VI SA/Wa 428/16

VI SA/Wa 428/16 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-02-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Frąckiewicz /sprawozdawca/
Grażyna Śliwińska
Marzena Milewska-Karczewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2016 r. sprawy ze skargi A. Z. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2015 r. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę w całości
Uzasadnienie
Komisja Egzaminacyjna II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach [...]marca 2015 r. na podstawie art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2015 r. poz. 615 ze zm.), zwanej dalej "Prawo o adwokaturze" w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) uchwałą z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2015 r. z siedzibą w W. w sprawie ustalenia uzyskanego przez A. Z. (zwanej dalej "skarżącą") negatywnego wyniku egzaminu adwokackiego.
Do wydania uchwał doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2015 r. z siedzibą w [...] stwierdziła, że skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego. W uzasadnieniu wskazano, że uzyskała ona z poszczególnych zadań następujące oceny: z zadania z zakresu prawa karnego ocenę dobrą, z zadania z prawa administracyjnego oceną dostateczną z zadań zakresu prawa cywilnego i prawa gospodarczego oceny niedostateczne.
Od powyższej uchwały skarżąca wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie:
1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze oraz art. 6 i 8 kpa, polegające na zaniechaniu przez egzaminatora nr 2 (prawo cywilne) oraz egzaminatorów nr 1 i 2 (prawo gospodarcze) obiektywnej oceny zachowania wymogów formalnych, zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji oraz poprawności zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia problemu, z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentowała.
2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 kpa oraz art. 77 kpa, poprzez dokonanie przez egzaminatora nr 2 (prawo cywilne) oraz egzaminatorów nr 1 i 2 (prawo gospodarcze) oceny pracy egzaminacyjnej w sposób dowolny, z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, polegające na przyjęciu, że sporządzone przez nią rozwiązanie zarówno części drugiej, jak i trzeciej egzaminu, zasługuje na ocenę negatywną, mimo że w świetle treści zadania egzaminacyjnego, orzecznictwa i piśmiennictwa jest to rozwiązanie dopuszczalne i korzystniejsze dla reprezentowanych klientów niż zaproponowane w kluczu odpowiedzi przedstawionym przez Ministerstwo Sprawiedliwości rozwiązanie, a w konsekwencji naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa poprzez niesprawiedliwą i nieznajdującą uzasadnienia w obiektywnych kryteriach ocenę pracy;
3) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 78e ust. 4 w zw. z art. 78d ust. 10 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuprawnionym przyjęciu, że popełnione uchybienia w rozwiązaniu zadań z drugiej i trzeciej części egzaminu stanowią podstawę takiego obniżenia oceny, które przy uwzględnieniu pozostałych pozytywnych uwag (w tym pozytywnej oceny wystawionej przez egzaminatora nr 1 w drugiej części egzaminu), co do sposobu opracowania przez skarżącą zadań, skutkuje oceną niedostateczną;
4) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku, przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały, uwzględnienia jej słusznego interesu (obywatela), który polega na uzyskaniu przez skarżącą wyniku pozytywnego z egzaminu adwokackiego (interes indywidualny).
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały, ustalenie pozytywnej oceny z zadania z zakresu prawa cywilnego i gospodarczego, a w konsekwencji stwierdzenie, że uzyskała wynik pozytywny z egzaminu adwokackiego przeprowadzonego w dniach [...] marca 2015 r. oraz powzięcie uchwały, która stanowić będzie podstawę do skutecznego ubiegania się o wpis na listę adwokatów w Okręgowej Radzie Adwokackiej w [...].
Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości rozpoznając odwołanie wskazała na obowiązujący stan prawny z punktu widzenia zakresu orzekania przez Komisję II stopnia, w szczególności na brzmienie art. 78h ust. 12 ustawy - Prawo o adwokaturze oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreśliła, że zgodnie z art. 78 d ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego oceny niedostatecznej z zakresu prawa cywilnego i gospodarczego Komisja II stopnia przywołała w całości opinie egzaminatorów, wskazując zarówno na poprawne, jak i błędne elementy sporządzonych prac.
