VI SA/Wa 291/19

VI SA/Wa 291/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Nowecki /przewodniczący/
Jakub Linkowski /sprawozdawca/
Tomasz Sałek
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1151/19 - Wyrok NSA z 2022-11-25
Skarżony organ
Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2212
art. 3 pkt 10, art. 3 pkt 9, art. 3 pkt 4 art. 32 ust. 1 i 3, art. 40a ust. 1 pkt 4, art. 40a ust. 5
Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jedn.
Dz.U.UE.L 2011 nr 304 poz 18 art. 1 ust. 3, a, art. 8 ust. 1 i 2, art. 7 ust. 1 lit. a
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i RadyI R (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom  informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia  dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu  Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędzia WSA Tomasz Sałek Protokolant st. ref. Katarzyna Bytner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w J. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2018 r. nr [...] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: "Prezes UOKiK", "organ odwoławczy", "organ II instancji"), mając za podstawę
- art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r,, poz. 1257, ze zm.),
-art. 21, art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2018 r,, poz. 2164),
w związku z:
- art. 3 pkt 4, pkt 5, pkt 10, art. 4 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2164),
- art. 2 pkt 2 lit. a, art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. Urz. UE L 304 z 22.11.2011, str. 18, ze zm.),
- załącznikiem I oraz XII do rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2568/91 z dnia 11 lipca 1991 r., w sprawie właściwości oliwy z oliwek i oliwy z wytłoczyn oliwek oraz w sprawie odpowiednich metod analizy (Dz. Urz. UE L 248 z 05.9.1991, str. 1, ze zm., Polskie wydanie specjalne: rozdz. 03 tom 011 str. 368, ze zm.),
- pkt 1 część VIII załącznika VII do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347 z 20,12,2013, str. 671, ze zm.)
- art. 3 pkt 8, art. 8 ust. 1, art. 16, art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE L 31 z 01.02.2002, str. 1, ze zm., Polskie wydanie specjalne: rozdz. 15 tom 006 str. 463, ze zm.),
po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez L. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w J. od decyzji nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno- Spożywczych z dnia [...].12.2017 r. znak: [...], wymierzającej L. Sp. z o.o. Sp. k. karę pieniężną w wysokości 11392,12 zł za wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego w zakresie cech organoleptycznych oznakowanego jako:
Oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia Mieszanka oliw z oliwek pochodzących z Unii Europejskiej. Najwyższa kategoria oliwy z oliwek, uzyskana bezpośrednio z oliwek i wyłącznie za pomocą środków mechanicznych a'750 ml, wielkość partii magazynowej 966 szt. a'750 ml (747 l), wielkość dostawy 1440 szt. x a'750 ml (1080 l), dane identyfikacyjne partii: data przydatności do spożycia - najlepiej spożyć przed 29 03 2018 [...], wartość brutto partii dostawy 20 088,00 zł, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Do wydania ww. decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych:
W okresie 4-7 lipca 2017 r. upoważnieni inspektorzy WIJHARS w [...] przeprowadzili kontrolę w zakresie jakości handlowej oliwy z oliwek w L. Sp. z o.o. Sp. k., ul. [...], J., [...] T., [...] L. ul. [...], [...] B. (Protokół z kontroli nr [...] z dnia [...].07.2018 r.).
W toku kontroli została pobrana próbka do badań laboratoryjnych oraz wtórnik Oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia Mieszanka oliw z oliwek pochodzących z Unii Europejskiej. Najwyższa kategoria oliwy z oliwek, uzyskana bezpośrednio z oliwek i wyłącznie za pomocą środków mechanicznych a'750 ml, z partii magazynowej 966 szt. a'750 ml, 747 litrów, wielkość dostawy 1440 szt. x a'750 ml, tj. 1080 litrów (dane identyfikacyjne partii: najlepiej spożyć przed 29 03 2018 [...]) - Protokół z pobrania próbek nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r.
