VI SA/Wa 2785/22

VI SA/Wa 2785/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek
Magdalena Maliszewska
Zdzisław Romanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Własność przemysłowa
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 324
art. 245 ust. 1 pkt 1, art. 129 prim ust. 1 pkt 2, 3. 4
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant spec. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2023 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną w tej sprawie do Sądu ww. decyzją z 26 sierpnia 2022 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej też Organ, UP RP), działając na podstawie przepisów art. 245 ust. 1 pkt 1 oraz art. 1291 ust. 1 pkt 2, pkt 3, pkt 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 324 ze zm., dalej Pwp), po rozpoznaniu wniosku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej też strona zgłaszająca, skarżąca spółka) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Organu z 13 pazdziernika 2021 r. odmawiającą
udzielenia skarżącej spółce prawa ochronnego na znak towarowy słowny organical zgłoszony w dniu 16 października 2019 r. pod numerem [...], utrzymał tę decyzję w mocy.
Wskazany znak towarowy słowny organical został zgłoszony do oznaczania następujących towarów w klasie 1: aktywatory kompostu; biologiczne nawozy
azotowe; chemiczne środki wspomagające do użytku w rolnictwie; chemiczne środki wspomagające do użytku w ogrodnictwie; chemiczne środki wspomagające do użytku
w leśnictwie; chemicznie zmienione nawozy złożone; chemikalia wzbogacające glebę; kompost, obornik, nawozy; mieszanki kompostowe z materiału mineralnego w formie pyłu; mieszanki kompostowe wzbogacone substancjami organicznymi; mieszanki nawozów; mieszanki nawozów o spowolnionym uwalnianiu; mieszanki substancji chemicznych i materiałów naturalnych do użytku jako nawozy ogrodnicze; mieszanki substancji chemicznych i materiałów naturalnych do wykorzystania jako nawozy rolnicze; mieszanki substancji chemicznych i mikroorganizmów do sterylizacji kompostu; mączka kostna [nawóz]; mineralne preparaty do użyźniania gleby;
naturalne i syntetyczne czynniki wspomagające wzrost roślin; nawóz do liści
stosowany na roślinach uprawnych w okresie ich gwałtownego wzrostu; nawóz w
formie stałej; nawozy; nawozy azotowe; nawozy bez zawartości chloru; nawozy biologiczne; nawozy biologiczne stosowane do uzdatniania gleby; nawozy chemiczne; nawozy do gleb; nawozy do gleby; nawozy do gleby i ziemi doniczkowej; nawozy naturalne; nawozy o kontrolowanym uwalnianiu składników dla ogrodnictwa; nawozy organiczne; nieorganiczne nawozy; nawozy złożone; nawozy potasowe; potas (k); preparaty odżywcze dla roślin; preparaty poprawiające kondycję gleby; preparaty do wzmacniania roślin; preparaty do odżywiania gleby [inne niż sterylizujące]; preparaty
do nawożenia gleby; preparaty chemiczne do użyźniania gleby [inne niż sterylizujące]; preparaty chemiczne do użyźniania gleby; środki chemiczne dla rolnictwa; sproszkowany wapień do celów rolniczych; środki do uzdatniania gieby do zwiększania wzrostu produktów rolnych; środki do uzdatniania gleby do zwiększania wzrostu produktów ogrodowych; środki do uzdatniania gleby do podawania do gleby przygotowanej do siewu nasion [inne niż wyjaławiające]; środki do uzdatniania gleby
do kontroli wzrostu produktów rolnych; środki do uzdatniania gleby do kontroli wzrostu produktów ogrodowych; środki do uzdatniania gleby do celów rolniczych; środki do uzdatniania gleby do celów ogrodniczych; środki do nawożenia ogrodu [nawozy];
środki chemiczne stosowane w rolnictwie, ogrodnictwie i leśnictwie; środki
zwiększające plony warzyw; środki zwiększające plony upraw; środki zabezpieczające dla roślin; środki ulepszające glebę; środki stymulujące wzrost [inne niż do celów medycznych lub weterynaryjnych]; środki regulujące wzrost roślin do użytku
rolniczego; środki poprawiające kondycję gleby do użytku rolniczego; środki poprawiające kondycję gleby do użytku ogrodniczego; środki poprawiające glebę [inne niż wyjaławiające]; środki poprawiające glebę; substancje do uzdatniania gleby [inne
niż do wyjaławiania]; substancje do poprawy stanu gleby; syntetyczne nawozy; wapno do użytku w rolnictwie; granulowany wapień do celów rolniczych.
W związku z ww. zgłoszeniem Organ w piśmie z 3 września 2020 r. poinformował zgłaszającą spółkę, że na ww. znak towarowy słowny organical nie
może zostać udzielone prawo ochronne, gdyż znak ten nie posiada dostatecznych znamion odróżniających, pozwalających zindywidualizować źródło pochodzenia towarów i usług, jest to oznaczenie o charakterze ogólnoinformacyjnym i opisowym, pochodzące od angielskiego słowa "organic" oznaczającego "organiczny, ekologiczny, naturalny", zatem w całościowym odbiorze będzie dla konsumentów w pierwszej kolejności informacją o rodzaju, właściwościach i jakości towarów, mianowicie
nawozów i produktów powiązanych o szczególnych właściwościach służących przyjaznym dla środowiska i zwierząt metodom upraw, a nie wskazaniem konkretnego podmiotu je oferującego. Udzielenie prawa ochronnego na tego typu określenie prowadziłoby do niebezpieczeństwa zawłaszczenia go przez jedną firmę.
