejsc na przystankach 0 i 1 oznakowania zakazującego przewozu osób (§ 102 ust. 2);
12. Wyjaśnienie w instrukcji obsługi znaczenia znajdującego się na przystanku 0 i przystanku 1 znaku zakazu (§ 47);
13. Zamieszczenie w dokumentacji techniczno-konstrukcyjnej wykazu zasadniczych wymagań określonych w rozporządzeniu (§ 116 ust. 4 pkt. 3);
14. Zamieszczenie w instrukcji danych dotyczących hałasu emitowanego przez maszynę podczas pracy (§ 50 ust. 6, 7 i 8).
Jako podstawę prawną organ odwoławczy wskazał art.184 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (j.t. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz art.127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 i art.144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zaś organ I instancji art. 41b ust. 1, w związku z art. 38 ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2087 z późn. zm.) oraz art. 8 ust. 1 pkt 5a ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 z późn. zm.), przepisy § § 8; 15 ust. 1 pkt 1 i pkt 6; 16 ust. 3; 17; 25 ust. 5 i ust. 6; 34; 43 ust. 1 i ust. 3; 85; 102; 116 ust. 4 pkt 3; § 50 ust. 6, 7 i 8 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa (Dz. U. Nr 91, poz. 858) wprowadzającego postanowienia Dyrektywy 98/37 WE do krajowego systemu prawnego.
Podstawę faktyczną stanowiły następujące ustalenia:
W dniu [...] sierpnia 2005 r. Główny Inspektor Pracy - po rozpatrzeniu zażalenia strony na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w O. z dnia [...] maja 2005 r. w sprawie wyznaczenia terminu usunięcia niezgodności wyrobu - dźwignika hydraulicznego towarowego typ [...] nr fabr. [...] z zasadniczymi wymaganiami rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa - wydał postanowienie, w którym uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie Okręgowego Inspektora Pracy w O. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W dniach [...] - [...].08.2005 r. Inspektorzy Okręgowego Inspektoratu Pracy w O. przeprowadzili kontrolę firmy A. s.c. [...] w K. - pracodawcy zatrudniającego 15 osób i użytkującego dźwignik hydrauliczny typ [...], nr fabr. [...] - zwany dalej wyrobem, którego producentem jest skarżący.
Ustalenia z kontroli zawarte zostały w protokole z kontroli wyrobu, stanowiącym załącznik nr 1 do protokołu z kontroli nr rej. [...] . W jej trakcie stwierdzono, że dźwignik hydrauliczno towarowy typ [...] nr fabr. [...] wykonany został zgodnie z dokumentacją i producent zadeklarował spełnienie przez wyrób wymagań zasadniczych określonych w Dyrektywach 98/37/WE oraz 73/23/EEC.
Kontrolujący stwierdzili, że wyrób nie spełnia zasadniczych wymagań określonych w przepisach: § § 8; 15 ust. 1 pkt 1 i pkt 6; 16 ust. 3; 17; 25 ust. 5 i ust. 6; 34; 43 ust. 1 i ust. 3; 85; 102; 116 ust. 4 pkt 3; § 50 ust. 6, 7 i 8 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn, czyli przepisach wprowadzających postanowienia Dyrektywy 98/37 WE do krajowego systemu prawnego. W związku z powyższym Okręgowy Inspektor Pracy w O. wskazanym wyżej postanowieniem dnia [...] października 2005 r. Nr rej. [...] wyznaczył producentowi wyrobu - panu C. G. termin do dnia [...] listopada 2005 r. na usunięcie wymienionych w postanowieniu niezgodności wyrobu.
W zażaleniu strona wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w sprawie podnosząc, że zostały naruszone zasady państwa prawa, praworządności oraz pogłębiania zaufania obywatela do państwa przez to, że decyzja Urzędu Dozoru Technicznego zezwalająca na eksploatacje urządzenia jest podważana przez inny organ - Okręgowego Inspektora Pracy w O.. Dźwignik hydrauliczny typ [...] został dopuszczony do eksploatacji na podstawie badań odbiorczych przez Urząd Dozoru Technicznego w O. i nadano mu nr ewidencyjny [...] obejmując formą dozoru ograniczonego. Strona wskazywała nadto, że dźwignik hydrauliczny typ [...] jest wyrobem budowlanym w rozumieniu ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (Dz. U. Nr 92. poz. 881), a w odniesieniu do wyrobów budowlanych stosowanie niektórych przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2087 z późn. zm), w szczególności art. 41b wymienionej ustawy jest wyłączone i działania Okręgowego Inspektora Pracy w O. pozbawione są podstawy prawnej. Poza tym dźwignik został oznakowany zgodnie z przepisami obowiązującymi w Unii Europejskiej, wszelkie zakazy są oznaczane za pomocą piktogramów. Zastosowane oznaczenie zakazu wchodzenia i przewożenia osób występuje na wszystkich dźwignikach, również unijnej produkcji. Zarzucił inspektorom przekroczenie ich kompetencji.