Wyniki badań laboratoryjnych (ocena organoleptyczna), nie potwierdziły deklarowanej kategorii. Ocena organoleptyczna przeprowadzona w laboratorium M., L., [...] M., Hiszpania, wykazała medianę błędów na poziomie 2,8, medianę charakteru owocowego na poziomie 2,0 oraz klasyfikację sensoryczną - virgin.
Organ I instancji, mając na uwadze wyniki oceny organoleptycznej zakwestionował jakość handlową ww. partii Oliwy z oliwek i poinformował . Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w J. o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie. Strona w ww. piśmie została pouczona o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, składania zastrzeżeń, wyjaśnień oraz zobowiązana do przekazania informacji o wysokości obrotu i przychodu za ostatni rok rozliczeniowy.
Pismem z dnia 18 grudnia 2017 r. została przekazała informacja, że przychody netto L. Sp. z o.o. sp. k. ze sprzedaży towarów i materiałów w roku rozliczeniowym kończącym się w dniu 28 lutego 2017 r. wyniosły 14240153,6 tysięcy złotych.
W dniu [...] grudnia 2017 r. [...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, decyzją nr [...], znak: [...] wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości 11 392,12 zł za wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego.
Pismem z dnia 22 stycznia 2018 r. pełnomocnik strony wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, podnosząc, że:
- nie ma podstaw do uznania, że zakwestionowany produkt został zafałszowany, produkt ten (partia nr [...]) spełnia wszelkie kryteria jakości, w tym kryterium jakości organoleptycznej opisane w załączniku XII rozporządzenia nr 2568/91 - jako dowód załączono wyniki badań włoskiego laboratorium A. z dnia [...].12.2017 r., tj. kopie raportu z badania [...] nr [...] oraz raportu z badania [...] nr [...] wraz z kopią tłumaczenia przysięgłego tych raportów,
- organ I instancji jedynie formalnie gwarantował spółce możliwość aktywnego udziału w toczącym się postępowaniu, tj. zawiadomieniem z dnia 22.12.2017 r. wyznaczył urzędowy termin wynoszący jedynie 7 dni - nie uwzględniając okresu Świąt Bożego Narodzenia i dni wolnych od pracy, w konsekwencji podjęcie działań przez Spółkę w wyznaczonym okresie było de facto niemożliwe i nie można uznać, że zasada wyrażona w art. 10 k.p.a. została zachowana,
- wymierzona przez organ I instancji kara pieniężna jest rażąco wysoka i odbiega w istotnym stopniu od dotychczasowej praktyki organu co do rozmiaru nakładanych na przedsiębiorców sankcji,
- nie zgadza się ze stanowiskiem organu I instancji, że stopień naruszenia przepisów oraz szkodliwości czynu był znaczny, wyniki badań organoleptycznych dotyczyły jedynie części właściwości produktu, podstawowe cechy fizykochemiczne, które decydują o jego bezpieczeństwie dla konsumentów, całkowicie spełniały narzucone przepisami normy, tym samym nie sposób uznać, że zakres naruszenia praw konsumentów był szeroki bądź znaczny,
- orzekając o karze należy wziąć pod uwagę stopień winy podmiotu, który produkty wprowadza do obrotu, ewentualne wady jakościowe nie stanowią okoliczności, które zostały przez nią zawinione, wszelkie odstępstwa od wymaganych przepisami parametrów zakwestionowanej partii oliwy (o ile miały miejsce) są wyłącznie skutkiem działań lub zaniedbań ich producenta i dostawcy: F. S.p.A. z siedzibą w T. (Włochy),
- zakwestionowana przez organ I instancji partia oliwy nie była duża, całkowita wartość brutto to 20088 zł, nałożona kara pieniężna stanowi istotną część wartości produktu i jest rażąco nieadekwatna do ewentualnych korzyści, które spółka mogłaby osiągnąć ze sprzedaży zakwestionowanej partii, wartość towaru brutto w żadnym stopniu nie odpowiada korzyści majątkowej, jaką sprzedający osiąga sprzedając dany produkt w handlu detalicznym (ta powinna być ograniczona ewentualnie do marży sprzedającego),
- wymierzona przez organ I instancji kara pieniężna powinna zostać w istotnym zakresie obniżona.