W odpowiedzi zgłaszająca spółka zajęła stanowisko w piśmie z 20 listopada 2020 r. Według zgłaszającej znak towarowy organical jest znakiem fantazyjnym i posiada zdolność odróżniającą, gdyż stanowi słowo nie mające znaczenia w języku polskim, które przeciętnemu odbiorcy będzie się tylko kojarzyć ze słowem
"organiczny". Nie będzie odczytywany jako opis towarów, tylko najwyżej jako sugestia, że być może towary te mają coś wspólnego z określeniem "organiczny".
Odmawiając stronie udzielenia dochodzonego prawa ochronnego, Organ wskazał natomiast na niespełnianie przez sporne oznaczenie przesłanek do uznania
za znak towarowy, gdyż składa się w całości z elementów niewyróżniających,
mających wyłącznie walor informacyjny. W całości będzie odbierane przez potencjalny krąg odbiorców jako wskazujące w sposób oczywisty i nie budzący wątpliwości na rodzaj oferowanych towarów, właściwości i jakość; zatem nie przejawia żadnych cech fantazyjnych ani abstrakcyjnych względem tych towarów. Jest oznaczeniem ogólnoinformacyjnym, które nie nadaje się do odróżnienia towarów zgłaszającej od towarów tego samego rodzaju oferowanych przez innych przedsiębiorców
działających w branży; nie spełnia więc podstawowej funkcji znaku towarowego - funkcji odróżniania towarów i usług jednego przedsiębiorcy od towarów i usług innego przedsiębiorcy, działającego na tym samym rynku.
Oznaczenie nie musi precyzyjnie określać, czy stanowić konkretnej definicji rodzaju towarów, lub ich cech. Aby zastosować przepisy dotyczące opisowości oznaczeń wystarczy, jeżeli istnieje dostatecznie bezpośredni i konkretny związek pomiędzy oznaczeniem a towarami lub usługami, do oznaczania jakich zostało zgłoszone. W niniejszej sprawie związek ten jest bezpośredni i konkretny, odbiorca
nie musi dokonywać skomplikowanego procesu myślowego, by go zauważyć. Znak/oznaczenie organical składa się z prostego, powszechnie zrozumiałego,
znanego słowa, nie budzącego wątpliwości u przeciętnego konsumenta, które nie wymaga od niego dobrej znajomości języka angielskiego, ani umiejętności komunikowania się w tym języku; odbiór jest czytelny ze względu na powszechne funkcjonowanie takich terminów w przestrzeni publicznej. Oznaczenie jest
neologizmem powstałym z połączenia "organic" oraz "al"; znaczenie połączonych elementów pozostaje czytelne dla przeciętnego odbiorcy. Mimo że określenie to nie występuje w słownikach, nie jest określeniem fantazyjnym i całościowo daje relewantnemu (odbiorcy) jasny przekaz co do charakteru towarów sygnowanych oznaczeniem. Nabywcy tak sygnowanych towarów nie będą odbierali oznaczenia organical inaczej, niż tylko jako informację o tych towarach, a nie jako wskazówkę gospodarczego pochodzenia towarów. Funkcjonowanie rynku wymaga swobodnego dostępu przez wszystkich jego uczestników do oznaczeń informacyjnych. Dlatego sporne oznaczenie ze względu na interes ogólny nie powinno być monopolizowane przez jeden podmiot, poprzez udzielenie na nie prawa ochronnego, gdyż mogłoby to prowadzić do istotnych utrudnień w obrocie gospodarczym. Do stosowania tego
rodzaju oznaczenia uprawnieni są wszyscy, którzy oferują towary/usługi tego samego rodzaju co zgłaszająca spółka.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zgłaszająca spółka podtrzymała stanowisko w kwestii udzielenia ochrony na sporne oznaczenie. Według zgłaszającej
z argumentacji Organu wynika, że aluzyjne znaczenie znaku organical, któremu zgłaszająca nie zaprzecza, zostało uznane za opisowe, z czym się nie zgadza, gdyż znak ten rzeczywiście może kojarzyć się ze słowem "organiczny", ale jest
neologizmem, który nie ma konkretnego znaczenia, a nawet minimalna zdolność odróżniająca powoduje, że znakowi nie można odmówić ochrony. Kombinacja elementów organic i al, chociaż sugeruje związek ze słowem "organiczny", nie jest pozbawiona zdolności odróżniającej.
