VI SA/Wa 2941/22

VI SA/Wa 2941/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-02-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-11-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska
Grzegorz Nowecki /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Sałek
Symbol z opisem
6461 Wynalazki
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
art. 1 par. 1.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 134 par. 1, art. 119 pkt 3, art. 151.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 97 par. 1.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 324
art. 89 (1) ust. 5, ust. 7, ust. 1-4, ust. 5-7, ust. 6.
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędzia WSA Danuta Szydłowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lutego 2023 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w [...] na postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia 22 października 2021 r., nr Sp.63.2020 w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 października 2021 r., nr Sp.63.2020, Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: organ, UP RP) po rozpoznaniu wniosku [...] (dalej: skarżący, strona, wnioskodawca) o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w odrębnym postępowaniu wniosku uprawnionego z dnia 3 sierpnia 2020 r. o ograniczenie patentu nr [...], wydanym w sprawie o unieważnienie ww. patentu na wynalazek o nazwie: "Związki pochodne beta-amino-tetrahydroimidazo [1,2-a]pirazyny lub tetrahydrotriazolo[4,3-a]pirazyny, zawierająca je kompozycja farmaceutyczna oraz ich zastosowanie", udzielonego na rzecz M. S. & D. Corp. z siedzibą w R., Stany Zjednoczone Ameryki (dalej: uczestnik, zainteresowany, uprawniony), wszczętej na wniosek [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 324, dalej "p.w.p.") - utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie w tej sprawie.
Do wydania powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.
W dniu 3 sierpnia 2020 r., (w trakcie toczącego się już postępowania o unieważnienie spornego prawa, na podstawie art. 89[1] ust. 1 w związku z art. 89[1] ust. 3 p.w.p. uprawniony złożył wniosek o ograniczenie patentu nr [...] wraz ze zmienioną wersją zastrzeżeń patentowych. Następnie, na rozprawie w dniu 10 grudnia 2020 r., wniósł o zawieszenie toczącego się postępowania na podstawie art. 89[1] ust. 7 p.w.p. w związku z art. 97 §1 pkt 4 k.p.a.
Wnioskodawca natomiast domagał się połączenia do łącznego rozpoznania wniosku o ograniczenie patentu z toczącym się postępowaniem w sprawie o unieważnienie patentu.
Organ po rozpoznaniu ww. wniosków postanowieniem z 10 grudnia 2020 r. zawiesił toczące się postępowanie w tej sprawie uznając, że połączenie wniosku o ograniczenie patentu, którego rozpatrywanie jest w toku w ramach odrębnego postępowania z niniejszym postępowaniem spornym, nie zapewni usprawnienia tego postępowania. Organ wskazał także, iż ewentualne ograniczenie patentu nr [...], wywołujące skutek ex tunc, będzie miało bezpośredni wpływ na rozpatrzenie wniosku [...] o unieważnienie tego patentu w całości. Tym samym dopiero po wydaniu prawomocnej decyzji o ograniczeniu patentu będzie możliwe merytoryczne rozpoznanie wniosku o jego unieważnienie bez narażania się na wzruszenie decyzji w tej sprawie.
W dniu 23 kwietnia 2021 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie.
Wnioskodawca zarzucił, iż postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia 10 grudnia 2020 r. narusza:
1] art. 89[1] ust. 7 w związku z ust. 5 i 6 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię
polegającą na przyjęciu, że istnieje podstawa do zawieszenia postępowania o unieważnienie spornego patentu w związku ze złożeniem wniosku o jego ograniczenie z naruszeniem terminu wynikającego z art. 89[1] ust. 5 p.w.p.,
2] art 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy art 89[1] ust. 7 p.w.p. stanowi lex specialis oraz jego błędne zastosowanie w przypadku, w którym postępowanie mające dotyczyć zagadnienia wstępnego jest niedopuszczalne, a kwestia mająca być zagadnieniem wstępnym nim nie jest.
