VI SA/Wa 2797/15

VI SA/Wa 2797/15 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-10-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Frąckiewicz /sprawozdawca/
Magdalena Maliszewska
Marzena Milewska-Karczewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 4262/16 - Wyrok NSA z 2019-06-06
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 1137
art. 64 ust. 1, 2, art. 64c, art. 140 aa ust. 1, 3, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2015 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej L. Sp. z o.o. z siedzibą w G. kwotę 1 400 zł (słownie: jeden tysiąc czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r, , poz. 267 ze zm.), art. 64 ust. 1, 2, art. 64c, art. 140 aa ust. 1, 3, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity z 30 sierpnia 2012 r., Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 – zwanej dalej prd), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm. – zwanej dalej udp), § 3 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2015 r. poz. 305) po rozpatrzeniu odwołania. L. Sp. z o.o. w [...] zwanej dalej także "spółką", "skarżącą", "stroną" od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] o nałożeniu na nią kary pieniężnej w wysokości 5000 złotych utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.
Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu [...] stycznia 2015 r. na drodze krajowej nr [...] w [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował Pan M. P., który wykonywał przejazd z ładunkiem podzielnym w postaci [...] w workach (ładunek podzielny) na trasie [...] - [...] w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy Pana T. P. Załadowcą przewożonego towaru (stroną niniejszego postępowania) był przedsiębiorca L. Sp. z o.o. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r.
Podczas kontroli stwierdzono, iż kontrolowany zespół pojazdów poruszając się drogą krajową nr [...] przekroczył dopuszczalną masę całkowitą. Kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia żadnych innych parametrów, które pozostawały w dopuszczalnej normie.
Ustalenia kontroli skutkowały wszczęciem postępowania administracyjnego, które zakończyło się wydaniem decyzji przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] o nałożeniu na spółkę kary pieniężnej w wysokości 5000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V.
W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 64 i art. 140 aa ust. 1 – 3 prd polegające na nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5000 złotych, pomimo, że organ nie dysponował wystarczającymi informacjami dającymi podstawę do nałożenia kary pieniężnej. Spółka podniosła także naruszenie przepisów prawa proceduralnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w szczególności poprzez zaniechanie dogłębnego wyjaśnienia sprawy i poprzestaniu na daniu wiary zeznaniom kierowcy w sytuacji kiedy ten kierowca dokonał odładowania towaru, załadowanego przez siebie poza wiedzą i wolą skarżącego.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Główny Inspektor Transportu Drogowego w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia zawarł następujące rozważania. Organ wskazał, że stosownie do art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem:
pkt 1 uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy.
pkt 2 przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1.
Zgodnie z art. 140aa ust. 1 ww. ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.
Stosownie do treści ust. 3 ww. artykułu karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na:
1) podmiot wykonujący przejazd;
2) podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1.
Definicja pojazdu nienormatywnego została zawarta w art. 2 ust. 35a prd. Pojazd nienormatywny według ustawowej definicji jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach ustawy.
Organ stwierdził także, że w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:
- masa całkowita pojazdu 41,82 t (po odjęciu dopuszczalnego błędu pomiaru w wysokości 2% zaokrąglonego w górę do 0,1 t) - przekroczenie o 1,82 t.
Jak stanowi § 3 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2015 r. poz. 305) dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-13, nie może przekraczać w przypadku dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy - 40 ton. Wyjątek od tej reguły wprowadza § 3 ust. 1 pkt 3 lit. c) ww. rozporządzenia, zgodnie z którym dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-13, nie może przekraczać w przypadku trzyosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy przewożącej 40-stopowy kontener ISO w transporcie kombinowanym 44 tony. Ponadto § 57 ust. 3 ww. rozporządzenia stanowi, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem [...] marca 2003 r. może wynosić 42 tony. W niniejszej sprawie ww. wyjątek nie znajduje zastosowania z uwagi na datę pierwszej rejestracji pojazdu marki [...] i naczepy marki [...], tj. odpowiednio dnia [...] czerwca 2001 r. oraz [...] listopada 2002 r. Dopuszczalna masa całkowita skontrolowanego zespołu pojazdów wynosi więc 40 t.