Podejmując zaskarżoną decyzję Organ nie zgodził się z ww. argumentacją zgłaszającej spółki. Podkreślił, że znak towarowy musi posiadać cechy odróżniające, pozwalające na zindywidualizowanie źródła pochodzenia towarów/usług; nie może zatem składać się z elementów ściśle opisowych. Tymczasem wyrażenie organical
jest oznaczeniem o charakterze ogólnoinformacyjnym i opisowym, pochodzącym od angielskiego słowa "organic" oznaczającego "organiczny, ekologiczny, naturalny". Zatem w całościowym odbiorze wyrażenie to będzie dla konsumentów w pierwszej kolejności informacją o rodzaju, właściwościach i jakości towarów, mianowicie
nawozów i produktów powiązanych o szczególnych właściwościach służących przyjaznym dla środowiska i zwierząt metodom upraw, a nie wskazaniem konkretnego podmiotu je oferującego. Przeciętnemu odbiorcy będzie się luźno kojarzyć ze słowem "organiczny". Słowa proste, pospolite, będące w codziennym użyciu są rozumiane przez przeciętnego odbiorcę. W Polsce znajomość pospolitych, prostych wyrazów w języku angielskim jest dość powszechna. Słowa takie jak "organic" są rozumiane również przez osoby, które nie posługują się na co dzień tym językiem.
Oznaczenie organical nie posiada dostatecznych znamion odróżniających w odniesieniu do ww. towarów wymienionych w zgłoszeniu w klasie 1; wskazuje na rodzaj, funkcję i przeznaczenie towarów, do oznaczania których zostało zgłoszone, w całościowym odbiorze będzie informować nabywców, że sygnowane nim towary to
linia preparatów/produktów organicznych - pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego przeznaczonych do nawożenia, stymulacji wzrostu do użytku w ogrodnictwie.
Fakt, iż dane oznaczenie/znak jest neologizmem, jest niewystarczający sam w sobie do stwierdzenia, że posiada dostateczną zdolność odróżniającą. Tylko takie
znaki towarowe, stanowiące neologizmy, mogą zostać zarejestrowane, których całościowe wrażenie odróżniające, odnoszone do konkretnych towarów lub usług, jest na tyle silne, że przewyższa opisowość poszczególnych elementów tworzących znak. Analizowane wyrażenie (organical) jest neologizmem powstałym z połączenia członu "organic" oraz "al", będzie rozumiane jako oragnic - organiczny i końcówka -al (od all - wszystko), tylko że "jest przez jedno "l", co w pisowni będzie zauważone, ale już w wymowie niekoniecznie". Znaczenie połączonych ze sobą elementów pozostaje czytelne dla przeciętnego odbiorcy. Mimo że określenie to nie występuje w słownikach, nie jest określeniem fantazyjnym i całościowo daje relewantnemu odbiorcy jasny przekaz co do charakteru towarów sygnowanych oznaczeniem. Określa rodzaj towarów, będzie rozumiane jako przymiotnik "organiczny". Z natury nie jest zatem zdolne do odróżniania w obrocie jakichkolwiek towarów. Nie jest w stanie wywołać w świadomości odbiorców asocjacji pomiędzy danym podmiotem a towarami, zostanie bowiem odczytane jedynie jako dające się natychmiastowo zinterpretować określenie rodzajowe. W sposób natychmiastowy i bezpośredni przenosi w swej treści konkretne znaczenie, bez potrzeby żadnego złożonego procesu myślowego, prowadzącego w efekcie do powzięcia jakiegoś skojarzenia.
Towary wskazane w zgłoszeniu są przeznaczone dla szerokiego grona odbiorców - ogółu społeczeństwa. Dodatkowo należy brać pod uwagę zwyczajowe używanie znaków towarowych jako oznaczeń pochodzenia w danej branży. Do relewantnego kręgu odbiorców towarów objętych zakresem decyzji będzie zaliczać się ogół społeczeństwa - krąg osób nieograniczony czynnikami obiektywnymi, jak wiek
czy wykształcenie. Odbiorcy towarów opatrywanych oznaczeniem będą wykazywali -
w uśrednieniu - przeciętny stopień uwagi. Wśród odbiorców mogą znajdować się zarówno podmioty profesjonalne, jak i zwykli konsumenci. Ww. towary dostępne w punktach sprzedaży będą dostępne dla każdego odbiorcy, nie tylko wyspecjalizowanego i profesjonalnego, ale także dla odbiorcy z mniejszą wiedzą na temat rolnictwa lub leśnictwa, który nie zawsze będzie znał szczegółową charakterystykę danego towaru i może przy zakupie sugerować się nazwą towaru.
