VI SA/Wa 274/20

VI SA/Wa 274/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-09-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-02-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6221 Kary pieniężne z zakresu nadzoru ubezpieczeniowego
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Ubezpieczenia
Sygn. powiązane
II GSK 322/21 - Wyrok NSA z 2024-05-21
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 473
art. 14, art. 14 ust. 3a, art. 212 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli  Komunikacyjnych - t.j.
Dz.U. 2019 poz 381
art. 362 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 189c, art. 189g par. 1, art. 189a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 935
art. 16
Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic - Chojnacka Sędzia WSA Joanna Wegner Protokolant st. spec. Patrycja Kumicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2020 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] marca 2018 r.; 2. umarza postępowanie administracyjne w zakresie pkt II zaskarżonej decyzji; 3. zasądza od Komisji Nadzoru Finansowego na rzecz P. S.A. z siedzibą w W. kwotę 27 807 (dwadzieścia siedem tysięcy osiemset siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Komisja Nadzoru Finansowego (dalej "KNF" lub "organ") decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), dalej "k.p.a.", art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 298 z późn. zm.), dalej "ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym", oraz art. 362 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 381 z późn. zm.), dalej "u.d.u.r." lub "ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej", w zw. z art. 14 ust. 3a ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 473 z późn. zm.), dalej "ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych" lub "u.u.o", po rozpoznaniu wniosku P. S.A. z siedzibą w W. (dalej "skarżąca", "spółka" "P." lub "z.") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją KNF z dnia [...] marca 2018 r., nr [...],
I. uchylił w całości decyzję z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], nakładającą na spółkę karę pieniężną w wysokości 1 700 000 zł;
II. nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 150 000 zł za naruszenie:
1) art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w związku z niewypłaceniem przez zakład ubezpieczeń odszkodowania w terminie, o którym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w sprawach dotyczących L. L.,
2) art. 14 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych poprzez niedopełnienie przez zakład ubezpieczeń obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, w sprawach dotyczących następujących osób: L.L., M. K. oraz E. J.;
III. nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 1 549 000 zł za naruszenie:
1) art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w związku z niewypłaceniem przez zakład ubezpieczeń odszkodowania w terminie, o którym
mowa w art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w sprawach dotyczących następujących osób: T. R., J. R., J. S., W. T., A. Ż., R. M., A. U., L. S., A. M. ., C. S., T. A., Ł. S., F. Sp. z o.o., T.G., J. L., B. S.A., E. W. i J. W., A.B., T. B. , R. K. i K. K.;
2) art. 14 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w związku z niewypłaceniem przez zakład ubezpieczeń odszkodowania w terminie, o którym mowa w art. 14 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w sprawach dotyczących następujących osób: T. R., W. T., M. B., Z. S., A. U., M. Ś. , L. Sp. z o.o., M. C., M. M., A. G., A. K., R. K. i K. K.;
3) art. 14 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych poprzez niedopełnienie przez zakład ubezpieczeń obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, w sprawach dotyczących następujących osób: W. T., P. B., R. M., A. P., R. M., D. P., E. K., S. P., K. D., J. S., J. S., B.K., J. P., J. N., M. Ś., H. Ś., A. M., H. Z., Z. H..
Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
KNF wszczęła z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia na zakład ubezpieczeń kary pieniężnej w związku z niewypłaceniem odszkodowania w terminach.
W dniu [...] marca 2018 r. KNF wydała decyzję, nr [...], którą nałożyła na spółkę karę pieniężną w wysokości 1 700 000 zł w związku z: 1) niewypłaceniem odszkodowania w terminie, o którym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w sprawach dotyczących następujących osób: T. R., J. R., J. S.,
W.T., A. Ż., R. M., A. U., L. L., L. S., A. M., C. S., T. A., Ł. Sz., F. Sp. z o.o., T. G., J. L., B. S.A., E. W. i J. W., A.B., T. B., R. K. i K. K.; 2) niewypłaceniem odszkodowania w terminie, o którym mowa w art. 14 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w sprawach dotyczących następujących osób: T. R., W. T., M. B., Z. S., A. U., M. Ś., L. Sp. z o.o., M. C., M. M., A. G., A. K., R. K. i K. K.; 3) niedopełnieniem obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, w sprawach dotyczących następujących osób: W. T., P. B., R. M., A. P., R. M., D. P., L. L., E. K., S.P., K. D., M. K., J. S., J. S., B. K., J. P., J. N., M. Ś., H. Ś., A. M., H. Z., E. J., Z. H..
Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
KNF uchyliła zaskarżoną decyzję w całości i nałożyła na zakład ubezpieczeń karę pieniężną w wysokości 150 000 zł oraz 1 549 000 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazała, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy zidentyfikowała dwie niezależne od siebie podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Pierwszą przyczyną do uchylenia zaskarżonej decyzji była błędna ocena ustaleń faktycznych w zakresie okresu naruszenia w przypadku szkody zgłoszonej przez T. B. Po drugie, Komisja uznała za celowe uchylenie decyzji, a następnie dokonanie podziału sprawy administracyjnej na dwie sprawy administracyjne, wyodrębniając tym samym przypadki zgłoszenia szkód objętych umowami ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zawartymi przed wejściem w życie ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. Nr 102 poz. 691), dalej "ustawa z 24 maja 2007
o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych" lub "ustawa zmieniająca", od przypadków zgłoszenia szkód objętych umowami ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zawartymi po wejściu w życie ustawy zmieniającej.
Komisja wskazała, że na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach postępowania, po dokonaniu ponownej jego analizy, w przypadku nieterminowej likwidacji szkód objętych umowami zawartymi przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, ustaliła stan faktyczny identyczny z ustalonym w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji I instancji.
W toku postępowania ustalono, że spółka w przypadku L. L. i złożonych przez niego 3 roszczeń nie wypłaciła odszkodowania w terminie określonym w art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Naruszenia wyniosły od 25 dni do 56 dni i przedstawiały się następująco: 25 dni opóźnienia w sprawie zadośćuczynienia, 49 dni opóźnienia w sprawie roszczenia z tytułu poniesionych kosztów opieki oraz 56 dni opóźnienia w sprawie odszkodowania za zniszczone przedmioty.
Natomiast w przypadku 3 osób i złożonych przez nich 5 roszczeń zakład ubezpieczeń nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Naruszenia wynosiły od 18 dni do 135 dni i przedstawiały się następująco:
1. 18 dni opóźnienia w sprawie L. L. dotyczącej zwrotu kosztów ogólnych,
2. 18 dni opóźnienia w sprawie L. L. dotyczącej zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika,
3. 77 dni opóźnienia w sprawie M. K. dotyczącej odszkodowania z tytułu świadczeń zdrowotnych,
4. 135 dni opóźnienia w sprawie E. J. dotyczącej zadośćuczynienia,
5. 135 dni opóźnienia w sprawie E. J. dotyczącej odszkodowania z tytułu pogorszenia sytuacji życiowej.
Odnośnie do spraw administracyjnych dotyczących nieterminowej likwidacji przez zakład ubezpieczeń szkód objętych umowami ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zawartymi po wejściu w życie ustawy zmieniającej, organ wskazał, że na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach
postępowania, po ich ponownej analizie, organ ustalił identyczny stan faktyczny z ustalonym w toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, za wyjątkiem szkody zgłoszonej przez T. B. Komisja w ramach sprawy prowadzonej wobec szkód komunikacyjnych zaistniałych po wejściu w życie ustawy zmieniającej stwierdziła, że w przypadku łącznie 75 roszczeń doszło do opóźnień w przyznaniu i wypłacie odszkodowania, a także poinformowaniu osoby uprawnionej w ustawowym terminie, iż odszkodowanie nie przysługuje.