W ustalonym stanie faktycznym według oceny organu II instancji karę pieniężną należy nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii V, które stosownie do lp. 5 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przejazd pojazdu po drodze krajowej:
a) o naciskach osi nie większych od dopuszczanych dla danej drogi,
b) o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m,
c) o długości nieprzekraczającej:
- 15 m dla pojedynczego pojazdu,
- 23 m dla zespołu pojazdów,
- 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,
d) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,
e) o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 601.
W niniejszej sprawie kara pieniężna wynosi: 5000 złotych.
Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym: karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości 5000 zł - za brak zezwolenia kategorii III—VI.
W dniu kontroli pojazdem członowym kierował Pan M. P., który wykonywał przejazd z ładunkiem podzielnym w postaci [...] w workach (ładunek podzielny) na trasie [...] - [...] w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy Pana T. P. Załadowcą przewożonego towaru (stroną niniejszego postępowania) był przedsiębiorca L. Sp. z o.o. Rodzaj przewożonego ładunku został ustalony na podstawie dokumentu dostawy nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. okazanego podczas kontroli drogowej, który znajduje się w aktach sprawy. Stosownie do art. 2 ust. 35 lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym ładunek niepodzielny, to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. A contrario, ładunek podzielny może zostać podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Brak jest zatem jakichkolwiek wątpliwości co do podzielności przewożonego ładunku.
Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że ustalając kategorię wymaganego zezwolenia kieruje się wymiarami, masą, naciskami osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I – VII oraz drogi, po której pojazdy te mogą się poruszać. Powyższe warunki zostały określone przez ustawodawcę w załączniku nr 1 do prd.
Następnie organ dokonuje wyboru kategorii zezwolenia, której posiadanie zwalniałoby stronę postępowania z konsekwencji prawnych wynikającymi z treści art. 140ab ust. 1 prd. Przy dokonywaniu kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jest okoliczność w postaci podzielności ładunku. Stosownie bowiem do treści art. 140ab ust. 2 prd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.
Organ ustalając kategorię zezwolenia, którą powinna legitymować się strona postępowania kieruje się następującymi kryteriami: Po pierwsze, rodzajem drogi na której stwierdzono nienormatywność pojazdu. Eliminowane są te kategorie zezwoleń, które nie mogłyby zostać przyznane na przejazd po drodze, na której stwierdzono naruszenie. Po drugie, rodzajem parametrów normatywnych pojazdów, od spełnienia których ustawodawca uzależnił uzyskanie zezwolenia. Parametry tego rodzaju nie mogą być przekroczone, co oznacza, że w tym zakresie muszą być normatywne. Przy ich wyodrębnieniu posłużono się zwrotem "nie większe od dopuszczalnych". Organ zatem bada, spośród kategorii zezwoleń odpowiadającej drodze, na której stwierdzono naruszenie, parametry normatywne pojazdu, eliminując następnie te kategorie zezwoleń, które nie spełniają tego rodzaju warunków. Po trzecie organ kieruje się rodzajem parametrów nienormatywnych pojazdów, od spełnienia których ustawodawca uzależnił uzyskanie zezwolenia. Parametry tego rodzaju mogą zostać przekroczone, ale jedynie do górnej granicy określonej przepisami prawa. Przy ich wyodrębnieniu posłużono się zwrotem np. "o szerokości nie przekraczającej 3,2 m", "o długości nie przekraczającej 23 m dla zespołu pojazdów, "o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m", "o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t", "o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t". Kolejną czynnością jest zakwalifikowanie przekroczonego parametru do kategorii zezwolenia, dla której możliwe byłoby jego uzyskanie i które nie przekraczałoby maksymalnych, ściśle określonych wielkości dla danej kategorii zezwolenia.