Zgłaszająca spółka zaskarżyła powyższą decyzję do Sądu, zarzucając jej naruszenie:
- przepisu prawa materialnego, tj. przepisów art. 1291 ust. 1 pkt 2 i 3 i art. 145 ust. 1 Pwp poprzez ich błędną interpretację oraz niewłaściwe zastosowanie, a także
- przepisów prawa formalnego, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 15, art. 77 § 1 i 4, art. 79a § 1, art. 80 i art. 107 § 3, a także art. 10 i 79a § 1 w związku z art. 140 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej kpa); wniosła z tego powodu o uchylenie w całości ww. decyzji Organu oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W obszernym uzasadnieniu skargi, przytaczając szereg poglądów orzecznictwa
i doktryny dotyczących problematyki opisowego charakteru znaku towarowego, skarżąca rozwinęła argumentację na temat wskazanych zarzutów podnosząc m.in., że Organ nie oceniał spornego znaku punktu widzenia jego odbiorcy, co miało wpływ na ocenę zdolności odróżniającej. Doszedł mianowicie do wniosku, że odbiorcą znaku
jest przeciętny konsument, podczas gdy znak ten nie jest przeznaczony dla towarów szybko zbywalnych kupowanych przez zwykłych odbiorców, ale dla towarów specjalistycznych, których wybór jest poprzedzony rozeznaniem rynku, czy konsultacją u specjalisty; przeważająco odbiorcami tych towarów są specjaliści zajmujący się na
co dzień rolnictwem, posiadający gruntowną wiedzę w zakresie nawożenia. Poza tym poziom uwagi przeciętnego konsumenta przyjęty przez Organ odbiega od modelu wypracowanego w orzecznictwie i wynikającego z prawodawstwa; jest nim bowiem odbiorca racjonalny, dobrze poinformowany i krytyczny. Znak towarowy wykazuje cechę bezpośredniości opisu wówczas, gdy informacja o cechach konkretnego towaru jest przekazywana wyraźnie i jednoznacznie, a więc możliwa do odczytania wprost, a nie drogą skojarzeń. Sama możliwość skojarzenia przez odbiorców towarów lub usług oznaczonych znakiem to za mało by przyjąć, że znak taki ma charakter ogólnoinformacyjny. Doktryna, jak i judykatura stoi na stanowisku, iż zgłoszonego
znaku towarowego nie można traktować jako znaku opisowego, jeśli nie spełnia trzech reguł: aktualnej, konkretnej i bezpośredniej opisowości. Badanie i ocena przez Organ opisowości i zdolności odróżniającej znaku towarowego musi dotyczyć każdego z towarów lub każdej z usług objętych zgłoszeniem. W tej sprawie Organ dokonał tej oceny w sposób lakoniczny i wybiórczy "nie odnosząc się do towarów i usług zamieszczonych w poszczególnych klasach". Uprawnieni do znaków wcześniejszych, które należy kwalifikować jako "słabe", muszą liczyć się ze współistnieniem znaków zawierających analogiczne elementy. Użycie elementów o słabej zdolności odróżniającej nie monopolizuje rynku i nie pozbawia innych przedsiębiorców
możliwości stosowania na ich towarach oznaczeń opisowych będących elementami chronionych znaków towarowych. Dopuszczalne jest rejestrowanie znaków zawierających elementy opisowe, o słabej zdolności odróżniającej, znaki takie podlegają szczególnej ocenie w przypadku kolizji z innymi znakami. Znak towarowy organical nie ma określonego znaczenia w języku polskim, może się kojarzyć ze słowem "organiczny", czy angielskim słowem "organic" oraz łacińską nazwą wapna "calcium", jednak udzielenie ochrony na ten znak nie da monopolu skarżącej na posługiwanie się nim w obrocie. Nie jest zatem prawdą, że znak ten będzie od razu, intuicyjnie i bez zastanowienia odczytywany jako oznaczenie produktów przeznaczonych do ochrony czy pielęgnacji roślin. Tym bardziej, że produkty takie są określane jako: "nawozy organiczne", "nawozy wapniowe". Nikt nie opisuje tych produktów słowem "organical" czy podobnym. W obrocie takie sformułowanie w ogóle nie funkcjonuje. Organ nie wyjaśnił dlaczego znak organical jest znakiem opisowym
dla wszystkich towarów w klasie 1 ograniczając się wyłącznie do wskazania znaczenia słowa "organic" i stwierdzenia, że to słowo jest opisowe w odniesieniu do tych towarów. Znak ten może być kojarzony ze słowem "organic", jednakże skojarzenie to jeszcze
nie opisowość, a słowo "organical" nie ma znaczenia w języku polskim. Nie ma także
w Polsce zwyczaju opisywania towarów poprzez używanie określeń skojarzeniowych. W przypadku nawozów czy środków ochrony lub pielęgnacji roślin jest wręcz
odwrotnie. Przepisy wymagają, by konsument był wyczerpująco poinformowany o właściwościach i zastosowaniu takiego produktu. Tym samym żaden konsument
widząc nazwę organical nie uzna jej za opis towaru, ale za znak towarowy. Organ dotąd bez problemu udzielał praw ochronnych na znaki słowne o słabej zdolności odróżniającej. Odmowa udzielenia prawa ochronnego na znak organical jest
odejściem od utrwalonej praktyki w tym zakresie, a Organ nie wskazał dlaczego.
Wydał więc decyzję bez rozważenia całego materiału dowodowego oraz wszechstronnej oceny wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W dacie zgłoszenia znak organical posiadał zdolność odróżniającą, nadawał się do identyfikowania towarów i usług pochodzących od konkretnego przedsiębiorcy i tak był odbierany przez konsumentów. Zatem nie było podstaw do zastosowania przepisu art. 1291 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 145 ust. 1 Pwp i wydania decyzji odmawiającej udzielenia prawa ochronnego na ten znak. Nadto Organ błędnie interpretował ten przepis uznając, że uniemożliwia on udzielenia ochrony znakom aluzyjnym. Tymczasem wyłącza on tylko możliwość udzielania ochrony znakom o konkretnym znaczeniu opisującym konkretne towary lub usługi, dla których znak jest przeznaczony.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie; podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organ wyczerpująco wyjaśnił wszystkie istotne dla oceny podjętego rozstrzygnięcia okoliczności stanu faktycznego i prawnego sprawy, posługując się argumentacją, która – w ocenie Sądu – ma umocowanie w przepisach ustawy Pwp regulujących problematykę zdolności odróżniającej znaku towarowego, w tym w szczególności
znaku towarowego opisowego; tym samym argumentacja ta nie wywołuje zastrzeżeń.
