VI SA/Wa 2679/21

VI SA/Wa 2679/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-02-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-10-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /sprawozdawca/
Aneta Lemiesz /przewodniczący/
Sławomir Kozik
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
II GSK 905/22 - Wyrok NSA z 2025-11-06
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1983
art.96 ust.6 a pkt.2, art.56 ust.1 pkt.2 lit.a
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu  oraz o spółkach publicznych.
Dz.U. 2020 poz 180
11
Ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1526
386,369,382
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1842
31
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 217
4a
Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lutego 2022 r. sprawy ze skargi W. Ł. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia "(...)"sierpnia 2021 r. nr "(...)"w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021r. nr [...] Komisja Nadzory Finansowego po rozpoznaniu sprawy w przedmiocie nałożenia na W. L. kary pieniężnej, o której mowa w art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2080, ze zm., dalej "ustawa o ofercie") za rażące naruszenie obowiązków informacyjnych przez spółkę G. S.A. z siedzibą w W. (następnie G. S.A. w restrukturyzacji z siedzibą w W., G. S.A. z siedzibą w W., obecnie C. S.A. z siedzibą w W.), dalej "G.", "Spółka", "Emitent"), o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie w związku z nienależytym wykonaniem obowiązków informacyjnych związanych z przekazaniem Komisji Nadzoru Finansowego, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości: skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017, raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017 oraz w związku z niewykonaniem w terminie obowiązku publikacji: skonsolidowanego raportu rocznego za rok obrotowy 2017, raportu rocznego za rok obrotowy 2017 oraz skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2018, tj. w okresie pełnienia przez W. L. funkcji członka rady nadzorczej G., na podstawie art. 104 kpa, art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 2059, ze zm., dalej "ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym") oraz art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie, nałożyła na W. L. karę pieniężną w wysokości 80.000 złotych wobec stwierdzenia rażącego naruszenia obowiązków informacyjnych przez G. w okresie, w którym W. L. pełnił funkcję członka rady nadzorczej tej spółki, gdyż spółka ta dopuściła się naruszeń szczegółowo opisanych w decyzji.
Ponadto organ na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 11 ust. 1 i 5 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym umorzył postępowanie w części, w jakiej prowadzone było w przedmiocie nałożenia na W. L. kary pieniężnej, o której mowa w art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie za rażące naruszenie obowiązków informacyjnych przez G., o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie, w związku z nienależytym wykonaniem obowiązków informacyjnych w zakresie informacji okresowych, związanych z przekazaniem Komisji Nadzoru Finansowego, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017.
W uzasadnieniu organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia na W. L. kary pieniężnej, o której mowa w art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie za rażące naruszenie obowiązków informacyjnych przez G., o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie w związku z nienależytym wykonaniem obowiązków informacyjnych związanych z przekazaniem Komisji Nadzoru Finansowego, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości: skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017, raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017 oraz w związku z niewykonaniem w terminie obowiązku publikacji: skonsolidowanego raportu rocznego za rok obrotowy 2017, raportu rocznego za rok obrotowy 2017 oraz skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2018, tj. w okresie pełnienia przez W. L. funkcji członków rady nadzorczej G..
Wszczęcie i prowadzenie postępowania wobec W. L. stanowiło konsekwencję wydania w dniu [...] grudnia 2019 r. przez Komisję Nadzoru Finansowego decyzji administracyjnej nakładającej na podstawie art. 96 ust. 1e w związku z art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie na G. karę pieniężną w wysokości 500 000.
Komisja wskazała, że wtórną odpowiedzialność Strony Komisja może ocenić jedynie w odniesieniu do: skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze 2017r., raportu półrocznego za I półrocze 2017 r., skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał 2017 r., raportu kwartalnego za III kwartał 2017 r., skonsolidowanego raportu rocznego za rok obrotowy 2017, raportu rocznego za rok obrotowy 2017 oraz skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2018.
W związku z uzyskaniem przez G. statusu spółki publicznej w dniu [...] lipca 2017r., Komisja zobowiązana była do umorzenia postępowania administracyjnego wobec W. L. w odniesieniu do stwierdzonych naruszeń prawa przez Spółkę wynikających ze sporządzenia skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017.
Organ wskazał, że naruszenia Spółki, za które odpowiedzialność ponosi Strona, polegały na zawyżaniu wartości portfeli wierzytelności i wyniku finansowego na skutek nieprawidłowej wyceny, braku odrębnej prezentacji istotnych pozycji odmiennych pod względem rodzaju lub funkcji w przychodach, niezamieszczaniu rzetelnych i kompletnych ujawnień związanych z ryzykiem płynności, niezamieszczaniu rzetelnych i kompletnych informacji, które są istotne dla oceny możliwości realizacji zobowiązań przez emitenta, nieujawnianiu informacji mogących w istotny sposób wpłynąć na ocenę sytuacji finansowej emitenta, rozpoznaniu wartości firmy z tytułu nabycia E. S.A. i aktywów w postaci relacji z A. S.A. w nieuzasadnionej wysokości ze względu na brak oszacowania ich wartości odzyskiwalnej pomimo istnienia przesłanek utraty wartości oraz nieterminowym opublikowaniu skonsolidowanego raportu rocznego za 2017 r., raportu rocznego za 2017 r. oraz skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2018. Spółka zobowiązana była opublikować skonsolidowany raport roczny za 2017 r. oraz raport roczny za 2017 r. w terminie do 30 kwietnia 2018r., zaś skonsolidowany raport kwartalny za I kwartał roku obrotowego 2018 w terminie do 30 maja 2018 r.
Decyzja z dnia [...] grudnia 2019 r. została odebrana przez Spółkę w dniu [...] grudnia 2020 r. Spółka nie wniosła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od powyższej decyzji w ustawowym terminie ani nie złożyła skargi do sądu administracyjnego, w związku z czym ww. decyzja stała się ostateczna i prawomocna.
Komisja wskazała, że stan faktyczny, w tym okoliczności rażącego naruszenia przez Spółkę art. 56 ustawy o ofercie, zostały ustalone w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji administracyjnej z dnia 17 grudnia 2019 r.
Są to naruszenia, które zaistniały w okresie pełnienia funkcji członka rady nadzorczej G.k przez W. L.. Podkreślono, że w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 96 ust. 6a ustawy o ofercie, nie bada się okoliczności, które legły u podstaw ukarania Spółki. Organ podkreślił, że wszystkie wskazane powyżej naruszenia obowiązków informacyjnych wynikających z art. 56 ustawy o ofercie, których dopuściła się Spółka, miały charakter rażący.
Organ wskazał, że Spółka G. została utworzona w 2012 r. Przedmiotem działalności Spółki jest windykacja: wierzytelności własnych, na zlecenie oraz portfeli wierzytelności w ramach zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami funduszy inwestycyjnych.
Obligacje Emitenta zostały dopuszczone do obrotu giełdowego na rynku podstawowym na mocy Uchwały Zarządu G. w W. S.A. (dalej "G.") z dnia 12 maja 2017 r. W dniu 16 czerwca 2017 r. Komisja zatwierdziła prospekt emisyjny akcji Spółki. W dniu 12 lipca 2017 r. Zarząd G. podjął uchwałę, na podstawie której dopuścił do obrotu giełdowego na rynku podstawowym akcje Spółki.
W. L. pełnił funkcję członka rady nadzorczej Spółki w okresie od 13 lipca 2016 r. (data wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, dalej również "KRS") do dnia 30 grudnia 2020 r. (raport bieżący Spółki nr [...] z dnia [...] grudnia 2020r.). W. L. z tytułu pełnienia funkcji członka rady nadzorczej Spółki nie pobierał wynagrodzenia od Spółki, co wynika z informacji od Spółki oraz jej sprawozdań finansowych. W związku z powyższym, w czasie, w którym doszło do naruszeń prawa przez Spółkę, stwierdzonych decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. , W. L. pełnił funkcję członka rady nadzorczej Spółki, w tym pełnił tę funkcję w okresie uzyskania przez G. statusu spółki publicznej.
W toku niniejszego postępowania Komisja ustaliła, że zapisy statutów G., w brzmieniu obowiązującym w czasie stwierdzonych naruszeń, nie określały zakresu spraw przypisanych poszczególnym członkom rady nadzorczej Spółki.
Z treści obu statutów Spółki z 2017 roku, odpowiednio obowiązujących
w czasie naruszeń Spółki, wynikało, że posiedzenia rady nadzorczej zwoływane są
w razie potrzeby, nie rzadziej niż raz na kwartał, zaś zwołania posiedzenia może żądać każdy z członków rady nadzorczej. Ponadto, oba regulaminy rady nadzorczej, odpowiednio obowiązujące w czasie naruszeń prawa przez Spółkę, przewidywały, że rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością Spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności.
Z kolei Regulamin rady nadzorczej, przyjęty na Nadzwyczajnym Walnym Zgromadzeniu G. w dniu [...] kwietnia 2018 r. przewidywał, że rada nadzorcza Spółki w celu sprawowania stałego nadzoru ma prawo badać wszystkie dokumenty Spółki oraz może żądać wyjaśnień od zarządu i wszystkich pracowników Spółki.
Ponadto Komisja ustaliła, że w okresie naruszeń prawa przez Spółkę, między członkami rady nadzorczej Spółki nie ustanowiono formalnego podziału kompetencji. Wspomnianego podziału kompetencji nie przewidywały również oba regulaminy rady nadzorczej Spółki. W okresie naruszeń prawa przez Spółkę, stwierdzonych w decyzji administracyjnej z dnia [...] grudnia 2019 r., rada nadzorcza nie powołała spośród swoich członków stałych bądź doraźnych zespołów, jak również komitetów,
z wyjątkiem komitetu audytu (zgodnie z ustawą o biegłych rewidentach).
W. L. został powołany w skład komitetu audytu Spółki w dniu [...] maja 2017 r. (uchwała rady nadzorczej nr [...] z dnia [...] maja 2017 r.) i sprawował tę funkcję do dnia 30 maja 2018 r. (w tym dniu powołano komitet audytu Spółki w nowym składzie). W dniu 6 września 2018 r. został oddelegowany do Komitetu ds. Restrukturyzacji funkcjonującego w ramach rady nadzorczej Spółki (raport bieżący Spółki nr [...] z dnia [...] września 2018 r.) i sprawował tę funkcję do dnia złożenia rezygnacji, tj. do dnia 30 grudnia 2020 r.
W toku postępowania ustalono, że część członków rady nadzorczej Spółki miała przydzielone nieformalnie określone obszary zainteresowania, które powiązane były z posiadanymi przez nich kompetencjami. Strona odpowiadała za obszar związany ze wspieraniem zarządu w formułowaniu strategii Spółki.
W dniu 16 kwietnia 2018 r. Spółka opublikowała raport bieżący nr [...], w którym poinformowała o pozytywnym zaangażowaniu w rozmowy z B. S.A. oraz P. S.A. na temat udzielenia G. lub podmiotom z grupy kapitałowej G. finansowania o charakterze mieszanym kredytowo-inwestycyjnym. Łączna kwota finansowania o charakterze mieszanym kredytowo-inwestycyjnym miała wynieść do 250 mln zł. Po opublikowaniu powyższego raportu oraz zdementowaniu informacji w nim zawartych przez B. S.A. i P. S.A., co rozpoczęło tzw. "aferę G.", doszło do zawieszenia notowań papierów wartościowych Spółki oraz zmian w organach statutowych Spółki.
Organ zauważył, że na dzień wydania niniejszej decyzji obrót obligacjami i akcjami G. jest zawieszony na mocy Uchwały nr [...] Zarządu G. z dnia [...] kwietnia 2018 r. w związku z żądaniem zgłoszonym przez Komisję na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 328, z późn. zm., dalej "ustawa o obrocie instrumentami finansowymi").
W dniu [...] maja 2018 r. Spółka złożyła w Sądzie Rejonowym dla [...] w W. (dalej "sąd restrukturyzacyjny") wniosek o otwarcie przyspieszonego postępowania układowego. Postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. sąd restrukturyzacyjny otworzył przyspieszone postępowanie układowe wobec G.. Zgromadzenie Wierzycieli Spółki przyjęło w głosowaniu propozycję układową Spółki. W dniu [...] czerwca 2019 r. sąd restrukturyzacyjny zatwierdził układ Spółki z wierzycielami. Postanowienie o zatwierdzeniu układu Spółki z wierzycielami stało się prawomocne w dniu [...] lutego 2020 r.
Komisja wskazała, że Emitent jako spółka, której akcje i obligacje są notowane na rynku regulowanym prowadzonym przez G., podlegał ustawowym obowiązkom informacyjnym, w związku z którymi przekazywał raporty okresowe.
Sporządzając sprawozdania finansowe Emitent stosował polskie zasady rachunkowości, natomiast sporządzając skonsolidowane sprawozdania finansowe Emitent stosował MSR czyli Międzynarodowe Standardy Rachunkowości ("MSR"), Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej ("MSSF") oraz związane z nimi interpretacje ogłoszone w formie rozporządzeń Komisji Europejskiej.