Analizując niniejsze odwołanie Komisja II stopnia uznała, że projekt apelacji z zakresu prawa cywilnego został przez skarżącą sporządzony w sposób błędny. Ze stanu faktycznego przedstawionego w zadaniu egzaminacyjnym nie wynika, aby, pozwany Jan Nowak prowadząc działalność w zakresie budowy i remontów dróg i chodników posługiwał się na większą skalę maszynami poruszanymi siłami przyrody i aby stanowiły one istotę funkcjonowania jego przedsiębiorstwa. W takiej sytuacji nie ma podstaw do zakwalifikowania przedsiębiorstwa pozwanego jako zakładu wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody, stąd przyjęta przez skarżącą koncepcja co do podstawy odpowiedzialności Jana Nowaka jest nie do zaakceptowania. W stanie wynikającym z zadania egzaminacyjnego Janowi Nowakowi należy przypisać odpowiedzialność w oparciu o art. 415 k.c. Czyn niedozwolony łączy się zwiną po jego stronie, która w zakresie winy obiektywnej wynika z naruszenia zacytowanego w informacji dla zdającego rozporządzenia, a w zakresie winy subiektywnej z niedochowania przez tego pozwanego należytej staranności. Jeśli zaś chodzi o pozwaną Spółdzielnię, to wyrok sądu I instancji należało ocenić jako odpowiadający prawu, jednak z innych przyczyn, niż wskazane w uzasadnieniu tego wyroku. Zważywszy na treść art. 429 k.c. ze stanu faktycznego zadania wynika, że Spółdzielni nie można przypisać odpowiedzialności za szkodę powoda, ponieważ powierzyła naprawę chodnika Janowi Nowakowi, który w zakresie swojej działalności zawodowej trudni się wykonywaniem takich czynności. Jeżeli jednak w trakcie ich wykonywania powstałaby szkoda, odpowiedzialność Spółdzielni opierałaby się nie zasadzie winy na podstawie art. 415 k.c. Odpowiedzialność ta mogłaby zachodzić wtedy, gdyby szkoda pozostawała w normalnym związku przyczynowym z własnym jej zaniedbaniem, niezależnym od zaniedbań wykonawcy. W sprawie takich okoliczności faktycznych jednakże nie ustalono.
W wynikającym z zadania egzaminacyjnego stanie faktycznym brak jest też podstaw do przypisania Spółdzielni winy w wyborze, jak to przyjęła skarżąca. Komisja II stopnia całkowicie nie zgodziła się ze stanowiskiem skarżącej, że Spółdzielnia ponosi winę w wyborze, bo kontrolując postęp prac i ich jakość, miała pełną świadomość, iż przedsiębiorca narusza zasady bezpieczeństwa i, że dokonany przez nią wybór co do wykonawcy był błędny w świetle art. 429 k.c., bo po pierwsze wina w wyborze (culpa in eligendo) polega na postawieniu powierzającemu zarzutu, że dokonał niewłaściwego wyboru: powinien wybrać lepszego wykonawcę albo zrezygnować z powierzenia czynności drugiemu w chwili, w jakiej dokonywał powierzenia wykonania czynności, a nie później w trakcie realizowania już umowy, a po drugie, co ma zastosowanie w stanie faktycznym wynikającym z zadania egzaminacyjnego, odpowiedzialność powierzającego nie zachodzi, jeżeli powierzył on wykonanie czynności profesjonaliście, a więc "osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi, które w zakresie swej działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem takich czynności". Spośród wskazywanych w doktrynie interpretacji Komisja II stopnia przychyliła się do stanowiska, że ustawodawca dokonał istotnego uproszczenia, uznając powierzenie wykonania czynności każdemu profesjonaliście za zachowanie staranne, gdy chodzi o przypisanie odpowiedzialności na podstawie art. 429 k.c.