KNF ustaliła, że zakład ubezpieczeń w przypadku 20 osób/podmiotów i złożonych przez nie 33 roszczeń nie wypłaciła odszkodowania w terminie określonym w art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Naruszenia wahał się od 4 dni do 410 dni i przedstawiały się następująco:
1. 33 dni opóźnienia w sprawie T. R. dotyczącej zwrotu kosztów leczenia,
2. 92 dni opóźnienia w sprawie J. R. dotyczącej zadośćuczynienia,
3. 410 dni opóźnienia w sprawie J. S. dotyczącej zadośćuczynienia,
4. 410 dni opóźnienia w sprawie J. S. dotyczącej zwrotu kosztów leczenia,
5. 410 dni opóźnienia w sprawie J. S. dotyczącej zwrotu kosztów pozyskania notatki Policji,
6. 27 dni opóźnienia w sprawie W. T. dotyczącej uszkodzenia pojazdu,
7. 216 dni opóźnienia w sprawie W. T. dotyczącej zwrotu kosztów holowania,
8. 130 dni opóźnienia w sprawie W. T. dotyczącej zwrotu kosztów parkowania,
9. 6 dni opóźnienia w sprawie W. T. dotyczącej zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego,
10. 70 dni opóźnienia w sprawie A. Ż. dotyczącej zadośćuczynienia,
11. 101 dni opóźnienia w sprawie R. M. dotyczącej zadośćuczynienia,
12. 35 dni opóźnienia w sprawie A. U. dotyczącej zwrotu kosztów uszkodzonych przedmiotów,
13. 51 dni opóźnienia w sprawie A. U. dotyczącej zwrotu utraconych zarobków,
14. 21 dni opóźnienia w sprawie L. S. dotyczącej odszkodowania z tytułu usług rachunkowych,
15. 13 dni opóźnienia w sprawie A. M. dotyczącej uszkodzenia pojazdu,
16. 13 dni opóźnienia w sprawie A. M. dotyczącej zwrotu kosztów holowania,
17. 47 dni opóźnienia w sprawie A. M. dotyczącej zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego,
18. 18 dni opóźnienia w sprawie C. S. dotyczącej uszkodzenia pojazdu,
19. 138 dni opóźnienia w sprawie C. S. dotyczącej zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego,
20. 28 dni opóźnienia w sprawie T. A. dotyczącej zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego,
21. 6 dni opóźnienia w sprawie Ł. S. dotyczącej zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego,
22. 6 dni opóźnienia w sprawie Ł. S. dotyczącej zwrotu kosztów holowania,
23. 6 dni opóźnienia w sprawie Ł. S. dotyczącej zwrotu kosztów parkowania,
24. 20 dni opóźnienia w sprawie F. sp. z o.o. dotyczącej zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego,
25. 168 dni opóźnienia w sprawie T. G. dotyczącej zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego,
26. 4 dni opóźnienia w sprawie J. L. dotyczącej zadośćuczynienia,
27. 4 dni opóźnienia w sprawie J. L. dotyczącej zwrotu kosztów leczenia,
28. 16 dni opóźnienia w sprawie B. S.A. dotyczącej zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego,
29. 5 dni opóźnienia w sprawie E. W. i J. W. dotyczącej zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego,
30. 14 dni opóźnienia w sprawie A. B. dotyczącej zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego,
31. 20 dni opóźnienia w sprawie T. B. dotyczącej zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego,
32. 32 dni opóźnienia w sprawie R. K. i K. K. dotyczącej zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego,
33. 35 dni opóźnienia w sprawie R. K. i K. K. dotyczącej zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego.
Ustalono również, iż zakład ubezpieczeń w przypadku 12 osób i złożonych przez nie 20 roszczeń nie wypłaciła odszkodowania w terminie określonym w art. 14 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Naruszenia wahały się od 4 dni do 1179 dni i przedstawiały się następująco:
1. 110 dni opóźnienia w sprawie T. R. dotyczącej zadośćuczynienia,
2. 162 dni opóźnienia w sprawie W. T. dotyczącej zwrotu kosztów pobytu w hotelu,
3. 55 dni opóźnienia w sprawie M. B. dotyczącej zadośćuczynienia,
4. 141 dni opóźnienia w sprawie Z. S. dotyczącej zadośćuczynienia,
5. 141 dni opóźnienia w sprawie Z. S. dotyczącej zwrotu kosztów leczenia,
6. 33 dni opóźnienia w sprawie A. U. dotyczącej zwrotu kosztów opieki,
7. 149 dni opóźnienia w sprawie A. U. dotyczącej renty,
8. 90 dni opóźnienia w sprawie M. Ś. dotyczącej zadośćuczynienia,
9. 90 dni opóźnienia w sprawie M. Ś. dotyczącej zwrotu kosztów leczenia,
10. 90 dni opóźnienia w sprawie M. Ś. dotyczącej zwrotu kosztów przejazdu,
11. 117 dni opóźnienia w sprawie M. Ś. dotyczącej zwrotu utraconych zarobków,
12. 462 dni opóźnienia w sprawie L. Sp. z o.o. dotyczącej uszkodzenia bramy wjazdowej,
13. 67 dni opóźnienia w sprawie M. C. dotyczącej uszkodzenia pojazdu,
14. 106 dni opóźnienia w sprawie M. M. dotyczącej zadośćuczynienia,
15. 106 dni opóźnienia w sprawie M. M. dotyczącej zwrotu kosztów leczenia,
16. 106 dni opóźnienia w sprawie M. M. dotyczącej zwrotu kosztów przejazdu,
17. 105 dni opóźnienia w sprawie A. G. dotyczącej zwrotu kosztów leczenia,
18. 1179 dni opóźnienia w sprawie A. G. dotyczącej zwrotu utraconych dochodów,
19. 5 dni opóźnienia w sprawie A. K. dotyczącej uszkodzenia pojazdu,
20. 4 dni opóźnienia w sprawie R. K. i K. K. dotyczącej uszkodzenia pojazdu.
W toku postępowania ustalono także, iż w przypadku 19 osób i złożonych przez nie 22 roszczeń spółka nie dopełniła obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Naruszenia wynosiły od 3 dni do 1632 dni i przedstawiały się następująco:
1. 71 dni opóźnienia w sprawie W. T. dotyczącej zwrotu kosztów usług gastronomicznych,
2. 1632 dni opóźnienia w sprawie W. T. dotyczącej zwrotu kosztów biletów lotniczych,
3. 1541 dni opóźnienia w sprawie W. T. dotyczącej zwrotu utraconych dochodów,
4. 47 dni opóźnienia w sprawie P. B. dotyczącej uszkodzenia pojazdu,
5. 101 dni opóźnienia w sprawie R. M. dotyczącej pogorszenia sytuacji życiowej,
6. 101 dni opóźnienia w sprawie R. M. dotyczącej zwrotu kosztów pogrzebu,
7. 78 dni opóźnienia w sprawie A. P. dotyczącej odszkodowania z tytułu świadczeń zdrowotnych,
8. 63 dni opóźnienia w sprawie R. M. dotyczącej odszkodowania z tytułu świadczeń zdrowotnych,
9. 28 dni opóźnienia w sprawie D. P. dotyczącej odszkodowania z tytułu świadczeń zdrowotnych,
10. 43 dni opóźnienia w sprawie E. K. dotyczącej uszkodzenia budynków,
11. 28 dni opóźnienia w sprawie S. P. dotyczącej zadośćuczynienia,
12. 156 dni opóźnienia w sprawie K. D. dotyczącej odszkodowania z tytułu świadczeń zdrowotnych,
13. 164 dni opóźnienia w sprawie J. S. dotyczącej odszkodowania z tytułu świadczeń zdrowotnych,
14. 82 dni opóźnienia w sprawie J. S. dotyczącej odszkodowania z tytułu świadczeń zdrowotnych,
15. 141 dni opóźnienia w sprawie B. K. dotyczącej odszkodowania z tytułu świadczeń zdrowotnych,
16. 54 dni opóźnienia w sprawie J. P. dotyczącej odszkodowania z tytułu świadczeń zdrowotnych,
17. 75 dni opóźnienia w sprawie J. N. dotyczącej odszkodowania z tytułu świadczeń zdrowotnych,
18. 83 dni opóźnienia w sprawie M. Ś. dotyczącej renty,
19. 12 dni opóźnienia w sprawie H. Ś. dotyczącej odszkodowania z tytułu świadczeń zdrowotnych,
20. 6 dni opóźnienia w sprawie A. M. dotyczącej uszkodzenia pojazdu,
21. 61 dni opóźnienia w sprawie H. Z. dotyczącej zadośćuczynienia,
22. 3 dni opóźnienia w sprawie Z. H. dotyczącej zadośćuczynienia.
W rozpoznawanej sprawie organ stwierdził, że odpowiedzialność za powstałe naruszenia w zakresie terminowej likwidacji szkód spoczywała na zakładzie ubezpieczeń i nie zachodziły przesłanki wskazujące na osobistą odpowiedzialność zarządu bądź prokurentów spółki. KNF wskazała, że ustalając wysokość kary pieniężnej dokonała jej miarkowania w kontekście rozmiaru i wagi naruszenia
przepisu prawa oraz okoliczności zaistniałych w sprawie, w tym sytuacji finansowej spółki, tak by kara pozostała w proporcji do stwierdzonych naruszeń prawa, ich negatywnych skutków oraz by wypełniała prawidłowo swe funkcje prewencyjne i represyjne. Komisja wzięła również pod uwagę działania podejmowane przez zakład ubezpieczeń mające na celu wyeliminowanie podobnych przypadków naruszeń przepisów prawa w przyszłości. Podkreśliła, że dostrzegła bardzo szeroki zakres zmian wprowadzonych w różnych obszarach działalności zakładu ubezpieczeń, co niewątpliwie potwierdza, że przywiązuje on bardzo duże znaczenie do wyeliminowania ze swojej praktyki zjawiska przewlekłości w likwidacji szkód. Organ uwzględnił także okoliczność dotyczącą skali prowadzonej działalności w zakresie likwidacji szkód majątkowych w stosunku do pozostałych zakładów ubezpieczeń. Przy czym, KNF zwróciła uwagę, że jest to szósta decyzja nakładająca karę pieniężną na zakład ubezpieczeń za nieterminową wypłatę odszkodowań.
Komisja wskazała, że kara pieniężna w wysokości 150.000 zł stanowi około 0.28% maksymalnego wymiaru kary pieniężnej, zaś kara pieniężna w wysokości 1.549.000 zł około 2.9%.