Wnioskodawca stwierdził, że Urząd błędnie uznał, że zawieszenie niniejszego postępowania jest zasadne z uwagi na złożenie przez uprawnionego wniosku o ograniczenie patentu na podstawie art 89[1] ust 1 p.w.p. Zgodnie bowiem z art 89[1] ust 5 p.w.p. uprawniony z patentu może wnieść o ograniczenie patentu w trakcie postępowania w sprawie o unieważnienie patentu przed rozprawą. Tylko w takim przypadku (art 89[1] ust 6 p.w.p.) Urząd Patentowy może postanowić, na wniosek którejkolwiek ze stron postępowania, o połączeniu wniosku o ograniczenie patentu z toczącym się postępowaniem w sprawie o unieważnienie patentu w celu ich łącznego rozpoznania, jeżeli zapewni to przyspieszenie lub usprawnienie postępowania. Natomiast, jeżeli nie zostanie wydane ww. postanowienie, postępowanie w sprawie o unieważnienie patentu zawiesza się, jeżeli rozpatrzenie wniosku o ograniczenie patentu ma bezpośredni wpływ na rozpatrzenie wniosku o unieważnienie patentu. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem wnioskodawcy, nie zostały spełnione przesłanki wskazane w ww. przepisach p.w.p.
W ocenie skarżącej nie zachodziła sytuacja objęta zakresem regulacji art. 89[1] ust. 5 p.w.p. Wnioskodawca bowiem w dniu 20 sierpnia 2018 r. złożył pierwszy wniosek ([...] o unieważnienie w części (pokrywającej się z zakresem wniosku o ograniczenie) tego samego patentu, a pierwsza rozprawa w tej sprawie miała miejsce w dniu 9 maja 2019 r. Zdaniem wnioskodawcy Urząd niezasadnie przyjął, że dla wniosku o ograniczenie patentu istotne znaczenie ma jedynie obecne postępowanie, skoro jednocześnie twierdzi, że postępowania o unieważnienie i ograniczenie patentu są postępowaniami odrębnymi. Wnioskodawca podniósł, iż z treści art. 89[1] ust. 5 p.w.p. nie wynika, aby odnosiła się ona każdorazowo do poszczególnych par postępowań o ograniczenie i unieważnienie spornego prawa w przypadku, gdy wobec tego samego patentu zostanie złożonych kilka wniosków o unieważnienie.
W ocenie wnioskodawcy należy przyjąć, że wszczęcie pierwszego postępowania o unieważnienie sprawia, iż ograniczenie czasowe dla wniosku o ograniczenie patentu zaczyna obowiązywać ogólnie, zwłaszcza, że postępowanie o ograniczenie patentu jest autonomiczne względem postępowania o unieważnienie i skutkuje erga omnes.
Wnioskodawca podniósł również, iż uzasadnienie Urzędu w zakresie odmowy połączenia postępowań na podstawie art. 89[1] ust. 6 p.w.p. zostało wadliwie uzasadnione, gdyż nie można racjonalnie przyjąć, że połączenie to nie przyczyniłoby się do przyspieszenia lub usprawnienia postępowania. Urząd bowiem błędnie odniósł ww. przesłankę jedynie do postępowania o unieważnienie, podczas, gdy odnosi się ona do obydwu postępowań łącznie.
Zdaniem wnioskodawcy błędne było również powołanie przez Urząd, jako podstawy prawnej zawieszenia postępowania, art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Ograniczenie patentu nie stanowi bowiem zagadnienia wstępnego w postępowaniu o unieważnienie tego patentu. Każde z tych postępowań ma dokładnie taki sam wpływ na wynik drugiego, a jego przedmiotem jest to samo zagadnienie. Tym samym, jeżeli miałoby dojść do zawieszenia któregokolwiek z ww. postępowań, to powinno nastąpić zawieszenie postępowania wszczętego później i brak jest podstaw do przyjęcia "pierwszeństwa" postępowania o ograniczenie patentu. Oprócz tego, zdaniem wnioskodawcy, powołanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. było bezcelowe, skoro został wskazany także art. 89[1] ust 7 p.w.p. stanowiący autonomiczną podstawę do zawieszenia postępowania i "lex specialis" względem ww. przepisów k.p.a.