Jeżeli pomimo tego nie jest możliwe ustalenie kategorii zezwolenia od I do VI, to kwalifikacja stwierdzonego naruszenia jest dokonywana w oparciu o zezwolenie kategorii VII. Jeżeli zatem kontrolowany pojazd nie spełnia warunków normatywnych łub warunków nienormatywnych, albo poruszał się po kategorii drogi, dla której nie przewidziano przekroczenia parametru ustalonego podczas kontroli dla kategorii zezwoleń od I do VI, to wówczas możliwa jest kwalifikacja prawna stwierdzonego naruszenia jedynie w oparciu o brak zezwolenia kategorii VII. Zezwolenie na tę kategorię wydaje się bowiem, gdy przekroczono wielkości dopuszczalnych odstępstw określonych w zezwoleniach kategorii I – VI.
Główny Inspektor Transportu Drogowego w dalszej części uzasadnienia podniósł, że miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu, które zostało zatwierdzone przez uprawnionego geodetę. Pojazd został zważony przy pomocy wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu marki [...] o nr fabr. [...], typu [...] o klasie dokładności dla sumarycznej masy pojazdu "2" i klasy dokładności wagi dla obciążenia osi "D", która w dniu kontroli legitymowała się świadectwem legalizacji pierwotnej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w [...] z datą ważności do dnia [...] kwietnia 2016 r. Zgodnie z załącznikiem nr 1 i 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, odchylenie dopuszczalne w % skorygowanego obciążenia osi dla wag o dokładności D (a więc takich co użyte podczas kontroli) wynosi 4 %, a dopuszczalnej sumarycznej masy pojazdu 2%.
Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że powyższy stan faktyczny ustalił na podstawie protokołu kontroli z dnia [...] stycznia 2015 r., protokołu przesłuchania w charakterze świadka Pana M. P., dokumentu dostawy nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., dowodów rejestracyjnych skontrolowanego zespołu pojazdów oraz dokumentacji fotograficznej zgromadzonej w aktach sprawy.
Organ odwoławczy po rozważaniu argumentów skarżącego stwierdził, iż nie stanowią one podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania.
Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania przez organ I instancji decyzji administracyjnej, decyzji nakładającej karę pieniężną. Przedmiotem przewozu był ładunek podzielny tj. torf w workach, którego waga powinna być znana załadowcy.
W dniu [...] stycznia 2015 r. przesłuchano w charakterze świadka kierowcę Pana M. P.
Świadek zeznał, iż przewożony ładunek został załadowany w firmie L. Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości [...] k/[...]. Zeznał, iż załadunku towaru dokonał pracownik ww. spółki. Dodał, iż pojazd nie został zważony z uwagi na brak wagi. Dokumentem przewozowym był wystawiony przez załadowcę dowód dostawy, w którym brak było informacji na temat masy przewożonego ładunku. Kierowca zeznał również, iż nigdzie potem nie doładowywał pojazdu, jechał bezpośrednio do miejsca rozładunku zgodnie z dokumentem przewozowym.
