VI SA/Wa 28/23

VI SA/Wa 28/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-09-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-01-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna /przewodniczący/
Sławomir Kozik /sprawozdawca/
Urszula Wilk
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 328
art. 3 pkt 33, art. 103 ust. 1, art. 167 ust. 1-2d
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 189a, art. 189d
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Dnia 20 września 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędziowie: Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant ref. Robert Mirończyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2023 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Komisja Nadzoru Finansowego (dalej: "organ", "KNF", "Komisja") decyzją z 28 października 2022 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm. dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 11 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 660, z późn. zm., dalej: "ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym"), art. 167 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 167 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 1500 z późn. zm., dalej: "ustawa o obrocie"), po rozpatrzeniu wniosku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W., (dalej: "Strona", "[...]", "[..]", "Spółka", "Skarżący") z 18 lipca 2022 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymała w mocy decyzję z 30 czerwca 2022 r. nr [...]w przedmiocie nałożenia na Stronę kary w wysokości 1 000 000 zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Komisja wyjaśniła, że postanowieniem z 1 marca 2021 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne wobec Strony w przedmiocie ustalenia, czy zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 167 ust. 1 pkt 5 ustawy o obrocie, stanowiące podstawę do zastosowania sankcji administracyjnych określonych w art. 167 Ustawy o obrocie, w związku z zaprzestaniem spełniania warunków, które były podstawą udzielenia zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej, o których mowa w art. 103 ust. 1 ustawy o obrocie. Postanowieniem z 30 marca 2022 r. postępowanie zostało rozszerzone w przedmiocie nałożenia na Stronę kary administracyjnej na podstawie art. 167 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 167 ust. 1 pkt 1 ustawy o obrocie, w związku z podejrzeniem naruszenia w okresie od 8 sierpnia 2020 r. do 9 lutego 2022 r. art. 103 ust. 1 ustawy o obrocie, zgodnie z którym w skład zarządu [....] powinny wchodzić co najmniej dwie osoby.
Komisja 30 czerwca 2022 r. wydała decyzję w przedmiocie 1) nałożenia na Stronę kary pieniężnej w wysokości 1 000 000 zł za naruszenie, w okresie od 8 sierpnia 2020 r. do 9 lutego 2022 r., art. 103 ust. 1 ustawy o obrocie, poprzez brak odpowiedniej liczby osób pełniących funkcję członka zarządu w [...], 2) umorzenia postępowania w pozostałej części.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Komisja potwierdziła ustalenia faktyczne z decyzji z 30 czerwca 2022 r. Komisja wyjaśniła, że [...] posiada status firmy inwestycyjnej, o której mowa w art. 3 pkt 33 ustawy o obrocie. Na dzień wydania decyzji I instancji [...] działał na podstawie: 1) zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej udzielonego przez Komisję 31 października 2006 r. (sygn. [...]), 2) zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej udzielonego przez Komisję 5 grudnia 2017 r. (sygn. [...]).
Na podstawie powyższych zezwoleń [...] uprawniony jest do wykonywania działalności maklerskiej w zakresie, o którym mowa w art. 69 ust. 2 pkt 1, 2, 3, 6, 7 oraz w art. 69 ust. 4 pkt 1, 5 i 7 ustawy o obrocie.
Komisja wskazała, że do 8 sierpnia 2020 r. w skład zarządu [...]wchodziły dwie osoby: p. E. M. G. (powołana uchwałą nr [...]Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z 29 czerwca 2020 r. w sprawie powołania Członka Zarządu) oraz p. K. G. P. (powołany uchwałą nr [...] Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z 26 marca 2020 r. w sprawie powołania Członka Zarządu).
Organ dodał, że 14 sierpnia 2020 r. [...] przy użyciu Elektronicznego Systemu Przekazywania Informacji (dalej: "ESPI") przekazał raport bieżący ZARZ nr [...] informujący o złożeniu rezygnacji z dniem 8 sierpnia 2020 r. przez Członka Zarządu [...] p. K. G. P.. 14 lutego 2022 r. [...] przekazał raport ZARZ nr [...], którym poinformował o powołaniu z dniem 9 lutego 2022 r. nowego Członka Zarządu [...], p. K. Ł.. Wobec powyższego, od d 8 sierpnia 2020 r. do 9 lutego 2022 r., w skład zarządu [...] wchodziła tylko jedna osoba, p. E. M. G..