Pismem z dnia 3 września 2021 r. uprawniony odnosząc się do powyższych zarzutów wskazał, że wnioskodawca złożył dwa wnioski o unieważnienie spornego patentu - pierwszy w dniu 20 sierpnia 2018 r. ([...] oraz drugi - w dniu 26 lutego 2020 r. (postępowanie obecne pod sygnaturą [...]). Jednocześnie podkreślił, że wniosek o ograniczenie przedmiotowego patentu został złożony w związku z postępowaniem o nr [...] i co istotne, został złożony przed pierwszą rozprawą, która odbyła się w dniu 10 grudnia 2020 r., a tym samym ww. wniosek był dopuszczalny i został złożony w terminie. Z uwagi na okoliczność, że ograniczenie patentu ma niewątpliwie wpływ na niniejsze postępowanie zasadnym było zdaniem uprawnionego uznanie, że stanowi ono zagadnienie wstępne względem tego postępowania, a tym samym zasadne było także zawieszenie postępowania o unieważnienie spornego patentu.
Uprawniony podniósł, że w niniejszej sprawie ziściły się przesłanki wskazane zarówno w art. 891 ust. 5, jak i ust. 6 oraz ust. 7 p.w.p., gdyż wniosek o unieważnienie patentu został złożony w dniu 26 lutego 2020 r., wniosek o ograniczenie patentu - w dniu 3 sierpnia 2020 r., natomiast pierwsza rozprawa odbyła się w dniu 10 grudnia 2020 r. Zdaniem uprawnionego kwestia dopuszczalności złożonego wniosku o ograniczenie patentu nie mogła być przedmiotem oceny w toczącym się postępowaniu spornym, natomiast Departament Badań Patentowych UPRP, w autonomicznym postępowaniu, uznał ww. wniosek za dopuszczalny.
Uprawniony podkreślił, że był uprawniony do złożenia wniosku o ograniczenie patentu w reakcji na złożenie drugiego wniosku o unieważnienie spornego patentu. Umożliwienie wnioskodawcy złożenia drugiego [o zmienionym zakresie] wniosku o unieważnienie spornego patentu, przy jednoczesnym pozbawieniu uprawnionego możliwości obrony swoich praw w tym postępowaniu, stanowiłoby rażącą niekonsekwencję skutkującą zaburzeniem równowagi praw stron w postępowaniu spornym. Tymczasem w uzasadnieniu do projektu nowelizacji p.w.p. wskazano, że nowa regulacja dotycząca ograniczenia patentu ma na celu umożliwienie przedsiębiorcy realizacji strategii defensywnej w przypadku zakwestionowania ważności patentu.
Odnosząc się do zarzutu błędnego powołania w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. uprawniony podniósł, że wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, przepis ten znajduje zastosowanie w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym RP na mocy art. 256 p.w.p. Ograniczenie patentu natomiast niewątpliwie rzutuje na losy niniejszego postępowania i będzie mieć wpływ na treść wydanej w nim decyzji, a zatem stanowi "zagadnienie wstępne".
Uprawniony nie podzielił stanowiska wnioskodawcy, iż zasada pierwszeństwa powinna decydować o tym, które z toczących postępowań powinno ulec zawieszeniu. Zdaniem uprawnionego powyższe skutkowałoby zawsze zawieszeniem postępowania wszczętego jako drugie, co stoi w sprzeczności z samą istotą zagadnienia wstępnego, które zwykle pojawia się w toku już toczącego się postępowania. Ponadto, skoro prawo dopuszcza wniesienie o ograniczenie patentu także w sytuacji, kiedy już toczy się postępowanie o jego unieważnienie, to oczywistym jest, że (jeżeli zakres ograniczenia wpływa na sposób rozpoznania wniosku o unieważnienie) ograniczenie patentu stanowi zagadnienie wstępne dla kwestii jego unieważnienia. Uprawniony wskazał, że art. 89[1] ust. 7 p.w.p. wprost stanowi, że gdy toczą się dwa postępowania - w sprawie o unieważnienie patentu oraz w sprawie o ograniczenie patentu i nie zostanie wydane postanowienie o połączeniu tych spraw do wspólnego rozpoznania, to zawieszeniu ulega w każdym wypadku postępowanie o unieważnienie.
Uprawniony podkreślił także, iż zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem "przez inny organ lub sąd", o którym mowa w art. 97 §1 pkt 4 k.p.a., należy rozumieć także ten sam organ administracji publicznej, jeżeli jest właściwy do prowadzenia innego, odrębnego postępowania, w którym wydawane jest rozstrzygnięcie.