Na decyzję KNF spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie:
A. art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w zw. z art. 3 ustawy zmieniającej, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten odnosi się również do umów ubezpieczenia obowiązkowego zawartych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, tj. przed dniem 11 czerwca 2007 r. oraz poprzez odmowę zastosowania art. 3 ustawy zmieniającej do art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych;
B. art. 14 ust. 3a w zw. z art. 3, art. 4, art. 14 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych poprzez błędne zastosowanie tego przepisu do umowy dobrowolnego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej lekarzy, przedstawicieli innych zawodów medycznych oraz zakładów opieki zdrowotnej zatwierdzone Uchwałą Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. Zarządu spółki, zawartej przez skarżącą z R. w P.;
C. art. 78 k.p.a. poprzez oddalenie przez KNF wniosków dowodowych o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków zgłoszonych przez spółkę, pomimo braku wyjaśnienia okoliczności, na jakie zostali zgłoszeni oraz w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. poprzez niedoręczenie pełnomocnikowi spółki jednego postanowienia z dnia [...] lutego 2018 r. o oddaleniu dowodu z przesłuchania świadków;
D. art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935), dalej "ustawa zmieniająca k.p.a." lub "nowela z 7 kwietnia 2017 r.", poprzez błędną wykładnię tego przepisu i uznanie, że przepis ten nie ma zastosowania w sytuacji, gdy wszczęcie postępowania administracyjnego przez KNF nastąpiło przed datą wejścia w życie ustawy zmieniającej k.p.a., tj. przed dniem 1 czerwca 2017 r., natomiast wszczęcie postępowania przed KNF z wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło już po tej dacie;
E. art. 189 c w zw. z art. 189 g § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię tego przepisu i niezastosowanie przy wydawaniu decyzji przepisu art. 189 g § 1 k.p.a.;
F. art. 189 a § 1 w zw. z art. 189 g § 1 k.p.a. poprzez nałożenie kary pieniężnej, pomimo iż przedawniła się możliwość jej zastosowania, a tym samym wystąpił skutek z art. 189 g § 1 k.p.a.;
G. art. 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych poprzez błędną wykładnię tego przepisu wskutek: liczenia wszelkich terminów od dnia zgłoszenia roszczenia przez poszkodowanego, zamiast liczenia wszelkich terminów od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie; ponownego liczenia terminów od dnia zgłoszenia każdego, następnego roszczenia - już po złożeniu przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie; przypisywania spółce kilku naruszeń art. 14 ust. 1 lub art. 14 ust. 2 lub art. 14 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w sytuacji, gdy poszkodowani lub uprawnieni zgłosili jednocześnie kilka roszczeń w jednym zawiadomieniu o szkodzie; przypisywania spółce dalszego naruszenia art. 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, po wypłaceniu odszkodowania w terminie 30 dni;
H. art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. i art. 3 ust. 1 oraz art. 4 pkt 1-4 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, poprzez arbitralne przyjęcie, że wszystkie podmioty wymienione w pkt II. i III. decyzji – były poszkodowanymi w umowach
ubezpieczenia obowiązkowego w rozumieniu art. 3 ust. 1 i art. 4 pkt 1-4 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, bez przeprowadzenia w tym zakresie pełnego postępowania dowodowego pomimo, iż w trakcie postępowania administracyjnego spółka tylko w przypadku niektórych osób potwierdziła, iż w umowach ubezpieczenia, w oparciu o które były rozpatrywane roszczenia ww. osób - zakład ubezpieczeń zawarł umowy ubezpieczenia obowiązkowego i pomimo tego, że co najmniej w jednym przypadku, KNF prowadził postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej odnośnie do umowy ubezpieczenia dobrowolnego;
I. art. 14 ust. 1-3 w zw. z art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych poprzez błędną wykładnię tego przepisu i zastosowanie wymienionych przepisów odnośnie do osób innych, niż poszkodowani albo uprawnieni oraz poprzez nałożenie kary pieniężnej za działania spółki względem osób zgłaszających do spółki roszczenia (cesjonariuszy oraz innych osób), nie będących poszkodowanymi, ani uprawnionymi, o których mowa w art. 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych;
J. naruszenie art. 14 ust. 3a w zw. z art. 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych poprzez postawienie zarzutu naruszenia terminów określonych w art. 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, względem osób poszkodowanych, które nie istnieją;
K. art. 362 ust. 1 pkt 2 u.d.u.r. w zw. z art. 77 § 1, art. 6 i art. 8 k.p.a. oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, poprzez nałożenie na zakład ubezpieczeń rażąco wygórowanej kary pieniężnej z naruszeniem zasady proporcjonalności w stosunku do innych zakładów ubezpieczeń oraz w stosunku do wagi naruszeń.
Wobec tak sformułowanych zarzutów zakład ubezpieczeń wniósł o uchylenie w zaskarżonej decyzji w części nakładającej karę pieniężną i w tym zakresie umorzenie postępowania administracyjnego, oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia [...] września 2020 r.(data wpływu [...] września 2020 r.) skierowanym do Sądu, zakład ubezpieczeń, podniósł dodatkowo zarzuty
naruszenia art. 1 § 1 k.p.a. w związku z art. 62 k.p.a. i art. 104 k.p.a. w związku z art.189 d k.p.a. w związku art. 14 ust.1 -3 i ust.3 a u.u.o., które miało wpływ na wynik sprawy-poprzez rozpoznanie wielu spraw administracyjnych tej samej strony postępowania w ramach jednego postępowania administracyjnego i rozstrzygnięcia tych spraw decyzją administracyjną nakładającą na PZU dwie kary pieniężne, bez indywidualizacji tych kar za poszczególne stwierdzone przez KNF naruszenia prawa, popełnionych w różnych stanach faktycznych, w różnym czasie i wobec różnych podmiotów. Brak reguł i transparentności przy wymierzaniu kar przez KNF.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sądowa kontrola administracji publicznej obejmuje zbadanie rekonstrukcji norm proceduralnych stanowiących podstawę oceny realizacji przez organ prawnych wymogów ustalenia faktów oraz kontrolę sposobu prawnej ich kwalifikacji, co odnosi się do materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia administracyjnego w zakresie obejmującym też wykładnię zastosowanych w sprawie przepisów. Normy prawa materialnego decydują bowiem o tym, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i wyznaczają zakres ustaleń koniecznych do jej załatwienia. Celem działania organu, stosownie do przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a zobowiązanego podjąć wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w tym wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jest zatem dokonanie ustaleń pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego.
W tej sprawie Sąd obowiązany był zbadać zgodność z prawem ww. ostatecznej decyzji organu z [...] listopada 2019 r., wydanej na podstawie art. 362 ust. 1 pkt 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej oraz w związku z art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Decyzją tą KNF nałożyła karę pieniężną za naruszenie terminów prowadzenia postępowań likwidacyjnych, określonych w art. 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Wymienione przepisy wyznaczają ramy materialnoprawne kontroli legalności tej
decyzji, a tym samym wyznaczają istotne elementy stanu faktycznego niezbędne do jego subsumpcji.
Zgodnie z art. 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie (ust. 1). W przypadku gdyby w terminie, o którym mowa w ust. 1, wyjaśnienie okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego. W terminie, o którym mowa w ust. 1, zakład ubezpieczeń zawiadamia na piśmie uprawnionego o przyczynach niemożności zaspokojenia jego roszczeń w całości lub w części, jak również o przypuszczalnym terminie zajęcia ostatecznego stanowiska względem roszczeń uprawnionego, a także wypłaca bezsporną część odszkodowania (ust. 2). Jeżeli odszkodowanie nie przysługuje lub przysługuje w innej wysokości niż określona w zgłoszonym roszczeniu, zakład ubezpieczeń informuje o tym na piśmie osobę występującą z roszczeniem w terminie, o którym mowa w ust. 1 albo 2, wskazując na okoliczności oraz podstawę prawną uzasadniającą całkowitą lub częściową odmowę wypłaty odszkodowania, jak również na przyczyny, dla których odmówił wiarygodności okolicznościom dowodowym podniesionym przez osobę zgłaszającą roszczenie. Pismo zakładu ubezpieczeń powinno zawierać pouczenie o możliwości dochodzenia roszczeń na drodze sądowej.
Stosownie do przepisu - art. 14 ust. 3 a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych - w przypadku niewypłacenia przez zakład ubezpieczeń odszkodowania w terminie, o którym mowa w ust. 1 albo 2, lub niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 3 (tego przepisu), organ nadzoru stosuje wobec zakładu ubezpieczeń środki nadzorcze określone w art. 362 ust. 1 pkt 1 lub 2 (wcześniej przed zmianą w art. 212 ust. 1 pkt 1 lub 2) ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, to jest sankcje, które przewiduje ten przepis.
Przepis art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych został dodany do tej ustawy ww. ustawą z 24 maja 2007 r.o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, która weszła w życie z dniem ogłoszenia, tj. z dniem 11 czerwca 2007 r. Zastosowanie tego przepisu w tej sprawie, w odniesieniu do nieprawidłowości/naruszeń związanych z likwidacją szkody w przypadkach tej likwidacji szczegółowo opisanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ połączył z datą zawiadomienia P. o szkodzie. W świetle argumentacji organu, skoro w wymienionych w decyzji, sprawach likwidacji szkody zakład ubezpieczeń został zawiadomiony o szkodzie po wejściu w życie art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, czyli po dniu 11 czerwca 2007 r., na organie ciążył obowiązek zastosowania obligatoryjnie sankcji przewidzianych w art. 212 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, a obecnie w art. 362 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej.
W ocenie Sądu argumentacja ta (stanowisko organu w poruszonej kwestii stosowania art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych) jest błędna, gdyż nie uwzględnia treści unormowania art. 3 ww. ustawy z 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (dodającej do ustawy art. 14 ust. 3 a), zgodnie z którym "do umów ubezpieczenia zawartych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe".