W wyniku analizy zebranego materiału dowodowego według organu II instancji należy stwierdzić, iż za załadunek skontrolowanego zespołu pojazdu odpowiedzialna była skarżąca strona - L. Sp. z o.o. Niewątpliwie to skarżąca posiada w rozpatrywanej sprawie statut załadowcy - powyższe nie zostało zakwestionowane przez samą stronę postępowania w złożonym odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ustawodawca uzależnił odpowiedzialność załadowcy od ustalenia, iż "okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1 art. 140aa udp". W odniesieniu do treści przepisu art. 140a ust. 3 pkt 2 prd, organ zauważył, iż nie tyle chodzi w nim o jednoznaczność okoliczności i dowodów, gdyż te w każdej sprawie prowadzonej w oparciu o przepisy Kpa musza być jednoznaczne (art. 7, 77, 80 Kpa), co bardziej o jednoznaczność "wpływu lub godzenia się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego". Jednoznaczność tę należy rozpatrywać w kontekście związku przyczynowego między zachowaniem załadowcy, a powstałym naruszeniem. Między zachowaniem załadowcy (działaniem lub zaniechaniem), a skutkiem jakim jest wykonywanie przewozu z naruszeniem dopuszczalnej masy całkowitej, istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy. W tym kontekście wpływ na powstanie naruszenia musi być niewątpliwie realny i bezpośredni. Główny Inspektor Transportu Drogowego zauważył, iż jedno i to samo zdarzenie może być przyczyną wielu następstw, bezpośrednich i pośrednich, bliższych i dalszych, nieraz bardzo odległych w czasie i przestrzeni. Mogą być wśród nich następstwa, które zawsze lub zazwyczaj z takiego zdarzenia wynikają, albo też takie które następują wyjątkowo, tylko dzięki nadzwyczajnemu zbiegowi okoliczności. W rozpatrywanej sprawie ze zgromadzonych dowodów wynika, że załadowca nie posiadał wagi ani nie dokonał ważenia pojazdów przed oraz po załadunku. Podczas załadunku nie zweryfikowano nawet dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu - załadunek w zakresie ilości towaru odbywał się "na oko". Załadowana ilość towaru była czysto orientacyjna. Organ wskazał, że strona nie podważyła nadesłanych w toku postępowania dokumentów wskazujących, iż to ona była załadowcą kontrolowanego samochodu ciężarowego.
Jedyną pewną metodą określania dmc pojazdu jest jego zważenie na odpowiednich wagach. Maksymalna dopuszczalna przez przepisy masa całkowita zespołu pojazdów może wynosić 40 t, natomiast kontrola drogowa wykazała masę całkowitą pojazdu na poziomie 41,82 t. Przekroczenie dmc pojazdu miało bezpośredni wpływ na przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu. Załadowca miał w ten sposób wpływ i z całą pewnością godził się na powstanie naruszenia. Z zeznań świadka wynika, iż pojazd nie był ważony ani przed załadunkiem ani też po jego załadunku. Jedyną metodą prawidłowego ustalenia masy całkowitej pojazdu jest jego zważenie na zalegalizowanych przyrządach.
Orientacyjne ustalanie masy pojazdu przewożącego ładunek nie jest na tyle skuteczną metodą ażeby właściwie określić rzeczywistą masę pojazdu wraz z ładunkiem. Zważenie samego ładunku nie uwzględnia bowiem dość często masy opakowań, palet, skrzyń czy też innych elementów ładunku, które zawyżają wyniki pomiarów, a których załadowca nie uwzględnia przy załadunku. Z tego też względu jedyną metodą prawidłowego określenia masy całkowitej pojazdu z ładunkiem jest jego zważenie całościowe - pojazd wraz z ładunkiem.
Zgodnie z art. 55a ustawy prawo przewozowe zabrania się zlecania przewozu drogowego przesyłki towarowej pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia na taki przewóz. Zgodnie z definicją pojazdu nienormatywnego, zawartą w art. 2 ust. 35a ustawy Prawo o ruchu drogowym to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od i dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach ustawy.