Niezależnie od powyższego, z ostrożności procesowej, uprawniony stwierdził, że nawet przy założeniu, że powołanie w podstawie prawnej wydanego postanowienia art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. było nieprawidłowe, to okoliczność ta nie stanowi istotnego naruszenia prawa skutkującego uchyleniem tego postanowienia, skoro w swej treści było ono zasadne.
W kolejnym piśmie z dnia 28 września 2021 r. wnioskodawca podtrzymał swoje dotychczasowe twierdzenia. Zdaniem wnioskodawcy, skoro postępowania o unieważnienie patentu oraz postępowanie o ograniczenie patentu mają charakter autonomiczny, to nie ma znaczenia w związku z którym postępowaniem o unieważnienie wniosek o ograniczenie zostanie złożony. Działanie odmienne dawałoby uprawnionemu niezasadnie możliwość wyboru, w zależności od tego, co będzie dla niego bardziej wygodne, co nie mieściło się w zamiarach ustawodawcy. Wnioskodawca stwierdził, że jedynym możliwym rozwiązaniem wydaje się przyjęcie, że pierwszy wniosek o unieważnienie prowadzi do zastosowania art. 89[1] ust. 5 p.w.p. przy założeniu, że zakresy wniosków pokrywają się. W przeciwnym razie, zdaniem wnioskodawcy, dla uprawnionego otwiera się pole manipulacji, nawet z wykorzystaniem zależnych podmiotów składających "pozorne" wnioski o unieważnienie, co ostatecznie prowadziłoby do zawieszenia wcześniejszego postępowania o unieważnienie.
Wnioskodawca podkreślił także, że skoro skutek unieważnienia/ograniczenia działa ex tunc oraz erga omnes, to nie ma znaczenia na czyj wniosek dojdzie do ustania patentu. Tym samym, jeżeli w odniesieniu do danego patentu został złożony wniosek o unieważnienie w określonym zakresie, wniosek o ograniczenie w tym zakresie musi być złożony przed pierwszą rozprawą w tej sprawie. Natomiast w związku z żadnym późniejszym postępowaniem o unieważnienie, w pokrywającym się zakresie, wniosek o ograniczenie nie może być już złożony. Zdaniem wnioskodawcy instytucja ograniczenia patentu stanowi rozwiązanie wspomagające utrzymanie patentu, jednakże nie jest ona związana z żadnym konkretnym postępowaniem, gdyż może być zainicjowana mimo braku jakiegokolwiek wniosku o unieważnienie.
Wnioskodawca nie podzielił również stanowiska uprawnionego, iż w postępowaniu o unieważnienie Urząd nie może oceniać dopuszczalności wniosku o ograniczenie patentu, gdyż związek pomiędzy ww. postępowaniami tworzy treść art. 89[1] ust. 5 i 6 p.w.p. Podtrzymał także swoje stanowisko w zakresie błędnego zastosowania w niniejszej sprawie przez Urząd art. 97 §1 pkt 4 k.p.a., twierdząc, że ustanie patentu ex tunc w obydwu postępowaniach - o unieważnienie i o ograniczenie - jest istotą sprawy, nie zaś zagadnieniem wstępnym.
Wydając skarżone postanowienie z 22 października 2021 r., UP RP w uzasadnieniu stanął na stanowisku, że w rozpatrywanej sprawie ziściły się przesłanki wskazane zarówno w art. 89[1] ust. 5, jak i ust. 6 i ust. 7 p.w.p., a tym samym zawieszenie postępowania o unieważnienie patentu było uzasadnione.
Organ argumentował, że wniosek o unieważnienie patentu [sprawa o nr [...]] został złożony w dniu 26 lutego 2020 r., zaś wniosek o ograniczenie patentu - w dniu 3 sierpnia 2020 r., a pierwsza rozprawa odbyła się w dniu 10 grudnia 2020 r. Zdaniem organu tnie można zgodzić się z zaprezentowaną przez wnioskodawcę interpretacją treści art. 89 ust.5 p.w.p,, zgodnie z którą w przypadku, gdy wobec tego samego patentu zostanie wszczętych kilka postępowań o unieważnienie (jak ma to miejsce w sprawie niniejszej) odbycie się rozprawy w pierwszym z nich sprawia, iż ograniczenie czasowe dla wniosku o ograniczenie patentu zaczyna obowiązywać ogólnie. W ww. przepisie bowiem jest mowa o jednym postępowaniu o unieważnienie, w trakcie którego uprawniony z patentu może wnieść o ograniczenie tego patentu. W ustawie p.w.p. brak jest przy tym regulacji wskazującej wprost sposób postępowania w przypadku, gdy wobec tego samego patentu zostanie wniesionych kilka wniosków o unieważnienie, jednakże, zdaniem organu, skoro mowa jest o jednym postępowaniu o unieważnienie, to należy założyć, że wniosek o ograniczenie patentu może być składany każdorazowo w odniesieniu do każdego wniosku o unieważnienie do czasu odbycia pierwszej rozprawy.