Komisja w decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. wskazała, że Spółka łącznie dwadzieścia trzy razy naruszyła art. 56 ustawy o ofercie w związku z przekazaniem Komisji, spółce prowadzącej rynek regulowany i do publicznej wiadomości śródrocznych raportów okresowych za okresy sprawozdawcze roku obrotowego 2017 oraz nieprzekazaniem w terminie Komisji, spółce prowadzącej rynek regulowany i do publicznej wiadomości raportów rocznych za 2017 r. oraz raportu kwartalnego za I kwartał 2018 r.
Odpowiedzialność W. L., jako członka rady nadzorczej Spółki, ograniczona jest do osiemnastu naruszeń wynikających z decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r.
W postępowaniu ustalono, że w okresie od 25 maja 2017 r. do 30 kwietnia 2018 r. rada nadzorcza Spółki odbyła łącznie trzynaście posiedzeń, tj. w dniu 25 maja 2017 r., 19 lipca 2017 r., 21 września 2017 r., 23 listopada 2017 r., 8 grudnia 2017 r., 21 grudnia 2017 r., 25 stycznia 2018 r., 22 lutego 2018 r., 1 marca 2018 r., 23 marca 2018 r., 4 kwietnia 2018 r., 13 kwietnia 2018 r. oraz 16 kwietnia 2018 r. Strona była obecna na wszystkich ww. posiedzeniach.
Wyniki finansowe za I kwartał 2017 r. zaprezentowane zostały przez zarząd Spółki podczas posiedzenia rady nadzorczej Spółki w dniu 19 lipca 2017 r., zaś za I połowę 2017 r. na posiedzeniu rady nadzorczej Spółki w dniu 21 września 2017 r. Podczas posiedzenia rady nadzorczej Spółki w dniu 23 listopada 2017 r. zarząd Spółki zaprezentował wyniki finansowe Spółki za III kwartał 2017 r. Z lektury protokołów posiedzeń rady nadzorczej Spółki z dni 19 lipca 2017 r., 21 września 2017 r. oraz 23 listopada 2017 r. wynika, że nikt z członków rady nadzorczej Spółki nie zgłosił pytań do prezentowanych wyników finansowych za ww. okresy sprawozdawcze.
Podczas posiedzeń rady nadzorczej Spółki wysłuchiwani byli członkowie zarządu Spółki, a niekiedy również zaproszeni goście (np. pracownicy Spółki, przedstawiciele współpracujących kancelarii prawnych), którzy co do zasady przedstawiali bieżące sprawy Spółki, aktualne projekty, plany rozwoju Spółki i jej wyniki finansowe za poszczególne okresy (sprawozdawcze lub miesięczne). Członkowie rady nadzorczej Spółki podczas posiedzeń w II połowie 2017 r. rzadko zabierali głos, przy czym czyniły to zazwyczaj te same osoby, tj. A. K., K. M., J. O., jak również Strona. Aktywność członków rady nadzorczej Spółki zwiększyła się podczas posiedzeń od początku 2018 r. Wówczas rada nadzorcza Spółki wydawała tzw. "listy zadań" dla zarządu, które obejmowały żądania kierowane do zarządu Spółki w zakresie m.in. przygotowania określonych materiałów na kolejne posiedzenie rady nadzorczej Spółki bądź przesłania materiałów na posiedzenie rady nadzorczej z odpowiednim wyprzedzeniem.
Członkowie rady nadzorczej Spółki na posiedzenia otrzymywali tzw. "pakiety" materiałów, które co do zasady obejmowały informacje o bieżącej działalności Spółki, jej wynikach finansowych za dany miesiąc lub okres sprawozdawczy, wynikach wybranych portfeli wierzytelności, planach rozwoju Spółki. Zdarzało się, że członkowie rady nadzorczej Spółki otrzymywali np. projekty umów (np. wstępny projekt umowy ramowej na świadczenie usług obsługi portfeli inwestycyjnych pomiędzy Spółką a A. S.A. z siedzibą w W. lub raporty opracowane przez podmioty zewnętrzne. Materiały przekazywane radzie nadzorczej Spółki były sporządzone w języku angielskim lub polskim. Rada nadzorcza Spółki otrzymywała wspomniane materiały zazwyczaj w formie papierowej lub mailowej.
Z lektury protokołów posiedzeń rady nadzorczej Spółki wynika, że w 2018 r. rada nadzorcza Spółki podczas posiedzeń sygnalizowała zarządowi, iż za późno otrzymuje materiały na posiedzenia, co uniemożliwia członkom rady nadzorczej Spółki odpowiednie przygotowanie się do posiedzeń. Podczas posiedzeń w drugiej połowie 2017 r. rada nadzorcza Spółki nie sygnalizowała wspomnianych problemów.
W dniu 8 kwietnia 2018 r. rada nadzorcza Spółki podjęła uchwalę, mocą której zażądała wyznaczenia dla niej przez zarząd Spółki zewnętrznych konsultantów finansowych oraz prawnych, w celu pomocy w nadzorze nad Spółką, jak również
w przedmiocie wykonywania obowiązków informacyjnych przez Spółkę w zakresie informacji bieżących. Z kolei w dniu 14 kwietnia 2018 r. rada nadzorcza Spółki podjęła uchwałę dotyczącą żądania opracowania przez zarząd Spółki planu restrukturyzacyjnego wraz z wnioskiem i projektów raportów oraz komunikatów dla rynku.
W dniu 24 marca 2018 r. rada nadzorcza Spółki podjęła uchwałę, mocą której delegowała K. M. do samodzielnego pełnienia następujących czynności nadzorczych: szczegółowej oceny bieżącej pozycji płynnościowej Spółki, analizy wszystkich procesów pozyskiwania finansowania oraz bieżących transakcji nabycia lub sprzedaży portfeli wierzytelności (w tym przeglądu dokumentacji dotyczącej takich transakcji).
W dniu 16 kwietnia 2018 r. rada nadzorcza G. oddelegowała K. M. do czasowego wykonywania czynności prezesa zarządu G. (raport bieżący nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r.
Pomiędzy posiedzeniami niektórzy z członków rady nadzorczej odbywali rozmowy telefoniczne, wysyłali maile do członków zarządu Spółki lub otrzymywali od nich informacje, o które wcześniej wnioskowali.
W ramach rady nadzorczej Spółki począwszy od 10 maja 2017 r. funkcjonował komitet audytu, w skład którego od dnia 25 maja 2017 r. do dnia 30 maja 2018 r. wchodził W. L. (oprócz niego członkami komitetu audytu byli A. K. i K. M., przy czym przewodniczącą komitetu audytu od dnia 23 listopada 2017 r. do dnia 27 kwietnia 2018 r. była A. K., wcześniej funkcję tę sprawował K. M.). W jednostkach zainteresowania publicznego (jaką była Spółka) działa komitet audytu, a jego członkowie są powoływani przez radę nadzorczą lub inny organ nadzorczy lub kontrolny spośród członków tego organu (art. 128 ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (Dz. U. z 2020 r. poz. 1415, ze zm., dalej "ustawa o biegłych rewidentach"). Do zadań komitetu audytu należy m.in. monitorowanie procesu sprawozdawczości finansowej oraz monitorowanie skuteczności systemów kontroli wewnętrznej i systemów zarządzania ryzykiem oraz audytu wewnętrznego, w tym w zakresie sprawozdawczości finansowej, informowanie rady nadzorczej o wynikach badania rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego grupy kapitałowej lub badania rocznego sprawozdania finansowego, którego obowiązek przeprowadzania wynika z ustawy o rachunkowości, przedkładanie zaleceń mających na celu zapewnienie rzetelności procesu sprawozdawczości finansowej w jednostce zainteresowania publicznego.
W okresie od dnia 25 maja 2017 r. do dnia 30 maja 2018 r. komitet audytu zebrał się na posiedzenia łącznie 10 razy w następujących dniach: 18 września 2017r., 23 listopada 2017 r., 8 grudnia 2017 r., 20 grudnia 2017 r., 16 stycznia 2018 r., 24 stycznia 2018 r., 22 lutego 2018 r., 13 marca 2018 r., 27 marca 2018 r. oraz 5 kwietnia 2018 r.
Przedmiotem posiedzeń komitetu audytu było m.in. skonsolidowane sprawozdanie finansowe oraz jednostkowe sprawozdanie finansowe Spółki za I półrocze 2017 r. (posiedzenie komitetu audytu w dniu [...] września 2017 r.), postęp prac nad badaniem sprawozdania finansowego Spółki za 2017 r. (posiedzenie komitetu audytu w dniu [...] stycznia 2018 r., [...] marca 2018 r. ). Z kolei w dniu [...] kwietnia 2018r. miało miejsce spotkanie A. K. i W. L. z przedstawicielami audytora Spółki, na którym omówiono status prac audytowych i wątpliwości audytora w zakresie badania sprawozdania finansowego Spółki za 2017r.
Z ustaleń Komisji wynika, że rada nadzorcza Spółki nie sporządziła sprawozdania ze swojej działalności za 2017 r.
Ze sporządzonego w dniu [...] listopada 2019 r. sprawozdania z działalności rady nadzorczej Spółki za 2018 r. wynika, że najważniejszymi kwestiami, nad którymi w 2018 r. obradowała rada nadzorcza Spółki był m.in. nadzór nad sposobem wypełniania obowiązków informacyjnych przez Spółkę oraz ich przywróceniem
"w maksymalnym możliwym do spełnienia przez Spółkę zakresie", jak również podjęcie działań mających na celu przywrócenie poprawnego obrazu sprawozdań finansowych Spółki. W sprawozdaniu w punkcie dotyczącym "Samooceny działalności Rady Nadzorczej w roku 2018" wskazano, że: "aktualna Rada Nadzorcza krytycznie odnosi się do mechanizmów kontrolnych stosowanych przed powyższym okresem - w zakresie, w jakim istniały one w Spółce, okazały się niewystarczające do wcześniejszego wykrycia nieprawidłowości w działaniach byłego Zarządu Spółki." (str. 7 sprawozdania).
W dacie sporządzenia sprawozdania z działalności rady nadzorczej Spółki za 2018 r. w skład rady nadzorczej wchodził W. L..
Organ podkreślił, że nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie w wysokości do 100 000 zł na członka rady nadzorczej spółki publicznej jest możliwe, w przypadku ziszczenia się następujących przesłanek:
1. wydania decyzji administracyjnej w stosunku do spółki będącej emitentem na podstawie art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie,
2. rażącego naruszenia przez spółkę publiczną obowiązków, o których mowa
w art. 96 ust. 1 e ustawy o ofercie,
3. pełnienia przez daną osobę funkcji członka rady nadzorczej spółki publicznej
w czasie naruszenia obowiązków, o których mowa w art. 96 ust. le ustawy o ofercie, 4. wydania decyzji administracyjnej nakładającej karę pieniężną, o której mowa w art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie nie później niż w terminie 12 miesięcy od dnia wydania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 96 ust. le ustawy o ofercie,
W postępowaniu wszczętym na podstawie art. 96 ust. 6a ustawy o ofercie, podobnie jak w przypadku postępowań prowadzonych wobec członków zarządu spółek publicznych, na podstawie art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie, nie bada się okoliczności, które legły u podstaw ukarania spółki publicznej. Komisja jest bowiem związana ustaleniami faktycznymi poczynionymi w decyzji z 17 grudnia 2019 r.
Komisja Nadzoru Finansowego stwierdziła, że na dzień wydania niniejszej decyzji zostały spełnione wszystkie wymienione powyżej przesłanki, umożliwiające nałożenie na Stronę kary pieniężnej, za wskazane w osnowie niniejszej decyzji naruszenia art. 56 ustawy o ofercie dokonane przez Spółkę w czasie, w którym jako emitent miała status spółki publicznej.
Po pierwsze, w dniu [...] grudnia 2019 r. Komisja wydała na podstawie art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie decyzję administracyjną, którą nałożyła na Spółkę karę pieniężną w wysokości 500 000 zł w związku z nienależytym wykonaniem obowiązków informacyjnych w związku ze sporządzeniem: skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017, raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017 oraz nieopublikowaniem: skonsolidowanego raportu rocznego za rok obrotowy 2017, raportu rocznego za rok obrotowy 2017 oraz skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2018. Strona nie odpowiada za naruszenia związane ze sporządzeniem skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017. Spełniona została zatem pierwsza z wymienionych powyżej przesłanek odpowiedzialności Strony.
Decyzja ta na dzień wydania niniejszej decyzji jest ostateczna (oraz prawomocna).