Komisja wskazała dalej, że w związku z zaistniałą sytuacją, we wskazanym okresie, Komisja zwracała się o wyjaśnienia do Strony, jakie czynności zostały podjęte w celu zapewnienia zgodności składu zarządu z przepisami ustawy o obrocie. Strona udzieliła odpowiedzi pismem z 13 stycznia 2021 r. wskazując na czynności przeprowadzone celem spełnienia wymogów dotyczących zarządów [....] określonych przepisami prawa: 1) przeprowadzenie rozmowy z osobami sprawującymi funkcje kierownicze w grupie [...]; 2) wykonanie analizy możliwości łączenia funkcji w zarządzie [...] z analogiczną funkcją w obrębie grupy kapitałowej jak i poza nią; 3) przeprowadzenie rozmów z osobami spoza grupy kapitałowej [...], w szczególności (lecz nie tylko) dawniej sprawującymi funkcje kierownicze w [...]; 4) wykonanie analizy celowości zamieszczenia ogłoszenia o pracę lub zatrudnienia firmy headhunterskiej.
Komisja wskazała, że 6 kwietnia 2021 r. Strona skierowała do Komisji pismo w sprawie interpretacji przepisów dotyczących możliwości łączenia funkcji przez jednego z potencjalnych członków zarządu [...] z równoczesnym sprawowaniem kilku funkcji członka zarządu innych spółek wchodzących w skład tej samej grupy kapitałowej. 8 maja 2021 r. Komisja udzieliła odpowiedzi, z której wynikało, że brak jest przepisów zakazujących łączenia funkcji przez jednego z potencjalnych członków zarządu [...] z równoczesnym sprawowaniem kilku funkcji członka zarządu innych spółek wchodzących w skład tej samej grupy kapitałowej. 28 maja 2021 r. Strona wskazała w piśmie, że w ocenie Zarządu Spółki stanowisko i wykładnia przepisów dokonana przez Komisję umożliwia dalsze prowadzenie rozmów z jednym z kandydatów na członka zarządu, który w ocenie organów Spółki spełnia wymagania stawiane kandydatowi na to stanowisko.
Komisja uznała, że pomimo udzielenia szczegółowych informacji dotyczących interpretacji przepisów przez Komisję i formalnej możliwości łączenia funkcji w organach spółek wchodzących w skład jednej grupy kapitałowej, decyzja potencjalnego kandydata na członka zarządu w [...] trwała bardzo długo. Organ dodał, że Strona: naruszyła art. 103 ust. 1 ustawy o obrocie, w okresie od 8 sierpnia 2020 r. do 9 lutego 2022 r., poprzez brak wystarczającej liczby członków zarządu [...].
Po przytoczeniu mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa organ wskazał, że Strona nie po raz pierwszy dopuściła się poważnego i długotrwałego naruszenia tego standardu. W okresie od 25 marca 2019 r. do 26 marca 2020 r. po rezygnacji p. W. M., a przed powołaniem p. K. P., liczba członków zarządu [...] również była niniejsza od dwóch. W Spółce funkcjonował dwuosobowy zarząd zaledwie od 26 marca 2020 r. do 8 sierpnia 2020 r., czyli do dnia rezygnacji przez p. P.. Następnie znowu zarząd był jednoosobowy, między 8 sierpnia 2020 r. a 9 lutego 2022 r., kiedy powołano nowego członka zarządu, p. Ł..
Komisja stwierdziła, że zastosowany instrument nadzoru ma charakter adekwatny do okoliczności, rozmiaru, skali i skutków deliktu administracyjnego. Organ podkreślił, że rozpatrując istotność i skalę skutków społeczno-gospodarczych, wywołanych przez naruszenie art. 103 ust. 1 ustawy o obrocie przez Stronę, uwzględnić należy naruszenie standardu skutecznego, prawidłowego i ostrożnego zarządzania przez proces decyzyjny zarządu [...] w okresie od 8 sierpnia 2020 r. do 9 lutego 2022 r. Zdaniem organu, jest to znacząca waga naruszenia poprzez wysoką istotność i znaczną skalę jego skutków w newralgicznym aspekcie działalności Strony. Zdaniem organu, znaczenie naruszonego obowiązku administracyjnoprawnego z punktu widzenia systemu prawa jest fundamentalne. Przedmiotowy obowiązek dotyczy bowiem prawidłowego funkcjonowania uczestników rynku kapitałowego i ochrony podstawowych procesów decyzyjnych firm inwestycyjnych, dla ich własnego dobra oraz dla zapewnienia odpowiedniego poziomu relacji z klientami, innymi uczestnikami obrotu oraz organem nadzoru. O znaczącej wadze naruszenia przesądza również znaczenie naruszonego obowiązku administracyjnoprawnego z punktu widzenia działalności, na której regulację się on składa. Obowiązek zapewnienia właściwej liczby członków zarządu firmy inwestycyjnej jest obowiązkiem podstawowej wagi dla działalności firm inwestycyjnych. Ze swej natury zabezpiecza kluczowy aspekt funkcjonowania Strony na rynku kapitałowym.