Organ podkreślił, że powyższe stanowisko jest spójne z przywołanym przez stronę uzasadnieniem do projektu nowelizacji p.w.p., w którym wskazano, że nowa regulacja dotycząca ograniczenia patentu ma na celu "umożliwienie przedsiębiorcy realizacji strategii defensywnej, w przypadku zakwestionowania ważności patentu." Trudno zatem zgodzić się ze stanowiskiem wnioskodawcy, że skoro postępowania o unieważnienie i o ograniczenie patentu mają charakter autonomiczny, to nie ma znaczenia w związku z którym postępowaniem o unieważnienie wniosek o ograniczenie zostanie złożony.
Zdaniem organu, z treści art. 89[1] ust. 5 p.w.p. wynika bowiem, że regulacja ta dotyczy sytuacji, w której w toku postępowania o unieważnienie uprawniony składa wniosek o ograniczenie patentu. Jak wskazano powyżej w przepisie tym nie ma mowy o wielu toczących się postępowaniach.
W ocenie organu, wykładnia ww. przepisu zgodnie z tokiem rozumowania wnioskodawcy stanowi niedopuszczalną nadinterpretację, która prowadziłaby do naruszenia zasady równości stron w kontradyktoryjnym postępowaniu spornym, zwłaszcza, że przepisy p.w.p. w żaden sposób nie ograniczają możliwości składania wniosków o unieważnienie spornego prawa, nawet w pokrywającym się zakresie.
Organ uznał także za nietrafne wywody wnioskodawcy dotyczące bezcelowości wnoszenia o ograniczenie spornego patentu w zakresie zastrzeżenia nr 16, skoro do takiego skutku, jego zdaniem, doprowadzi rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie o unieważnienie patentu, wszczętej jako pierwsza, tj. o nr [...]. Organ zaznaczył, iż to strony postępowania są jego dysponentami i od ich działania lub zaniechania w znacznej mierze zależy termin zakończenia sporu. Tym samym nie jest pewne, że postępowanie, które zostało wszczęte pierwsze również pierwsze się zakończy.
Organ stwierdził także, iż Urząd słusznie w zaskarżonym postanowieniu odmówił połączenia postępowań na podstawie art. 89[1] ust. 6 p.w.p. uznając, że połączenie wniosku o ograniczenie patentu, którego rozpatrywanie jest w toku w ramach odrębnego postępowania, z postępowaniem o unieważnienie o nr [...] nie zapewni usprawnienia tego postępowania, zaś ewentualne ograniczenie patentu nr [...] będzie miało bezpośredni wpływ na rozpatrzenie wniosku skarżącej o unieważnienie tego patentu w całości. Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy organ zasadnie przyjął, że dopiero po wydaniu prawomocnej decyzji o ograniczeniu patentu będzie możliwe merytoryczne rozpoznanie wniosku o jego unieważnienie bez narażania stron na wzruszenie decyzji w tej sprawie. Dopiero wówczas bowiem zostanie jasno ustalony zakres udzielonego prawa i ew. przez pryzmat zakresu ograniczonego patentu Urząd będzie oceniał zasadność wniosku o jego unieważnienie. Natomiast uprzednie, ewentualne unieważnienie patentu czyniłoby postępowanie o jego ograniczenie bezprzedmiotowym.
Organ nie zgodził się z zarzutem wnioskodawcy, że Urząd błędnie odniósł przesłankę przyspieszenia lub usprawnienia postepowania jedynie do postępowania o unieważnienie, podczas, gdy odnosi się ona do obydwu postępowań łącznie. W treści art. 89[1] ust. 6 p.w.p. mowa jest bowiem o jednym postępowaniu. Ustawodawca wprawdzie nie wskazuje wprost na postępowanie o unieważnienie, jednakże interpretacja ww. przepisu łącznie z art. 89[1] ust. 5 i 7 p.w.p. nie pozostawia wątpliwości, że o takie postępowanie chodzi.