Wskazany przepis art. 3 ustawy z 24 maja 2007 r. jest przepisem przejściowym/intertemporalnym i ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Przy wykładni ww. art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych nie może być pominięty, gdyż w istotny sposób determinuje w okolicznościach sprawy zakres stosowania tego przepisu, co w niniejszej sprawie oznacza, że jego uwzględnienie mogło mieć wpływ na treść podjętego rozstrzygnięcia. Skoro organ przepis ten pominął, rozstrzygnięcie to jest dotknięte wadliwością z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 14 ust. 3 a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w związku z art. 3 ustawy z 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, z którego wynika, że Komisja nie może decydować o zastosowaniu art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych kierując się - jak w tej sprawie - datą zawiadomienia zakładu ubezpieczeń o szkodzie, tylko obowiązana jest mieć na uwadze datę zawarcia umowy
ubezpieczenia, z której wynika odpowiedzialność odszkodowawcza/likwidacja szkody. W przypadku bowiem ustalenia, że umowa ubezpieczenia zawarta została przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, to jest przed dodaniem do tej ustawy art. 14 ust. 3a, przepis ten nie znajduje zastosowania; zatem organ nie może w takiej sytuacji stosować do zakładu ubezpieczeń sankcji z art. 362 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (wcześniej z art. 212 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej), do których to przepisów odsyła art. 14 ust. 3 a nakazując stosowanie określonych w nich środków nadzorczych w przypadku niewypłacenia przez zakład ubezpieczeń odszkodowania w terminie lub niedopełnienia obowiązku informacyjnego.
W świetle ww. art. 3 ustawy z 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, umowa ubezpieczenia zawarta przed dniem 11 czerwca 2007 r. nie może być rozpatrywana i oceniana w trybie art. 14 ust. 3 a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, gdyż w dacie zawarcia takiej umowy nie istniała regulacja objęta treścią tego przepisu. Skoro natomiast do umów sprzed tej regulacji stosuje się przepisy dotychczasowe, to także kwestia wykonania takich umów, łącznie z okolicznościami likwidacji szkody z nimi związanej (w praktyce wypłacania/realizacji odszkodowań), podlega ocenie przepisów dotychczasowych, tj. przepisów sprzed daty zawarcia umów, a nie przepisów, które weszły w życie po ich zawarciu. W konsekwencji do terminów z obszaru likwidacji szkód związanych z tymi umowami nie ma zastosowania sankcja administracyjna z art. 14 ust. 3 a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w związku z art. 362 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, gdyż sankcja ta dotyczy likwidacji szkód związanych z umowami ubezpieczenia zawartymi po dniu 11 czerwca 2007 r., czyli po dacie wejścia w życie przepisu art. 14 ust. 3 a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, który tę sankcję (środki nadzorcze określone obecnie w art. 362 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej) nakazuje stosować w przypadkach nieprawidłowości wymienionych w tym przepisie.
Treść przepisu przejściowego (ww. art. 3 ustawy z 27 maja 2007 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych) jest jednoznaczna "do umów ubezpieczenia zawartych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się
przepisy dotychczasowe", czyli obowiązujące przed datą wejścia w życie tej ustawy (a zarazem ww. art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych). Przepis ten posługuje się sformułowaniem ogólnym "do umów", zatem wszelkie konsekwencje ich zawarcia, w tym okoliczności likwidacji szkód z nimi związanych, podlegają ocenie przepisów dotychczasowych, a nie nowych - wprowadzonych po dacie zawarcia umowy ubezpieczenia. (por. wyroki WSA w Warszawie, z 8 marca 2018 r.VI SA/Wa 1639/17 oraz z 14 marca 2019 r.VI SA/Wa 2200/18)
Z powyższego wynika, iż art. 14 ust. 3 a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, nie mógł mieć zastosowania do spraw L. L., M. K. oraz E. J. związanych z umowami ubezpieczenia zawartymi przed wejściem w życie ustawy z 27 maja 2007 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.
Z tych wszystkich względów zarzuty strony zawarte w pkt A petitum skargi należało uznać za zasadne. W konsekwencji Sąd uchylił, wydane w sprawie, decyzje i w części dotyczącej umów zawartych przed 11 czerwca 2007 r. umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe. Zarzuty skargi podnoszone w pkt B i C dotyczące naruszeń:
1) art. 14 ust. 3a w zw. z art. 3, art. 4, art. 14 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych poprzez błędne zastosowanie tego przepisu do umowy dobrowolnego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej lekarzy, przedstawicieli innych zawodów medycznych oraz zakładów opieki zdrowotnej zatwierdzone Uchwałą Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. Zarządu spółki, zawartej przez skarżącą z R. w P. oraz
2) art. 78 k.p.a. poprzez oddalenie przez KNF wniosków dowodowych o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków zgłoszonych przez spółkę, pomimo braku wyjaśnienia okoliczności, na jakie zostali zgłoszeni oraz w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. poprzez niedoręczenie pełnomocnikowi spółki jednego postanowienia z dnia [...] lutego 2018 r. o oddaleniu dowodu z przesłuchania świadków,
w zakresie dotyczącym spraw związanych z umowami zawartymi przed 11 czerwca 2007 r. w tym, ze sprawą Pana M. K. uznać należało więc za bezprzedmiotowe.
Wyjaśnienia jednak wymaga, iż w pozostałych przypadkach, obowiązkiem organu będzie w ponownie prowadzonym postępowaniu, przesłuchanie świadków zawnioskowanych przez stronę. Za zasadne Sąd uznał zarzuty skargi w przedmiocie nieprzesłuchania wnioskowanych przez stronę świadków. Organ w żaden sposób nie wykazał, iż zachodziły przesłanki z art.78 k.p.a. Wnioski dowodowe zostały oddalone przez organ dwoma postanowieniami ( z tej samej daty i o tych samych numerach) z dnia [...] lutego 2018 r. [...] (k.2548-2549 akt administracyjnych) oraz postanowieniem [...] (k.25521-2552 akt administracyjnych) z uwagi na to, że spowodowałyby przedłużenie postępowania oraz duży odstęp czasu od zdarzeń stanowiących przedmiot postępowania. W ocenie Sądu, nie można wykluczyć, iż zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów przez organ mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie spraw osób wskazywanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy tj. T. R., J. S., W. T., P. B., A. Z., M. B., A. P., R. M., Z. S., D. P. oraz A.U.. Organ ocenił dowody przed ich przeprowadzeniem, co stanowi naruszenie art.7 i art.77 k.p.a. które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Wbrew wywodom organu upływ czasu, od zdarzeń, które mogą skutkować odpowiedzialnością strony, jest czynnikiem przemawiającym za przesłuchaniem świadków, a nie odwrotnie. Wydaje się zrozumiałe, iż strona może nie dysponować pełną dokumentacją, jeżeli postępowanie jest prowadzone, po co najmniej 5 lub 10 latach od daty pełnienia czynów zagrożonych sankcją (mając na uwadze datę wydania zaskarżonej decyzji). Ponadto po tak długim czasie naturalne wydają się zmiany kadrowe w każdej firmie i z tych względów przesłuchanie, zidentyfikowanych przez stronę, osób zajmujących się w latach wcześniejszych z ramienia PZU likwidacją szkód i złożenie wniosku o ich przesłuchanie, celem udzielania organowi odpowiedzi na postawione pytania i
udzielenia żądanych wyjaśnień, jest racjonalne i uzasadnione okolicznościami sprawy.
Natomiast co do niedoręczenia pełnomocnikowi spółki jednego postanowienia z dnia . lutego 2018 r. [...] ( k.2548-2549 akt administracyjnych) o oddaleniu dowodu o przesłuchanie świadków, to co do zasady, rację trzeba przyznać stronie skarżącej, iż postanowienie to powinno być doręczone pełnomocnikowi, co wprost wynika z art.40 § 2 k.p.a, zgodnie z którym, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. Jednakże w rozpoznawanej sprawie sytuacja jest nieco inna, bowiem organ jak wynika z akt sprawy, błędnie zaadresował pismo, ale adres na który zostało skierowane postanowienie jest adresem strony jak i jej pełnomocnika. Jednocześnie pełnomocnik strony w ciągu 7 dni (tj. [...] lutego 2018 r.) po nadaniu postanowienia z [...] lutego 2018 r. zapoznał się z aktami sprawy, w których znajdowały się postanowienia w przedmiocie oddalenia wniosków dowodowych strony. Oznacza to, że strona miała możliwość ustosunkowania się do tego postanowienia przed wydaniem zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu z materiału dowodowego w sprawie jak i wyjaśnień organu oraz strony nie wynika, aby strona poniosła ujemne konsekwencje prawne z tego tytułu, bowiem zarówno strona jak i pełnomocnik zapoznali się z powyższym postanowieniem. Okoliczność ta nie miała wpływu na wynik sprawy.
Przechodząc do kolejnych zarzutów sformułowanych w pkt D petitum skargi w szczególności naruszenia art. 16 ustawy zmieniającej k.p.a. oraz wiążących się z nim naruszeń art. 189 c k.p.a w związku z art. 189 g § 1 k.p.a. oraz art. 189 a § 1 k.p.a , podnoszonych w pkt E i F petitum skargi wskazać należy, iż w ocenie Sądu zarzuty te nie mogły zostać uznane za zasadne. Przesądzające znaczenie w kwestii zastosowania w sprawie przepisów art.189 a § 1 k.p.a. , art. 189 c k.p.a. oraz 189 g § 1 k.p.a ma prawidłowa wykładnia przepisu intertemporalnego -art.16 ustawy zmieniającej k.p.a.