Reasumując Komisja II stopnia uznała, że tak z samej pracy egzaminacyjnej, jak i z przytoczonej również w odwołaniu argumentacji wynika, że skarżąca nie rozumie i nie umie zastosować w praktyce przepisu art. 429 k.c., jak to słusznie ocenił egzaminator adw. R. S. Zasadnie też ten egzaminator uznał, a co niesłusznie zarzuciła mu skarżąca w odwołaniu, że częściowo wadliwie postawiono zarzut naruszenia art. 444 k.c., obejmując nim tak odszkodowanie za szkodę majątkową, jak i zadośćuczynienie. Prawidłowe postawienie zarzutów naruszenia prawa procesowego wymagało sformułowania zarzutu naruszenia art. 415 k.c. w powiązaniu z art. 444 § 1 k.c. oraz art. 445 § 1 k.c., czego skarżąca nie uczyniła. Z tak sformułowanego jak w apelacji zarzutu naruszenia art. 444 § 1 k.c. jak i z uzasadnienia apelacji, w którym odnosząc się do poniesionej przez powoda krzywdy, również nie wskazano podstawy prawnej tego żądania, nie wynika, wbrew stanowisku skarżącej zaprezentowanemu w odwołaniu, aby rozróżniała ona odpowiedzialność za szkodę majątkową na osobie, której dotyczy w/w przepis, od odpowiedzialności za krzywdę, której dotyczy przepis art. 445 § 1 k.c. Co prawda skarżąca sporządziła apelację, jednak nie może to jeszcze przesądzać pozytywnej oceny rozwiązania zadania, bowiem równie ważna jest też merytoryczna zawartość apelacji, bo to ona pozwala na ocenę przydatności zdającego do wykonywania zawodu adwokata, ocenę znajomości prawa materialnego i procesowego oraz umiejętności posługiwania się nim i argumentowania. Przy ocenie apelacji sporządzonej w ramach egzaminu zawodowego adwokackiego, należy kierować się nie tym, czy apelacja zostałaby przyjęta i rozpoznana przez sąd II instancji, a nawet czy odniosłaby skutek, ile tym czy pozwala ona na uznanie, że egzaminowany posiada umiejętności zawodowe niezbędne do świadczenia pomocy prawnej w ramach wykonywania zawodu adwokata. Apelacja sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika powinna określać zarzuty precyzyjnie ze wskazaniem przepisów naruszonych przez sąd. Profesjonalny pełnomocnik powinien w apelacji tak sformułować zarzuty, aby trafić w istotę wadliwości wyroku i sporządzić uzasadnienie zawierające logiczny wywód przystający treścią do postawionych zarzutów, a sprowadzający się do wytknięcia wyrokowi I instancji popełnionych błędów. Przedmiotem oceny na egzaminie adwokackim jest również sposób sformułowania zarzutów apelacyjnych, w tym właściwość zastosowanych przepisów prawa, sposób uzasadnienia zarzutów (logiczny wywód prawny) oraz kwestia czy zarzuty i ich uzasadnienie trafią w istotę wadliwości wyroku, a nadto czy apelacja należycie uwzględnia interes strony. W ramach zadania egzaminacyjnego należało sporządzić apelację na poziomie zawodowego prawnika, a nie apelację niespełniającą standardów profesjonalizmu, która jednak z uwagi na niewielkie wymagania tego środka zaskarżenia mogłaby zostać przyjęta, a nawet być uwzględniona.
Analizując ponownie pracę skarżącej Komisja II stopnia uznała, że nie można stwierdzić, aby praca ta została oceniona przez adw. R. S. w sposób dowolny, odbiegający od kryteriów określonych przez przepisy ustawy Prawo o adwokaturze. Egzaminator ten ocenił pracę prawidłowo, biorąc pod uwagę zarówno jej pozytywne aspekty jak i wagę popełnionych błędów. Praca skarżącej nie została oceniona nadmiernie surowo.