Organ dodał, że istotne jest także znaczenie naruszonego obowiązku administracyjnoprawnego z punktu widzenia dóbr, których ochronie służy. Dobrem bezpośrednio chronionym w rozważanym przypadku są decyzje zarządu firmy inwestycyjnej. O znaczącej wadze naruszenia decyduje narażenie tych decyzji na wadliwość pod kątem ich prawidłowości, ostrożności i skuteczności. Dobrem pośrednio chronionym jest jakikolwiek aspekt działalności firmy inwestycyjnej, określany decyzją jej zarządu.
Komisja dodała, że o wymiarze kary nałożonej na Stronę przesądza czas trwania naruszenia, które trwało od 8 sierpnia 2020 r. do 9 lutego 2022 r., czyli przez okres 18 miesięcy. Jest to bardzo długi okres, podczas którego Strona nie podjęła wystarczających działań, aby zapewnić dwuosobowy skład zarządu [...].
Okolicznością negatywną, jak wskazał organ, jest też faktyczny, rzeczywisty wpływ Strony na zaistnienie stwierdzonego naruszenia. Jakiekolwiek działania podejmowane celem powołania drugiego członka zarządu były w analizowanym, długim okresie bezskuteczne. Poprzez własne zaniechanie Strona w bardzo wysokim stopniu przyczyniła się do powstania naruszenia.
Komisja wyjaśniła, że w toku postępowania nie można było ustalić skali uzyskanych korzyści lub strat unikniętych przez Stronę, strat poniesionych przez podmioty trzecie w związku ze stwierdzonymi naruszeniami, jak również szkody wyrządzonej klientom wskutek działań Strony, czy też stopnia jej ewentualnego naprawienia.
Komisja także wskazała, ze zgodnie z informacjami zawartymi w ostatnim zbadanym sprawozdaniu finansowym [...] za 2020 r. łączna wartość przychodów [...] wyniosła około 1,79 min zł. Zgodnie z ostatnimi dostępnymi danymi finansowymi [...] na koniec lipca 2022 r. odnotował zysk netto w wysokości 693.677,35 zł, dysponując własnymi środkami pieniężnymi w wysokości 2.728.580,73 zł oraz instrumentami finansowymi dostępnymi do sprzedaży o wartości ok. 24,7 min zł, a także instrumentami finansowymi przeznaczonymi do obrotu o wartości 531,4 tys. zł (dane na podstawie przekazanego przez [...] sprawozdania miesięcznego za lipiec 2022 r.). Zgodnie z przedstawionymi sprawozdaniami IF KL2 klasy 2 w ujęciu jednostkowym na koniec czerwca 2022 r. poziom funduszy własnych wynosił 33,78 min zł, a poziom kapitału podstawowego Tier I i kapitału Tier I 23,78 min zł. Oznacza to, że stały minimalny wymóg kapitałowy 3,46 min zł był pokryty kapitałem podstawowym Tier I i kapitałem Tier I w 687,11% a funduszami własnymi w 976,04%. Jednocześnie pokrycie funduszami własnymi wymogu wynikającego z kapitału wewnętrznego na koniec czerwca 2022 r. wyniosło 353,73%. Zdaniem Komisji powyższe dane [...], w tym poziom funduszy własnych, obrazują stabilną sytuację finansową [...]. Wymierzona kara pieniężna pozostaje zatem adekwatna do sytuacji finansowej [...].
Komisja dokonała porównania przesłanek z art. 167 ust. 2d ustawy o obrocie w stosunku do przesłanek z art. 189d K.p.a. i doszła do wniosku, że przesłanki są, co do zasady, zbieżne jednak uwzględniła pewną odmienność.