Obok zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego (o czym niżej) skarga zarzuca naruszenie przepisów postępowania, a to art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 15, art. 77 § 1 i 4, art. 79a § 1, art. 80 i art. 107 § 3, a także art. 10 i 79a § 1 w związku z
art. 140 kpa. Obliguje to Sad w pierwszej kolejności do rozpoznania zarzutu
naruszenia przepisów postępowania, gdyż do kontroli subsumpcji stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. W tej sprawie brak podstaw do stawiania takiego
zarzutu, gdyż Organ podjął w niej wszystkie niezbędne dla rozstrzygnięcia czynności procesowe, tj. wyjaśnił stanu faktyczny, m.in. poprzez umożliwienie wypowiedzenia
się skarżącej spółce co do istotnych w sprawie okoliczności i rozważył jej stanowisko; argumentację merytoryczną oparł zaś na ocenie poczynionych na bazie zebranych dowodów ustaleń, uwzględniając materialnoprawne, bezwzględne przeszkody w rejestracji znaku organical i jego prawnej ochronie. Uwzględnił też wszystkie indywidualne okoliczności sprawy, a w szczególności interes społeczny zgłoszonej ochrony w konfrontacji z interesem przedsiębiorcy, jak również punkt widzenia przeciętnego odbiorcy spornego znaku/oznaczenia, który jest znakiem słownym, wyjaśniając przy tym znaczenie słowa >organical< wyczerpującego całość oznaczenia (neologizm powstały z połączenia angielskiego "organic" oraz "al"), jako elementu kluczowego do prawidłowego zrozumienia warstwy słownej, znaczeniowej
i fonetycznej znaku, w sensie dawania relewantnemu odbiorcy jasnego przekazu co
do charakteru sygnowanych nim towarów, tj. będącego odczytanym jako przymiotnik "organiczny". Neologizm ten bazuje na słowie z języka angielskiego, jednak mając na uwadze powszechną znajomość w społeczeństwie tego typu wyrażeń wśród innych wielu znanych słów używanych potocznie oraz znaczną znajomość języka
angielskiego w społeczeństwie, należy przyznać, że słowo >organical< nadaje
każdemu oznaczeniu i sygnowanym nim towarom charakter ekskluzywny, sugerujący organiczny, naturalny rodzaj towaru; w takim ujęciu opisuje towary, nie identyfikuje natomiast przedsiębiorcy obracającego nimi na rynku.
Nie budzi też zastrzeżeń określenie przez Organ kręgu odbiorców towarów dla których zgłoszony został omawiany znak towarowy. Organ prawidłowo tu wywiódł, że towary wskazane w zgłoszeniu są przeznaczone dla szerokiego grona odbiorców wykazujących przeciętny stopień uwagi, wśród których mogą znajdować się zarówno podmioty profesjonalne, jak i zwykli konsumenci. Należy jednak zaznaczyć, że nawet podwyższony poziom uwagi (racjonalność, dobre poinformowanie, krytycyzm, czy specjalistyczny charakter nabywców - jak chce skarżąca spółka) korzystających z przedmiotowych towarów nie eliminuje braku realizacji podstawowej funkcji znaku towarowego, jaką jest odróżnianie towarów.
Odnośnie argumentacji skargi podnoszącej konieczność badania i oceny opisowości i zdolności odróżniającej znaku w odniesieniu do każdego z towarów/usług objętych zgłoszeniem, jak również zarzucającej organowi zaniechanie należytego uzasadnienia decyzji w tym względzie, wskazać należy, że wprawdzie dane
oznaczenie – co do zasady - powinno być skonfrontowane z każdym towarem bądź usługą zawartą w zgłoszeniu, jednak gdy ta sama podstawa odmowy rejestracji podnoszona jest wobec kategorii lub grupy towarów lub usług, właściwy organ ma prawo ograniczyć się do ogólnego uzasadnienia obejmującego wszystkie
rozpatrywane towary lub usługi (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 17 maja 2017 r. w sprawie C-437/15 P i przytoczone tam orzecznictwo). Na gruncie tej sprawy nie narusza przepisów ustawy i nie podważa prawidłowości podjętego w niej rozstrzygnięcia, ograniczenie się przez organ do ogólnego (niemniej wyczerpującego, na odpowiednim stopniu szczegółowości) uzasadnienia przesłanek odmowy
rejestracji znaku, skoro istnieje ta sama podstawa tej odmowy (niedystynktywność i opisowy charakter znaku względem zgłoszonych do oznaczania tym znakiem
towarów) i jest ona podnoszona wobec kategorii towarów/usług między którymi
istnieje na tyle bezpośredni i konkretny związek, że tworzą one jedną kategorię
towarów i usług o dostatecznie jednorodnym charakterze.