Biorąc pod uwagę powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w pierwszej instancji. Ponadto strona wniosła o przebadanie wtórnika próbki.
Główny Inspektor JHARS postanowieniem z dnia [...].02.2018 r. zlecił przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, tj. przeprowadzenie przez [...] Wojewódzkiego Inspektora JHARS kontroli uzupełniającej mającej na celu sprawdzenie zabezpieczenia wtórnika próbki, pobrania go i przekazania za pośrednictwem Centralnego Laboratorium GIJHARS w [...] do badań laboratoryjnych w zakresie oceny organoleptycznej przez dwa zatwierdzone zespoły: I., [...], [...] R., we Włoszech oraz L., [...] C., w Hiszpanii.
Analiza odwoławcza wykazała następujące wyniki:
- L., [...] C., w Hiszpanii - Świadectwo analizy nr [...]: mediana wad wyniosła 3,2 mediana charakteru owocowego 2,2, klasyfikacja - VIRGIN;
- I., [...], [...] R., we Włoszech, Raport nr [...]: mediana charakteru owocowego 2,7, klasyfikacja - EXTRA VIRGIN.
Główny Inspektor JHARS pismem z dnia 27 września 2018 r. przesłał wyniki badań wtórnika próbki Oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia Mieszanka oliw z oliwek pochodzących z Unii Europejskiej. Najwyższa kategoria oliwy z oliwek, uzyskana bezpośrednio z oliwek o wyłącznie za pomocą środków mechanicznych a'750 ml, zabezpieczonego w ramach postępowania kontrolnego prowadzonego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora JHARS, w tym:
- sprawozdanie z badań [...], [...], [...] - Świadectwo analizy nr [...] nr próbki: [...], wraz z jego tłumaczeniem na język polski,
- sprawozdania z badań I. o numerze [...], wraz z jego tłumaczeniem na język polski,
- oraz pismo z dnia [...].09.2018 r. znak: [...].
Strona w odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia 8 października 2018 r. podniosła, że:
- wyniki badań organoleptycznych przeprowadzone przez L. w R. przy włoskim Ministerstwie Polityki Rolnej, Żywnościowej i Leśnej, wskazują, iż przebadana próbka spełnia wymagania dotyczące oliwy z oliwek najwyższej jakości ("Extra virgin") opisane w załączniku nr 1 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2568/91 i kwalifikacja ta jest zbieżna z wynikami badań A. wykonanych w dniu [...].12.2017 r. (których kopie załączono do odwołania),
- badania przeprowadzone przez laboratorium przy włoskim Ministerstwie Polityki Rolnej, Żywnościowej i Leśnej zostały przeprowadzone metodą badawczą opisaną w załączniku XII rozporządzenia (EWG) nr 2568/91,
- biorąc pod uwagę art. 81a § 1 k.p.a., wniosła o rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z zasadą "przyjaznego" ustalania stanu faktycznego, mającego wpływ na wynik sprawy.
Pismem z dnia 9 października 2018 r. Główny Inspektor JHARS wyznaczył stronie 7-dniowy termin na zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenie się w sprawie przed jej rozstrzygnięciem przez organ II instancji. Strona, nie składała dodatkowych pism w sprawie i nie skorzystała z możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił że informacja zawarta na etykiecie przeznaczona jest dla konsumentów i każdy kupujący powinien otrzymać produkt prawidłowo oznakowany. W przedmiotowej sprawie badania laboratoryjne w zakresie oceny organoleptycznej nie potwierdziły deklarowanej w oznakowaniu kategorii oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia, dlatego konsumenci są wprowadzani w błąd co do właściwości środka spożywczego. Nabywca kieruje się informacjami zawartymi na etykiecie, w związku z tym mógł dokonać wyboru produktu niezgodnego z oczekiwaniami. Strona wprowadziła do obrotu produkty, które nie odpowiadają zadeklarowanej w oznakowaniu kategorii oliwy z oliwek, z uwagi na wynik oceny organoleptycznej. Przepisy prawa wspólnotowego jednoznacznie mówią w stosunku do jakich produktów można użyć opisu "Oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia". Właściwości przedmiotowych partii oliwy z oliwek nie odpowiadają cechom jakościowym dla kategorii oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia zawartym w załączniku I do rozporządzenia (EWG) nr 2568/91, pod względem oceny organoleptycznej.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo ocenił zakres naruszenia oraz stopień szkodliwości czynu. W przedmiotowej sprawie deklarowana na etykiecie kategoria oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia nie ma pokrycia w badaniach przeprowadzonych przez zatwierdzony zespół degustatorów, dlatego konsument nabywający ten produkt zostaje wprowadzony w błąd.