Wprowadzając art. 140aa ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, ustawodawca uznał, że krąg podmiotów odpowiedzialnych za naruszenia obowiązków lub warunków przejazdu drogowego może być szerszy. Nie tylko podmioty wykonujące przejazdy poruszające się po drogach publicznych powinni być zainteresowane aby ich pojazdy nie przekraczały dopuszczalnych norm w zakresie nacisków osi i dopuszczalnej masy całkowitej. W procesie załadunku uczestniczą bowiem nie tylko sami kierowcy pojazdów; co więcej - decydującą rolę w tych czynnościach, które wszak nie są obojętne dla kwestii wykonywania przejazdu drogowego, odgrywają zwykle właśnie załadowcy. Nie sposób zatem, zdaniem organu II instancji przyjąć, iż tylko jeden z elementów łańcucha załadowca - podmiot wykonujący przejazd - odbiorca ładunku ma być odpowiedzialny za powstałe w wyniku określonej transakcji handlowej naruszenie norm dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu poruszającego się po drogach publicznych. To nie podmiot wykonujący przejazd ustala warunki transakcji, ile i jaki rodzaj towaru ma być sprzedany/kupiony – o tym decydują strony transakcji.
Organ II instancji podkreślił, iż art. 140aa ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, będący podstawą do nałożenia kary pieniężnej m.in. na załadowcę, jako przesłanki warunkowej odpowiedzialność wskazuje jedynie jego wpływ lub zgodę na powstanie naruszeń.
Organ odwoławczy dokonał analizy treści zezwoleń od kategorii I do kategorii VII mając na uwadze ujawnione podczas kontroli naruszenie i stwierdził, iż organ I instancji prawidłowo zakwalifikował przedmiotowe naruszenie. Przedmiotem przewozu było torf zapakowany w worki (ładunek podzielny). Zgodnie z art. 64 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który stanowi, że zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Natomiast zakazane jest umieszczanie ładunku podzielnego na pojazdach nienormatywnych za wyjątkiem, pojazdów poruszających się na podstawie zezwoleń kategorii I i II. Organ stwierdził, iż występuje brak zezwolenia kategorii V ze względu na parametry wagowe uzyskane podczas czynności kontrolnych, a stosownie do art. 140ab ust. 2 prd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.
Powyższe regulacje wyznaczają zbiór zakazów i nakazów, którymi powinni kierować się m.in. załadowcy, aby nie doszło do nienormatywności pojazdu. Nie dostosowanie się do unormowań przesądza o wpływie na powstałe naruszenie, bowiem świadczy o nieprzestrzeganiu zbioru zasad, którymi powinien kierować się załadowca, aby do naruszenia nie doszło. Sposób doboru określonych środków (stworzenie własnych procedur załadunku, szczegółowa organizacja pracy, kształtowanie stosunków zobowiązaniowych z pozostałymi uczestnikami obrotu prawnego) jest kwestią indywidualną, a ustawodawca nie narzuca w tym względnie gotowych rozwiązań. Z tych względów, to w gestii m.in. załadowcy jest takie zorganizowanie czynności załadunkowych, aby mając na względzie treść wynikających z przepisów prawa obowiązków nie narazić samego siebie na sankcje administracyjne, które są konsekwencją ich naruszenia.
Ponadto organ II instancji zważył, iż w przedmiotowej sprawie organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7, 8 oraz 77 Kpa i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem.
Zdaniem organu II instancji zaskarżona decyzja organu I instancji zawiera niezbędnej elementy określone w art. 107 Kpa. Zaskarżona decyzja zawiera oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji.
Jakkolwiek załadowca nie ma możliwości, ani uprawnień dotyczących wyboru i kontroli środka transportu, którym ładunek jest przemieszczany poza miejscem załadunku, to bezsprzecznym jest, iż załadowca powinien zwrócić uwagę, czy pojazd po załadunku nie będzie powodował przekroczenia dopuszczalnych norm m.in. nie będzie nienormatywny na wszystkich kategoriach dróg publicznych.
W ocenie organu zgromadzony materiał dowody jest wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji. Brak jest okoliczności wymagających wyjaśnienia, a tym samym podstaw do przeprowadzania dodatkowego postępowania.
Zdaniem organu II instancji ww. okoliczności jednoznacznie dowodzą, że załadowca miał wpływ, w dodatku znaczący, na powstanie naruszeń przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu wypuszczając na drogę pojazd nienormatywny.