Komisja stwierdziła, że wymierzona w wysokości 1 000 000 zł kara pozostaje w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym ze stwierdzonym naruszeniem prawa, a natężenie dolegliwości kary jest proporcjonalne do zidentyfikowanych okoliczności naruszenia, pełniąc funkcję prewencji ogólnej i prewencji indywidualnej. Wymierzona kara swoją wysokością odzwierciedla fakt naruszenia standardu, który zabezpiecza nie tylko interes własny Strony, ale również profesjonalny i rzetelny sposób jej funkcjonowania na rynku kapitałowym. Dolegliwość kary bezpośrednio determinuje znacząca waga stwierdzonego naruszenia prawa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając decyzją KNF z 28 października 2022 r. w całości, wniósł o uchylenie w całości decyzji obu instancji oraz zasądzenie od KNF na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.:
a) w zw. z art. 103 ust. 1 ustawy o obrocie, poprzez brak wyczerpującego zebrania i jednostronną ocenę materiału dowodowego skutkujące oparciem zaskarżonej decyzji na błędnych ustaleniach faktycznych, polegających na przyjęciu, że został naruszony wymóg ukształtowania składu zarządu [...] w sposób zapewniający skuteczne, prawidłowe i ostrożne zarządzanie, podczas gdy nie wynika to ze zgromadzonego materiału dowodowego,
b) w zw. z art. 167 ust. 2 pkt 1 i ust. 2d w zw. z art. 167 ust. 1 pkt 1 ustawy o obrocie, poprzez błędną, i w zasadzie dowolną, ocenę zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji na błędnym przyjęciu, że waga stwierdzonego naruszenia jest tak duża, że uzasadnia nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1000 000 zł, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że brak wymaganej liczby członków zarządu, w odniesieniu do którego Skarżący przecież nie pozostał bierny, nie wpłynął na skuteczne, prawidłowe i ostrożne zarządzanie [...],
2) art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 167 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 167 ust. 2d ustawy o obrocie i art. 189d K.p.a., poprzez przyjęcie w zasadzie dowolnego rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, odnoszącego się do wysokości nałożonej kary, skutkujące nałożeniem kary nieadekwatnej i nieproporcjonalnej do stwierdzonych naruszeń,
3) art. 103 ust. 1 ustawy o obrocie, poprzez uznanie, że sam fakt, że w skład zarządu [...] wchodzi mniej członków niż dwie osoby oznacza, że skład tego zarządu nie zapewnia skutecznego, prawidłowego i ostrożnego zarządzania [...].
W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął argumentację popierającą zarzuty skargi. Skarżący podniósł, że Komisja zupełnie bezpodstawnie założyła, że sam fakt, że w skład zarządu [...] wchodzi mniej członków niż dwie osoby oznacza, że skład tego zarządu nie zapewnia skutecznego, prawidłowego i ostrożnego zarządzania [...]. KNF nie podjęła przy tym w ogóle żadnych prób wykazania, że w istocie sposób działania Skarżącego nie był ani skuteczny, ani prawidłowy, ani ostrożny. Zdaniem Skarżącego, Komisja a priori przyjęła, że "skala obowiązków a zarazem odpowiedzialności, które należą do członków zarządu w [...] powoduje, że nie mogą być one prawidłowo wykonywane przez jedną osobę".
Są to zdaniem Skarżącego, stwierdzenia natury ogólnej, dotyczące oceny ratio legis samego przepisu art. 103 ust. 1 ustawy o obrocie. KNF nie dokonuje w tym zakresie w ogóle oceny sytuacji Skarżącego, pomija przedstawione przez niego argumenty wskazujące na brak pogorszenia jego sytuacji zarządczej w czasie trwania domniemanego naruszenia. Komisja nie wskazuje w ogóle na czym polegać ma skuteczny, prawidłowy i ostrożny zarząd [...], ani tym bardziej, czego w tym względzie zabrakło w działalności Skarżącego.
Zdaniem Skarżącego, Komisja zbagatelizowała działania jakie podejmował Skarżący, by zaniechać naruszenia.
Skarżący powołał się również na rolę pandemii COID-19 wskazując, że sytuacja gospodarcza była w tym okresie bardzo niepewna, co stanowiło znaczne utrudnienie w znalezieniu osoby, która docelowo zdecydowałby się pełnić rolę prezesa [...] zatwierdzonego przez KNF. Czas pandemii to był czas dużego ryzyka, w tym ryzyka niezidentyfikowanego, którym nie wiadomo, jak zmierzyć je i zarządzać. W tym kontekście potencjalni kandydaci żądali również większego wynagrodzenia, które przekraczało możliwości finansowe [...].
Skarżący podniósł, że Komisja, mimo podnoszonych w toku postępowania argumentów, zignorowała sytuację finansową [...]. Tymczasem, mimo obniżenia kosztów działalności podstawowej z 3,9 min do 2,8 min w latach 2018-2021, wynik działalności maklerskiej w ostatnim roku to strata w wysokości 2,3 mln. zł. Zdaniem Skarżącego KNF oparła się więc na rzekomo ponownym naruszeniu tych samych przepisów, okresie trwania zarzucanych czynów i błędnie ocenianej wadze na ruszenia (zrównała bowiem wagę nakazu z wagą jego naruszenia), co spowodowało, że kara wyniosła aż 192% przychodów z działalności maklerskiej, 28% całkowitych przychodów [...], 132% zysku netto za rok 2021 i jest nieproporcjonalnie duża w relacji do skali działalności [....].