Organ nie zgodził się również z twierdzeniem wnioskodawcy, że każde z postępowań [o unieważnienie i o ograniczenie patentu] ma dokładnie taki sam wpływ na wynik drugiego, a ich przedmiotem jest to samo zagadnienie. Postępowanie o ograniczenie patentu zmierza bowiem do utrzymania ochrony nawet w ograniczonym zakresie, podczas, gdy postępowanie o unieważnienie ma na celu jej likwidację.
Natomiast UP RP podzielił stanowisko wnioskodawcy, że w zaskarżonym postanowieniu powołanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. było bezcelowe, skoro został wskazany także art. 89[1] ust. 7 p.w.p., stanowiący autonomiczną podstawę do zawieszenia postępowania i "lex specialis" względem ww. przepisu k.p.a. W ocenie organu powołanie ww. przepisu w podstawie prawnej rozstrzygnięcia nie stanowi naruszenia prawa skutkującego uchyleniem wydanego postanowienia, skoro nie wpływa to w żadnym stopniu na wadliwość samego orzeczenia, które w swej treści pozostaje w pwłni zasadne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ww. postanowieniu skarżąca zarzuciła:
- naruszenie art. 89[1] ust. 7,w zw. z ust. 5 i 6 p.w.p. przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że istnieje podstawa do zawieszenia postępowania o unieważnienie patentu w związku ze złożeniem wniosku o ograniczenie patentu z naruszeniem terminu wynikającego z art. 89[1] ust. 5 p.w.p., w tym w szczególności na przyjęciu, że istnieje podstawa do ustalania w związku z którym z większej liczby wniosków o unieważnienie został złożony dany wniosek o ograniczenie patentu co doprowadziło Organ do błędnego uznania, iż wniosek o ograniczenie patentu, w związku z którym doszło do zawieszenia niniejszego postępowania, był dopuszczalny i złożony w terminie, co z kolei doprowadziło do utrzymania w mocy bezpodstawnego zawieszenia postępowania;
- naruszenie art. 89[1] ust. 6 p.w.p. w zw. z ust. 5 i 7 p.w.p. przez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym odniesieniu przesłanki przyspieszenia lub usprawnienia postępowania wyłącznie do postępowania o unieważnienie patentu oraz przyjęciu, że w razie złożenia wniosku o połączenie postępowań o unieważnienie i ograniczenie patentu Organ może odmówić takiego połączenia i rozumienie przesłanki przyspieszenia i usprawnienia postępowania przez pryzmat postrzegania wniosku o ograniczenie jako mającego pierwszeństwo przed wnioskiem o unieważnienie patentu, co doprowadziło Organ do błędnego uznania za zasadne zawieszenia niniejszego postępowania, podczas gdy w przypadku połączenia treści przepisów art. 89[1] ust. 7 p.w.p. nie mógłby znaleźć zastosowania. W uzasadnieniu tych zarzutów skarżąca przedstawiła argumentację na ich poparcie.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Skarżąca pismem procesowym z dnia 23 stycznia 2023 r. odniosła się do odpowiedzi na skargę podkreślając jej zasadność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z paragrafem drugim powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. 2022 poz. 329 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania zostały określone w art. 97 § 1 k.p.a. Punkt 4 tego artykułu nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek zawieszenia postępowania, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
W doktrynie przyjmuje się, że "zagadnienie wstępne" obejmuje wyłącznie zagadnienia prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Obejmuje zatem sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, ocena zaś tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania (tzn. w oderwaniu od sprawy, na tle której wystąpiło), należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego (bądź sądu), niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Jest to poza tym zagadnienie otwarte, tzn. nie było przedtem prawomocnie przesądzone na właściwej drodze. Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 444).
Należy zatem uznać, iż stosownie do panujących w tym zakresie poglądów orzecznictwa, rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego jest niezbędne do rozstrzygnięcia innej sprawy. Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek: postępowanie administracyjne jest w toku, zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte oraz rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jednocześnie w orzeczeniu z 17 lipca 2003 r., sygn. akt II SA 427/02 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż prejudycjalność zachodzi tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Musi więc istnieć wyraźny związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. Zależność ta musi być bezpośrednia. Gdy zaś w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2008 r., sygn. II OSK 1698/07).