Komisja II stopnia analizując sporządzone zadanie z prawa gospodarczego uznała, że skarżąca podjęła prawidłową decyzję o sporządzeniu pozwu i skierowaniu go do właściwego sądu i wydziału, jednakże zaproponowany sposób rozwiązania problemu, jak również konstrukcja i forma pozwu wskazują na brak jej odpowiedniego przygotowania do wykonywania zawodu adwokata. Najpoważniejszym zarzutem wobec warstwy merytorycznej pracy jest decyzja o pozwaniu tego członka zarządu spółki Beta, który niezwłocznie po zapoznaniu się ze stanem majątkowym spółki, złożył wniosek o jej upadłość. Pozwany Andrzej Chrzanowski miałby możliwość wykazania przesłanek egzoneracyjnych z art. 299 § 2 k.s.h., które w przedmiotowym stanie faktycznym z pewnością byłyby podstawą do oddalenia powództwa wobec niego, chyba że nie podjąłby on w procesie żadnej obrony (przy czym takiego założenia profesjonalny pełnomocnik nie powinien czynić). Ponadto, należy wskazać, że w treści pozwu brak jest jakiejkolwiek argumentacji mającej uzasadnić pozwanie dwóch byłych członków zarządu, co pozwala na stwierdzenie, że odwołująca w ogóle nie rozważyła możliwości wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych wobec nich. Nie ma znaczenia akcentowana we wniesionym odwołaniu "usuwalność" uchybień pozwu bądź wniosku o zabezpieczenie. Egzamin adwokacki ma na celu zweryfikowanie, czy osoba, która podchodzi do egzaminu zawodowego przyswoiła sobie wiedzę prawniczą w takim stopniu, aby nie popełniać nawet błędów "usuwalnych" czy "naprawialnych". Egzamin adwokacki jest egzaminem zawodowym i z pewnością nie przekonuje argumentacja, że skoro profesjonalnego pełnomocnika sąd może wezwać do usunięcia braków formalnych, zdający w warunkach egzaminu zawodowego nie ma obowiązku spełniać tego rodzaju wymogów. Gdyby wyjść z takiego założenia, należałoby nie weryfikować wiedzy zdających z zakresu tych kwestii, których niedopełnienie czy niewykazanie skutkuje wezwaniem przez sąd do ich uzupełnienia lub które mogą zostać naprawione wskutek późniejszej inicjatywy strony, co jest tezą błędną i niedopuszczalną.
Praca nie wskazuje na konieczność podpisania pozwu. Nie można wykluczyć, że jest to wynikiem przeoczenia tym niemniej powyższy brak formalny wpływa na obniżenie oceny. Powyższego uchybienia nie zmienia wskazanie w treści sporządzonego pozwu na reprezentowanie Spółki "Alfa" przez profesjonalnego pełnomocnika. Wprawdzie długość uzasadnienia faktycznego i prawnego pozwu nie ma znaczenia dla ważności i skuteczności wniesienia pozwu tym niemniej zauważyć należy, że uzasadnienie pozwu sporządzonego przez skarżącą jest bardzo lakoniczne co niewątpliwie nie stanowi zalety pracy.
Również konstrukcja wniosku o zabezpieczenie i jego uzasadnienie są bardzo lakoniczne, Polecenie egzaminacyjne nie nakładało na zdających obowiązku dokonania zabezpieczenia roszczenia hipoteką przymusową. Dane zawarte w kazusie wykluczały jednak możliwość wniesienia o zabezpieczenie roszczenia powoda na; kontach bankowych pozwanych jako, że w treści kazusu nie wskazano numerów kont bankowych pozwanych. Zdająca decydując się na zabezpieczenie roszczenia powoda również nie wskazała numeru konta co przesądza o brakach złożonego wniosku.