Zdaniem Skarżącego, Komisja w sposób dowolny skonstruowała katalog okoliczności, które brała pod uwagę przy wymierzaniu kary. Komisja wskazała m.in., że gotowość Skarżącego do współpracy z Komisją podczas wyjaśniania okoliczności naruszenia, nie ma na sprawę "większego wpływu", choć gotowość Skarżącego była pełna i nie była udawana. Skarżący udzielał KNF wszelkich potrzebnych informacji i z własnej inicjatywy zasięgał opinii Komisji dotyczącej planowanych działań mających na celu naprawienie sytuacji.
Skarżący podkreślił, że skoro w przedmiotowym postępowaniu "nie można było ustalić skali uzyskanych korzyści lub strat unikniętych przez Stronę, strat poniesionych przez podmioty trzecie w związku ze stwierdzonymi naruszeniami, jak również szkody wyrządzonej klientom wskutek działań Strony, czy też stopnia jej ewentualnego naprawienia", to zarzucane Skarżącemu naruszenie nie wywołało żadnych tego rodzaju skutków.
Zdaniem Skarżącego, wprowadzony wymóg co najmniej dwóch członków zarządu jest w tym zakresie inicjatywą polskiego ustawodawcy, który nie tylko nie skorzystał z możliwości odstępstwa od art. 9 ust. 6 ak. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniająca dyrektywę 2002/92/WE i dyrektywę 2011/61/UE (Dz. Urz. UE L nr 173 z 12 czerwca 2014 r" str. 349-496 z późn. zm" dalej: "dyrektywa 2014/65/UE"), ale również źle zinterpretował ten przepis, z którego wynika, aby dwie osoby rzeczywiście prowadzące działalność [...] posiadały stosowne uprawnienia.
W odpowiedzi na skargę KNF wniosła o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja I instancji nie naruszają przepisów prawa w stopniu dającym podstawy do ich uchylenia.
W niniejszej sprawie Komisja nałożyła na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 1 000 000 zł, za naruszenie, w okresie od 8 sierpnia 2020 r. do 9 lutego 2022 r., art. 103 ust. 1 ustawy o obrocie, poprzez brak odpowiedniej liczby osób pełniących funkcję członka zarządu w [...].
Zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy o obrocie, liczba członków zarządu i rady nadzorczej [...] powinna zapewniać skuteczne, prawidłowe i ostrożne zarządzanie [...], w szczególności uwzględnia zakres, skalę i złożoność prowadzonej działalności, przy czym w skład zarządu powinny wchodzić co najmniej dwie osoby.
Z ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie wynika, że Skarżący jest firmą inwestycyjną – [...] – o której mowa w art. 3 pkt 33 ustawy o obrocie, prowadzącą działalność na podstawie zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej udzielonego przez Komisję 31 października 2006 r. (sygn. [...]), oraz zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej udzielonego przez Komisję 5 grudnia 2017 r. (sygn. [...]). Do 8 sierpnia 2020 r. w skład zarządu [...] wchodziły dwie osoby. 14 sierpnia 2020 r. Skarżący przy użyciu ESPI przekazał raport bieżący ZARZ nr [...] informujący o złożeniu rezygnacji z dniem 8 sierpnia 2020 r. przez jednego z członków zarządu [...]. Spółka 6 kwietnia 2021 r. skierowała do Komisji pismo w sprawie interpretacji przepisów dotyczących możliwości łączenia funkcji przez jednego z potencjalnych członków zarządu [...] z równoczesnym sprawowaniem kilku funkcji członka zarządu innych spółek wchodzących w skład tej samej grupy kapitałowej. 8 maja 2021 r. Komisja udzieliła odpowiedzi. Następnie 14 lutego 2022 r. [...] przekazał raport ZARZ nr [...], którym poinformował o powołaniu z dniem 9 lutego 2022 r. nowego Członka Zarządu [...].
Powyższe okoliczności są niesporne w sprawie, nie budzi zatem wątpliwości fakt – niekwestionowany przez Skarżącego – że od 8 sierpnia 2020 r. do 9 lutego 2022 r., w skład zarządu [...] wchodziła tylko jedna osoba.
Sąd stwierdza, że Komisja prawidłowo uznała, że jest to sytuacja naruszająca wymóg określony w art. 103 ust. 1 ustawy o obrocie, polegająca na braku odpowiedniej liczby osób pełniących funkcję członka zarządu w [...].