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu, organ prawidłowo zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie. Postępowanie w sprawie [...] oraz później wszczęte postępowanie o unieważnienie tego samego patentu o numerze [...] ([...]) to dwa odrębne postępowania, w których występują te same strony, a przedmiotem wniosków o unieważnienie jest to samo prawo ochronne. Pierwsze z nich dotyczy ograniczenia patentu, zaś drugie jego unieważnienia w całości. Wnioskodawca domagał się połączenia do łącznego rozpoznania wniosku o ograniczenie spornego patentu z toczącym się postępowaniem w sprawie o unieważnienie patentu, zaś uprawniony wniósł o zawieszenie postępowania o unieważnienie tego patentu w całości do czasu rozstrzygnięcia wniosku o jego ograniczenie.
Istota problemu prawnego w tej sprawie dotyczy kwestii dopuszczalności zawieszenia przez organ postępowania w sprawie o unieważnienie patentu.
Na wstępie wskazać należy, że co do zasady wniosek o ograniczenie patentu nie może blokować mającego szerszy zakres postępowania w sprawie o unieważnienie patentu w całości lub w części. Mając to na względzie ustawodawca określił termin na złożenie takiego wniosku, który upływa przed pierwszym terminem rozprawy w sprawie o unieważnienie patentu, o czym stanowi art. 89[1] ust. 5 p.w.p. Niezachowanie tego terminu powoduje, iż postępowanie w sprawie ograniczenia patentu staje się bezprzedmiotowe, z uwagi na niedopuszczalność wniosku złożonego po tym terminie.
Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, pierwszy termin rozprawy o unieważnienie spornego patentu miał miejsce dniu 10 grudnia 2020 r., czyli wniosek o ograniczenie spornego patentu z dnia 3 sierpnia 2020 r. wpłynął przed terminem pierwszej rozprawy, co oznacza, że organ był uprawniony do zawieszenia postępowania na podstawie art. 89[1] ust. 7 p.w.p., o ile nie wyda postanowienia o połączeniu obu postępowań w trybie art. 89[1] ust. 6 p.w.p.
Sąd podziela stanowisko organu, że złożenie wniosku o ograniczenie patentu nie musi mieć jednocześnie związku z wnioskiem o jego unieważnienie, gdyż takiego postępowania dotyczą przepisy art. 89[1] ust. 1-4 p.w.p. W przypadku postępowania spornego, gdy związek taki istnieje, wniosek o ograniczenie patentu jest natomiast rozpatrywany w trybie art. 89[1] ust. 5-7 p.w.p., jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Pozostawanie tych postępowań w określonym związku nie ogranicza przy tym możliwości składania kolejnych wniosków o ograniczenie patentu, w odrębnych postępowaniach dotyczących tego samego patentu, gdyż jak wynika z powołanych wyżej regulacji prawnych, jedynym wymogiem ograniczającym złożenie takiego wniosku jest data odbycia pierwszej rozprawy o unieważnienie patentu. W niniejszej sprawie została zatem spełniona przesłanka z art. 89[1] ust. 5 p.w.p.
Odnośnie spełnienia przesłanki z art. 89[1] ust. 6 p.w.p. należy uznać, że organ należycie wyjaśnił i uzasadnił dlaczego nie może łącznie rozpoznać wniosku o ograniczenie spornego patentu wraz z wnioskiem o jego ograniczenie, w związku z czym przesłanka ta nie została spełniona, czego konsekwencją było zawieszenie postępowania o unieważnienie patentu na podstawie art. 89[1] ust. 7 p.w.p.
Wskazać przy tym należy na fakultatywność, a nie obligatoryjność działania organu w tym zakresie, które uzależnione jest od wystąpienia lub braku tych przesłanek. W zależności zatem od wystąpienia okoliczności umożliwiających przyspieszenie lub usprawnienie postępowania oraz pozostawania obu postępowań w określonym związku, organ podejmuje stosowne rozstrzygnięcie.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy rozstrzygnięcie organu należało zatem uznać za prawidłowe.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.