Po drugie, Komisja wskazała, że opisane w niniejszej decyzji naruszenia obowiązków informacyjnych, jakie ciążyły na Spółce, należy uznać za rażące. Na kwalifikację uchybień Spółki jako rażących miały wpływ waga i znaczenie raportów okresowych dla uczestników rynku kapitałowego. Dostarczają one danych finansowych i informacji na temat emitenta, przebiegu i wyników jego działalności, a także zawierają dane na temat skutków podejmowanych przez niego decyzji i otoczenia biznesowego, które są użyteczne dla szerokiego kręgu użytkowników przy podejmowaniu decyzji gospodarczych. Umożliwiają prognozowanie przyszłej sytuacji spółki i możliwości jej rozwoju. Ponadto raporty okresowe pozwalają ich odbiorcom na porównanie aktualnych danych finansowych podmiotu z wynikami historycznymi oraz z wynikami osiągniętymi przez innych emitentów. Ilustrują także sposób, w jaki kierownictwo jednostki zarządza nią oraz powierzonymi mu zasobami finansowymi. W ocenie Komisji raporty okresowe przedstawiają całościowy obraz emitenta i są dla uczestników rynku podstawowym źródłem danych na temat jego kondycji finansowej, umożliwiającym im podjęcie świadomej decyzji inwestycyjnej.
Tych wszystkich informacji zabrakło inwestorom, którzy niezależnie od stanu posiadania akcji i obligacji Spółki i statusu, powinni mieć zapewniony powszechny i równy dostęp do informacji dotyczących Spółki i wyemitowanych przez nią papierów wartościowych. Informacja na rynku kapitałowym powinna być dostępna również dla ogółu osób nieposiadających walorów danego emitenta, gdyż może ona stanowić podstawę do podjęcia przez nich decyzji inwestycyjnej. Przekazanie do publicznej wiadomości informacji niekompletnych i nierzetelnych oraz nieprzekazanie raportów okresowych spowodowało zatem zachwianie fundamentalnych zasad, na których oparty jest obrót papierami wartościowymi na rynku regulowanym, tj. równego dostępu inwestorów do informacji oraz zasady transparentności. Tym samym przekazywanie przez Emitenta niekompletnych i nierzetelnych informacji w raportach okresowych lub brak publikacji raportów okresowych w określonym prawem terminie, których analiza powinna być uwzględniana przy dokonywaniu racjonalnych decyzji inwestycyjnych, w przypadku działania Spółki stanowiły naruszenia rażące, istotnie godzące w prawa i interesy uczestników rynku.
Zdaniem Komisji nie ulega wątpliwości, że sporządzenie skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze 2017 r., raportu półrocznego za I półrocze 2017 r., skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał 2017 r. oraz raportu kwartalnego za III kwartał 2017 r. niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz nieprzekazanie w terminie Komisji, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości skonsolidowanego raportu rocznego za 2017 r., raportu rocznego za 2017 r. oraz skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał 2018 r. jest rażącym naruszeniem obowiązków informacyjnych, ponieważ naruszenia te dotyczą podstawowych obowiązków informacyjnych emitentów. Raporty okresowe dostarczają bowiem danych finansowych i informacji na temat emitenta, przebiegu i wyników jego działalności, a także zawierają dane na temat skutków podejmowanych przez niego decyzji i otoczenia biznesowego, które są użyteczne dla szerokiego kręgu użytkowników przy podejmowaniu decyzji gospodarczych. Umożliwiają prognozowanie przyszłej sytuacji spółki i możliwości jej rozwoju. Ponadto raporty okresowe pozwalają ich odbiorcom na porównanie aktualnych danych finansowych podmiotu z wynikami historycznymi oraz z wynikami osiągniętymi przez innych emitentów. Ilustrują także sposób, w jaki kierownictwo jednostki zarządza nią oraz powierzonymi mu zasobami finansowymi. W ocenie Komisji raporty okresowe przedstawiają całościowy obraz emitenta i są dla uczestników rynku podstawowym źródłem danych na temat jego kondycji finansowej. Tych wszystkich informacji zabrakło inwestorom, gdyż przekazano raporty sporządzone niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa bądź nie przekazano raportów okresowych w terminach przewidzianych przepisami prawa. Spełniona została zatem druga z wymienionych powyżej przesłanek.
Po trzecie, warunkiem wydania niniejszej decyzji jest fakt pełnienia przez daną osobę funkcji członka rady nadzorczej spółki publicznej w czasie, gdy doszło do stwierdzonych w treści decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. naruszeń obowiązków określonych w art. 56 ustawy o ofercie.
W. L. pełnił funkcję członka rady nadzorczej Spółki w okresie od 13 lipca 2016 r. do dnia 30 grudnia 2020 r.
W związku z powyższym, niniejszym postępowaniem zostały objęte naruszenia stwierdzone w decyzji z [...] grudnia 2019 r. dotyczące nienależytego wykonania przez Spółkę obowiązków informacyjnych w zakresie informacji okresowych związanych z przekazaniem Komisji Nadzoru Finansowego, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017 oraz raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017, a także nieprzekazaniem przez Spółkę w terminie raportu rocznego za rok obrotowy 2017, raportu rocznego za rok obrotowy 2017 oraz skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2018.
Spełniona została tym samym trzecia z wymienionych przesłanek odpowiedzialności Strony w niniejszym postępowaniu.
Po czwarte, na dzień wydania niniejszej decyzji nie upłynął dwunastomiesięczny termin, o którym mowa w art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie. Decyzja nakładająca na Spółkę karę pieniężną w wysokości 500 000 zł została wydana w dniu [...] grudnia 2019 r., zaś doręczenie jej Spółce nastąpiło w dniu [...] grudnia 2019 r.
Organ zwrócił uwagę, że wskutek wprowadzenia art. 31za ust. 1 ustawy COVID-19, od dnia 31 marca 2020 r. terminy procesowe oraz termin przedawnienia w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przed KNF uległy zawieszeniu. Wspomniany termin przedawnienia w niniejszym postępowaniu zaczął ponownie biec z chwilą podjęcia czynności przez Komisję, tj. z chwilą skierowania do Strony wezwania do złożenia zeznań w dniu [...] stycznia 2021 r. W związku z tym, z uwagi na wspomniane zawieszenie biegu terminu przedawnienia, nie upłynął jeszcze termin do nałożenia na Stronę kary pieniężnej na podstawie art. 96 ust. 6a ustawy o ofercie. Wobec powyższego, spełniona została również ostatnia z przesłanek odpowiedzialności Strony w niniejszym postępowaniu.
Biorąc pod uwagę powyższe, tj. spełnienie przesłanek określonych w art. 96 ust. 6a pkt 2 i art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie, W. L. ponosi odpowiedzialność za stwierdzone przez Komisję naruszenia obowiązków informacyjnych przez Spółkę (o których mowa w osnowie decyzji w części I).
Komisja wyjaśniła, że uwzględniając przepisy art. 96 ust. 6a i 7 ustawy o ofercie nakreślające ww. przesłanki ponoszenia odpowiedzialności przez członka rady nadzorczej spółki publicznej za naruszenia tejże spółki, jednoznacznie stwierdzić należy, że postępowanie prowadzone wobec członka rady nadzorczej nie służy do ponownego badania naruszeń spółki publicznej.
W postępowaniu prowadzonym wobec członka rady nadzorczej spółki publicznej, na KNF ciąży jedynie obowiązek ustalenia, czy (i kiedy) została wydana w stosunku do spółki publicznej decyzja administracyjna na podstawie art. 96 ust. le ustawy o ofercie, jak również, czy naruszenia spółki publicznej, które zostały stwierdzone w postępowaniu wobec niej prowadzonym, miały charakter rażący. Bez znaczenia pozostają natomiast ustalenia faktyczne związane z naruszeniami spółki publicznej. Nie stanowią one bowiem przedmiotu postępowania prowadzonego wobec członka rady nadzorczej spółki publicznej na podstawie art. 96 ust. 6a ustawy o ofercie.
Komisja odmówiła uwzględnienia wniosków dowodowych Strony, ponieważ pozostają bez związku z odpowiedzialnością Strony. Odpowiedzialności Strony w niniejszym postępowaniu wynikają wprost z art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie. Komisja w toku niniejszego postępowania wykazała, że w stosunku do Strony spełnione zostały wszystkie określone w nim przesłanki, co uzasadnia ponoszenie odpowiedzialności przez Stronę z tytułu niezapewnienia należytego nadzoru nad Spółką w okresie naruszenia przez nią prawa.
Biorąc pod uwagę powyższe, tj. spełnienie przesłanek określonych w art. 96 ust. 6a pkt 2 i art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie, organ stwierdził, że Skarżący ponosi odpowiedzialność za stwierdzone przez Komisję naruszenia obowiązków informacyjnych przez Spółkę (o których mowa w osnowie decyzji w części I).
Odnosząc się do zeznań i stanowiska Strony, organ wskazał, że w ocenie Komisji, podstawową rolą rady nadzorczej spółki akcyjnej (publicznej) jest sprawowanie stałego nadzoru i kontroli nad wszystkimi obszarami działalności spółki. Powyższe wprost wynika z art. 382 k.s.h., gdzie uregulowane zostały podstawowe obowiązki spoczywające na członkach rady nadzorczej spółki akcyjnej. I tak, zgodnie z §1 ww. artykułu, rada nadzorcza jest organem spółki akcyjnej, który sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności.
Rada nadzorcza wyposażona została w odpowiednie narzędzia do sprawowania nadzoru w spółce akcyjnej, w tym będącej publiczną. I tak, przy realizowaniu obowiązków może korzystać z pomocy i wyjaśnień członków zarządu spółki akcyjnej, ale również jej pracowników oraz żądać wglądu i prawa do weryfikacji dokumentacji znajdującej się w spółce.
Dla zrealizowania swoich funkcji rada nadzorcza ma prawo przeglądania wszelkich dokumentów spółki dotyczących m.in. sfery finansowej, kadrowej, uchwał zarządu, jak również ma prawo dokonywać rewizji majątku, sprawdzania wszelkich ksiąg oraz dokumentów. Rada nadzorcza powinna również zapewnić ustanowienie odpowiednich kanałów komunikacji, które umożliwią jej sprawowanie nadzoru w sposób należyty.
Strona przede wszystkim powinna wykazywać się aktywnością podczas posiedzeń rady nadzorczej Spółki, podejmując lub inicjując działania mające na celu weryfikację danych prezentowanych przez poszczególnych członków zarządu Spółki- a nie ograniczać swoją rolę wyłącznie do wysłuchania sprawozdania zarządu w tym zakresie. Strona posiada doświadczenie w branży windykacyjnej, a zatem posiadała odpowiednie kwalifikacje do weryfikowania danych finansowych odnoszących się m.in. do tego zagadnienia.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w przy wołanym już wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r. w świetle brzmienia przepisu art. 382 KSH nie sposób podzielić stanowiska, że zasiadanie w radzie nadzorczej spółki sprowadza się do wizyty w spółce nie częściej niż raz w miesiącu i nie rzadziej niż raz na trzy miesiące, a kontrola zarządu w praktyce ogranicza się do nie przeszkadzania w bieżącej działalność spółek i ograniczeniu nadzoru do minimum. O powyższym, wiedzę powinny posiadać wszystkie osoby decydujące się na zasiadanie w organie nadzorczym emitenta papierów wartościowych, który z racji swojego statusu, obarczony jest dodatkowymi, szczególnymi obowiązkami prawnymi. Takiej świadomości oraz odpowiednich działań nadzorczych wobec organu zarządzającego Spółki należało również oczekiwać od Strony, skoro zdecydowała się objąć funkcję członka rady nadzorczej spółki publicznej.
Twierdzenia podnoszone przez Stronę, że nie została ona powołana do rady nadzorczej Spółki z uwagi na posiadaną specjalistyczną wiedzę, czy znajomość branży lub Spółki, nie mogą stanowić okoliczności łagodzących w ocenie wypełnienia przez Stronę obowiązków członka rady nadzorczej Spółki. Skoro Strona nie była przekonana, że posiada wystarczające kwalifikacje i doświadczenie uprawniające do zasiadania w radzie nadzorczej spółki publicznej powołanej i zarządzanej według prawa polskiego (Strona w zeznaniach wskazuje, że "ekspertami" w radzie nadzorczej Spółki były inne osoby), nie powinna była podejmować się sprawowania takiej funkcji.
Podobnie fakt nieotrzymywania wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji członka rady nadzorczej Spółki nie może stanowić okoliczności łagodzącej czy też wyłączającej odpowiedzialność Strony w niniejszym postępowaniu. Brak wynagrodzenia pracy członka rady nadzorczej nie zwalnia członka rady nadzorczej z należytej staranności przy wykonywaniu powierzonych mu zadań i wykonywaniu tych zadań profesjonalnie. Strona była pełnoprawnym członkiem rady nadzorczej spółki publicznej, co oznacza, że winna była być świadoma konsekwencji potencjalnych naruszeń prawa przez Spółkę, w tym naruszeń wynikających m.in. z nienależytego wykonywania obowiązków informacyjnych z ustawy o ofercie, a przede wszystkim wraz z radą nadzorczą podejmować działania mające na celu weryfikację działań zarządu i tego, czy w Spółce nie występują zaniechania bądź okoliczności świadczące o naruszania przez nią prawa.
Zasiadanie w organie nadzorczym spółki notowanej na G. wiąże się przede wszystkim z zadaniami nadzorczymi i kontrolnymi oraz odpowiedzialnością za prawidłowe funkcjonowanie takiej spółki, tj. za zapewnienie, aby działała ona zgodnie z prawem. Członek rady nadzorczej powinien legitymować się odpowiednią wiedzą i umiejętnościami, które dadzą gwarancję, że będzie wykonywał swoje obowiązki profesjonalnie i z pełnym zaangażowaniem.