Kwestię zdolności rejestracyjnej znaków towarowych ocenia się indywidualnie, uwzględniając każdy przypadek oddzielnie, a nie w oparciu o analogię/porównawczo
do rozstrzygnięć w innych sprawach. W konsekwencji zgodność z prawem decyzji dotyczącej rejestracji oznaczenia należy badać wyłącznie na podstawie mających zastosowanie do tej oceny przepisów prawa, a nie na podstawie wcześniejszej
praktyki decyzyjnej organu w innych sprawach (według strony Organ dotąd bez problemu udzielał praw ochronnych na znaki słowne o słabej zdolności odróżniającej).
Organ w tej sprawie podjął indywidualne - w ustalonych okolicznościach stanu faktycznego sprawy – rozstrzygnięcie, które wyczerpująco uzasadnił, w myśl zasady,
że każdy znak towarowy jest przedmiotem odrębnego postępowania
administracyjnego i oceniany w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w tym konkretnym postępowaniu. Nie nasuwa przy tym zastrzeżeń podstawa prawna rozstrzygnięcia. W szczególności prawo ochronne na znak towarowy może zostać udzielone jedynie na oznaczenie dystynktywne w rozumieniu art. 1291 ust. 1 pkt 2 Pwp, czyli nadające się do odróżniania w obrocie towarów/usług, dla których zostało zgłoszone, i które w zwykłych warunkach obrotu wskazuje relewantnemu odbiorcy źródło ich pochodzenia. Nadto, w kontekście zgłoszonych w tej sprawie ww. towarów ppdkreślenia wymaga charakter oznaczenia opisowego w rozumieniu art. 1291 ust. 1 pkt 3 ustawy Pwp, tj. że chodzi w tym przepisie o takie oznaczenia niedystynktywne, które są nośnikiem informacji o towarach/usługach. W uzasadnieniu zaskarżonej
decyzji organ wywiódł szczegółowo niedystynktywność i opisowość spornego oznaczenia względem zgłoszonych do sygnowania nim towarów. W okolicznościach stanu faktycznego tej sprawy wynikający z poczynionych przez organ w decyzji ustaleń
i ocen wniosek, że oznaczenie to (organical) jest oznaczeniem niedystynktywnym i opisowym, które w odniesieniu do sygnowanych nim towarów ma wyłącznie walor informacyjny (wskazujący na rodzaj, właściwości, jakość), jest prawidłowy. Jako takie oznaczenie nie może uzyskać prawa ochronnego w postaci zarejestrowanego znaku towarowego. zważywszy również na fakt, że grupa odbiorców sygnowanych nim towarów jest szeroka, wśród których mogą znajdować się zarówno podmioty profesjonalne, jak i zwykli konsumenci. Istotą znaku towarowego jest zdolność odróżniania towarów lub usług jednego podmiotu gospodarczego od towarów lub usług tego samego rodzaju innych podmiotów. Znakiem towarowym może być jedynie znak, do używania którego można przyznać wyłączność tylko jednemu podmiotowi gospodarczemu, bez naruszania prawa swobodnego dostępu innych uczestników obrotu towarowego do oznaczeń ogólnych/informacyjnych. Dlatego też zgodnie z treścią art. 1291 ust. 1 pkt 2 Pwp nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów, dla których zostało zgłoszone. Ponadto stosownie do treści art. art. 1291 ust. 1 pkt 3 tej ustawy nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które składa się wyłącznie z elementów mogących służyć
w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności.
Aby znak spełniał swoją podstawową funkcję, tj. indywidualizował dany towar
lub usługę na rynku wśród towarów i usług tego samego rodzaju pochodzących z innego źródła, powinien mieć przede wszystkim charakter abstrakcyjny w stosunku do towarów i usług, które oznacza. W tym znaczeniu znak towarowy pozwala odbiorcy rozpoznać towary objęte prawem wyłącznym jako pochodzące z określonego przedsiębiorstwa, a tym samym umożliwia odróżnianie tych towarów, od towarów pochodzących z innych przedsiębiorstw. Przepisy ustawy Pwp mają na celu zapewnienie z jednej strony wyłączności korzystania z oznaczenia w obrocie, z drugiej jednak zapobiegają ograniczeniom swobody gospodarczej oraz nie pozwalają na monopolizację oznaczeń pełniących na rynku jedynie funkcję informacyjną.
Forma przedstawieniowa znaku musi być zatem sama w sobie na tyle charakterystyczna, aby mogła identyfikować towar, przy jednoczesnym zapewnieniu kupującemu możliwości dokonania wyboru towaru według tej formy, bez konieczności ustalania pochodzenia towaru drogą okrężną (np. zmuszać do szukania na towarze nazwy producenta). Na gruncie tej sprawy znak organical jest pozbawiony zdolności odróżniającej i ma walor ogólnoinformacyjny. W żaden sposób nie wskazuje na przedsiębiorcę, składając się z jedynie z elementu opisowego, odnoszącego się
wprost, wyraźnie i jednoznacznie do oferowanych przez skarżącą spółkę towarów objętych zgłoszeniem. Pochodząc od angielskiego słowa "organic" oznaczającego "organiczny, ekologiczny, naturalny", w percepcji potencjalnego kręgu odbiorców stanowi jedynie przekaz informacyjny o – jak zasadnie ocenił organ - rodzaju, właściwościach i jakości oferowanych towarów, tj. nawozów i produktów powiązanych
o szczególnych właściwościach służących przyjaznym dla środowiska i zwierząt metodom upraw, a nie wskazanie konkretnego podmiotu oferującego te towary. Oznaczenie organical, traktowane jako całość znaku towarowego słownego, jest w
tej sytuacji pozbawione przymiotu zdolności do odróżniania towarów oferowanych przez skarżącą spółkę od analogicznych towarów/usług innych przedsiębiorców na rynku.