Organ podkreślił, że na jakość handlową artykułu rolno-spożywczego składają się nie tylko cechy fizykochemiczne artykułu rolno-spożywczego, ale także cechy dotyczące jego właściwości organoleptycznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. Przepisy prawa żywnościowego sprzeciwiają się każdej praktyce mogącej wprowadzać konsumenta w błąd.
W ocenie organu kara pieniężna w wysokości 11392,12 zł stanowi 0,00008% wskazanego przez stronę przychodu i jest karą adekwatną do stwierdzonych nieprawidłowości, naruszonych reguł prawa żywnościowego oraz do oceny przesłanek z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję L. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w J. zarzuciła naruszenie:
- art. 40a ust. 4 i 5 ustawy z 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie;
- art. 40a ust. 3 ustawy z 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych poprzez jego niezastosowanie;
- art. 3 ustawy z 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie;
- art. 7 w związku z art.10 § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie.
- art. 81a § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie.
- naruszenie art. 10 § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych i umorzenie postępowania; ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów- postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła poszczególne podniesione w skardze zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej artkułem rolno-spożywczym zafałszowanym jest produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów finalnych, w szczególności jeżeli:
dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,
w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,
w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej.
Celem prawa żywnościowego – w myśl art. 8 rozporządzenia nr 178/2002 - jest ochrona interesów konsumentów. Prawo to powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Ma ono zapobiegać:
a) oszukańczym lub podstępnym praktykom,
b) fałszowaniu żywności,
c) wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności oraz kontrolowania przestrzegania tych wymogów.
Stosownie do art. 1 ust. 3 rozporządzenia (UE) 1169/2011, niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do podmiotów działających na rynku spożywczym na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego, na których ich działania dotyczą przekazywania konsumentom informacji na temat żywności. Ma ono zastosowanie do wszelkich środków spożywczych przeznaczonych dla konsumenta finalnego, w tym do środków spożywczych dostarczanych przez zakłady żywienia zbiorowego i do środków spożywczych przeznaczonych do dostarczenia do zakładów żywienia zbiorowego.
Podmiotem działającym na rynku spożywczym odpowiedzialnym za informację na temat żywności jest podmiot, pod którego nazwą lub firmą jest wprowadzany na rynek dany środek spożywczy lub - jeżeli ten podmiot nie prowadzi działalności w Unii - importer danego środka na rynek Unii (art. 8 ust. 1 rozporządzenia (UE) 1169/2011).
Podmiot działający na rynku spożywczym odpowiedzialny za informację na temat żywności zapewnia obecność i rzetelność informacji na temat żywności zgodnie z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat żywności oraz z wymogami odpowiednich przepisów krajowych (art. 8 ust. 2 rozporządzenia (UE) 1169/2011).
Przez producenta zgodnie z art. 3 pkt 9 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych należy rozumieć - osobę fizyczną, osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która: a) produkuje lub paczkuje artykuły rolno- spożywcze, lub b) wprowadza artykuły rolno-spożywcze do obrotu, jeżeli działalność ta jest zarejestrowana na terytorium któregoś z państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
Zgodnie z art. 3 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych obrót to czynności w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, tj. posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucja i inne formy dysponowania.