Zdaniem organu analiza materiału dowodowego zgromadzonego w toku niniejszego postępowania prowadzi do wniosku, że rada nadzorcza nie weryfikowała danych finansowych prezentowanych przez zarząd Spółki za I kwartał, I półrocze i III kwartał 2017 r., a całkowicie zawierzyła w tym zakresie członkom zarządu Spółki. Zintensyfikowanie działań przez radę nadzorczą dopiero pod koniec I kwartału 2018r., przy wcześniejszej niewielkiej aktywności w 2017 r., niewątpliwie stanowiło próbę realizacji nadzoru nad działaniami zarządu Spółki, ale okazało się działaniem spóźnionym i nie zapobiegło naruszeniu prawa przez Spółkę.
Podstawowym zaś celem rady nadzorczej jest zapewnianie stałego nadzoru nad działalnością Spółki, który to nadzór ma prowadzić do minimalizacji ryzyka, że spółka publiczna naruszy prawo. Rada nadzorcza ma prowadzić nadzór również prewencyjny, a nie jedynie post factum. W niniejszej sprawie rada nadzorcza Spółki - w której zasiadała Strona - nie wywiązała się z tego zadania w sposób prawidłowy.
Organ wskazał, że w myśl w art. 96 ust. 1h w zw. z art. 96 ust. 16 ustawy
o ofercie, Komisja wymierzając karę za naruszenie uwzględnia wagę naruszenia oraz czas jego trwania, przyczyny naruszenia, sytuację finansową podmiotu, na który nakładana jest kara, skalę korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez podmiot, który dopuścił się naruszenia, lub podmiot, w którego imieniu lub interesie działał podmiot, który dopuścił się naruszenia, o ile można tę skalę ustalić, straty poniesione przez osoby trzecie w związku z naruszeniem, o ile można te straty ustalić, gotowość podmiotu dopuszczającego się naruszenia do współpracy z Komisją podczas wyjaśniania okoliczności naruszenia, uprzednie naruszenia przepisów niniejszej ustawy, a także bezpośrednio stosowanych aktów prawa Unii Europejskiej, regulujących funkcjonowanie rynku kapitałowego, popełnione przez podmiot, na który jest nakładana kara.
Ze względu na fakt, że katalog przesłanek wymiaru kary wskazany w art. 96 ust. 1 h ustawy o ofercie jest katalogiem otwartym, Komisja wymierzając karę uwzględniła również dodatkowe przesłanki, w tym wskazane w art. 189d k.p.a., których nie można uznać co do zasady za tożsame z przesłankami wskazanymi w ustawie o ofercie albo z okoliczności sprawy wynikała konieczność ich uwzględnienia (o czym mowa w dalszej części decyzji).
Komisja wskazała, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie mechanizm sankcji sprzężonych. Na rynku kapitałowym istnieje usankcjonowana normatywnie odpowiedzialność administracyjnoprawna emitentów papierów wartościowych, wynikająca z art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie. W przypadku stwierdzenia naruszenia przez emitenta określonych norm prawnych, Komisja uprawniona jest do nałożenia sankcji administracyjnych w postaci wykluczenia papierów wartościowych z obrotu na rynku regulowanym albo nałożenia kary pieniężnej do wysokości 5 000 000 zł albo kwoty stanowiącej równowartość 5% całkowitego rocznego przychodu wykazanego w ostatnim zbadanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy, jeżeli przekracza ona 5 000 000 zł, albo zastosowania obu sankcji łącznie. Wymierzenie sankcji wobec emitenta (będącego spółką publiczną) stanowi zaś podstawę do zastosowania sankcji sprzężonej w stosunku do określonego kręgu osób odpowiedzialnych za niezgodne z prawem postępowanie tego emitenta.
Komisja wymierzając karę pieniężną przeanalizowała przesłanki wymiaru kary określone wart. 96 ust. 1h ustawy o ofercie. Komisja wyjaśnia, że wskazany w ww. przepisie katalog przesłanek jest katalogiem otwartym i wymierzając karę KNF może uwzględnić również inne okoliczności. Dlatego też Komisja uwzględniła w sprawie dodatkowe przesłanki, tj. liczbę i powtarzalność naruszeń, jak również działania podejmowane przez Stronę w procesie "odbudowy" Spółki oraz przesłanki wynikające z art. 189d k.p.a., które nie są tożsame z przesłankami wymiaru kary
z art. 96 ust. 1h ustawy o ofercie, a które mogły zostać uwzględnione w sprawie. Z tych względów Komisja wzięła pod uwagę, w ramach działania w granicach uznania administracyjnego, także następujące przesłanki: działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa, uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe oraz warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana.
Pismem z dnia 23 września 2021r. W. L. skierował do WSA
w Warszawie skargę na powyższą decyzję zarzucając:
1.1 wydanie decyzji bez podstawy prawnej oraz jednoczesne rażące naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie publicznej , poprzez nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej po upływie ustawowego terminu 12 miesięcy, w którym to terminie nałożenie kary pieniężnej było prawnie dopuszczalne;
1.2 naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1.2.1 art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa poprzez:
(i) zaniechanie wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia sprawy – pomimo zgromadzenia wystarczającego materiału dowodowego - i dokonania ustaleń
w zakresie:
a) sposobu prowadzenia spraw Spółki w okresie od początku 2017 roku do dnia 16 kwietnia 2018 roku przez ówczesnych członków zarządu Spółki, wobec których prowadzone są karne postępowania przygotowawcze w związku z podejrzeniem popełnienia przez nich czynów zabronionych prowadzących do wyrządzenia Spółce szkody w wielkich rozmiarach, w tym naruszenia spoczywających na członkach zarządu obowiązków dotyczących sposobu prowadzenia sprawozdawczości finansowej i polityki informacyjnej Spółki;
b) oparcia wiedzy członków rady nadzorczej (w tym W. L.) oraz niezależnych zewnętrznych podmiotów badających sytuację prawną i finansową Spółki (w tym biegłego rewidenta, któremu powierzono obowiązek badania sprawozdań finansowych Spółki) na sfałszowanych i zniekształconych danych finansowych przygotowanych i udostępnionych przez członków ówczesnego zarządu Spółki;
c) wpływu jaki miał sposób prowadzania spraw Spółki przez ówczesny zarząd Spółki, w tym fakt fałszowania i zniekształcania danych finansowych dotyczących Spółki, na możliwość rozpoznania (przez radę nadzorczą Spółki i jej poszczególnych członków indywidualnie, w tym przez W. L.) naruszeń Spółki jako emitenta w zakresie sprawozdawczości finansowej Spółki stwierdzonych w decyzji administracyjnej Komisji z dnia [...] grudnia 2019r. nakładającej na Spółkę karę pieniężną w wysokości 500.000 zł;
d) wykonywania przez radę nadzorczą Spółki oraz W. L. szeregu czynności kontrolno-nadzorczych w okresie pełnienia funkcji członka rady nadzorczej Spółki przez W. L. oraz prawidłowości dokonywanych czynności kontrolno-nadzorczych;
e) otrzymywania sfałszowanych danych dotyczących Spółki:
f) intensyfikacji działań oraz podjęcia radykalnych czynności kontrolno- nadzorczych przez radę nadzorczą Spółki oraz W. L. od początku 2018 roku w związku z ujawnieniem problemów finansowych i operacyjnych Spółki;
f) podjęcia działań prowadzących do wyjaśniania przyczyn powstałych problemów finansowych i operacyjnych Spółki jak również podjęcia środków zaradczych, w tym w ramach ustawowych uprawnień w zakresie sprawowania stałego nadzoru (także w odniesieniu do sprawozdawczości finansowej oraz polityki informacyjnej Spółki) przysługujących radzie nadzorczej (w tym indywidualnie W. L.); oraz
g) braku lojalnej i uczciwej współpracy członków ówczesnego zarządu Spółki z radą nadzorczą Spółki oraz permanentnego wprowadzania członków rady nadzorczej Spółki (w tym W. L.) w błąd co do rzeczywistej sytuacji finansowej i operacyjnej Spółki;
h) nieformalnego podziału kompetencji oraz odmiennych zadań powierzonych poszczególnym członkom rady nadzorczej, z uwzględnieniem ich wykształcenia oraz doświadczenia zawodowego,
skutkujące wadliwym przyjęciem, że rada nadzorcza Spółki (w tym W. L. jako jej członek) nie dochowała należytej staranności w zakresie sprawowania stałego nadzoru, w tym w odniesieniu do sprawozdawczości finansowej Spółki, jak również uznania, że rada nadzorcza nie wykonywała stałego nadzoru nad działalnością Spółki, podczas gdy z całokształtu zbadanych przez organ okoliczności ani z treści decyzji nie wynika, ażeby Skarżący dopuścił się konkretnego działania lub zaniechania uzasadniającego takie zarzuty, a w szczególności aby miał faktyczną
i prawną możność zapobieżenia skutkom działań członków zarządu działających
w ramach skutecznej przestępczej zmowy;
oraz
(ii) dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny dowodów oraz zaniechanie całościowej
i wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego, w szczególności:
a) zebranych w sprawie protokołów z posiedzeń rady nadzorczej Spółki; oraz
b) zeznań oraz wyjaśnień Skarżącego złożonych w toku postępowania administracyjnego, skutkujące (i) wadliwym przyjęciem, jakoby rada nadzorcza Spółki ograniczała swoją rolę wyłącznie do wysłuchania sprawozdania zarządu Spółki
w zakresie danych prezentowanych przez poszczególnych członków zarządu Spółki oraz jakoby rada nadzorcza Spółki nie dochowała należytej staranności w zakresie sprawowania stałego nadzoru, w tym w odniesieniu do sprawozdawczości finansowej Spółki, (ii) brakiem uzasadnienia, które wskazywałoby na przyczyny pominięcia materiałów i dowodów oraz wyjaśnień Skarżącego wskazujących na okoliczności funkcjonowania rady nadzorczej oraz czynności rady nadzorczej Spółki podejmowanych w ramach stałego nadzoru nad Spółką, podczas gdy z zebranych wtoku postępowania materiałów i dowodów wynika, że rada nadzorcza Spółki podejmowała szereg czynności kontrolno-nadzorczych w ramach sprawowania stałego nadzoru nad działalnością Spółki, czym wypełnili swoje obowiązki;
jak również
c) "Sprawozdania z działalności rady nadzorczej G. S.A w restrukturyzacji
z siedzibą w W. ze sprawowania nadzoru nad działalnością Spółki oraz
z wyników oceny jednostkowego sprawozdania finansowego i sprawozdania
z działalności Spółki za okres od 01.01.2018 r. do 31.12.2018 r." z dnia 6 listopada 2019 roku , poprzez przyjęcie, że zmieniona rada nadzorcza Spółki dokonała krytycznej oceny działalności poprzedniej rady nadzorczej Spółki w 2018 roku, skutkujące wadliwym przyjęciem, że całościowa ocena prac rady nadzorczej Spółki w okresie naruszeń dokonanych przez Spółkę, była krytyczna, podczas gdy z tego dokumentu jasno wynika, że rada nadzorcza Spółki wyraźnie zwróciła uwagę na fakt zafałszowania sytuacji finansowo-operacyjnej Spółki przez jej ówczesny zarząd jak również intensyfikację czynności nadzorczych podjętych przez radę nadzorczą Spółki w związku z pogarszającą się sytuacją Spółki i ujawnieniem jej problemów finansowych;
1.2.2 art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa i art. 78 § 1 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez niewywiązanie się przez organ z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności pominięcie:
(i) specyfiki działalności prowadzonej przez Spółkę oraz faktu uzależnienia sprawozdawczości finansowej Spółki od sprawozdawczości finansowej zarządzanych przez Spółkę, na podstawie umów o zarządzanie, funduszy inwestycyjnych zamkniętych utworzonych i nadzorowanych przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych oraz nadzorowanych przez depozytariuszy tych funduszy inwestycyjnych zamkniętych;
(ii) faktu, że opóźnienie w przekazywaniu przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych danych finansowych dotyczących funduszy inwestycyjnych zamkniętych miało wpływ na opóźnienia w przygotowywaniu sprawozdań finansowych (kwartalnych, półrocznych oraz rocznych), a w konsekwencji na terminowość wykonywanego przez Spółkę obowiązku sprawozdawczości finansowej;
(iii) faktu, że prawidłowość, rzetelność i aktualność danych finansowych dotyczących Spółki (uwzględnionych w kwartalnych, półrocznych oraz rocznych sprawozdaniach finansowych) była uzależniona od prawidłowości, rzetelności i aktualności danych finansowych przedstawianych Spółce przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych;
(iv) faktu, że radzie nadzorczej Spółki oraz jej poszczególnym członkom indywidualnie nie przysługiwały jakiekolwiek rzeczywiste instrumenty prawne, które pozwalałyby na weryfikację prawdziwości, rzetelności i aktualności danych finansowych dotyczących funduszy inwestycyjnych zamkniętych a przekazywanych przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych;