Co do stopnia znajomości języków obcych, Organ prawidłowo ocenił, że słowa proste, pospolite, będące w codziennym użyciu są rozumiane przez przeciętnego odbiorcę, a w Polsce znajomość pospolitych, prostych wyrazów w języku angielskim jest dość powszechna; słowa takie jak "organic" są rozumiane również przez osoby, które nie posługują się na co dzień tym językiem. Stwierdzona prawidłowo niezdolność do pełnienia roli znaku towarowego przez oznaczenie organical oznacza, ze nie posiada ono dostatecznej zdolności odróżniającej; jednocześnie nie posiada nawet minimalnej zdolności odróżniającej, bowiem nie nadaje się do odróżniania towarów skarżącej od takich samych i podobnych towarów/usług innych przedsiębiorców.
Znak towarowy ma charakter opisowy i jest pozbawiony dostatecznych
znamion odróżniających, jeżeli przynajmniej w jednym ze swych możliwych znaczeń określa właściwość (cechę) towarów, do oznaczania których został zarejestrowany. Ocena dystynktywnego charakteru znaku towarowego odnosi się zatem wyłącznie do relacji zachodzącej pomiędzy znakiem, a oznaczanymi nim towarami/usługami oraz
do tego, w jaki sposób znak jest postrzegany przez konsumentów (por. wyrok NSA z
20 kwietnia 2021 r. II GSK 720/18). Ustawowa przesłanka niedopuszczalności udzielenia prawa ochronnego, jaką jest rodzaj towaru, jego funkcja, skład, jakość czy przeznaczenie, musi wynikać wprost z samego znaku i nie może być budowana poprzez wykorzystanie poszczególnych jego elementów, uzupełnianie tych elementów dla uzyskania pełnego wyrazu określonej już treści, czy to obcojęzycznej czy polskiej, łączenie tych treści i w efekcie "dorabianie" znaczenia całego znaku. Dlatego, w przypadku tej przesłanki, pośredni, możliwy przekaz informacyjny nie uzasadnia twierdzenia o braku zdolności odróżniającej znaku towarowego. Brak ten istnieje tylko wówczas, gdy przekaz stanowi wprost o oznaczonym towarze i nie trzeba się go doszukiwać. (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r. II GSK 3335/15).
Wychodząc z powyższego założenia - wbrew zarzutom skargi, które jednak nie podważają stanowiska organu - sporne oznaczenie organical realizuje zasadę aktualnej, konkretnej i bezpośredniej opisowości. Z punktu widzenia aktualnych warunków rynku jest obiektywnie przydatne do opisu towaru i jako takie powinno być dostępne dla wszystkich uczestników rynku (aktualność opisu). Wskazuje na
konkretne cechy towaru, dla którego oznaczania jest przeznaczony – organiczny, ekologiczny, naturalny (konkretność opisu). Przekazuje informację o cechach konkretnego towaru wprost, wyraźnie i jednoznacznie, tak że może być ona odczytana wprost, a nie drogą skojarzeń (bezpośredniość opisu).
Oznaczenie organical to neologizm (czyli nowy wyraz - słowo/kombinacja słów, utworzony w danym języku, aby nazwać nieznany wcześniej przedmiot czy sytuację) powstały z połączenia członu "organic" oraz "al"; jak zasadnie ocenił Organ, będzie rozumiany jako oragnic - organiczny z końcówką -al (od all - wszystko) tylko, że przez jedno "l", co w pisowni będzie zauważone, ale w wymowie niekoniecznie. Znaczenie połączonych ze sobą elementów (przy uwzględnieniu ww. uwag na temat znajomości języka angielskiego i prostych wyrazów w tym języku) pozostaje czytelne dla przeciętnego odbiorcy, dając mu jednoznaczny/jasny przekaz co do charakteru sygnowanych nim towarów. Tym samym nie będzie stanowić dostatecznej podstawy
dla zidentyfikowania towarów jako pochodzących od jednego, stałego i zawsze od tego samego podmiotu gospodarczego. Składa się bowiem z elementu pozbawionego zdolności odróżniającej w stosunku do towarów i usług objętych zgłoszeniem. Element ten ma ścisłe i określone znaczenie, a jego treść jest rozumiana natychmiastowo i bezpośrednio, bez przeprowadzania dodatkowego procesu myślowo – skojarzeniowego. Stanowi więc znak nienadający się do odróżnienia, tj. taki, którego struktura nie wykazuje jakichkolwiek cech charakterystycznych, jako całość jest pozbawiony dostatecznych znamion odróżniających i nie nadaje się do identyfikacji towaru, a zatem nie jest zdatny do jego odróżniania ze względu na pochodzenie.