Stosownie do art. 16 tej ustawy, do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu
dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a-96n ustawy zmienianej w art. 1. Przepis art. 16 ustawy zmieniającej k.p.a. określa stosowanie w czasie przepisów k.p.a. sprzed nowelizacji i po nowelizacji. Jego analiza jednoznacznie wskazuje, że w przypadku postępowań administracyjnych, które zostały wszczęte i niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie nowelizacji, tj. przed dniem 1 czerwca 2017 r. należy zastosować przepisy k.p.a. w brzmieniu dotychczasowym, czyli w brzmieniu sprzed nowelizacji (za wyjątkiem przepisów art. 96a-96n, które regulują zastosowanie instytucji mediacji). Mając na względzie, że postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie zostało wszczęte postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r., które zostało doręczone stronie w dniu [...] maja 2017 r.( zwrotne potwierdzenie odbioru postanowienia k - 2b akt administracyjnych) i w dacie wejścia w życie przepisów Działu IV a k.p.a (m.in. art.189 a § 1 k.p.a, art.189 c, art.189 g § 1 k.p.a.) nie było zakończone, (jego zakończenie nastąpiło z chwilą doręczenia zaskarżonej decyzji ostatecznej ), zastosowanie znalazły przepisy k.p.a. sprzed nowelizacji, które nie przewidywały przedawnienia możliwości nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, (por. :wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego : z dnia 30 stycznia 2019 r. II GSK 1612/18, dnia 28 maja 2020 r. I GSK 1739/19 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych z dnia 10 czerwca 2019 r.VI SA/Wa 2241/18, z dnia 28 stycznia 2020 r, VI SA/Wa 2373/19, z dnia 22 listopada 2019 r.VI SA/Wa 1348/18, z dnia 7 listopada 2018 r.,VI SA/Wa 1055/18,)
Oznacza to, że w przypadku przepisów Działu IV a k.p.a., o tym jaki z przepisów zastosować do określonych stanów faktycznych, które miały miejsce w różnych okresach czasu decyduje art. 16 ustawy zmieniającej k.p.a. Przepis ten ma charakter nadrzędny wobec wszystkich przepisów znajdujących się w Dziale IVa k.p.a., a także innych przepisów k.p.a., w tym sensie, że określa zastosowanie tych przepisów w czasie.
Art.16 ustawy zmieniającej k.p.a. jak trafnie wskazał organ jest przepisem przejściowym o charakterze intertemporalnym. Istota tego rodzaju przepisów polega na tym, że odnoszą się one do stosunków prawnych zastanych w momencie wprowadzenia w życie nowej regulacji prawnej i mają na celu specjalne uregulowanie tych stosunków prawnych w świetle wchodzących w życie nowych przepisów prawa.
Z samej istoty więc tego typu przepisów wynika, że punktem odniesienia jest dotychczasowy stan prawny oraz ukształtowane na jego podstawie stosunki prawne trwające w momencie wejścia w życie nowych przepisów. Przepisy przejściowe zawierają reguły intertemporalne, czyli reguły prawne służące rozgraniczeniu czasowych zakresów zastosowania i normowania reżimów dawnego i nowego prawa oraz określaniu wpływu nowej regulacji na stany faktyczne, stosunki prawne oraz skutki powstałe i trwające pod rządami dotychczasowej regulacji (Marcin Kamiński iv; Prawo administracyjne intertemporalne. Warszawa 2011 r., str. 563). Generalnie ich rolą jest więc uporządkowanie zastanych w dniu wejścia w życie nowej ustawy stosunków prawnych i wprowadzenie ich pod rządy nowego aktu prawnego.
Rozstrzygnięcie zagadnień intertemporalnych przez ustawodawcę lub w przypadku braku takiego rozstrzygnięcia - w procesie stosowania prawa, polegać może na przyjęciu jednej z trzech zasad: po pierwsze - zasady bezpośredniego działania nowego prawa (nowe prawo od momentu wejścia w życie reguluje wtedy także wszelkie zdarzenia z przeszłości); po drugie - zasady dalszego obowiązywania dawnego prawa, zgodnie z którą prawo to, mimo wejścia w życie nowych regulacji, ma zastosowanie do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości; po trzecie - zasady wyboru prawa, zgodnie z którą wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń sprzed wejścia w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotom (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2005 r., sygn. akt P 9/04, OTK 2005, nr 1/A poz. 9).W sytuacji, kiedy prawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowa regulacja prawna ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak również do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej, lecz trwają dalej, po wejściu w życie nowych regulacji. Inne stanowisko prowadziłoby do naruszenia zasady lex retro non agit. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodzi, gdyż ustawodawca wskazał w art.16 ustawy zmieniającej k.p.a., że do postępowań w sprawach wszczętych i niezakończonych na dzień wejścia w życie ustawy zmieniającej stosować należy przepisy dotychczasowe, z wyjątkiem wartym podkreślenia tj. nowych przepisów art.96 art. 96 a-96 n, które regulują zastosowanie instytucji mediacji. Regulacje te wskazują na jednoznaczny cel przepisu przejściowego, bowiem art.96 a-96n to nowe przepisy, które weszły w życie na
podstawie ustawy z 7 kwietnia 2017 r. nowelizującej k.p.a. Powyższy zabieg legislacyjny, nie został zastosowany w stosunku do przepisów Działu IV a k.p.a. (m.in. art.189 a § 1 k.p.a, art.189 c i art. 189 g § 1 k.p.a.) które weszły w życie w tym samym czasie (1 czerwca 2017 r.).Jednocześnie art.16 ustawy zmieniającej k.p.a. jednoznacznie wykluczył stosowanie przepisów Działu IVa k.p.a. do postępowań wszczętych i niezakończonych przed 1 czerwca 2017 r. ostateczną decyzją lub postanowieniem. Koncentrowanie się na zastosowaniu do wymienionych wyżej postępowań wyłącznie przepisów procesowych, nie znajduje uzasadnienia w treści przepisu art.16 ustawy zmieniającej k.p.a., bowiem gdyby taka była wola prawodawcy, to wskazałyby w nim na konkretne (nowe) przepisy, tak jak w przypadku art.96a-96n, które mogą być stosowane ( m.in. do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed 1 czerwca 2017 r.) Dlatego też, mimo, iż Sąd stoi na stanowisku zastosowania w przypadku kar pieniężnych, zasady aktualności tj. stosowania przepisów dotyczących kar na dzień orzekania, chyba, że przepis obowiązujący na dzień zdarzenia przewiduje sankcję łagodniejszą, wobec treści art.16 ustawy zmieniającej k.p.a., regulującego kwestie intertemporalne w związku, z wejściem w życie nowych przepisów dotyczących administracyjnych kar pieniężnych, w przypadku spraw, w których postępowania zostały wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną przed 1 czerwca 2017 r., zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe, czyli nie przewidujące przedawnienia karalności.
Z praktycznego punktu widzenia należy wprowadzić rozróżnienie trzech momentów, a mianowicie daty wejścia w życie przepisów Działu IVa, międzyczasowych zasad stosowania przepisów Działu IVa oraz kwestii obowiązywania w dniu wejścia w życie noweli z 7 kwietnia 2017 r. przepisów odrębnych, o których mowa w art. 189a § 2. Przepisy Działu IVa weszły w życie 1 czerwca 2017 r. i znajdują zastosowanie, w świetle art. 16 noweli z 7 kwietnia 2017 r., do postępowań wszczętych po tej dacie, zaś przepisy normujące materialnoprawne podstawy nakładania administracyjnych kar pieniężnych, którym ustawodawca przydaje w komentowanym przepisie pierwszeństwo, mogły wejść w życie zarówno po, jak i przed tą datą. Słowem, do postępowań w sprawach administracyjnych kar pieniężnych wszczętych po 1 czerwca 2017 r. znajdą zastosowanie zgodnie z zasadą przepisaną w treści art. 189 a § 2 przepisy odrębne
oraz przepisy kodeksu w zakresie nienormowanym tymi ostatnimi. Zaś w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed 1 czerwca 2017 r. zasady nakładania i wymierzania administracyjnych kar pieniężnych będą regulować wyłącznie przepisy ustaw statuujących materialnoprawne i kompetencyjne podstawy ich nałożenia. (Knysiak-Sudyka Hanna (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II Opublikowano: WKP 2019, stan prawny: 15 maja 2019 r. Art. 189(a) - Cebera Agata, Firlus Jakub Grzegorz )
Nadto należy w tym miejscu wskazać, iż obecnie jednolita jest w ocenie Sądu linia orzecznicza sądów administracyjnych, nieprzewidująca możliwości stosowania art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej do kar pieniężnych nakładanych przez Komisję Nadzoru Finansowego, (patrz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1524/12, z dnia 2 lutego 2016 r. w sprawie sygn. akt II GSK 2593/14; z dnia 30 stycznia 2019 r. w sprawie sygn. akt: II GSK 1612/18; z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie sygn. akt: II GSK 1248/17). W uzasadnieniu wyroku II GSK 1524/12 NSA podniósł, iż "Zgodzić należy się z tym, że w przypadku gdy świadczenia pieniężne o charakterze sankcji związane są ze świadczeniami publicznoprawnymi, mają one w stosunku do nich charakter akcesoryjny, możliwość stosowania w przypadku tych świadczeń przepisów Ordynacji podatkowej nie powinna budzić wątpliwości. Zgodzić należy się też z poglądem, że z zakresu pojęcia należności publicznoprawnych powinno się wykluczyć nie tylko dochody publiczne wynikające ze stosunków cywilnoprawnych, ale także te dochody, których źródłem są czyny niedozwolone, a więc mające samoistny charakter wszelkiego rodzaju kary pieniężne, grzywny mandaty itp., skoro wynikają one nie z publicznoprawnych stosunków nakazujących określonym podmiotom świadczenia pieniężne na rzecz budżetu państwa lub budżetu samorządowego, lecz z określonego zachowania podmiotu zobowiązanego do ich uiszczenia. Stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej do grzywien, mandatów i innych kar pieniężnych, których ustalenie lub określenie oparte jest na przepisach szeroko rozumianego prawa karnego w doktrynie jest więc kwestionowana" (B. Adamiak, J. Borkowski. R Mastalski, J. Zubrzycki - "Ordynacja podatkowa. Komentarz", Wrocław 2014 r., wydawnictwo "UNIMEX", s. 21 i 52)."