(v) faktu istnienia obowiązków po stronie innych podmiotów rynku finansowego,
tj. towarzystw funduszy inwestycyjnych oraz banków depozytariuszy, zobowiązanych do sprawowania nadzoru nad działalnością funduszy inwestycyjnych zamkniętych zarządzanych na podstawie umów o zarządzanie zawartych przez Spółkę, oraz dokonanych przez te podmioty (i stwierdzonych decyzjami Komisji) naruszeń skutkujących ich odpowiedzialnością administracyjną; oraz
(vi) faktu niewykrycia przez Komisję jakichkolwiek nieprawidłowości dotyczących funkcjonowania Spółki, w tym w zakresie sposobu sprawozdawczości finansowej, pomimo istnienia po stronie Komisji ogólnego obowiązku sprawowania nadzoru nad rynkiem finansowym i jej uczestnikami oraz dysponowania przez Komisję rzeczywistymi instrumentami służącymi do sprawowania nadzoru na uczestnikami rynku finansowego, w tym Spółką, towarzystwami funduszy inwestycyjnych oraz bankami depozytariuszami,
co skutkowało błędnym ustaleniem faktycznym, jakoby rada nadzorcza Spółki i jej poszczególni członkowie nie dochowali należytej staranności w zakresie sprawowania stałego nadzoru nad Spółką i dysponowali rzeczywistymi instrumentami prawnymi, które pozwoliłby wykryć przez nią nieprawidłowości w zakresie prowadzenia spraw Spółki, w tym w zakresie prawidłowości wykonywania sprawozdawczości finansowej, podczas gdy dokonanie takich ustaleń przez członków rady nadzorczej spółki nie było ówcześnie faktycznie możliwe, czego najlepszym dowodem jest fakt, iż organ nakładający karę pieniężną sam nie sprostał definiowanym przez siebie standardom niezawodności nadzoru, z jakich w decyzji rozlicza Skarżącego;
1.2.3 naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 kpa i art. 12 kpa w zw. z art. 35 kpa oraz art. 7 kpa w zw. z art. 10 § 1 kpa oraz 11 kpa poprzez:
(i) długotrwałe prowadzenie postępowania z udziałem Skarżącego, w tym prowadzenia szeroko zakrojonego postępowania dowodowego w trakcie którego Skarżący przedstawiał oczekiwane od niego przez organ szerokie wyjaśnienia i stanowisko, nie znając sprecyzowanego wobec niego konkretnego działania lub zaniechania, z którego jest rozliczany, a z tytułu którego mógłby efektywnie realizować swoje prawo do obrony;
(ii) brak zindywidualizowania czynu bezprawnego Skarżącego, a tym samym uniemożliwienie Skarżącemu zajęcia adekwatnego stanowiska i przygotowania obrony z uwagi na niemożność zidentyfikowania w treści uzasadnienia decyzji elementów indywidualizujących czyn Skarżącego jako naruszenie oraz jego wpływ na naruszenia dokonane przez samą Spółkę;
(iii) przyjęcie od samego początku postępowania zasady automatycznego przypisania odpowiedzialności administracyjnej Skarżącemu jako odpowiedzialności wtórnej w związku z popełnieniem deliktu administracyjnego przez Spółkę, a tym samym wykluczenie w ogóle możliwości - czemu dobitnie dano wyraz w decyzji, aby Skarżący mógł w jakikolwiek sposób uchylić się od nałożenia na niego kary,
co skutkowało rażącym naruszeniem zasady zaufania strony postępowania administracyjnego do organu administracji publicznej oraz przewidywalności działania organu jak również tak ukształtowało przebieg postępowania administracyjnego, Ze z jednej strony Skarżący był wielokrotnie odpytywany na okoliczność swojego funkcjonowania w ramach rady nadzorczej Spółki, z drugiej zaś i tak - zgodnie z zaprezentowaną w decyzji koncepcją Komisji, nie był zdolny do wykazania, że jego zachowania nie miały żadnego związku z wystąpieniem deliktów administracyjnych Spółki;
1.2.4 naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj., art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 7, 8 i 11 kpa w zw. z art. 96 ust. 6a pkt 2) ustawy o ofercie publicznej wyrażające się w pominięciu, w uzasadnieniu decyzji, wyjaśnienia jakie konkretnie okoliczności legły zdaniem Komisji u podstaw tezy, iż naruszenia prawa przez Spółkę, mające stanowić podstawę nałożenia kary na Skarżącego faktycznie miały miejsce oraz, że miały one charakter rażący, co również na obecnym etapie skarżenia decyzji znacząco utrudnia Skarżącemu podniesienie kontrargumentów wokół tak gołosłownych "ustaleń";
1.3 naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest:
1.3.1 art. 96 ust. 6a pkt 2) ustawy o ofercie publicznej poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że:
(i) sankcja administracyjna w formie kary pieniężnej na podstawie art. 96 ust. 6a pkt 2) ustawy o ofercie publicznej może być zastosowana wobec członka rady nadzorczej Spółki automatycznie (bez uwzględnienia indywidualnych okoliczności dotyczących Skarżącego) i wyłącznie w związku z nałożeniem kary pieniężnej na Spółkę, na podstawie art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie publicznej w związku z art. 56 ust. 1 pkt 2) lit. a) ustawy o ofercie publicznej, za delikt administracyjny Spółki polegający na rażącym naruszeniu obowiązków stwierdzonym w decyzji G., w całkowitym oderwaniu od indywidualnych okoliczności dotyczących Skarżącego i z pominięciem stanu faktycznego konkretnej sprawy dotyczącej Skarżącego, i to w sytuacji, w której nałożenie kary pieniężnej na Skarżącego obiektywnie nie może wynikać z uznania popełnienia przez niego deliktu administracyjnego stanowiącego odwzorowanie deliktu administracyjnego Spółki jako emitenta; oraz
(ii) Skarżący ponosi odpowiedzialność za naruszenia Spółki stwierdzone w decyzji G. jako delikt administracyjny Spółki, podczas gdy naruszenia Spółki stwierdzone w decyzji G. dotyczą naruszeń spowodowanych przez ówczesnych członków zarządu Spółki obowiązanych do prowadzenia spraw Spółki i jej reprezentacji, które pozostawały w sposób oczywisty poza zakresem kompetencji rady nadzorczej Spółki;
1.3.2 art. 382 ksh poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że rada nadzorcza publicznej spółki akcyjnej posiada nieograniczony zestaw prawnie dopuszczalnych instrumentów kontrolno-nadzorczych, które pozwalają na uzyskanie takiej samej wiedzy o sytuacji majątkowej Spółki, którą posiadają członkowie zarządu publicznej spółki akcyjnej (prowadzący sprawy spółki i reprezentujący ją), i które to instrumenty każdorazowo pozwalają na wykrycie nieprawidłowości i nadużyć w działaniach członków zarządu spółki, co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem skutkowało bezpodstawnym uznaniem, że rada nadzorcza Spółki i jej poszczególni członkowie nienależycie wykonywali obowiązek sprawowania stałego nadzoru nad Spółką w okresie naruszeń obowiązków sprawozdawczości finansowej przez Spółkę;
1.3.3 art. 96 ust. 1h ustawy o ofercie publicznej i art. 189d kpa w zw. z art. 96 ust. 16 ustawy o ofercie publicznej w zw. z art. 96 ust. 6a pkt 2) ustawy o ofercie publicznej poprzez przekroczenie przez Komisję granic uznania administracyjnego, które polegało na nieuwzględnieniu przy wymierzaniu kary pieniężnej przesłanek określonych w art. 96 ust. 1 h ustawy o ofercie publicznej i art. 189d kpa lub nienadaniu im właściwej wagi, co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem skutkowało uznaniem przez Komisję, że rażące naruszenia przez Spółkę obowiązków stwierdzonych w decyzji G. stanowi jednocześnie naruszenie przepisów prawa przez Skarżącego i niezastosowaniu przesłanek wymiaru kary
w stosunku do okoliczności dotyczących Skarżącego, lecz zastosowanie przesłanek wymiary kary do okoliczności dotyczących czynu Spółki (a de facto czynów członków ówczesnego zarządu Spółki) w sytuacji, gdy:
(i) fakt rażącego naruszenia obowiązków sprawozdawczości finansowej przez Spółkę (które to obowiązki były wykonywane przez członków ówczesnego zarządu Spółki jako ustawowo zobowiązanych do prowadzenia spraw Spółki) nie powoduje automatycznego przeniesienia odpowiedzialności za te naruszenia na Wojciecha Łukawskiego jak również nie stanowi automatycznego uznania czynności wykonywanych przez W. L. w ramach wykonywania obowiązków członka rady nadzorczej Spółki jako prowadzących do naruszenia;
(ii) jedną z przyczyn naruszenia był fakt fałszowania i zniekształcania informacji i danych finansowych dotyczących Spółki przez ówczesnych członków zarządu Spółki, co wprowadziło w błąd co do rzeczywistej sytuacji Spółki nie tylko radę nadzorczą Spółki (w tym W. L.), ale również biegłego rewidenta przygotowującego sprawozdania finansowe Spółki, pozostałych uczestników rynku finansowego oraz Komisję jako podmiot nadzorujący;
(iii) Skarżący jako członek rady nadzorczej należycie wykonywał czynności kontrolno- nadzorcze powierzone mu w ramach nieformalnego podziału kompetencji (w tym w zakresie badania sytuacji majątkowej Spółki oraz prawidłowego wykonywania obowiązków sprawozdawczości finansowej przez Spółkę);
(iv) Skarżący faktycznie i aktywnie współpracował z Komisją podczas wyjaśnienia okoliczności prowadzonego postępowania administracyjnego;
(v) Skarżący nigdy uprzednio nie naruszył ustawy o ofercie publicznej ani bezpośrednio stosowanych aktów prawa Unii Europejskiej, regulujących funkcjonowanie rynku kapitałowego;
(vi) Skarżący jako członek rady nadzorczej Spółki prawidłowo wykonywał spoczywające na nim jako członku rady nadzorczej Spółki obowiązki (w ramach i w granicach prawnie dopuszczalnych instrumentów przysługujących członkowi rady nadzorczej i radzie nadzorczej jako organowi kolegialnemu, jak również jego roli w ramach nieformalnego podziału kompetencji pomiędzy członkami rady nadzorczej) przed wykryciem naruszeń;
(vii) zgodnie z przyjętą przez Komisję - a podważaną przez Skarżącego - koncepcją "sankcji sprzężonej", sankcja nakładana w postępowaniu administracyjnym na osobę pełniącą funkcję członka rady nadzorczej powinna stanowić automatyczne odzwierciedlenie kary nałożonej na Spółkę za okres, w którym członek rady nadzorczej sprawował swoją funkcję - w związku z czym nie do utrzymania jest kara pieniężna w wymiarze 80% maksymalnego ustawowego zagrożenia nałożona przez organ na Skarżącego za stwierdzone przez ten sam organ w decyzji G. uchybienia Spółki, z tytułu których organ postanowił nałożyć na Spółkę sankcję w wymiarze 10% maksymalnego ustawowego zagrożenia.
Wskazując na powyższe zarzuty, strona wniosła o uwzględnienie skargi przez organ w trybie samokontroli, poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w całości przez organ i umorzenie postępowania na podstawie art. 105 kpa w związku z upływem dwunastomiesięcznego terminu do wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, o której mowa w art. 96 ust. 6a pkt 2) ustawy o ofercie publicznej ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości przez organ
i wydanie decyzji w przedmiocie zakończenia postępowania w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, o której mowa w art. 96 ust. 6a pkt 2) ustawy o ofercie publicznej i stwierdzeniu w niej braku podstaw do nałożenia kary pieniężnej na skarżącego.
Na wypadek nieuwzględnienia powyższych wniosków strona wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji w części dotyczącej punktu i sentencji decyzji ze względu na zaistnienie przesłanek nieważności określonych w art. 156 § 1 pkt 2) kpa oraz umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej, o której mowa w art. 96 ust. 6a pkt 2) ustawy o ofercie publicznej ewentualnie o uwzględnienie skargi w całości przez tutejszy Sąd i uchylenie decyzji w części, tj. w zakresie punktu I decyzji.
Ponadto strona wniosła o zasądzenie od organu na skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
W obszernym uzasadnieniu strona skarżąca rozwinęła podniesione zarzuty. Dodatkowo swoje stanowisko strona skarżąca przedstawiła w piśmie procesowym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym
w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym
i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2019 r. poz. 2325; dalej jako "p.p.s.a.").
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie jest ona zasadna.
Na wstępie podkreślić należy, że z uwagi na wzrost zagrożenia epidemicznego z powodu COVID-19 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 8 lutego 2022r. zmieniono tryb rozpoznania sprawy z posiedzenia jawnego wyznaczonego na dzień 14 lutego 2022r. przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku na tryb rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w tym samym dniu na podstawie art. 15zzs4 ust.3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 ze zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090).