W trakcie postępowania zażaleniowego Urząd Dozoru Technicznego Oddział w O. pismem z dnia [...] listopada 2005r. wypowiedział się w sprawie wydania decyzji zezwalającej na eksploatację przedmiotowego dźwignika wskazując m.in. na następujące okoliczności:
Po uzyskaniu przez Rzeczpospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej system kontroli wyrobów wprowadzonych do obrotu tworzą Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz organy wyspecjalizowane, które prowadzą kontrole spełnienia przez wyroby zasadniczych wymagań, zaś Urząd Dozoru Technicznego
nie jest organem specjalizowanym w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności. Przedmiotowy dźwignik jest objęty postanowieniami dyrektyw europejskich, a w szczególności Dyrektywy Maszynowej 98/37/WE i dlatego nie był przedmiotem żadnych uzgodnień ze strony Urzędu Dozoru Technicznego w zakresie jego projektowania i wytwarzania. Jego producent wystawił deklarację zgodności WE i umieścił na dźwigniku oznakowanie CE, a więc wyrób ten korzysta z domniemania zgodności z zasadniczymi wymaganiami.
Urząd Dozoru Technicznego zaznaczył, że wykonując swoje czynności inspektor nie miał możliwości korzystania z kompletnej dokumentacji urządzenia. Jej żądanie byłoby przekroczeniem kompetencji zarezerwowanych dla organów wyspecjalizowanych. Nie posiadając dostępu do opisu zastosowanych przez wytwórcę urządzenia metod zastosowanych do wyeliminowania zagrożeń inspektor nie miał możliwości dokonania pełnej oceny bezpieczeństwa eksploatacji urządzenia. Ponadto inspektor UDT miał prawo zawierzyć wytwórcy urządzenia potwierdzającego z pełną odpowiedzialnością, że urządzenie spełnia pod wzglądem bezpieczeństwa wymagania dyrektyw europejskich.
Główny Inspektor Pracy rozpoznając zażalenie utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji miał na uwadze, że określony ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2004 r, Nr 204, poz. 2087 z późn. zm.) system kontroli wyrobów wprowadzonych do obrotu obejmuje w szczególności kontrolę spełniania przez wyroby zasadniczych wymagań w celu eliminowania zagrożeń stwarzanych przez wyroby dla życia lub zdrowia użytkowników i konsumentów oraz mienia, a także zagrożeń dla środowiska.
Wskazał, że działania organów Państwowej Inspekcji Pracy oraz Urzędu Dozoru Technicznego są autonomiczne. Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (Dz. U. Nr 122, poz. 1321 z późn. zm.) wykonywanie dozoru technicznego przez jednostki dozoru technicznego nie zwalnia wytwarzających urządzenia techniczne od odpowiedzialności za jakość i stan tych urządzeń w zakresie mającym wpływ na ich bezpieczną pracę. Podjęte przez Urząd Dozoru Technicznego działania nie mają wpływu na dokonywanie przez organ wyspecjalizowany oceny wyrobu z punktu widzenia jego zgodności z zasadniczymi wymaganiami. Ponadto przypomniał stronie, że Pan C. G. w wydanej dnia [...] września 2004 r. deklaracji zgodności na ten wyrób zadeklarował z pełną odpowiedzialnością, iż wymieniony wyrób spełnia wymagania Dyrektywy Maszynowej 98/37/WE i Dyrektywy dot. Niskiego Napięcia 73/23/EEC, co oznacza, że zakwalifikował i wprowadził do obrotu przedmiotowy wyrób jako podlegający dyrektywie maszynowej, a nie budowlanej jak twierdził w zażaleniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożonej [...] grudnia 2005r. pan C. G. domagał się uchylenia postanowienia Głównego Inspektora Pracy z dnia [...] listopada 2005r. Nr [...] i poprzedzającego go postanowienia Okręgowego Inspektora Pracy w O. z dnia [...] października 2005 r. Nr rej. [...].
Zarzucał naruszenie przepisów prawa procesowego art. 7 i 8 k.p.a poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, a wręcz podważanie tego zaufania, wobec całkowitego pominięcia ustaleń organów nadzoru technicznego, nierozważnie zarzutów zażalenia, naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędne zastosowanie § 43 ust.1 i 3 zamiast § 43 ust. 2 oraz niewłaściwą wykładnię przepisów § 15, 16, 25, 47, 85, 102 ust. 1 i 2, 116 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa (Dz. U. Nr 91, poz. 858). Wnosił o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów akt Urzędu Dozoru Technicznego na okoliczność zgodności wyrobu z prawem i dokonania błędnych ustaleń przez organ I instancji.
W uzasadnieniu kwestionował zasadność domagania się przez organ usunięcia wymienionych w postanowieniu niezgodności wyrobu.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.