Ponadto, skarżąca nie wskazała sumy zabezpieczenia w odniesieniu do wniosku o udzielenie zabezpieczenia. Winna być ona wskazana kwotowo. Tymczasem we wniosku o zabezpieczenie odwołano się do "dochodzonego roszczenia" zatem nie został spełniony wymóg z art. 736 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 736 § 3 k.p.c. suma zabezpieczenia nie może być wyższa od dochodzonego roszczenia liczonego wraz z odsetkami do dnia wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia oraz z kosztami wykonania zabezpieczenia. Nie może być zatem mowy o sumie zabezpieczenia, na którą składają się odsetki do dnia zapłaty.
Również sposób określenia kogo dotyczy wniosek o zabezpieczenie, (zabezpieczenie miało być dokonane "w majątku pozwanych") może budzić zastrzeżenia. Opisowe wskazanie kwoty skapitalizowanych odsetek od 1 grudnia 2010 r. do 20 grudnia 2013 r. nie jest uchybieniem znaczącym gdy się zważy, że żądanie powoda - mimo zastosowania formy opisowej - jest wyraźnie sprecyzowane pod względem podmiotowym i przedmiotowym, co umożliwia ocenę zasadności zastosowanych rozwiązań.
Komisja II stopnia zgodziła się ze skarżącą w zakresie dotyczącym wskazania przez adw. E. J., że nie podano danych pełnomocnika powoda oraz, że powód domaga się zasądzenia długu solidarnie od trzech osób. Komisja II stopnia podniosła, że dane pełnomocnika powoda zostały bowiem wskazane na pierwszej stronie pozwu a w jego petitum wskazano jedynie dwóch pozwanych i konsekwentnie jedynie od dwóch pozwanych domagano się zasądzenia żądanej kwoty. Dochodzenie odsetek należnych spółce Alfa z tytułu wierzytelności wobec spółki Beta jedynie do chwili, kiedy egzekucja przeciwko spółce Beta okazała się bezskuteczna, tj. 20 grudnia 2013 r. (dnia, w którym powód dowiedział się o ostatecznym niezaspokojeniu wierzytelności wobec spółki Beta w postępowaniu upadłościowym nie może być kwalifikowane jako błąd wobec powołanego stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku z 18 maja 2011 r. (sygn. akt. III CSK 228/10), w którym Sąd ten wskazał, że odsetki od zobowiązania pieniężnego spółki mogą być liczone do chwili powstania roszczenia odszkodowawczego z art. 299 k.s.h. tj. do chwili kiedy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna.
Organ zgodził się również ze skarżącą, że nie ma znaczenia dla ważności wniosków dowodowych, czy ich doprecyzowanie ma miejsce w petitum, czy uzasadnieniu pozwu. Brak również podstaw do kwalifikowania jako błędu braku powołania się w sporządzonym pozwie na przepisy dotyczące ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze.
Analizując odwołanie Komisja II stopnia doszła do przekonania, że odwołanie nie mogło zostać uwzględnione. Skarżąca nie uzyskała pozytywnego wyniku z egzaminu adwokackiego, albowiem z dwóch części egzaminu adwokackiego uzyskała ona ocenę negatywną. Fakt ten skutkował podjęciem uchwały o utrzymaniu w mocy zaskarżonej uchwały.