W świetle powyższych przepisów L. Sp. z o.o. Sp. k., odpowiada za jakość handlową przedmiotowych partii oliwy z oliwek. Należy zaznaczyć, że nazwa i adres spółki został wskazany na etykietach zakwestionowanych partii oraz spółka posiadała te partie z zamiarem sprzedaży (jak wynika z pkt. 14 Protokołu pobrania próbek nr [...] z dnia [...].07.2017 r.). Tym samym nie można zgodzić się z argumentacją skarżącej, że za wszelkie odstępstwa od wymaganych przepisami parametrów zakwestionowanej partii oliwy z oliwek odpowiada jedynie F. S.p.A. z siedzibą w T. (Włochy).
Artykuły rolno-spożywcze powinny być zgodne z wymaganiami jakości handlowej na każdym etapie produkcji.
Przepis art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych stanowi, że wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze muszą spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeśli w przepisach o jakości handlowej zostały one określone oraz dodatkowe wymagania, jeżeli producent zadeklarował ich spełnienie.
Przez jakość handlową artykułów rolno-spożywczych należy rozumieć ich cechy dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi (art. 3 pkt 5 ww. ustawy).
Informacje na temat żywności oznaczają informacje dotyczące danego środka spożywczego udostępniane konsumentowi finalnemu za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków, w tym nowoczesnych narzędzi technologicznych lub przekazu ustnego (art. 2 ust, 2 lit. a rozporządzenia (UE) nr 1169/2011).
W myśl art. 16 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd.
Prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Ma na celu zapobieganie: oszukańczym lub podstępnym praktykom; fałszowaniu żywności, oraz wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd (art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002).
W myśl art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać konsumenta w błąd w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji.
W przedmiotowej sprawie organy inspekcji handlowej zakwestionowały jakość handlową jednej partii oliwy z oliwek, tj. Oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia Mieszanka oliw z oliwek pochodzących z Unii Europejskiej. Najwyższa kategoria oliwy z oliwek, uzyskana bezpośrednio z oliwek i wyłącznie za pomocą środków mechanicznych a'750 ml, z partii magazynowej 966 szt. a'750 ml, 747 litrów, wielkość dostawy 1440 szt. x a'750 ml, tj. 1080 litrów (dane identyfikacyjne partii: najlepiej spożyć przed 29 03 2018 [...]), pochodzącej z zamówienia złożonego przez [...] L. Sp. z o.o. Sp. k., ul. [...], [...] - z uwagi na fakt, że ocena organoleptyczna nie potwierdziła deklarowanej w oznakowaniu kategorii EXTRA VIRGIN.
Główny Inspektor JHARS wyjaśnił, że badania laboratoryjne związane z kontrolą jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, są przeprowadzane w laboratoriach Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych oraz Inspekcji Handlowej i tylko w uzasadnionych przypadkach badania laboratoryjne, mogą być przeprowadzane na zlecenie właściwego organu Inspekcji przez inne wyspecjalizowane w danym zakresie laboratoria co wynika z art. 32 ust. 1 i 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych. W zaskarżonej decyzji organ II instancji wskazał, dlaczego ocena organoleptyczna została przeprowadzona przez zatwierdzone zespoły degustatorów oraz odniósł się do raportów analiz, na które powołuje się pełnomocnik skarżącej w odwołaniu oraz w skardze.
Zgodnie z art. 2 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 2568/91, weryfikacja właściwości organoleptycznych oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia prowadzona przez organy krajowe i ich przedstawicieli wykonywana jest przez zespoły degustatorów zatwierdzone przez państwa członkowskie. Właściwości organoleptyczne oliwy, określa się jako zgodne ze zgłoszoną kategorią, jeżeli zespół degustatorów zatwierdzony przez państwo członkowskie potwierdzi taką klasyfikację. W przypadku gdy zespół nie potwierdzi kategorii zgłoszonej w odniesieniu do właściwości organoleptycznych, na wniosek zainteresowanej strony organy krajowe lub ich przedstawiciele zapewniają niezwłoczne przeprowadzenie przez inne zatwierdzone zespóły dwóch ocen porównawczych, z których przynajmniej jedna wykonana jest przez zainteresowane państwo członkowskie będące producentem. Przedmiotowe właściwości określa się jako zgodne ze zgłoszonymi właściwościami, jeżeli co najmniej dwie z ocen porównawczych potwierdzą zgłoszoną klasyfikację. Jeżeli tak się nie stanie, zainteresowana strona ponosi koszty ocen porównawczych.