Przedmiotem skargi jest decyzja KNF w części nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 80.000 zł, wobec stwierdzenia rażącego naruszenia obowiązków informacyjnych przez G. w W. (następnie G. S.A. w restrukturyzacji z siedzibą w W., G. S.A. z siedzibą w W., obecnie C. S.A. z siedzibą w W.), dalej "G.", "Spółka", "Emitent"), o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie w związku z nienależytym wykonaniem obowiązków informacyjnych związanych z przekazaniem Komisji Nadzoru Finansowego, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości: skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017, raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017 oraz w związku z niewykonaniem w terminie obowiązku publikacji: skonsolidowanego raportu rocznego za rok obrotowy 2017, raportu rocznego za rok obrotowy 2017 oraz skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2018, tj. w okresie, w którym W. L. pełnił funkcję członka rady nadzorczej tej spółki.
Podstawę materialnoprawną decyzji stanowił art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy
z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2080, ze zm., dalej "ustawa o ofercie").
Nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie w wysokości do 100 000 zł na członka rady nadzorczej spółki publicznej jest możliwe, w przypadku ziszczenia się następujących przesłanek:
1. wydania decyzji administracyjnej w stosunku do spółki będącej emitentem na podstawie art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie,
2. rażącego naruszenia przez spółkę publiczną obowiązków, o których mowa
w art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie,
3. pełnienia przez daną osobę funkcji członka rady nadzorczej spółki publicznej
w czasie naruszenia obowiązków, o których mowa w art. 96 ust. le ustawy o ofercie,
4. wydania decyzji administracyjnej nakładającej karę pieniężną, o której mowa
w art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie nie później niż w terminie 12 miesięcy od dnia wydania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie.
W ocenie sądu postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organ potwierdziło, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji zostały spełnione wszystkie wymienione powyżej przesłanki, umożliwiające nałożenie na skarżącego kary pieniężnej, za wskazane w osnowie niniejszej decyzji naruszenia art. 56 ustawy o ofercie dokonane przez Spółkę w czasie, w którym jako emitent miała status spółki publicznej.
Po pierwsze, w dniu [...] grudnia 2019 r. KNF wydała na podstawie art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie decyzję administracyjną, którą nałożyła na Spółkę karę pieniężną w wysokości 500 000 zł w związku z nienależytym wykonaniem obowiązków informacyjnych w związku ze sporządzeniem: skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017, raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017 oraz nieopublikowaniem: skonsolidowanego raportu rocznego za rok obrotowy 2017, raportu rocznego za rok obrotowy 2017 oraz skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2018. Strona nie odpowiada za naruszenia związane ze sporządzeniem skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017. Spełniona została zatem pierwsza z wymienionych powyżej przesłanek odpowiedzialności Strony. Decyzja jest ostateczna (oraz prawomocna).
Po drugie, opisane w niniejszej decyzji naruszenia obowiązków informacyjnych, jakie ciążyły na Spółce, należy uznać za rażące. Na kwalifikację uchybień Spółki jako rażących miały wpływ waga i znaczenie raportów okresowych dla uczestników rynku kapitałowego. Dostarczają one danych finansowych i informacji na temat emitenta, przebiegu i wyników jego działalności, a także zawierają dane na temat skutków podejmowanych przez niego decyzji i otoczenia biznesowego, które są użyteczne dla szerokiego kręgu użytkowników przy podejmowaniu decyzji gospodarczych. Umożliwiają prognozowanie przyszłej sytuacji spółki i możliwości jej rozwoju.
Ponadto raporty okresowe pozwalają ich odbiorcom na porównanie aktualnych danych finansowych podmiotu z wynikami historycznymi oraz z wynikami osiągniętymi przez innych emitentów. Ilustrują także sposób, w jaki kierownictwo jednostki zarządza nią oraz powierzonymi mu zasobami finansowymi. W ocenie Komisji raporty okresowe przedstawiają całościowy obraz emitenta i są dla uczestników rynku podstawowym źródłem danych na temat jego kondycji finansowej, umożliwiającym im podjęcie świadomej decyzji inwestycyjnej.
Tych wszystkich informacji zabrakło inwestorom, którzy niezależnie od stanu posiadania akcji i obligacji Spółki i statusu, powinni mieć zapewniony powszechny i równy dostęp do informacji dotyczących Spółki i wyemitowanych przez nią papierów wartościowych. Informacja na rynku kapitałowym powinna być dostępna również dla ogółu osób nieposiadających walorów danego emitenta, gdyż może ona stanowić podstawę do podjęcia przez nich decyzji inwestycyjnej. Przekazanie do publicznej wiadomości informacji niekompletnych i nierzetelnych oraz nieprzekazanie raportów okresowych spowodowało zatem zachwianie fundamentalnych zasad, na których oparty jest obrót papierami wartościowymi na rynku regulowanym, tj. równego dostępu inwestorów do informacji oraz zasady transparentności. Tym samym przekazywanie przez Emitenta niekompletnych i nierzetelnych informacji w raportach okresowych lub brak publikacji raportów okresowych w określonym prawem terminie, których analiza powinna być uwzględniana przy dokonywaniu racjonalnych decyzji inwestycyjnych, w przypadku działania Spółki stanowiły naruszenia rażące, istotnie godzące w prawa i interesy uczestników rynku.
Jak słusznie stwierdził organ, sporządzenie skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze 2017 r., raportu półrocznego za I półrocze 2017 r., skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał 2017 r. oraz raportu kwartalnego za III kwartał 2017 r. niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz nieprzekazanie w terminie Komisji, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości skonsolidowanego raportu rocznego za 2017 r., raportu rocznego za 2017 r. oraz skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał 2018 r. jest rażącym naruszeniem obowiązków informacyjnych, ponieważ naruszenia te dotyczą podstawowych obowiązków informacyjnych emitentów.
Raporty okresowe dostarczają bowiem danych finansowych i informacji na temat emitenta, przebiegu i wyników jego działalności, a także zawierają dane na temat skutków podejmowanych przez niego decyzji i otoczenia biznesowego, które są użyteczne dla szerokiego kręgu użytkowników przy podejmowaniu decyzji gospodarczych. Umożliwiają prognozowanie przyszłej sytuacji spółki i możliwości jej rozwoju. Ponadto raporty okresowe pozwalają ich odbiorcom na porównanie aktualnych danych finansowych podmiotu z wynikami historycznymi oraz z wynikami osiągniętymi przez innych emitentów. Ilustrują także sposób, w jaki kierownictwo jednostki zarządza nią oraz powierzonymi mu zasobami finansowymi. W ocenie Komisji raporty okresowe przedstawiają całościowy obraz emitenta i są dla uczestników rynku podstawowym źródłem danych na temat jego kondycji finansowej. Tych wszystkich informacji zabrakło inwestorom, gdyż przekazano raporty sporządzone niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa bądź nie przekazano raportów okresowych w terminach przewidzianych przepisami prawa.
Po trzecie, koniecznym warunkiem wydania niniejszej decyzji jest fakt pełnienia przez daną osobę funkcji członka rady nadzorczej spółki publicznej w czasie, gdy doszło do stwierdzonych w treści decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. naruszeń obowiązków określonych w art. 56 ustawy o ofercie.
W. L. pełnił funkcję członka rady nadzorczej Spółki w okresie od 13 lipca 2016 r. (data wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, dalej również "KRS") do dnia 30 grudnia 2020 r. (raport bieżący Spółki nr [...] z dnia [...] grudnia 2020r.). W. L. z tytułu pełnienia funkcji członka rady nadzorczej Spółki nie pobierał wynagrodzenia od Spółki, co wynika z informacji od Spółki oraz jej sprawozdań finansowych.
W związku z powyższym, niniejszym postępowaniem zostały objęte naruszenia stwierdzone w decyzji z [...] grudnia 2019 r. dotyczące nienależytego wykonania przez Spółkę obowiązków informacyjnych w zakresie informacji okresowych związanych z przekazaniem Komisji Nadzoru Finansowego, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017 oraz raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017, a także nieprzekazaniem przez Spółkę w terminie raportu rocznego za rok obrotowy 2017, raportu rocznego za rok obrotowy 2017 oraz skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2018.
Po czwarte, wbrew zarzuto skargi, na dzień wydania niniejszej decyzji nie upłynął dwunastomiesięczny termin, o którym mowa w art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie. Decyzja nakładająca na Spółkę karę pieniężną w wysokości 500 000 zł została wydana w dniu [...] grudnia 2019 r., zaś doręczenie jej Spółce nastąpiło w dniu [...] grudnia 2019 r. Sąd podziela stanowisko organu, że uprawnienie KNF do nałożenia kary pieniężnej na Stronę na podstawie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie nie uległo przedawnieniu.
W związku z wprowadzonym ustawą zmieniającą art. 31 za ustawy dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm., dalej "ustawa COVID-19"), od dnia 31 marca 2020 r. terminy procesowe oraz termin przedawnienia w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przed KNF uległy zawieszeniu. Zgodnie ze ww. przepisem w przypadku ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii bies terminów do podjęcia przez Komisie Nadzoru Finansowego czynności, w tym czynności nadzorczych, terminów załatwiania spraw oraz terminów przewidzianych do wydania decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie albo wniesienia sprzeciwu nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, chyba że Komisja Nadzoru Finansowego wyda decyzję załatwiającą sprawę, dokona czynności, wyda decyzję lub postanowienie kończące postępowanie w sprawie albo wniesie sprzeciw.
Zdaniem sądu z powołanego przepisu wyraźnie wynika, że od dnia 31 marca 2020r. terminy procesowe oraz termin przedawnienia w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przed KNF uległy zawieszeniu z mocy prawa. Wspomniany termin przedawnienia w postępowaniu prowadzonym wobec Skarżącego zaczął ponownie biec z chwilą podjęcia czynności przez Komisję.
Sąd za bezpodstawny uważa, zarzut skargi, że art. 31za ustawy COVID-19 wprowadził zawieszenie wyłącznie terminów procesowych. Nie może budzić wątpliwości brzmienie ww. przepisu, który wprost odwołał się do terminów przewidzianych do wydania decyzji, a zatem terminu przedawnienia, który zaliczany jest do terminów prawa materialnego. Wspomniany termin przedawnienia w postępowaniu prowadzonym wobec Skarżącego zaczął ponownie biec z chwilą podjęcia czynności przez Komisję, tj. z chwilą skierowania do Strony wezwania do złożenia zeznań. Dlatego udostępnianie akt postępowania pełnomocnikowi strony, rozmowy telefoniczne z tym pełnomocnikiem, czy też nawet zlecania wykonania tłumaczeń dokumentów znajdujących się w aktach postępowania, nie miały wpływu na zawieszenie biegu terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 31za ustawy COVID-19 i nie mogły ich przerwać, gdyż miały charakter techniczny.
W związku z tym, uwzględniając 12-miesięczny termin uprawniający do nałożenia kary administracyjnej na Skarżącego, jak również fakt zawieszenia biegu tego terminu na podstawie art. 31za ustawy COVID-19, zdaniem sądu, Komisja była uprawniona do wydania zaskarżonej decyzji wobec Skarżącego. Tym samym, nie doszło do przedawnienia uprawnienia Komisji do nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej w związku z jego wtórną odpowiedzialnością za naruszenia Spółki na podstawie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie. Kara pieniężna w przypadku Skarżącego mogła być bowiem nałożona do dnia [...] września 2021 r., natomiast decyzja przez Komisję została podjęta w dniu [...] sierpnia 2021r.
Nie można również podzielić argumentu Skarżącego, że nie istniały przesłanki uzasadniające skorzystanie przez KNF z instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia, o której mowa w art. 31za ustawy C0VID-19. Ustawa COVID-19 wprowadzała m.in. ograniczenia w doręczaniu przesyłek listownych, co obarczało ryzykiem prowadzenie korespondencji w toku postępowań toczących się przed KNF. Komisja zdecydowała się na podjęcie czynności w postępowaniu prowadzonym wobec Skarżącego w czasie, gdy nie miała wątpliwości co do możliwości skutecznego przeprowadzenia postępowania administracyjnego i wydania decyzji wobec Skarżącego.
Mając na uwadze powyższe, tj. spełnienie przesłanek określonych w art. 96 ust. 6a pkt 2 i art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie, sąd stwierdził, że W. L. ponosi odpowiedzialność za stwierdzone przez Komisję naruszenia obowiązków informacyjnych przez Spółkę (o których mowa w osnowie decyzji w części I).
Sąd zgadza się z organem, który podkreślił, że podstawową rolą rady nadzorczej spółki akcyjnej (publicznej) jest sprawowanie stałego nadzoru i kontroli nad wszystkimi obszarami działalności spółki. Powyższe wprost wynika z art. 382 k.s.h., gdzie uregulowane zostały podstawowe obowiązki spoczywające na członkach rady nadzorczej spółki akcyjnej. I tak, zgodnie z §1 ww. artykułu, rada nadzorcza jest organem spółki akcyjnej, który sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Rolą rady nadzorczej powinno być nie tylko reagowanie na pojawiające się błędy w działalności spółki publicznej, ale również przeciwdziałanie im. Za prawidłowe wykonanie swoich obowiązków członkowie rady nadzorczej ponoszą odpowiedzialność, zaś miernikiem wywiązania się przez nich ze wspomnianych obowiązków są zasady staranności wymaganej przy zawodowym charakterze działalności, jakim niewątpliwie jest pełnienie funkcji w organie nadzorczym spółki publicznej.