Sąd w niniejszym składzie podziela zatem pogląd kwestionujący możliwość stosowania przepisów Ordynacji podatkowej do grzywien, mandatów i innych kar pieniężnych. Art. 68 Ordynacji podatkowej, odnosi się wyłącznie do postępowania wymiarowego ustalającego zobowiązanie podatkowe. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie był wyrażany pogląd, że to ustawodawca decyduje o tym, czy dane roszczenia lub naruszenie ulegają przedawnieniu i jeżeli uznaje taką okoliczność za konieczną, jego rola znajduje wyraźne odzwierciedlenie w przepisach prawa. Kolejnym argumentem przemawiającym przeciwko zasadności podniesionego zarzutu przedawnienia możliwości nałożenia kary pieniężnej poprzez stosowanie art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej jest to, że obowiązkiem podatkowym jest zgodnie z art. 4 ww. ustawy wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. W związku z powyższym, aby mówić o obowiązku podatkowym ta przymusowa powinność musi wynikać ze zdarzenia określonego w ustawie podatkowej. Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych nie jest ustawą podatkową. Z tego względu delikty, których popełnienie zarzucono skarżącej nie mogą rodzić zobowiązania podatkowego, którym jest zgodnie z art. 5 Ordynacji podatkowej wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązania podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Kara administracyjna ma zupełnie inny cel niż podatek. O ile podatki zasilają budżet państwa, o tyle kara administracyjna jest nakładana przez organ po stwierdzeniu naruszeń obowiązków przewidzianych w ustawie i ma charakter represyjny i sankcyjny. Obowiązek jej uiszczenia wynika z decyzji administracyjnej i jest reakcją organu nadzoru za popełnienie deliktów administracyjnych.
Na zasadność przedstawionej wyżej interpretacji przepisu art. 68 Ordynacji podatkowej wskazuje także art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej, który określa dłuższy okres przedawnienia w przypadkach związanych z niedopełnieniem przez podatnika obowiązków związanych ze złożeniem deklaracji. Decyzja ustalająca jest bowiem wydawana po złożeniu przez podatnika odpowiedniej deklaracji.
Tym samym zgodzić się należy z poglądem organu co do tego, że KNF stosując w niniejszej sprawie przepisy sprzed nowelizacji k.p.a., nie mógł zastosować instytucji przedawnienia (art. 189 g § 1 k.p.a. oraz przepisów art. 189 a § 1 k.p.a i art.189 c k.p.a.)
Sąd nie podziela również stanowiska strony, iż "postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy". Postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte z urzędu postanowieniem z [...] maja 2017 r. Wniesienie natomiast wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy decyzją rozstrzygająca sprawę w pierwszej instancji, jest jedynie jego kontynuacją .Sprawa nie została zakończona wydaniem decyzji ostatecznej, z uwagi na wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wydana w pierwszej instancji decyzja KNF z [...] marca 2018 r., w myśl art. 16 § 1 k.p.a. nie zyskała przymiotu ostateczności z uwagi właśnie, na złożony przez stronę wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Z tych wszystkich względów zarzuty skargi sformułowane w pkt D,E i F w ocenie Sądu okazały się bezzasadne.
Skarżący zakład ubezpieczeń w pkt G petitum skargi, krytycznie odniósł się do praktyki Komisji liczenia początku biegu terminów określonych w art. 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, od dnia zgłoszenia każdego roszczenia przez poszkodowanego, również jeżeli poszkodowany zgłosił więcej niż jedno roszczenie względem Skarżącego albo liczenia ponownie, od początku biegu tych terminów jeżeli następna osoba zgłosiła roszczenie do P. Zdaniem strony, taka praktyka Komisji nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia w treści art. 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych i skutkuje stawianiem niesłusznych zarzutów, że w jednej szkodzie można naruszyć terminy określone w art. 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych wielokrotnie.
W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko że terminy wynikające z treści art. 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, należy liczyć odrębnie dla każdego zgłoszonego roszczenia odnoszącego się do poszczególnych szkód. Sąd zgadza się zatem ze stanowiskiem Komisji, że liczbę naruszeń art. 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczaniach obowiązkowych przez zakłady ubezpieczeń należy określać nie w oparciu o liczbę złożonych zawiadomień o szkodzie, które mogą obejmować kilka roszczeń dotyczących kilku szkód, ale w oparciu o liczbę
zgłoszonych w zawiadomieniu roszczeń odnoszących się do poszczególnych szkód. Komisja słusznie wskazała w zaskarżonej decyzji, że kwestia zawiadomienia ma znaczenie wyłącznie dla określenia momentu, od którego będzie biegł termin na wypłatę odszkodowania lub realizacja obowiązku informacyjnego z art. 14 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, natomiast kluczowe znaczenie ma tu szkoda, która powinna być zaspokojona przez zakład ubezpieczeń lub też nie zaspokojona (jeśli brak ku temu podstaw) i to zaspokojenie tej szkody lub jej niezaspokojenie w terminach określonych w art. 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych oceniane jest w świetle art. 14 ust. 3 a tej ustawy. Należy zgodzić się z organem, że wypadek komunikacyjny może prowadzić do powstania wielu szkód, za które odpowiedzialność ponosi zakład ubezpieczeń i które mogą być objęte jednym zawiadomieniem przez uprawnionego/poszkodowanego. Natomiast "roszczeniem", w tej sprawie jest uprawnienie przysługujące uprawnionemu/poszkodowanemu do żądania od zakładu ubezpieczeń wypłaty odszkodowania w związku z powstałą szkodą. W jednym zatem zawiadomieniu poszkodowany/uprawniony może sformułować wobec zakładu ubezpieczeń wiele roszczeń, które dotyczą wielu szkód związanych z wypadkiem komunikacyjnym, a rolą organu nadzoru jest zbadanie, czy każde z tych roszczeń zostało zaspokojone lub spełniony został w stosunku do nich obowiązek informacyjny w terminach określonych przez art. 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Stanowisko strony prowadziłoby do sytuacji, w której w przypadku złożenia przez poszkodowanego wielu roszczeń o odszkodowania jednym zawiadomieniem i zaspokojeniu przez zakład ubezpieczeń tylko jednego z tych roszczeń w terminie ustawowym, a pozostałych z przekroczeniem ustawowych terminów, niemożliwym byłoby dokonanie oceny, czy z zawiadomieniem tym zakład ubezpieczeń postąpił w sposób wymagany przez przepisy prawa, na co również zwróciła uwagę Komisja. Dlatego zdaniem Sądu, Komisja prawidłowo zinterpretowała art. 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, z których nie wynika, że liczenie terminu w postępowaniu likwidacyjnym dotyczy tylko pierwszego zawiadomienia o szkodzie.
Z tych względów, w ocenie Sądu, niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, poprzez jego błędną wykładnię i liczenie wszelkich terminów od dnia zgłoszenia roszczenia przez
poszkodowanego, zamiast liczenia wszelkich terminów od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie oraz poprzez ponowne liczenie terminów od dnia zgłoszenia każdego, kolejnego roszczenia, już po złożeniu przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie, a w konsekwencji przypisywanie stronie kilku naruszeń tych przepisów w sytuacji, gdy poszkodowani lub uprawnieni zgłosili jednocześnie kilka roszczeń w jednym zawiadomieniu o szkodzie. W konsekwencji niezasadne są też związane z tym zarzutem wątpliwości podniesione w skardze dotyczące konkretnych szkód wymienionych w skardze, opisanych w zaskarżonej decyzji.
Strona zarzuciła, również, w pkt H petitum skargi, że Komisja nie przeprowadziła w niniejszej sprawie postępowania dowodowego, na okoliczność wykazania, że wszystkie osoby wymienione w pkt II i III zaskarżonej decyzji były poszkodowanymi w umowach ubezpieczenia obowiązkowego. W ocenie strony skoro Komisja nie zwróciła się do zakładu ubezpieczeń z pytaniem, z jakiej umowy ubezpieczenia dana szkoda była/jest likwidowana, w związku z czym nie posiadała dowodów, że we wszystkich zarzucanych przedłużeniach postępowania likwidacyjnego doszło w postępowaniach, prowadzonych w związku z zawartymi umowami obowiązkowego ubezpieczenia w rozumieniu art. 3 ust 1 i art. 4 pkt 1-4 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Doszło więc w ocenie strony, do naruszenia art.7, art.77 k.p.a w zw. z art. 3 ust 1 i art. 4 pkt 1-4 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.