Za niezasadny należy zatem uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przez Komisję art. 103 ust. 1 ustawy o obrocie, poprzez uznanie, że sam fakt, że w skład zarządu [...] wchodzi mniej członków niż dwie osoby oznacza, że skład tego zarządu nie zapewnia skutecznego, prawidłowego i ostrożnego zarządzania [...]. Z przywołanego przepisu istotnie wynika, że liczba członków zarządu i rady nadzorczej [...] powinna zapewniać skuteczne, prawidłowe i ostrożne zarządzanie [...], w szczególności uwzględniać zakres, skalę i złożoność prowadzonej działalności. Jednocześnie jednak przepis stanowi, że w skład zarządu powinny wchodzić co najmniej dwie osoby. Ustawodawca zatem w sposób jednoznaczny określił minimalną liczbę członków zarządu uznając w arbitralny sposób, że liczba członków zarządu [...] niższa niż dwie osoby, sama w sobie nie zapewnia skutecznego, prawidłowego i ostrożnego zarządzania [...] bez względu na zakres, skalę i złożoność prowadzonej działalności. Z analizowanego przepisów wynika w związku z tym, że niezapewnienie co najmniej dwóch członków zarządu [...], stanowi naruszenie tego przepisu bez względu na to, czy faktycznie doszło w danej sytuacji do nieskutecznego, nieprawidłowego i nieostrożnego zarządzanie [...].
W tej sytuacji, organ uznając naruszenie w niniejszej sprawie przez Skarżącego art. 103 ust. 1 ustawy o obrocie, nie był zobligowany do wykazania, że na skutek nieodpowiedniej liczby członków zarządu [...], doszło do nieskutecznego, nieprawidłowego i nieostrożnego zarządzanie [...]. Oznacza to zatem, że niezasadny jest również zarzut skargi dotyczący naruszenia przez Komisję art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 103 ust. 1 ustawy o obrocie, poprzez brak wyczerpującego zebrania i jednostronną ocenę materiału dowodowego skutkujące oparciem zaskarżonej decyzji na błędnych ustaleniach faktycznych, polegających na przyjęciu, że został naruszony wymóg ukształtowania składu zarządu [...] w sposób zapewniający skuteczne, prawidłowe i ostrożne zarządzanie, podczas gdy nie wynika to ze zgromadzonego materiału dowodowego.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, że Komisja źle zinterpretowała art. 103 ust. 1 ustawy o obrocie w świetle treści art. 9 ust. 6 zd. 1 dyrektywy 2014/65/UE, zgodnie z którym państwa członkowskie wymagają, aby rzeczywistym prowadzeniem działalności składającej wniosek firmy inwestycyjnej zajmowały się przynajmniej dwie osoby spełniające wymogi określone w ust. 1. Zgodnie natomiast z ust. 1, właściwe organy udzielające zezwolenia zgodnie z art. 5 zapewniają, aby firmy inwestycyjne i ich organy zarządzające były zgodne z art. 88 i art. 91 dyrektywy 2013/36/UE. W art. 88 dyrektywy 2013/36/UE zostały uregulowane zasady zarządzania natomiast w art. 91 dyrektywy 2013/36/UE zostały określone warunki jakie musi spełniać organ zarządzający. Podkreślenia wymaga, ze żaden z tych przepisów nie zawiera regulacji, która stałaby w sprzeczności z przyjętym w art. 103 ust 1 ustawy o obrocie, rozwiązaniem, zgodnie z którym w skład zarządu [...]powinny wchodzić co najmniej dwie osoby. Temu rozwiązaniu nie sprzeciwia się również treść cyt. art. 9 ust. 6 zd.1 dyrektywy 2014/65/UE, która w związku z treścią art. 9 ust. 1 dyrektywy 2014/65/UE oraz art. 88 i art. 91 2013/36/UE przemawia raczej za omawianym rozwiązaniem przyjętym w art. 103 ust 1 ustawy o obrocie.
Sąd stwierdza, że niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Komisję art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 167 ust. 2 pkt 1 i ust. 2d w zw. z art. 167 ust. 1 pkt 1 ustawy o obrocie, poprzez błędną, i dowolną, ocenę zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji przyjęcie, że waga stwierdzonego naruszenia jest tak duża, że uzasadnia nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1000 000 zł, oraz art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 167 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 167 ust. 2d ustawy o obrocie i art. 189d K.p.a., poprzez przyjęcie dowolnego rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, odnoszącego się do wysokości nałożonej kary, skutkujące nałożeniem kary nieadekwatnej i nieproporcjonalnej do stwierdzonych naruszeń.