Skarżąca składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzuciła uchwale naruszenie:
1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w z art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze, polegające na utrzymaniu w mocy uchwały Komisji i, pomimo naruszenia przez nią art. 7 K.p.a., art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. w związku z art. 78 d pkt 10.1) lit. a-d i 2.2 Prawa o adwokaturze polegające na nie rozpatrzeniu sprawy z uwzględnieniem wszystkich kryteriów oceny pracy egzaminacyjnej na egzaminie adwokackim, a w konsekwencji utrzymanie mocy uchwały negatywnej z egzaminu skarżącej, w sytuacji gdy z uwagi na walory pracy egzaminacyjnej skarżącej oraz poprawność zastosowanych przez skarżącą rozwiązań, zarówno w zakresie rozwiązania egzaminu z części z prawa cywilnego, jak i gospodarczego, Uchwała I Instancji winna podlegać uchyleniu oraz zmianie na pozytywną;
2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 7 oraz 77 § 1 w z art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze, polegające na nie wyczerpującym rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego oraz niedokładnym wyjaśnieniu sprawy, przejawiającym się w pominięciu przez Komisję II stopnia faktu, iż skarżąca w swojej pracy egzaminacyjnej z części odnoszącej się do prawa cywilnego zawarła wniosek o reasumpcję postanowienia Sądu Okręgowego z 29 lipca 2014 r. w przedmiocie oddalenia wniosku dowodowego powoda o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego neurologa i przeprowadzenie tego dowodu przez Sąd drugiej instancji, na okoliczność rozmiaru cierpień powoda związanych z doznanym urazem w wypadku, procesu leczenia i rehabilitacji oraz trwałego uszczerbku na zdrowiu powstałego w następstwie wypadku, oparty na regulacji art. 380 K.p.c., którego rzekomy brak zdaniem Komisji II świadczył o niewłaściwym rozwiązaniu przez skarżącą zadania i czynił postawiony przez skarżącą zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. art. 217 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 227 K.p.c. błędnym;
3) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze oraz art. 6 i 8 kpa, polegające na zaniechaniu przez Komisję II stopnia obiektywnej oceny zachowania przez skarżącą wymogów formalnych, zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji oraz poprawności zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia problemu, z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem skarżąca reprezentowała;
4) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 kpa oraz art. 77 kpa, poprzez dokonanie przez Komisję II stopnia oceny prac egzaminacyjnych skarżącej w sposób dowolny, z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, polegające na przyjęciu, że sporządzone przez nią rozwiązanie, zarówno części drugiej, jak i trzeciej egzaminu, zasługuje na ocenę negatywną, mimo że w świetle treści zadania egzaminacyjnego, orzecznictwa i piśmiennictwa jest rozwiązaniem dopuszczalnym i korzystnym dla reprezentowanych klientów, a w konsekwencji naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa poprzez niesprawiedliwą i nieznajdującą uzasadnienia w obiektywnych kryteriach ocenę pracy skarżącej;
5) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 78e ust. 4 w zw. z art. 78d ust. 10 pkt. 2 Prawa o adwokaturze, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuprawnionym przyjęciu, że popełnione przez skarżącą uchybienia w rozwiązaniu zadań z drugiej i trzeciej części egzaminu stanowią podstawę takiego obniżenia oceny, które przy uwzględnieniu pozostałych pozytywnych uwag (w tym pozytywnej oceny wystawionej przez jednego z egzaminatorów w drugiej części egzaminu), co do sposobu opracowania przez skarżącą zadania, skutkuje oceną niedostateczną;
Z uwagi na powyższe, wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej uchwały oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie podzielając podniesionych w niej zarzutów i podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta w myśl § 2 tego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Należy podkreślić, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm. zwanej dalej p.p.s.a.).
Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona uchwała nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Przedmiotem skargi jest uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2015 r., którą utrzymana została w mocy uchwała z dnia [...] kwietnia 2015 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2015 r. z siedzibą w W. ustalająca negatywny wynik skarżącej z egzaminu adwokackiego jaki odbył się w dniach od [...] marca 2015 r. A. Z. z dwóch części egzaminu tj. z prawa cywilnego i gospodarczego uzyskała oceny niedostateczne, co w świetle art. 78 f ust. 2 Prawa o adwokaturze przesądziło o negatywnym wyniku całego egzaminu.
Wbrew twierdzeniom skargi Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie uwzględniając odwołania skarżącej i utrzymując w całości w mocy uchwałę wydaną w I instancji nie dopuściła się naruszenia wskazanych przez skarżącą przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygnięcie organu II stopnia zapadło po wszechstronnym zbadaniu zarzutów skarżącej.