Odnosząc się do powyższego zarzutu wskazać należy, że co do osób wymienionych w pkt II decyzji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie administracyjne. Sąd ogranicza więc swoje rozważania co do pkt III zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu zarzut ten został oparty na tezie, że organ nie zwrócił się do strony z konkretnym zapytaniem o kategorie umowy ubezpieczenia i nie posiada kopii umow , polisy lub potwierdzenia pokrycia ubezpieczeniowego i w związku z tym błędnie ustalił stan faktyczny w tym zakresie. Zarzut ten w ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie znajduje oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Organ oparł swoją decyzję w oparciu o materiał dowodowy przedstawiony przez stronę, a tam gdzie brakowało powołanych wyżej dokumentów,
oparł się na dokumentacji i oświadczeniach strony. Opis spraw z uwzględnieniem jakiego rodzaju umów dotyczy, został zawarty w zaskarżonej decyzji, w części opisującej stan faktyczny sprawy (strony 22 - 83 zaskarżonej decyzji). We wszystkich czterdziestu czterech przypadkach opisanych w pkt III.V.3.1-44 wskazano w decyzji w oparciu o jaką umowę ubezpieczenia obowiązkowego przeprowadzono postępowanie,powołano umowy cesji wierzytelności oraz dokumentację i wyjaśnienia P.
W ocenie Sądu był to materiał wystarczający do ustalenia jakiego rodzaju ubezpieczenia, konkretny przypadek dotyczy. Zarzucane przez Skarżącego naruszenia przepisów postępowania polegające na nieprzeprowadzeniu przez organ postępowania dowodowego, na okoliczność wykazania, że wszystkie osoby wymienione w pkt III zaskarżonej decyzji były poszkodowanymi w umowach ubezpieczenia obowiązkowego, mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wysokość nałożonej kary pieniężnej), dający podstawę do uwzględnienia skargi, gdyby strona wykazała, że pośród osób wymienionych w pkt III zaskarżonej decyzji znajdowały się osoby będące poszkodowanymi w umowach ubezpieczenia dobrowolnego i że wśród wymienionych przez Komisję naruszeń są naruszenia dotyczące likwidacji szkody w postępowaniach likwidacyjnych prowadzonych w związku z zawartymi umowami ubezpieczenia dobrowolnego. Brak wykazania tych okoliczności przez P. oraz to, że uchybień tych nie dopatrzył się Sąd z urzędu , czyni powyższy zarzut nieskutecznym.
Sąd nie podziela również zarzutu podniesionego w pkt I petitum skargi dotyczącego naruszenia art. 14 ust. 1-3 u.d.u.r. w zw. z art. 14 ust. 3 a u.d.u.r., które miało wpływ na wynik sprawy - poprzez błędną wykładnię tego przepisu i zastosowanie wymienionych przepisów odnośnie osób innych niż poszkodowani albo uprawnieni tj. cesjonariuszy i osób niebędących ani poszkodowanymi ani uprawnionymi ani nabywcami prawa do odszkodowania na zasadzie umowy cesji
W ocenie Sądu organ trafnie zauważył, iż art. 509 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r.poz. 1025 z późn. zm., dalej jako: "k.c.") ustanawia jako zasadę dopuszczalność przelewu wszelkich wierzytelności, za wyjątkiem sytuacji, gdy sprzeciwia się temu ustawa, zastrzeżenie umowne lub właściwość zobowiązania. W przypadku wierzytelności wynikających ze szkody
powstałej w wyniku wypadku komunikacyjnego brak jest co do zasady wierzytelności, których przelew byłby niedopuszczalny (pewien wyjątek stanowią tylko wierzytelności z tytułu zadośćuczynienia, gdyż art. 449 k.c. przewiduje ograniczenia dotyczące zbywania roszczeń wierzytelności określonych w art. 444-448 k.c. Zatem przelew wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego był skuteczny, a podmiot, który nabył tę wierzytelność uzyskał takie same prawo do zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego jak poszkodowany, który zbył tę wierzytelność. Oznacza to, że cesjonariusz stał się uprawnionym z tytułu umowy ubezpieczenia OC w zakresie roszczeń o zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego. Mimo, że cesjonariusz poprzez przelew wierzytelności, mógł nabyć tylko określone cywilne prawo, to terminy określone w art. 14 ust. 1 - 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych mają do niego zastosowanie. Cesjonariusz jest, bowiem uprawnionym o którym mowa w art. 14 ust.1 - 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, wymienionym obok "poszkodowanego". Ponadto ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych nie definiuje tych pojęć. Definicji legalnych tych pojęć nie zawierają również ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, a także przepisy kodeksu cywilnego odnoszące się do ubezpieczeń. Jedynie w ustawie o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej pojawia się definicja "uprawnionego z umowy ubezpieczenia", który zgodnie z art. 3 pkt 52 ww. ustawy jest "uprawnionym do żądania spełnienia przez zakład ubezpieczeń świadczenia z tytułu umowy ubezpieczenia; za uprawnionego z umowy ubezpieczenia uważa się również poszkodowanego w przypadku ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej".
Wobec braku ustawowego zdefiniowania pojęcia uprawnionego, o którym mowa w art. 14 ust.1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, ustawodawca nie posługuje się pojęciem "uprawnionego z umowy ubezpieczenia", ale pojęciem "uprawnionego", co wskazuje że uprawnionym jest zarówno osoba uprawniona do wypłaty odszkodowania, której uprawnienia wynikają z zawartej umowy ubezpieczenia, ale również będzie to osoba, której roszczenie o wypłatę odszkodowania jest zasadne i wynika z umowy cesji wierzytelności.
W ocenie Sądu, brak jest uzasadnienia prawnego do wyłączenia stosowania terminów wynikających z art.14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w
niektórych procesach likwidacji szkód prowadzonych przez zakład ubezpieczeń, tylko dlatego, że składający zawiadomienie o szkodzie nabył w drodze cesji wierzytelności przysługującej wobec zakładu ubezpieczeń w sytuacji, gdy nie budzi wątpliwości fakt wystąpienia szkody, w związku z którą zakład ubezpieczeń zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania z tytułu umowy odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych.
W ocenie Sądu za bezzasadne należało uznać zarzuty strony, sformułowane w pkt J petitum skargi tj. naruszenie art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w zw. z art 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, które miało wpływ na wynik sprawy - poprzez postawienie zarzutu naruszenia terminów określonych w art. 14 ust. 1-3 względem osób poszkodowanych, które nie istnieją – W. T. i D. P.. Z akt sprawy wynika, iż wyjaśnienia organu w tym zakresie zasługują na wiarę. Co do W. T. – Komisja posłużyła się polskim tłumaczeniem imienia i nazwiska poszkodowanego. Komisja skorzystała przy tym z kopii tłumaczenia dokonanego przez przysięgłego tłumacza j. rosyjskiego - mgr O. K.. Jednocześnie pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. KNF zwróciła się do Skarżącego z prośbą o potwierdzenie danych posiadanych przez organ nadzoru (s. 1588 i n. akt administracyjnych ) w tym m. in. ustaleń dokonanych w sprawie p. W.T. (s. 1591 akt administracyjnych). Organ zwrócił się również do strony w tej kwestii i w odpowiedzi nie usłyszał zaprzeczenia że zakład ubezpieczeń prowadził postępowanie wobec takiej osoby i udzielił dodatkowych wyjaśnień (posługując się przy tym łacińską transkrypcją imienia i nazwiska poszkodowanego oraz tym samym numerem szkody, który został wskazany w piśmie Komisji. Z powyższego wynika, iż doszło do rozbieżności w tłumaczeniu imienia i nazwiska poszkodowanego, a nie do likwidacji szkody podmiotu nieistniejącego, co potwierdza dokumentacja przedstawiona przez stronę.
Podobnie za bezzasadny należy uznać zarzut prowadzenia postępowania co do nieistniejącej poszkodowanej D. P. W tym przypadku Komisja posłużyła się panieńskim nazwiskiem poszkodowanej, które występowało w aktach szkody. Zmiana nazwiska przez poszkodowaną w trakcie prowadzonego postępowania likwidacyjnego równie nie powoduje, iż mamy do czynienia z podmiotem nieistniejącym. Analiza akt sprawy wskazuje również, iż P. w części
pism zgromadzonych w aktach sprawy posługiwało się panieńskim nazwiskiem poszkodowanej (P.) a w odpowiedzi na pisma organu nadzoru używało tego samego numeru szkody co KNF.