Jak wynika z art. 167 ust. 2 pkt 1 ustawy o obrocie, w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3 lub 6 (a więc również w przypadku naruszenia przepisów ustawy lub innych ustaw mających zastosowanie do działalności firmy inwestycyjnej), Komisja może również nałożyć na firmę inwestycyjną karę pieniężną do wysokości 21 312 000 zł albo do wysokości kwoty stanowiącej równowartość 10% całkowitego rocznego przychodu wykazanego w ostatnim zbadanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy, a w przypadku braku takiego sprawozdania - karę pieniężną w wysokości do 10% prognozowanego przychodu w pierwszym roku działalności, określonego w przedłożonej Komisji informacji finansowej, o której mowa w art. 5 lit. a rozporządzenia 2017/1943, jeżeli przekracza ona 21 312 000 zł, - jeżeli uzasadnia to charakter naruszeń, których dopuściła się firma inwestycyjna.
Zgodnie natomiast z art. 167 ust. 2d ustawy o obrocie, Komisja, ustalając wysokość kary pieniężnej, o której mowa w ust. 2, uwzględnia w szczególności: 1) wagę naruszenia i czas jego trwania; 2) stopień przyczynienia się firmy inwestycyjnej do powstania naruszenia; 3) sytuację finansową firmy inwestycyjnej, na którą jest nakładana kara, w szczególności wartość jej przychodów ogółem; 4) skalę korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez firmę inwestycyjną, jeżeli można te korzyści lub straty ustalić; 5) straty poniesione przez podmioty trzecie w związku z naruszeniem, jeżeli można je ustalić; 6) stopień naprawienia szkody wyrządzonej inwestorom wskutek działań firmy inwestycyjnej; 7) gotowość firmy inwestycyjnej do współpracy z Komisją podczas wyjaśniania okoliczności naruszenia; 8) uprzednie naruszenia przepisów prawa regulujących prowadzenie działalności przez firmy inwestycyjne, popełnione przez firmę inwestycyjną, na którą jest nakładana kara.
Komisja nakładając na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 1 000 000 zł, uwzględniła wszystkie przesłanki wymienione w art. 167 ust. 2d ustawy o obrocie. W świetle natomiast brzmienia art. 189a § 2 pkt 1 K.p.a., Komisja nie była zobligowana do uwzględnienia przesłanek wymiaru kary z art. 189d K.p.a. Uwzględniając jednak te przesłanki Komisja działała z ostrożności na rzecz Skarżącego, co nie stanowi naruszenia przepisów prawa mającego wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, Komisja prawidłowo uzasadniła stanowisko o znaczącej wadze stwierdzonego w niniejszej sprawie naruszenia art. 103 ust. 1 ustawy o obrocie. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że obowiązek zapewnienia właściwej liczby członków zarządu firmy inwestycyjnej jest obowiązkiem podstawowej wagi dla działalności firm inwestycyjnych zabezpiecza bowiem kluczowy aspekt funkcjonowania Strony na rynku kapitałowym. Organ słusznie wskazał, że dobrem bezpośrednio chronionym w rozważanym przypadku są decyzje zarządu firmy inwestycyjnej narażone w niniejszej sprawie na wadliwość pod kątem ich prawidłowości, ostrożności i skuteczności. Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie nie jest sporna kwestia oceny czy przy uwzględnieniu zakresu, skali i złożoności prowadzonej przez Skarżącego działalności, określona liczba członków zarządu [...] zapewniała skuteczne, prawidłowe i ostrożne zarządzanie [...]. W przedmiotowej bowiem sprawie naruszenie dotyczy bezwzględnego, jednoznacznie określonego obowiązku zapewnienia minimalnej liczby członków zarządu [...], którego Skarżący – pomimo całkowitej jasności i oczywistości omawianego przepisu w tym zakresie – nie wypełnił. Należy zgodzić się z organem, że okres 18 miesięcy, jest bardzo długim okresem, podczas którego Strona nie podjęła wystarczających działań, aby zapewnić dwuosobowy skład zarządu [...]. Skarżący nawet po wystąpieniu do Komisji o interpretację przepisów dotyczących możliwości łączenia funkcji przez jednego z potencjalnych członków zarządu [...] z równoczesnym sprawowaniem kilku funkcji członka zarządu innych spółek wchodzących w skład tej samej grupy kapitałowej i udzielonej przez Komisję odpowiedzi, przez kolejne 9 miesięcy nie powołał drugiego członka zarządu. Sąd zgadza się również z oceną organu, że pandemia COVID-19 nie była istotną przeszkodą w uzupełnieniu liczby członków zarządu [...], nie uniemożliwiła bowiem rozmów z potencjalnymi kandydatami na stanowisko członka zarządu w związku z rozwojem wykorzystania komunikacji zdalnej. Dlatego też, zdaniem Sądu, Komisja prawidłowo oceniła również stopień przyczynienia się Spółki do powstania naruszenia uznając, że poprzez własne zaniechanie Spółka w bardzo wysokim stopniu przyczyniła się do powstania naruszenia.