Jeżeli Państwa Członkowskie napotykają trudności w utworzeniu na swoim terytorium zespołów degustatorów, mogą wezwać zespół degustatorów zatwierdzony w innym Państwie Członkowskim (art. 4 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 2568/91).
Ocena organoleptyczna przedmiotowej partii została przeprowadzona przez zatwierdzony zespół degustatorów. Ocena organoleptyczna przeprowadzona w laboratorium M., [...], [...] M., Hiszpania (Zestawienie wyników badań [...]), wykazała medianę błędów na poziomie 2,8, medianę charakteru owocowego na poziomie 2,0 oraz klasyfikację sensoryczną - virgin.
Natomiast analiza odwoławcza wykazała następujące wyniki:
- L., [...] C., w Hiszpanii - Świadectwo analizy nr [...]; mediana wad wyniosła 3,2 mediana charakteru owocowego 2,2, klasyfikacja - VIRGIN;
- I., [...], [...] R., we Włoszech, Raport nr [...]: mediana charakteru owocowego 2,7, klasyfikacja - EXTRA VIRGIN.
Pełnomocnik skarżącej odnosząc się do wyników badań wtórnika pobranego w ramach postępowania kontrolnego prowadzonego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora JHARS, wniósł o rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z zasadą zawartą w art. 81a § 1 k.p.a.
W przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności pozwalające zastosować art. 81a § 1 k.p.a. Stan faktyczny nie pozostawia wątpliwości, gdyż:
- przedmiotowa partia o nazwie: Oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia Mieszanka oliw z oliwek pochodzących z Unii Europejskiej. Najwyższa kategoria oliwy z oliwek, uzyskana bezpośrednio z oliwek i wyłącznie za pomocą środków mechanicznych a'750 ml, wielkość partii magazynowej 966 szt. a'750 ml (747 1), wielkość dostawy 1440szt. x a'750 ml (1080 1), dane identyfikacyjne partii: data przydatności do spożycia - najlepiej spożyć przed 29 03 2018 [...], powinna spełniać wymagania zarówno fizykochemiczne, jak i organoleptyczne dla kategorii extra virgin,
- ocena organoleptyczna próbki pobranej w ramach urzędowej kontroli [...] Wojewódzkiego Inspektora JHARS nie potwierdziła spełnienia wymagań organoleptycznych dla kategorii extra virgin,
- ocena organoleptyczna w ramach oceny odwoławczej również nie potwierdziła spełnienia wymagań organoleptycznych dla kategorii extra virgin,
- ocena organoleptyczna została przeprowadzona przez właściwe laboratoria metodą opisaną w załączniku XII rozporządzenia (EWG) nr 2568/91.
Celem międzynarodowej metody opisanej w załączniku XII do rozporządzenia (EWG) nr 2568/91 jest określenie procedury oceny organoleptycznych cech charakterystycznych oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia w rozumieniu pkt 1 w części VIII załącznika VII do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 oraz ustanowienie metody jej klasyfikacji w oparciu o wspomniane cechy charakterystyczne. Metoda ta zawiera również wskazania w zakresie nieobowiązkowego etykietowania. Opisywana metoda ma zastosowanie jedynie do oliw z oliwek z pierwszego tłoczenia oraz do klasyfikacji lub etykietowania takich rodzajów oliwy, uwzględniając intensywność dostrzeżonych wad oraz owocowości, określaną przez grupę wybranych, przeszkolonych i nadzorowanych degustatorów tworzących zespół.