Co więcej, ustawa Prawo o ruchu drogowym w art. 61 wyraźnie precyzuje w jaki sposób należy dokonywać załadunku:
1. Ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu.
2. Ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby:
1) nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę;
2) nie naruszał stateczności pojazdu;
3) nie utrudniał kierowania pojazdem;
4) nie ograniczał widoczności drogi lub nie zasłaniał świateł, urządzeń sygnalizacyjnych, tablic rejestracyjnych lub innych tablic albo znaków, w które pojazd jest wyposażony.
Przepis art. 61 prd wyraźnie określa obowiązki w zakresie przewozu ładunku. Przepis ten był i jest skierowany do nieograniczonego kręgu adresatów. Zatem także załadowcy mają obowiązek przestrzegania nakazów płynących z normy prawnej określonej w art. 61 prd.
Powyższe regulacje wyznaczają zbiór zakazów i nakazów, którymi powinien kierować się m.in. załadowcy, aby nie doszło do nienormatywności pojazdu. Niedostosowanie się do nich przesądza o wpływie na powstałe naruszenie, bowiem świadczy o nieprzestrzeganiu zbioru zasad, którymi powinien kierować się załadowca, aby do naruszenia nie doszło. Dopracowanie się sprawnego systemu załadunku pojazdów, tak by nie przekraczane były normy wymagane przepisami, leży niewątpliwie w jego interesie.
Podmiot wykonujący przejazd jest odpowiedzialny za ich przestrzeganie, w tym również za dostosowanie się do obowiązujących norm dotyczących nacisków osi i dopuszczalnej masy całkowitej. Odpowiedzialność ta może być dodatkowo rozciągnięta na inny podmiot, który przyczynił się do powstania stwierdzonych w trakcie kontroli drogowej naruszeń. Tym podmiotem jest właśnie strona. Organ I instancji miał pełne prawo wszcząć postępowanie również wobec podmiotu, który pełnił rolę załadowcy oraz nałożyć karę pieniężną w oparciu art. 140aa ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Poprzez wprowadzenie możliwości zastosowania sankcji w stosunku do ww. podmiotów, przyjąć należy, że obowiązujące prawo, nakłada na nie pewne obowiązki związane z przestrzeganiem przepisów o ruchu drogowym i o drogach publicznych. Tym samym strona powinna tak skonstruować relacje prawne ze swymi kontrahentami i odbierającymi ładunki podmiotami wykonującymi przejazdy, by do naruszeń w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdów nie dochodziło.
Organ stwierdził, że treść art. 140aa ust. 3 pkt 2 prd prowadzi do wniosku, że obowiązki załadowcy nie kończą się tylko na umożliwieniu podmiotowi wykonującemu przejazd wjazd i wyjazd na swój teren. Jest on odpowiedzialny za podjęcie czynności, w wyniku których pojazd po załadunku nie będzie powodował naruszenia dopuszczalnych norm w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu. To on powinien czuwać nad wykonaniem właściwego finału transakcji handlowej poprzez wydanie towaru w takiej ilości jaka była zamówiona (i opłacona przez nabywcę) nie powodując naruszenia norm w zakresie dopuszczalnych nacisków osi pojazdu. Z tego względu wprowadzenie regulacji umożliwiającej nakładanie kar pieniężnych na podmioty wymienione w ww. artykule za przyczynienie się do powstania na ich terenie naruszeń prawa miało racjonalne uzasadnienie.
Na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2015 r. spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia oraz utrzymanej nią w mocy decyzji wydanej w I instancji oraz wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania w sprawie.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 64 i 140 aa ust. 1-3 prd , polegające na nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5000 złotych, pomimo, że organ nie dysponował wystarczającymi informacjami dającymi podstawy nałożenia kary pieniężnej,
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. w szczególności poprzez zaniechanie dogłębnego wyjaśnienia sprawy i poprzestaniu na daniu wiary zeznaniom kierowcy M. P. w sytuacji, kiedy kierowca ten dokonał doładowania towaru poza wiedzą i wolą skarżącego,
3) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 9 i 89 § 1 i 2 k.p.a., polegające na pominięciu wniosku skarżącego o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej i przesłuchanie świadków posiadających istotną wiedzę dla prawidłowego rozstrzygnięcia sporu oraz niepoinformowanie o tym fakcie.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości czy też słuszności zaskarżonego aktu.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) dalej p.p.s.a.
Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja wydana w I instancji naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W pierwszej kolejności na uwzględnienie zasługują zarzuty skargi wskazujące naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zgadza się ze stroną skarżącą, że organy obu instancji nie wyjaśniły wszystkich okoliczności sprawy czym naruszyły przepisy art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a., w szczególności organ mimo wniosku strony nie przeprowadził rozprawy administracyjnej celem wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków, przy czym w żaden sposób nie odniósł się do wniosku złożonego w tym zakresie przez stronę skarżącą, co spowodowało naruszenie art. 9 i 89 § 1 i 2 k.p..a
W niniejszej sprawie ostateczną decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2015 r. na stronę skarżącą jako na załadowcę nałożona została kara pieniężna w wysokości 5000 złotych wobec stwierdzenia wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 2 prd. Wynika z nich, że załadowca ponosi odpowiedzialność wtedy, gdy okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia. Ustalenie tych przesłanek spoczywa zgodnie z art. 7 k.p.a. na organie orzekającym w sprawie.
W niniejszej sprawie nienormatywność pojazdu polegała na przekroczeniu masy całkowitej pojazdu o 1,82 tony.
Kara pieniężna została nałożona na skarżącą wyłącznie w oparciu o zeznania przesłuchanego w charakterze świadka kierowcy pojazdu, który podał, że załadunku dokonywał pracownik skarżącej, pojazd nie był ważony, czego dowodem jest wystawiony przez załadowcę dowód dostawy, w którym brak jest informacji na temat masy przewożonego ładunku. Kierowca zeznał także, że w drodze pojazd nie był doładowywany. Organy orzekające w sprawie nie wzięły pod uwagę natomiast wyjaśnień strony skarżącej zawartych w piśmie z dnia [...] grudnia 2014 r., piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. oraz w odwołaniu. Spółka utrzymywała, że ładunek został przeważony nie tylko przed załadunkiem ale również dwukrotnie po dostarczeniu go do miejsca docelowego. Za każdym razem waga ładunku nie przekraczała dopuszczalnej wartości 24 ton. Auto zostało załadowane 24 paletami. W trakcie kontroli część z nich musiała być zdjęta, aby pojazd mógł ruszyć w dalszą drogę. W dniu [...] stycznia 2015 r. odbiorca towaru potwierdził, że dotarł do niego jeden pojazd z [...] zamówionymi paletami.
Zdaniem strony, organ winien wyjaśnić co się stało z paletami, które zostały zdjęte z pojazdu, co było załadowane na tych paletach oraz co się stało z nimi po rozładunku. Na podane okoliczności strona zgłosiła wnioski dowodowe w postaci zeznań świadków, wniosła też o wyznaczenie rozprawy administracyjnej.
Główny Inspektor Transportu Drogowego ponownie rozpoznając sprawę w jej całokształcie nie przeprowadził dowodów wskazanych przez stronę i nie ustosunkował się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powyższa wadliwość działania organu skutkowała uchyleniem decyzji organów obu instancji z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy celem jej merytorycznego rozstrzygnięcia.
Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi dowody zgłoszone przez skarżącą, wyznaczając w tym celu rozprawę administracyjną (art. 89 § 2 k.p.a.) a następnie oceni całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i podejmie stanowcze rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.
Wobec stwierdzonych uchybień Sąd nie ustosunkował się do zarzutów naruszenia prawa materialnego sformułowanych w skardze, uznając je za przedwczesne.
Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.