Rada nadzorcza powinna dostosować zakres i sposób sprawowanego nadzoru do charakteru działalności prowadzonej przez spółkę publiczną, jak również wynikającego z niej poziomu ryzyka. Im działalność spółki jest bardziej złożona i istnieją w niej obszary generujące wysoki poziom ryzyka, tym wnikliwość nadzoru sprawowanego przez radę nadzorczą powinna być odpowiednio większa. Pamiętać również należy, że w sytuacji, gdy członkowie rady nadzorczej nie są zorientowani w zagadnieniach prezentowanych przez zarząd spółki lub obszarze jej działalności, rada nadzorcza winna wykazać się wzmożoną czujnością, aby z należytą starannością wykonywać spoczywające na niej obowiązki.
Ponadto Rada nadzorcza wyposażona została w odpowiednie narzędzia do sprawowania nadzoru w spółce akcyjnej, w tym będącej publiczną. I tak, przy realizowaniu obowiązków może korzystać z pomocy i wyjaśnień członków zarządu spółki akcyjnej, ale również jej pracowników oraz żądać wglądu i prawa do weryfikacji dokumentacji znajdującej się w spółce. Dla zrealizowania swoich funkcji rada nadzorcza ma prawo przeglądania wszelkich dokumentów spółki dotyczących m.in. sfery finansowej, kadrowej, uchwał zarządu, jak również ma prawo dokonywać rewizji majątku, sprawdzania wszelkich ksiąg oraz dokumentów. Rada nadzorcza powinna również zapewnić ustanowienie odpowiednich kanałów komunikacji, które umożliwią jej sprawowanie nadzoru w sposób należyty.
Jak zauważyła KNF, powyższy sposób sprawowania nadzoru w spółce publicznej przewidziany został również u Emitenta, o czym świadczą zapisy
w statucie Spółki oraz regulaminach rady nadzorczej Emitenta, obowiązujących
w okresie dopuszczenia się przez Spółkę naruszeń prawa. Wskazano w nich wprost, że rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad wszystkimi obszarami działalności Spółki.
Komisja, dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazała, że z protokołów z posiedzeń rady nadzorczej Spółki w okresie od maja 2017 r. do kwietnia 2018 r. wynika, że w II połowie 2017 r. rada nadzorcza spotykała się średnio co dwa miesiące, zaś w I połowie 2018 r. częstotliwość ta wynosiła średnio co miesiąc. Zwiększenie liczby spotkań rady nadzorczej Spółki nastąpiło dopiero w marcu i kwietniu 2018 r., zaś na posiedzeniu rady nadzorczej Spółki w dniu 13 kwietnia 2018 r. postanowiono o cotygodniowych posiedzeniach rady nadzorczej Emitenta.
Biorąc pod uwagę, że Spółka w lipcu 2017 r. stała się emitentem papierów wartościowych, którego akcje notowane były na głównym parkiecie G., uznać należy, że częstotliwość spotkań rady nadzorczej (a w szczególności jakość tychże posiedzeń) - mimo że była zgodna z przepisami k.s.h. - nie zapewniła prawidłowego nadzoru nad działalnością Spółki. Dopiero w 2018 r. rada nadzorcza Spółki zaczęła wydawać "listy zadań" dla zarządu Spółki i zwracać uwagę zarządowi Spółki, że przesyła zbyt późno materiały na posiedzenie rady nadzorczej Emitenta, co uniemożliwia radzie nadzorczej odpowiednie przygotowanie się do posiedzeń i głosowanie uchwał.
Posiedzenia rady nadzorczej Spółki w drugiej połowie 2017 r. w większości sprowadzały się do wysłuchania prezentacji poszczególnych członków zarządu Spółki, bez domagania się przez członków rady nadzorczej Emitenta przedstawienia bardziej szczegółowych danych dotyczących prezentowanych przez zarząd Spółki zagadnień. Ponadto, zwiększenie liczby posiedzeń rady nadzorczej Spółki miało miejsce dopiero na krótko przed wybuchem tzw. "afery G.". Jednocześnie Komisja zwraca w tym miejscu uwagę, że to nie sama liczba posiedzeń rady nadzorczej spółki publicznej świadczy o sposobie wykonywania nadzoru nad działalnością spółki, a przede wszystkim jakość tychże posiedzeń i aktywność na nich lub poza nimi członków rady nadzorczej emitenta papierów wartościowych. Tymczasem w przypadku G. lektura protokołów posiedzeń rady nadzorczej Spółki prowadzi do wniosku, że sposób wykonywania nadzoru nad Spółką przez radę nadzorczą był co do zasady następczy i nieskuteczny.
Jak zauważył organ, rada nadzorcza G. spotykała się co do zasady często, ale aktywnością na jej posiedzeniach wykazywało się niewielu członków rady nadzorczej Emitenta (w tym Strona). Ponadto, rada nadzorcza w istocie nie interesowała się zagadnieniami prezentowanymi przez zarząd Spółki - niejako "zawierzając" zarządowi Spółki, że dane przez niego prezentowane odpowiadają prawdzie, rezygnując z ich osobistej weryfikacji (mimo ciążącego na radzie nadzorczej spółki publicznej obowiązku z tym zakresie). Świadczy o tym m.in. brak odnotowania w protokołach z posiedzeń rady nadzorczej Spółki jakichkolwiek pytań członków tego organu do prezentowanych przez zarząd Spółki wyników finansowych za I kwartał 2017 r., I połowę 2017 r. oraz III kwartał 2017 r.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dowodzi, że rada nadzorcza nie weryfikowała otrzymywanych dokumentów. Ponadto, trudno podzielić zdanie Strony, że przykładem aktywności i zaangażowania rady nadzorczej było jej posiedzenie w dniu [...] lipca 2017r. W tym dniu zostały zaprezentowane radzie nadzorczej wyniki za I kwartał 2017 r. i w protokole z tego posiedzenia nie odnotowano żadnego pytania członka rady nadzorczej do wspomnianych wyników finansowych. W ocenie KNF, rada nadzorcza nie dokonywała weryfikacji udostępnianych i prezentowanych jej danych, bo w istocie była przekonana, że skoro profesjonalne podmioty - kancelarie prawne, finansiści czy audytorzy, nie dopatrzyli się nieprawidłowości w działalności Spółki, rada nadzorcza jest zwolniona z wykonywania swoich ustawowych kompetencji (o czym szerzej poniżej).
Dodatkowo, jak słusznie zauważyła Komisja, rada nadzorcza Spółki niedostatecznie "rozliczała" zarząd Spółki z wydawanych mu zaleceń czy próśb, bowiem zdarzało się, że do czasu kolejnych posiedzeń rady nadzorczej Spółki zarząd Emitenta nie wywiązywał się z przedstawionych mu uprzednio wskazań. Świadczy to o nieskuteczności działań nadzorczych podejmowanych przez radę nadzorczą Spółki. Zwrócić uwagę należy, że pomimo niewykonywania przez zarząd Spółki m.in. żądania przekazywania materiałów z odpowiednim wyprzedzeniem przed posiedzeniem rady nadzorczej (na którą to okoliczność zwróciła uwagę w swoim stanowisku Strona - wskazując jednocześnie, że było to przyczyną uniemożliwiającą rzetelne zapoznanie się z materiałami przez członków rady nadzorczej), rada nadzorcza nie decydowała się na przełożenie posiedzeń na późniejszy termin. Zdarzało się, że rada nadzorcza Spółki przenosiła poszczególne punkty posiedzeń na kolejne posiedzenia w związku ze zbyt późnym otrzymaniem materiałów od zarządu, niemniej jednak były to sytuacje jednostkowe. Zwrócić uwagę należy, że sygnalizowanie przez radę nadzorczą nieterminowego przesyłania przez zarząd materiałów na jej posiedzenia miało miejsce dopiero w 2018 r. W 2017r. rada nadzorcza nie zgłaszała tego typu.
Z ustaleń poczynionych przez Komisję, nie wynika również, aby rada nadzorcza wykazywała się istotną aktywnością pomiędzy jej posiedzeniami. Co prawda, niektórzy spośród jej członków rady nadzorczej Spółki w pisemnych zeznaniach wskazywali, że pomiędzy posiedzeniami rady nadzorczej formułowali np. maile do członków zarządu, otrzymywali od nich wcześniej wnioskowane informacje.
Tymczasem rada nadzorcza spółki publicznej ma sprawować nadzór w sposób permanentny, a nie podejmować działania nadzorczo-kontrolne wyłącznie podczas odbywanych raz na kilka tygodni lub miesięcy posiedzeń. Rada nadzorcza spółki publicznej ma nieustająco czuwać nad działalnością zarządu spółki publicznej i w razie potrzeby podejmować niezwłocznie niezbędne działania naprawcze lub wyprzedzające ewentualne trudności w funkcjonowaniu spółki, aby działalność spółki publicznej pozostawała stale w zgodzie z obowiązującym prawem.
Podkreślić należy, że nadzór i kontrola spółki akcyjnej sprawowana przez radę nadzorczą ma obejmować wszystkie obszary jej działalności, a nie wyłącznie jej wyniki finansowe. Stąd - biorąc pod uwagę zeznania Strony - skupienie się przez radę nadzorczą wyłącznie na tym obszarze działalności spółki publicznej (choć w przypadku G. rada nadzorcza nie interesowała się w istocie także tym aspektem działalności Spółki, o czym świadczy lektura protokołów z posiedzeń rady nadzorczej z dni 19 lipca 2017 r., 21 września 2017 r. oraz 23 listopada 2017 r.) przesądza o nienależytym wykonywaniu obowiązków kontrolno- nadzorczych.
Jednym z ustawowo sklasyfikowanych obowiązków rady nadzorczej spółki akcyjnej jest ocena jej sprawozdań finansowych (art. 382 § 3 k.s.h.). W tym zakresie rada nadzorcza zobowiązana jest nie tylko do zapoznania się z przedstawionym przez zarząd sprawozdaniem, ale również do wnikliwej analizy sprawozdania w zakresie jego zgodności z księgami spółki oraz ze stanem faktycznym. W tym celu, rada nadzorcza ma prawo zapoznawać się i weryfikować wszelkie dokumenty spółki, jak również występować do zarządu spółki, jej pełnomocników i pracowników o przedstawienie informacji, wyjaśnień lub wnioskowanych dokumentów. Doprecyzowaniem obowiązków ustawowych w zakresie prowadzenia stałego nadzoru nad sprawozdawczością jednostki przez radę nadzorczą jest art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2021 r. poz. 217, ze zm., dalej "ustawa o rachunkowości"), który stanowi, że kierownik jednostki oraz członkowie rady nadzorczej lub innego organu nadzorującego jednostki są zobowiązani do zapewnienia, aby sprawozdanie finansowe, skonsolidowane sprawozdanie finansowe, sprawozdanie z działalności oraz sprawozdanie z działalności grupy kapitałowej spełniały wymagania przewidziane w ustawie.
Przepis ten w obecnym brzmieniu obowiązuje od dnia 2 maja 2008 r. Wraz z wejściem w życie tego przepisu nastąpiła istotna zmiana pozycji rady nadzorczej w związku ze sporządzaniem sprawozdania finansowego i sprawozdania z działalności spółek (w tym emitentów papierów wartościowych). Uprzednio, przed wejściem w życie art. 4a ust. 1 ustawy o rachunkowości rada nadzorcza nie miała obowiązku zapewnienia, aby sprawozdanie finansowe, skonsolidowane sprawozdanie finansowe, sprawozdanie z działalności oraz sprawozdanie z działalności grupy kapitałowej spełniały wymagania przewidziane w ustawie. Ustawa o rachunkowości w związku z art. 382 k.s.h., statuują obowiązek czynnego udziału rady nadzorczej w procesie sporządzania raportów okresowych zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym również ustawą o ofercie w przypadku emitentów podlegających obowiązkom informacyjnym związanym z raportowaniem okresowym. Pomimo iż art. 382 k.s.h. odnosi się bezpośrednio tylko do rocznych sprawozdań finansowych to należy pamiętać, że przytoczone przepisy ustawy o rachunkowości wprost odnoszą się do obowiązku weryfikowania przez członków rady nadzorczej także śródrocznych raportów okresowych.
Organ słusznie uznał, że takiej aktywności zabrakło w przypadku rady nadzorczej G., która m.in. nie przeprowadzała analizy sprawozdań finansowych, analiz odchyleń, nie dokonywała oceny mechanizmów kontrolnych mających zapewnić rzetelność zawartych w nim danych, jak również nie poszukiwała dokumentów źródłowych potwierdzających dane prezentowane przez zarząd Spółki w materiałach przekazywanych radzie nadzorczej oraz w prezentacjach zarządu na posiedzeniach rady nadzorczej Spółki, czy też w sprawozdaniach finansowych. Organ nadzorczy Spółki zawierzył, że przedstawiane przez zarząd ponadprzeciętne wyniki osiągane przez Spółkę w I kwartale 2017 r., I połowie 2017 r. oraz III kwartale 2017 r. są zgodne ze stanem faktycznym, nie doszukiwał się ich źródeł, nie weryfikował czy wynikają one z sytuacji faktycznych czy jedynie zabiegów rachunkowych.