Komisja wskazała, że w toku postępowania nie można było ustalić skali uzyskanych korzyści lub strat unikniętych przez Stronę, strat poniesionych przez podmioty trzecie w związku ze stwierdzonymi naruszeniami, jak również szkody wyrządzonej klientom wskutek działań Strony, czy też stopnia jej ewentualnego naprawienia. Wyjaśnienia wymaga, że charakter stwierdzonego w niniejszej sprawie naruszenia nie musiał wiązać się z tego rodzaju skutkami, co Sąd wyjaśnił w części uzasadnienia odnoszącej się do interpretacji art. 103 ust. 1 ustawy o obrocie. Przesłanki te zatem nie miały znaczenia przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej nałożonej na Skarżącego.
Nie można zgodzić się za Skarżącym, że Komisja w sposób dowolny skonstruowała katalog okoliczności, które brała pod uwagę przy wymiarze kary. Komisja uwzględniła bowiem także pozostałe przesłanki wymiaru kary jak: uprzednie naruszenia przepisów prawa regulujących prowadzenie działalności przez firmy inwestycyjne, jak również gotowość Spółki do współpracy z Komisją podczas wyjaśniania okoliczności naruszenia – uznając, że okoliczności te nie mają większego wpływu na wymiar kary. Ocena ta nie budzi wątpliwości Sądu w związku z tym, że jak wskazał organ, Spółka już wcześniej, w okresie od 25 marca 2019 r. do 26 marca 2020 r., nie wypełniała obowiązku zapewnienia dwóch członków Zarządu [...] oraz w związku z faktem, że okoliczności dotyczące stwierdzonego w niniejszej sprawie naruszenia art. 103 ust. 1 ustawy o obrocie, nie wiązały się z dokonaniem przez Komisję skomplikowanych ustaleń faktycznych wymagających współpracy Skarżącego.
Podkreślenia wymaga, że Komisja uwzględniła również przy wymiarze kary, sytuację finansową Spółki, bazując na danych finansowych ujawnianych przez Spółkę, z których m.in. wynika łączna wartość przychodów [...] za 2020 r. w wysokości około 1,79 min zł, oraz zysk netto w wysokości 693.677,35 zł, na koniec lipca 2022 r. Skarżący wskazuje, że nałożona na Spółkę kara pieniężna stanowi 192% przychodów z działalności maklerskiej, 28% całkowitych przychodów [...] i 132% zysku netto za rok 2021. Należy jednak zauważyć, że maksymalna wysokość kary unormowana w art. 167 ust. 2 pkt 1 ustawy o obrocie, wynosi 21 312 000 zł. Na Skarżącego została zatem nałożona kara pieniężna w wysokości ok 4,7% kary maksymalnej. Nałożona na Skarżącego kara pieniężna nie stanowiła zagrożenia dla bytu Spółki, a Komisja słusznie wskazała na prewencyjną funkcję kary pieniężnej zarówno w ujęciu indywidualnym, jak i ogólnym, podkreślając, że karę powinna cechować odpowiednia intensywność i dolegliwość, tak aby cele nadzoru nad rynkiem kapitałowym mogły zostać skutecznie przez Komisję zrealizowane. Komisja słusznie wskazał, że przedmiotowy obowiązek dotyczy prawidłowego funkcjonowania uczestników rynku kapitałowego i ochrony podstawowych procesów decyzyjnych firm inwestycyjnych, dla ich własnego dobra oraz dla zapewnienia odpowiedniego poziomu relacji z klientami, innymi uczestnikami obrotu oraz organem nadzoru.
Sąd w tej sytuacji stwierdza, że w związku z powyższymi słusznymi wskazaniami Komisji, jak i w związku z prawidłową oceną przez Komisję wagi naruszenia, czasu jego trwania oraz stopnia przyczynienia się Spółki do powstania naruszenia, nałożona na Skarżącego kara pieniężna w wysokości 1 000 000 zł, nie stanowi kary nieadekwatnej i nieproporcjonalnej do stwierdzonego naruszenia.
Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszenia przez Komisję przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
W świetle powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak w sentencji wyroku.