Zgodnie z pkt 9.4 załącznika XII o rozporządzenia (EWG) nr 2568/91, oliwa klasyfikowana jest zgodnie z wymienionymi poniżej kategoriami, w zależności od mediany wad i mediany charakteru owocowego. Medianę wad określa się jako medianę wady odebranej z największą intensywnością. Mediana wad i mediana charakteru owocowego przedstawiane są z dokładnością do jednego miejsca po przecinku.
Klasyfikacji oliwy dokonuje się poprzez porównanie wartości mediany wad i mediany charakteru owocowego z przedstawionymi poniżej przedziałami odniesienia. Ponieważ przy ustalaniu poziomów przedziałów uwzględniono błąd metody, uznaje się, iż poziomy te są ostateczne. Pakiety oprogramowania umożliwiają przedstawienie klasyfikacji w formie tabeli danych statystycznych lub w formie wykresu.
Dla oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia: mediana wad jest równa 0, a mediana charakteru owocowego jest wyższa niż 0.
W przedmiotowej sprawie parametry te nie zostały zachowane.
Stosownie do załącznika VII Opisy i definicje oliwy z oliwek oraz oliwy z wytłoczyn z oliwek do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. L 347 z 20.12.2013, s. 671 ze zm.), stosowanie opisów i definicji oliwy z oliwek oraz oliwy z wytłoczyn z oliwek określonych w niniejszej części jest obowiązkowe w odniesieniu do wprowadzenia do obrotu danych produktów w Unii oraz, o ile to zgodne z obowiązkowymi międzynarodowymi przepisami, handlu z państwami trzecimi.
Zgodnie z pkt 1 części VIII załącznika VII do rozporządzenia (UE) nr 1308/2013: "Oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia" oznaczają oliwy uzyskane z owoców drzewa oliwnego wyłącznie przy pomocy mechanicznych lub innych fizycznych środków, w warunkach nieprowadzących do zmian w oliwie, które nie zostały poddane innej obróbce niż płukanie, dekantacja, odwirowanie lub filtrowanie, z wyłączeniem oliw uzyskanych przy użyciu rozpuszczalników lub środków wspomagających o działaniu chemicznym lub biochemicznym, lub w drodze procesu ponownej estryfikacji oraz jakichkolwiek mieszanek z oliwami innego rodzaju.
"Oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia" oznacza oliwę z oliwek z pierwszego tłoczenia o maksymalnej kwasowości odnoszącej się do zawartości kwasu oleinowego, nie większej niż 0,8 g na 100 g, o innych cechach charakterystycznych zgodnych z cechami ustalonymi dla tej kategorii przez Komisję zgodnie z art. 75 ust. 2.
W przedmiotowej sprawie ocena organoleptyczna nie potwierdziła deklarowanej na etykiecie kategorii oliwy z oliwek, dlatego oznakowanie produktu wprowadza konsumenta w błąd co do właściwości środka spożywczego.
Odnosząc się do raportów analiz [...] i [...] włoskiego laboratorium A., (na które powołuje się strona wskazując, że dla produktu oznaczonego L. 750 ml [...] mediana charakteru owocowego wynosi 4,4, mediana wad 0, a dla produktu L. 500 ml [...] mediana charakteru owocowego wynosi 4,0, mediana wad 0), należy podkreślić, że badane próbki nie zostały pobrane w ramach urzędowej kontroli prowadzonej przez [...] Wojewódzkiego Inspektora JHARS, tym samym nie można odnieść ich do przedmiotowej partii oliwy z oliwek pochodzącej z konkretnej dostawy.
Przepis art. 32 ust. 1 i 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, wyraźnie wskazuje, że: badania laboratoryjne związane z kontrolą jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych są przeprowadzane w laboratoriach Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych oraz Inspekcji Handlowej i tylko w uzasadnionych przepadkach badania laboratoryjne, mogą być przeprowadzane na zlecenie właściwego organu Inspekcji przez inne wyspecjalizowane w danym zakresie laboratoria. Dołączone do odwołania wyniki badań nie zostały wykonane na zlecenie organu I instancji.