Bez znaczenia pozostaje w tym kontekście dla możliwości przypisania odpowiedzialności Stronie, że dane zawarte w materiałach przekazywanych radzie nadzorczej Spółki najprawdopodobniej były niezgodne z ówczesnymi (rzeczywistymi) wynikami Spółki. W kontekście odpowiedzialności członków rady nadzorczej Spółki, to jednak brak weryfikowania przez członków rady nadzorczej prawidłowości zaprezentowanych przez zarząd danych lub poznawania i dopytywania
o mechanizmy stojące za prezentacją danych w sprawozdaniach finansowych lub prezentacjach tychże danych na posiedzeniach, a które potwierdzałyby, że dane i przyjęte przez zarząd założenia są zgodne z prawdą oraz przepisami prawa, świadczy o nienależytym wykonywaniu obowiązków kontrolno-nadzorczych.
Odpowiedzialność, jaka ciąży na radzie nadzorczej Spółki, w tym Stronie, sprowadza się natomiast do zaniechań w zakresie nadzoru nad działalnością Spółki. Zaniechań, które uniemożliwiły potencjalne wykrycie nieprawidłowości w zakresie sprawozdawczości finansowej Spółki i ich zapobieżenie.
Jak wskazał organ, niewątpliwie zasiadanie w ramach rady nadzorczej wymaga wiadomości specjalnych, które pozwolą na prawidłowe wywiązanie się z wyżej wymienionych obowiązków. Przepisy KSH nie ograniczają rady nadzorczej w korzystaniu z pomocy zewnętrznych specjalistów przy sprawowaniu funkcji kontrolno-nadzorczych. Skorzystanie z pomocy specjalistów i przygotowanych przez nich raportów lub ekspertyz (niezależnie od organu spółki występującego o takie opracowania) nie zdejmuje z członka rady nadzorczej odpowiedzialności za nadzór nad prawidłową i zgodną z prawem działalnością spółki publicznej. Takiego zwolnienia nie przewidują bowiem przepisy prawa. Finalnie, to nie biegły, który sporządził opinię w przedmiocie np. określonej transakcji spółki, będzie ponosił odpowiedzialność z tytułu rzetelnego wykonywania obowiązków członka rady nadzorczej spółki publicznej, a członkowie jej organu nadzorczego. Członkowie rady nadzorczej spółki publicznej mają bowiem prawo posiłkować się wiedzą specjalistyczną innych podmiotów, ale to na nich ciąży ustawowy obowiązek weryfikacji poczynań zarządu emitenta i całej działalności spółki publicznej i końcowej oceny. Co więcej, ewentualne wsparcie specjalistów jest działaniem dodatkowym, które ma stanowić wyłącznie wsparcie dla rady nadzorczej spółki akcyjnej . Nie zdejmuje zaś z rady nadzorczej jako gremium oraz poszczególnych jej członków ustawowych obowiązków, dotyczących sprawowania bieżącego nadzoru oraz odpowiedzialności z tego wynikającej.
Organ zwrócił uwagę, że otrzymywanie przez radę nadzorczą Spółki różnorakich raportów (niezależnie od tego, jaki organ Spółki o nie wnioskował - w przypadku Spółki co do zasady nie wnioskowała o nie rada nadzorcza), które stwierdzały, że Emitent znajduje się w dobrej kondycji finansowej, jak również nie dostrzegające "istotnych" nieprawidłowości w działalności Spółki, w tym jej obszarze raportowania okresowego (na co w zeznaniach powoływała się Strona), nie uwalniają od odpowiedzialności rady nadzorczej oraz jej poszczególnych członków za brak sprawowania skutecznego nadzoru nad Spółką. To bowiem nie na autorach raportów ciążyły ustawowe obowiązki sprawowania czynności kontrolno-nadzorczych nad Spółką, a na radzie nadzorczej i jej członkach. W związku z powyższym, ewentualne wnioski wypływające z raportów, czy też opracowań ekspertów, z którymi zapoznawała się rada nadzorcza Spółki, nie mogły modyfikować ustawowych obowiązków ciążących na organie nadzorczym Emitenta, ani tym bardziej zwalniać tego organu, jako gremium i jego poszczególnych członków od podejmowania działań służących wypełnieniu takich obowiązków.
Rada nadzorcza Spółki powinna była zachować szczególną ostrożność w przyjmowaniu wniosków wypływających z różnorakich raportów, które sporządzane były na wniosek zarządu Emitenta.
Ponadto, rada nadzorcza Spółki zawnioskowała do zarządu o powołanie niezależnego doradcy finansowego, celem wsparcia jej w zakresie analizy finansowej dopiero w dniu [...] kwietnia 2018 r., a zatem na chwilę przed wybuchem "afery G.". Wcześniej rada nadzorcza jednogłośnie przyjmowała do wiadomości dane dotyczące wyników finansowych za I kwartał 2017 r., I półrocze 2017 r. oraz III kwartał 2017 r., nie żądając szczegółowych wyjaśnień np.: przedstawienia materiałów źródłowych, jak również nie sygnalizując wątpliwości lub problemów ze zrozumieniem prezentowanych wyników. W konsekwencji nie można uznać, że podejmowała działania zmierzające do weryfikacji tych danych.
Okoliczność, że rada nadzorcza Spółki nie żądała od zarządu bądź innych pracowników Spółki materiałów lub informacji źródłowych, jak również nie dokonywała również wglądu w księgi Spółki, świadczy o nienależytym wykonywaniu przez radę nadzorczą obowiązków kontrolno-nadzorczych, do których jest zobowiązana w świetle obowiązujących przepisów. Analiza wspomnianych danych jedynie w oparciu o materiały przedstawiane przez zarząd (który przecież jest odpowiedzialny za sporządzenie raportów okresowych spółki publicznej), jest nieprawidłowa, bowiem automatycznie uniemożliwia wykrycie potencjalnych niezgodności ze stanem rzeczywistym. Słusznie wskazała Strona, że to zarząd emitenta papierów wartościowych zobowiązany jest do publikowania raportów okresowych. Jednak to rada nadzorcza spółki publicznej ma obowiązek weryfikowania danych przedstawianych przez zarząd, a nie ograniczać się wyłącznie do wysłuchania sprawozdania zarządu z działalności spółki. W tym celu rada nadzorcza powinna ułożyć działanie organu nadzorczego w taki sposób, by możliwym było stałe nadzorowanie wykonywania obowiązków informacyjnych przez Spółkę, w tym nie tylko pod kątem terminowości, ale również treści, do czego zobowiązują ją przywołane powyżej przepisy k.s.h. oraz ustawy o rachunkowości. Takiej aktywności zabrakło w przypadku rady nadzorczej Spółki, w której zasiadała również Strona.
Uwagi rady nadzorczej Spółki nie przykuło to, że większość materiałów przekazywanych członkom rady nadzorczej była opatrzona zastrzeżeniem, że nie należy polegać na prezentowanych w materiałach informacjach pod względem ich rzetelności, dokładności, kompletności i poprawności, a Spółka nie gwarantuje dokładności zamieszczonych informacji oraz tego, że w pełni i w sposób poprawny odzwierciedlają one sytuację w Spółce.
Czujności rady nadzorczej oraz Strony nie wzbudziła również okoliczność, że prezentowane przez zarząd dane były - jak wskazała Strona w zeznaniach - "propagandowe". Członkowie rady nadzorczej Emitenta zawierzyli zapewnieniom jego zarządu o znakomitych wynikach osiąganych przez Spółkę oraz jej perspektywicznych planach na dalszy, międzynarodowy rozwój. Brak kontroli
i analizy wspomnianych danych przez radę nadzorczą mógł skutkować tym, że nieprawidłowe informacje zamieszczone przez zarząd w raportach śródrocznych za 2017 r. trafiły do publicznej wiadomości oraz Spółka nie opublikowała w terminie niektórych raportów okresowych.
Jak słusznie stwierdził organ, szczególnego rodzaju umiejętności i wiedzy oczekuje się od członków rady nadzorczej spółki publicznej, którzy zdecydowali się na sprawowanie funkcji nadzorczych i kontrolnych w podmiocie obciążonym dodatkowymi obowiązkami związanymi ze statusem emitenta papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym, wynikającymi m.in. z ustawy o ofercie.
Podejmując się piastowania takiej funkcji, każdorazowo oczekuje się od kandydatów dokonania oceny własnych kompetencji pod kątem późniejszego należytego wywiązywania się z tego rodzaju obowiązków. Każda osoba przyjmująca na siebie obowiązki członka rady nadzorczej spółki publicznej powinna mieć świadomość daleko idących konsekwencji nieprawidłowego realizowania funkcji kontrolno-nadzorczych, które będą na niej ciążyły, w tym m. in. ryzyka ponoszenia odpowiedzialności na podstawie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie.
Niezależnie jednak od statusu spółki, czy jest publiczną czy nie, rada nadzorcza i każdy z jej członków odpowiada wobec akcjonariuszy za prawidłowość działań spółki. Podstawowym zadaniem rady nadzorczej jest bowiem bieżące kontrolowanie i nadzorowanie poczynań organu zarządzającego i wykrywanie nieprawidłowości w jego działaniach, do czego rada nadzorcza posiada stosowny wachlarz narzędzi.
W tym kontekście, biorąc pod uwagę również członkostwo Strony w komitecie audytu Spółki i wynikającą z tego faktu dodatkową szansę na pozyskiwanie większej dawki informacji co działalności Spółki oraz możliwość monitorowania sprawozdawczości finansowej Spółki, Strona przede wszystkim powinna wykazywać się aktywnością podczas posiedzeń rady nadzorczej Spółki również w zakresie wykonywania przez Spółkę obowiązków publikowania raportów okresowych.
Ponadto należało oczekiwać od Strony, że będzie podejmowała lub inicjowała działania mające na celu weryfikację danych prezentowanych przez poszczególnych członków zarządu Spółki, a nie ograniczała swoją rolę podobnie jak pozostali członkowie rady nadzorczej - wyłącznie do wysłuchania sprawozdania zarządu w tym zakresie.
Organ zwrócił uwagę, że Skarżący posiada wieloletnie doświadczenie, zajmowała stanowiska w organach spółek oraz pełniła funkcję dyrektora finansowego, a zatem posiadała wiedzę niezbędną do weryfikowania danych finansowych oraz ich analizowania. Strona nie wykorzystała również posiadanej wiedzy o strategicznych działaniach Spółki czy finalizowanych transakcjach, aby skutecznie wykonywać działania nadzorcze i kontrolne nad poczynaniami zarządu Spółki. Zaangażowanie Strony w budowanie strategii Spółki, jak również częsty kontakt z zarządem Spółki, wyposażały Stronę w dodatkową wiedzę i możliwość bacznego obserwowania m.in. inwestycji Spółki.
Konsekwencją stwierdzonych naruszeń uznanych za rażące, było nałożenie na skarżącego kary pieniężnej. W myśl w art. 96 ust. 1h w zw. z art. 96 ust. 16 ustawy o ofercie, Komisja wymierzając karę za naruszenie uwzględnia wagę naruszenia oraz czas jego trwania, przyczyny naruszenia, sytuację finansową podmiotu, na który nakładana jest kara, skalę korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez podmiot, który dopuścił się naruszenia, lub podmiot, w którego imieniu lub interesie działał podmiot, który dopuścił się naruszenia, o ile można tę skalę ustalić, straty poniesione przez osoby trzecie w związku z naruszeniem, o ile można te straty ustalić, gotowość podmiotu dopuszczającego się naruszenia do współpracy z Komisją podczas wyjaśniania okoliczności naruszenia, uprzednie naruszenia przepisów niniejszej ustawy, a także bezpośrednio stosowanych aktów prawa Unii Europejskiej, regulujących funkcjonowanie rynku kapitałowego, popełnione przez podmiot, na który jest nakładana kara.
Ze względu na fakt, że katalog przesłanek wymiaru kary wskazany w art. 96 ust. 1 h ustawy o ofercie jest katalogiem otwartym, Komisja wymierzając karę uwzględniła również dodatkowe przesłanki, w tym wskazane w art. 189d k.p.a.,
Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu w tym zakresie.
Ponadto, wbrew zarzutom Skarżącego, Komisja wydając skarżoną decyzję nie dopuściła się naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77§ 1 kpa w zw. z art. 80 kpa oraz art. 7 kpa. Wydanie decyzji poprzedziło wyczerpujące zebranie materiału dowodowego, który następnie został poddany kompleksowej ocenie, zaś nałożona na Skarżącego kara administracyjna w pełni odzwierciedla jego przyczynienie się do niezapewnienia skutecznego i prawidłowego nadzoru nad Spółką.
W sprawie zgromadzono obszerny materiał dowodowy, który umożliwił prawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz ocenę działalności Spółki w okresie kiedy m. in. Skarżący pełnił funkcję członka rady nadzorczej Spółki.
Mając na uwadze powyższe sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.