W przeddzień rozprawy - w dniu [...] sierpnia 2006r. wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika skarżącego informujące i załączające poświadczoną przez niego za zgodność decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w O. z dnia [...] kwietnia 2006r. Nr rej. [...] umarzającą postępowanie w sprawie wyrobu, tj. przedmiotowego dźwignika hydraulicznego towarowego - w związku ze stwierdzeniem, że niezgodność wyrobu z zasadniczymi wymaganiami została usunięta.
Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji podjęte czynności kontrolne w dniach [...] lutego i [...] lutego 2006r. u użytkownika wyrobu wykazały, że w poszczególnych punktach postanowienia [...] ( z wyjątkiem pktu 2 i 9 wykonanych przez samego użytkownika) usunięte zostały opisane w postanowieniu niezgodności i wprowadzone zmiany pozwoliły na przyjęcie ich zrealizowania i uznania, że wyrób spełnia wymagania zasadnicze.
Jednocześnie strona złożyła do akt kopię opinii biegłego rzeczoznawcy M.W. wydanej na zlecenie Komendy Powiatowej w B. i postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego w sprawie [...] prowadzonej przez tę Komendę na podstawie art. 45 ustawy o systemie oceny zgodności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Ze wskazanego wyżej stanu faktycznego sprawy wynika, że zaskarżone przez pana C. G. postanowienie z dnia [...] listopada 2005r. Nr [...] Głównego Inspektora Pracy utrzymujące w mocy postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w O. z dnia [...] października 2005 r. Nr rej. [...] w sprawie wyznaczenia panu C. G. terminu usunięcia niezgodności wyrobu zostało przez skarżącego jako producenta - a w zakresie pkt. 2 i 9 przez użytkownika - wykonane.
W związku z jego wykonaniem postępowanie w sprawie terminu usunięcia niezgodności wyrobu zostało umorzone przez organ I instancji Okręgowego Inspektora Pracy w O. decyzją z dnia [...] kwietnia 2006r.
Decyzja organu o umorzeniu postępowania zapadła w toku zawisłego postępowania sądowoadministracyjnego, wywołanego zakwestionowaniem przez stronę potrzeby usunięcia zarzuconych niezgodności wyrobu z powołanymi przepisami.
W sytuacji, kiedy skarżący wykonał zaskarżone przez siebie postanowienie bezprzedmiotowe jest rozpatrywanie jego skargi.
Podkreślić zatem należy, że podstawą bezprzedmiotowości postępowania przed Sądem jest wyłącznie fakt wykonania przez stronę zaskarżonego postanowienia.
Na ocenę Sądu nie mają wpływu złożone do akt dokumenty w postaci postanowienia Komendy Powiatowej w B. z dnia [...] czerwca 2006r. o umorzeniu postępowania przeciwko C. G. o przestępstwo z art. 45 ustawy o systemie oceny zgodności i stanowiąca podstawę tego postanowienia opinia z dnia [...] czerwca 2006r. wydana na zlecenie tej Komendy przez biegłego sądowego
Ubocznie można wskazać, że w toku postępowania administracyjnego strona nie wnosiła o dopuszczenie przez organ wyspecjalizowany dowodu z opinii biegłego. Z kolei załączona opinia biegłego z zakresu maszyn, urządzeń technicznych i pojazdów specjalnych, który został dopuszczony w postępowaniu karnym przygotowawczym zawiera wywód, że "większość domniemanych niezgodności stwierdzonych na stanowisku pracy dźwignika z zasadniczymi wymaganiami dyrektywy maszynowej 98/37/WE została wyolbrzymiona /nie ma normy zharmonizowanej dla dźwignika czyli rzeczywistej miary i poziomu odniesienia/(...)". Taka ocena biegłego tej specjalności - w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ wyspecjalizowany jakim jest Inspekcja Pracy, mógłby być oceniony albo jako ostatecznie eliminujący zagrożenie stwarzane przez przedmiotowy dźwignik dla życia lub zdrowia użytkowników i konsumentów oraz mienia, albo mógłby być uzupełniony np. opinią biegłego w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Natomiast oceny prawnej dokonuje organ. Należy mieć bowiem na uwadze, że zasadą przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa (Dz. U. Nr 91, poz. 858) jest, by zaprojektowane i wykonane maszyny były bezpieczne, poprzez wyeliminowanie lub zminimalizowanie ryzyka, tak dalece jak jest to możliwe i zastosowanie koniecznych środków ochronnych (także informacji) w odniesieniu do ryzyka, którego nie można wyeliminować.
W ocenie Sądu - w okolicznościach niniejszej sprawy - wykonanie przez skarżącego zaskarżonego postanowienia w toku zawisłej skargi przed sądem czyni bezprzedmiotowym jej rozpoznanie.
Zgodnie z art. 161 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Określenie "stało się" oznacza ujawnienie przyczyny, która w chwili wniesienia skargi nie istniała, a wystąpiła dopiero w toku rozpoznania sprawy.
( także: postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2004 r., sygn. akt III SA 1600/02, LEX nr 146542).