Sąd uznał natomiast za zasadne zarzuty strony, podniesione w piśmie procesowym z [...] września 2020 r.(data wpływu), skierowanym do Sądu dotyczącym naruszenia art. 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 62 i art. 104 § 1 K.p.a., poprzez rozpoznanie wielu spraw administracyjnych w jednym postępowaniu administracyjnym i wydanie jednej decyzji administracyjnej nakładającej na skarżącą karę pieniężną, z uwagi na to, że połączenie wielu spraw administracyjnych w jednym postępowaniu administracyjnym naruszyło procesowe prawa strony i mogło doprowadzić do zbyt restrykcyjnego wymiaru kary, nieadekwatnego do popełnionych naruszeń oraz wysokości nałożonej kary administracyjnej. Organ nie zbadał bowiem indywidualnie poszczególnych deliktów administracyjnych, choć szczegółowo je opisał w decyzji i nie wykazał w uzasadnieniu decyzji, w jakim stopniu każdy poszczególny przypadek miał wpływ na wymiar kary, wskazując ogólnie, iż właściwie działał w interesie strony, bowiem orzekając odrębnie do każdego przypadku mógł nałożyć karę o wiele wyższą. W ocenie Sądu z decyzji wynika, iż tak naprawdę, organ za podstawę orzekania w przedmiocie łącznej kary co do wszystkich deliktów popełnionych przez stronę, skupił się wyłącznie na maksymalnej kwocie kary możliwej do wymierzenia stronie. Organ mimo, iż stwierdził, że ilość uchybień jest bardzo różna bo od kilku do kilkuset dni i część z tych uchybień jest niewielkiej wagi, z uwagi na kilkudniowe przekroczenie terminu do wypłaty odszkodowania, dotyczy różnych stanów faktycznych i różnego czasu popełnienia deliktów, nie wziął pod uwagę przy wymiarze kary okoliczności poszczególnych przypadków, przez co nie doszło do rozpoznania w sposób zindywidualizowany poszczególnych spraw administracyjnych objętych jednym postępowaniem.
Sąd chciałby też zwrócić uwagę, iż art. 14 ust.3 a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych stanowi, iż w przypadku niewypłacenia przez zakład ubezpieczeń odszkodowania (liczba pojedyńcza ), w terminie, o którym mowa w ust. 1 albo 2, lub niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 3, organ nadzoru stosuje wobec zakładu ubezpieczeń środki nadzorcze określone w art. 362 ust. 1 pkt 1 lub 2 u.d.u.r.
Z przepisu tego wynika, iż ustawodawca zastosowanie sankcji określonej w art.362 ust.1 pkt 1 i 2 u.d.u.r. wiąże z pojedynczym a więc z indywidualnym przypadkiem niewypłacenia w terminie odszkodowania przez zakład ubezpieczeń, a więc naruszeniem prawa w stosunku do konkretnego poszkodowanego lub uprawnionego, a nie z naruszeniem zasad prowadzonej działalności danego podmiotu, która niejednokrotnie nie wiąże się z naruszeniem prawa konkretnego podmiotu. Jest to sytuacja nietypowa, wyjątkowa na tle przepisów u.d.u.r., bowiem sankcja wymierzana na podstawie art.362 ust. 1 pkt 1 lub 2 z reguły wiąże, się z niewykonaniem przez zakład ubezpieczeń decyzji obejmującej zalecenia KNF dotyczących :
1) zapewnienia zgodności działalności zakładu z przepisami prawa, statutu lub planem działalności;
2) zapewnienia trwałej zdolności zakładu do wykonywania zobowiązań;
3) zapobieżenia naruszaniu interesów ubezpieczających, ubezpieczonych i uprawnionych z umów ubezpieczenia;
4) zapobieżenia naruszaniu interesów cedentów oraz ubezpieczających, ubezpieczonych lub uprawnionych z umów ubezpieczenia podlegających reasekuracji;
5) usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w procesie nadzoru;
6) poprawy i wzmocnienia systemu zarządzania zakładu;
7) ograniczenia ryzyka występującego w działalności zakładu;
8) innym, określonym w ustawie.
W ocenie Sądu tak sformułowane przesłanki skutkujące wymierzeniem kary na podstawie art.362 ust.1 pkt 1 i 2 u.d.u.r., dotyczą przede wszystkim zasad organizacji działalności zakładu ubezpieczeń, działań prewencyjnych co do nieprzestrzegania prawa przez zakład ubezpieczeń, systemu zarządzania, ryzyka prowadzonej działalności i innych. Nie można oczywiście wykluczyć na podstawie powołanego przepisu, naruszeń prawa dotyczących konkretnych podmiotów, ale to wymaga zbadania w okolicznościach konkretnej sprawy. Redakcja powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że wiele z wyżej wymienionych przypadków może być objęta jednym postępowaniem i jedną decyzją, w której orzeczona zostanie jedna kara bowiem przepis ten przypadków tych nie indywidualizuje, tak jak ma to
miejsce w art.14 ust.3 a u.d.u.r. Przepis ten wiąże zastosowanie sankcji określonej w art.362 ust.1 pkt 1 i 2 u.d.u.r. z naruszeniem przez zakład ubezpieczeń prawa konkretnych ubezpieczonych a nie z działalnością zakładu ubezpieczeń w zakresie organizacji i zasad działalności wewnętrznej jak i na rynku. W związku z tym w przypadkach określonych w art.14 ust.3 a u.d.u.r., który dotyczy jak wynika, z jednoznacznego brzmienia przepisu, nałożenia sankcji na zakład ubezpieczeń z tytułu, naruszenia terminu wypłaty odszkodowania, a nie ogólnie odszkodowań, nie jest w ocenie Sądu uzasadnione, wymierzenie jednej kary w stosunku do wszystkich poszkodowanych i uprawnionych. Przepis ten łączy bowiem, nałożenie sankcji z konkretnym zindywidualizowanym podmiotowo i przedmiotowo deliktem administracyjnym. Dlatego należy zgodzić się ze skarżącą, że każde ze stwierdzonych naruszeń art. 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, powinno stanowić przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego zakończonego decyzją nakładającą karę pieniężną za każde z osobna stwierdzone naruszenie, których stroną byłby ten sam podmiot -P. Przy czym wszystkie te delikty mogłyby procesowo zostać objęte jedną decyzją, ale winny być rozpatrzone i uzasadnione odrębnie jako indywidualne sprawy administracyjne w sensie materialnoprawnym. W sentencji rozstrzygnięcia co do każdego z popełnionych przez stronę deliktów administracyjnych, powinny być jednoznacznie wyodrębnione i w taki sam sposób uzasadnione. Za takim postępowaniem przemawia ekonomika procesowa, która nakazuje ograniczenie szeregu formalności związanych z prowadzeniem wielu postępowań administracyjnych, które mogą być objęte jednym postępowaniem. Prowadzenie jednak jednego postępowania administracyjnego nie może stanowić ograniczenia prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu a przed wydaniem decyzji umożliwienia stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W rozpoznawanej sprawie Komisja określając łącznie co do wszystkich deliktów, wysokość nałożonej na P. jednej kary pieniężnej, nie uwzględniła każdego pojedynczo, stwierdzonego deliktu administracyjnego, co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, stwierdzając ogólnie, iż uwzględniła fakt, że w przypadku niektórych deliktów opóźnienie w likwidacji szkody, czy też w wypełnieniu obowiązku wynikającego z art. 14 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, wynosiło kilka dni a w innych kilkaset.
W przypadku łącznego rozpoznania wszystkich deliktów, Komisja nie miała możliwości, zróżnicowania kar według jej indywidualnych okoliczności z negatywnym skutkiem dla strony. W ocenie Sądu okoliczności te mogły mieć istotny wpływ na wysokość nałożonej kary pieniężnej, a więc również na prawidłowość rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. Okoliczność, czy znikoma waga naruszenia prawa w danym przypadku ma wpływ na zwiększenie wysokości kary pieniężnej, czy też umorzenie postępowania administracyjnego, możliwe jest tylko przy odrębnym rozpoznaniu poszczególnych deliktów administracyjnych. ( por. wyrok WSA z 28 stycznia 2020 r. VI SA/ Wa 2373 /19 oraz z dnia 2 września 2020 r.VI SA/Wa 6/20)
W konsekwencji Sąd stwierdził, iż z uwagi na błędną wykładnię art. 14 ust.3 a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w związku z art.362 ust.1 pkt 1 i 2 u.d.u.r. doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania art. 6, art. 7, art. 8, art.77 § 1, art.80 k.p.a. które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, organ zobowiązany będzie rozpoznać sprawę ponownie z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez Sąd. Z uwagi na stwierdzone przez Sąd uchybienia przepisom postępowania, nie jest możliwe, na tym etapie postępowania, wydanie wiążącego rozstrzygnięcia w sprawie. Dopiero rozstrzygnięcie przez organ, indywidualnie każdego z wymienionych w decyzji deliktów administracyjnych, pozwoli na ocenę prawidłowości, zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego.
Wbrew jednak wywodom strony (pkt K petitum skargi), Sąd nie miał podstaw aby orzec, iż doszło do naruszenia art.31 ust. 3 Konstytucji RP przez organ, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nałożono na zakład, rażąco wygórowaną karę pieniężną z naruszeniem zasady proporcjonalności w stosunku do innych zakładów ubezpieczeń, a także poprzez nieuzasadnione różnicowanie wysokości nałożonych kar pieniężnych w stosunku do wysokości nałożonych kar pieniężnych na inne zakłady ubezpieczeń. Sąd z urzędu mógł rozpoznać jedynie tę sprawę, co do której wniesiono skargę, będąc związany zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a." granicami sprawy administracyjnej.
Z tych wszystkich względów zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił : na
podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz.2193 ) zasądzając na rzecz strony skarżącej zwrot wpisu sądowego w wysokości - 16.990 zł, natomiast na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz.265 ) Sąd zasądził na rzez Strony skarżącej, zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 10 800 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.