Biorąc pod uwagę powyższe przedmiotową partię oliwy z oliwek należało uznać za artykuł rolno-spożywczy zafałszowany w rozumieniu art. 3 pkt 10 lit. b ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.
Zgodnie z art. 3 pkt 10 lit. b ww. ustawy artykuł rolno-spożywczy zafałszowany - produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów finalnych, w szczególności jeżeli w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą.
W przedmiotowej sprawie nazwa produktu informują konsumenta o najwyższej kategorii oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia (extra virgin), natomiast przeprowadzone w ramach urzędowej kontroli badania nie potwierdziły spełnienia wymagań organoleptycznych dla tej kategorii. Tym samym konsument zostaje wprowadzony w błąd.
W sytuacji, gdy skarżąca wprowadziła do obrotu artykuł rolno-spożywczy zafałszowany organ inspekcji handlowej zobowiązany był do zastosowania sankcji administracyjnej przewidzianej w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, a nie administracyjnej kary pieniężnej wynikającej z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy. Zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1000 zł. Oznacza to. że jeśli została przeprowadzona kontrola, w trakcie której stwierdzono, że podmiot uprowadził do obrotu artykuły zafałszowane, wojewódzki inspektor JHARS ma obowiązek wymierzyć mu karę pieniężną, która nie może być niższa niż 1000 zł i nie może być wyższa niż 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary.
Zgodnie z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. ustalając wysokość kary pieniężnej. Główny Inspektor, wojewódzki inspektor albo wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów oraz przychodu, a także wartość kontrolowanych artykułów rolno- spożywczych.
Informacja zawarta na etykiecie przeznaczona jest dla konsumentów i każdy kupujący powinien otrzymać produkt prawidłowo oznakowany. W przedmiotowej sprawie badania laboratoryjne w zakresie oceny organoleptycznej nie potwierdziły deklarowanej w oznakowaniu kategorii oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia, dlatego konsumenci są wprowadzani w błąd co do właściwości środka spożywczego. Konsument ma prawo oczekiwać, że wprowadzone do obrotu partie oliwy z oliwek posiadają właściwości odpowiadające kategorii wskazanej na etykiecie. Nabywca kieruje się informacjami zawartymi na etykiecie, w związku z tym mógł dokonać wyboru produktu niezgodnego z oczekiwaniami.
Przepisy prawa żywnościowego sprzeciwiają się każdej praktyce mogącej wprowadzać konsumenta w błąd.
Przepis art. 3 rozporządzenia (EWG) nr 2568/91 stanowi, że w przypadku gdy stwierdzono, że oliwa nie odpowiada opisowi jej kategorii, zainteresowane państwo członkowskie stosuje, bez uszczerbku dla wszelkich innych kar, skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary, które są ustalane w świetle tego, jak poważna jest stwierdzona nieprawidłowość.
Należy podkreślić, że na jakość handlową artykułu rolno-spożywczego składają się nie tylko cechy fizykochemiczne artykułu rolno-spożywczego, ale także cechy dotyczące jego właściwości organoleptycznych, i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. Tym samym nie można zgodzić się z zarzutem niewłaściwego zastosowania art. 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.
W ocenie Sądu kara pieniężna w wysokości 11 392,12 zł jest karą adekwatną do stwierdzonych nieprawidłowości oraz do oceny przesłanek z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych i stanowi 0,00008% wskazanego przez stronę przychodu. Nie jest więc karą rażąco wygórowaną.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego przez orzekające w sprawie organy. Nie zostały też naruszone przepisy postępowania w sposób, który mógłby zaważyć na wyniku tej sprawy. W szczególności nie zostały naruszone przepisy art. 7, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a., gdyż organy obu instancji prawidłowo zebrały i rozważyły cały materiał dowodowy w sprawie, czemu dały wyraz w uzasadnieniu wydanych decyzji, które odpowiadają wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Reasumując, wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić, co też Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) uczynił.