Można zaś go użyć do informowania potencjalnych odbiorców o rodzaju, właściwościach, jakości oferowanych towarów/usług. Dlatego oznaczenie to powinno pozostać dostępne dla wszystkich uczestników obrotu. Oznaczenia zawierające elementy opisowe, czy skojarzenia dotyczące przeznaczenia, właściwości, funkcji, czy jakości towaru mogą być bowiem chronione jedynie w zakresie szczególnej formy przedstawieniowej, użytej jako całość oznaczenia.
Sporne oznaczenie organical jest słowne i tym samym pozbawione
potencjalnie odróżniającej grafiki, całe składa się ze sformułowania o charakterze opisowym w stosunku do zgłoszonych towarów. Na oznaczenie słowne, składające
się jedynie z elementu/ów opisowego, nie może być udzielone prawo ochronne. Dodatkowo oznaczenia słowne podlegają bardziej szczegółowemu i restrykcyjnemu badaniu przesłanek rejestracyjnych, aby w nieuzasadniony sposób nie ograniczać innych przedsiębiorców działających na określonym rynku.
Organ prawidłowo ocenił, że oznaczenie organical, w stosunku do ww.
towarów objętych zgłoszeniem zgrupowanych w klasie 1, odnosi się wprost i konkretnie, jako do rodzaju oferowanego towaru; tj. wskazując na rodzaj, właściwości czy jakość, kojarzy się przeciętnemu odbiorcy ze słowem "organiczny", gdyż słowa
takie jak "organic" są rozumiane również przez osoby, które nie posługują się na co dzień językiem angielskim, jako że znajomość pospolitych, prostych wyrazów w tym języku jest w Polsce (co już wyżej zaznaczono) dość powszechna, zatem słowa proste, pospolite, będące w codziennym użyciu są rozumiane przez przeciętnego/potencjalnego odbiorcę. Potencjalny odbiorca spornego znaku będzie więc informowany jedynie o rodzaju towaru, właściwości, jakości. Pozbawiony jest natomiast płaszczyzny na powiązanie tych towarów z oferującym je przedsiębiorcą. Oznaczenie organical charakteryzuje się zatem wyłącznie opisowością wobec zgłoszonych dla niego towarów, przez co nie nadaje się do ich odróżniania ze względu na przedsiębiorcę i w konsekwencji nie może pełnić funkcji znaku towarowego. W percepcji odbiorców stanowi jedynie przekaz informacyjny o rodzaju, właściwości, czy jakości towarów. Potencjalnemu odbiorcy z łatwością przyjdzie powiązanie tego oznaczenia ze zgłoszonymi dla niego towarami, a nie przedsiębiorcą – zgłaszającą/skarżącą spółką. Co więcej, oznaczenie to jest znakiem słownym, zatem pozbawionym nawet najprostszego elementu graficznego, zwiększającego zdolność odróżniającą oznaczenia, na który mógłby powołać się odbiorca. Z tego powodu nie
jest zrealizowana podstawowa funkcja znaku towarowego, jaką jest odróżnianie towarów i usług jednego przedsiębiorcy od towarów i usług innego przedsiębiorcy.
Sporny znak w całościowym odbiorze koncentruje bowiem uwagę odbiorcy na cesze oferowanych towarów – organical (w myśl powyższego organiczny, naturalny ekologiczny); odbiorca nie będzie w stanie przypisać takiego oznaczenia do jakiegokolwiek przedsiębiorcy, a jedynie do konkretnych towarów. Jeżeli jednak znak
w ogóle nie wskazuje na źródło pochodzenia towarów i usług, to nie podlega rejestracji – bez względu na to czy jest znakiem towarowym sugerującym czy aluzyjnym.
Nadto nie każde zatem oznaczenie aluzyjne czy sugerujące zasługuje na ochronę. Przede wszystkim musi pełnić funkcję znaku towarowego, czyli m.in.
posiadać zdolność do odróżniania towarów i usług jednego przedsiębiorcy od towarów
i usług innych przedsiębiorców.
Na marginesie powyższego (wobec argumentacji skargi na temat współistnienia znaków o słabej zdolności odróżniającej) należy również odnotować, że zestawienie regulacji przepisów art. 1291 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 (zakazującej rejestrowania znaków składających się wyłącznie z oznaczeń opisowych) oraz art. 156 ust. 1 pkt 2 Pwp (przeciwdziałającej zakazywaniu przez uprawnionych ze znaków osobom trzecim używania oznaczeń wskazujących na pewne cechy i charakterystykę towarów), nie uzasadnia liberalizacji interpretacji przeszkód rejestracji, prowadzącej do
dopuszczenia do rejestrowania znaków, które są opisowe względem towarów lub
usług, dla których zostały zgłoszone (por. w tym zakresie odpowiednio wyrok NSA z 24 lipca 2013 r. II GSK 38/12).
Z tych wszystkich powodów uznając, że Organ podejmując zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego, na których oparł rozstrzygnięcie o odmowie udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, jak również nie naruszył żadnego ze wskazanych w skardze przepisów postępowania, Sąd – nie stwierdzając też wad decyzji, które winny być uwzględnione z urzędu – na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) oddalił skargę