Komisja II stopnia w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały szczegółowo omówiła zarówno pozytywne jak i negatywne aspekty prac skarżącej z zakresu prawa cywilnego jak i gospodarczego i doszło do słusznego wniosku o braku podstaw do podwyższenia wystawionych przez egzaminatorów ocen z tych części egzaminu. Orzekając w sprawie Komisja II stopnia kierowała się zapisem zawartym w art. 78d ust. 1 Prawa o adwokaturze, zgodnie z którym egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Prace skarżącej zostały ocenione z uwzględnieniem kryteriów wynikających z art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze tj. 1) zachowania wymogów formalnych, 2) zastosowania właściwych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, 3) poprawności zaproponowanego przez skarżącą sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony reprezentowanej przez skarżącą. Komisja Egzaminacyjna II stopnia podzieliła słuszność większości z mankamentów stwierdzonych przy ocenie prac skarżącej przez egzaminatorów, sprawdzających poprawność sporządzonych apelacji z prawa cywilnego i pozwu z prawa gospodarczego. Uchybienia te świadczyły o tym, że wszystkie kryteria z art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze nie zostały spełnione w stopniu pozwalającym na wystawienie oceny pozytywnej. Sąd podzielił opinię organów, że do podstawowych błędów popełnionych przez skarżącą przy rozwiązaniu zadania z zakresu prawa cywilnego należało zaliczyć: 1) błędne przyjęcie, że w wynikającym z zadania egzaminacyjnego stanie faktycznym istniały podstawy do przypisania Janowi Nowakowi odpowiedzialności na zasadzie ryzyka, 2) wadliwe przyjęcie, że spółdzielnia ponosi odpowiedzialność na podstawie art. 429 kc, albowiem należy przypisać jej winę w wyborze, 3) brak podniesienia właściwych w sprawie zarzutów apelacyjnych (nietrafny jest zarzut naruszenia art. 217 § 1, 2, 3 w związku z art. 227 kpc, nietrafny jest zarzut naruszenia art. 415 kc i art. 435 kc jak również art. 429 kc, brak zarzutu naruszenia art. 328 § 2 kpc, brak zarzutu naruszenia art. 210 § 21 kpc, brak wniosku o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie zwrotu kosztów procesu, 4) zarzut naruszenia art. 444 § 1 kc częściowo trafny ale wadliwie sformułowany, 5) nieprawidłowo określony przedmiotowy zakres zaskarżenia w świetle podniesionych zarzutów apelacyjnych i ich uzasadnienia. Powyższe mankamenty a wśród nich przede wszystkim błędne przyjęcie podstaw odpowiedzialności Jana Nowaka i spółdzielni świadczyły o tym, że wiedza skarżącej z zakresu prawa cywilnego jest niepełna i na obecnym etapie nie jest ona dostatecznie przygotowana do wykonywania zawodu adwokata. Analogicznie na pozytywną ocenę nie zasługiwała praca skarżącej z zakresu prawa gospodarczego.
Niewątpliwie, co zostało stwierdzone przez organy orzekające w sprawie podstawowymi uchybieniami, popełnionymi przez skarżącą były: 1) nieprawidłowa konstrukcja i forma pozwu, 2) wadliwa decyzja o pozwaniu tego członka zarządu spółki Beta, który niezwłocznie po zapoznaniu się ze stanem majątkowym spółki, złożył wniosek o jej upadłość z równoczesnym brakiem w treści pozwu zawarcia argumentacji mającej uzasadnić pozwanie dwóch byłych członków zarządu, 3) brak formalny w postaci braku podpisania pozwu, 4) bardzo lakoniczne uzasadnienie jurydyczne, 5) braki wniosku o zabezpieczenie roszczenia. Stwierdzone podstawowe błędy formalne i merytoryczne (nieumiejętność zastosowania art. 299 ksh) są ewidentne stąd ocena niedostateczna z tej części egzaminu jest zasadna.
Reasumując należy stwierdzić, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Organy orzekające w sprawie nie naruszyły prawa, wydając uchwały o negatywnym wyniku egzaminu skarżącej, stąd Sąd wydał wyrok o oddaleniu skargi na mocy art. 151 p.p.s.a.