VI SA/Wa 2679/19

VI SA/Wa 2679/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Lemiesz
Danuta Szydłowska
Magdalena Maliszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Sygn. powiązane
II GSK 200/21 - Wyrok NSA z 2024-05-15
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 540
art. 10, art. 11 pkt 1-3, art. 12 par. 1 pkt 3,
Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2020 r. sprawy ze skargi "(...)" w "(...)"na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia "(...)"października 2019 r. nr "(...)"w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej oddala skargę
Uzasadnienie
Sygn. akt:
VI SA/Wa 2679/19
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2016 r., Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 10, art. 11 pkt 1-3, 7 i art. 12 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 540 ze zm.; dalej "Pon") oraz art. 127 § 3 w związku z art. 129 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1, art. 104, art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "kpa"), po rozpoznaniu wniosku [...] w P. (dalej: skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2016 r. o powołaniu M. L. (dalej wnioskodawca) na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w L.
Decyzję wydano w następującym stanie sprawy.
W dniu [...] lutego 2016 r. M. L. złożył wniosek o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w L..
Minister Sprawiedliwości wystąpił do [...] w P. o wydanie w trybie art. 10 § 1 i § 2 w zw. z art. 35 pkt 1 Pon. opinii w sprawie powołania ww. na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej.
Rada uchwałą z dnia [...] lipca 2019 r. negatywnie zaopiniowała wniosek o powołanie na stanowisko notariusza natomiast pozytywnie w zakresie wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej. Rada wskazała, iż wnioskodawca spełnia wymogi określone w art. 11 pkt 1, 3 i 7 oraz art. 12 12 § 1 pkt 3 Pon, a brak podstaw do przyjęcia, aby nie korzystał z pełni praw publicznych lub nie miał pełnej zdolności do czynności prawnych. Rada zakwestionowała fakt nabycia przez wnioskodawcę wymaganej praktycznej i teoretycznej wiedzę o pracy notariusza.
M. L. w piśmie z dnia 22 lipca 2019 r. poinformował, że nie będzie składał zażalenia na powyższą uchwałę.
W tych ustaleniach decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. Minister Sprawiedliwości powołał M. L. na stanowisko notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w L..
Minister Sprawiedliwości, dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, wydał decyzję z dnia [...] lipca 2016 r. o powołaniu M. L. (dalej wnioskodawca, uczestnik) na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w L..
[...] w P. dnia [...] września 2019 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz odmowę powołania M. L. na stanowisko notariusza.
W uzasadnieniu wniosku [...] w P. podniosła, że spełnienie warunków określonych w ustawie - Prawo o notariacie stwarza jedynie zainteresowanym możliwość wystąpienia do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o powołanie na stanowisko notariusza. Na Ministrze Sprawiedliwości ciąży zaś odpowiedzialność za prawidłową realizację przepisów ustawy - Prawo o notariacie, w tym za powołanie konkretnych osób na stanowisko notariuszy.
Zdaniem Izby, organ w przedmiotowym postępowaniu winien dokonać oceny przesłanek zawartych w art. 11 pkt 2 Pon. Wyraziła pogląd o braku tożsamości przesłanek: "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza" i "nieskazitelności charakteru", przy czym pierwsza z ww. przesłanek wprowadza dodatkowy wymóg i obliguje do badania przygotowania merytorycznego kandydata do wykonywania zawodu notariusza.
Rada wskazała, iż w tym celu przed podjęciem uchwały przeprowadziła rozmowę z wnioskodawcą, stwierdzając w rezultacie, iż prawie w ogóle nie miał on styczności z dziedzinami prawa, z których korzysta notariusz przy wykonywaniu swojej pracy.
W związku z powyższym Rada podniosła, że spełnienie przez wnioskodawcę przesłanki dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza wymaga weryfikacji ze strony Ministra Sprawiedliwości.
W piśmie z dnia 30 września 2019 r. M. L. wniósł o wydanie "stosownej" decyzji, podnosząc, że nie zaszły żadne nowe okoliczności po dniu wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2019 r., które mogłyby skutkować jej zmianą.
Minister Sprawiedliwości, wydając zaskarżoną decyzję, utrzymującą w mocy decyzję o powołaniu wnioskodawcy na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w L., uznał za niezasadne zarzuty postawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Przypomniał na wstępie, że zgodnie z art. 10 § 1 Pon, notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Zakres swobody przyznanej Ministrowi Sprawiedliwości na mocy art. 10 § 1 Pon ograniczają wyłącznie postanowienia art. 10 § 3 i art. 11 - 13 Pon. Minister, wydając decyzję administracyjną w trybie art. 10 Pon, nie jest związany treścią opinii, która stanowi część materiału dowodowego w sprawie i podlega, na równi z innymi dowodami, swobodnej ocenie organu rozstrzygającego. Powołanie i wyznaczenie siedziby kancelarii następuje po zasięgnięciu opinii, a nie po uzyskaniu zgody właściwej izby notarialnej .
Minister Sprawiedliwości wskazał, że przed podjęciem decyzji o powołaniu wnioskodawcy na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w L. przeprowadził wnikliwe postępowanie dowodowe pod kątem ustalenia, czy spełnia on przesłanki powołania na stanowisko notariusza, określone w art. 11 pkt 1-3 i 7 w zw. z art. 12 § 1 pkt 3 Pon.
Organ w konsekwencji przeprowadzonego postępowania dowodowego uznał, że wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki określone w art. 11 pkt 1-3 i 7 w zw. z art. 12 § 1 pkt 3 Pon, co potwierdzają załączone do wniosku dokumenty, w tym dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych, uchwała nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. z dnia [....] grudnia 2005 r. o wpisaniu wnioskodawcy na listę radców prawnych tej Izby i opinia Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. Z. T. z dnia [...] marca 2019 r. W ramach badania przesłanek określonych w art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie dokonano oceny osoby kandydata zarówno pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, jak i nieskazitelności charakteru. W tym kontekście organ zaznaczył, że "przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza należy rozumieć, oprócz wiedzy zweryfikowanej w prawem przewidziany sposób, taki zespół cech charakteru i zachowań w sferze zawodowej i prywatnej, które składają się na wizerunek osoby, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jego wiarygodność" . Natomiast o nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem .
Organ wskazał, iż z opinii Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. Z. T., wydanej po upływie 13 lat od rozpoczęcia wykonywania przez M. L. zawodu radcy prawnego nie wynika, aby wobec wnioskodawcy zgłaszane były jakiekolwiek zarzuty dotyczące wykonywania przez niego zawodu radcy prawnego. Wiedza i doświadczenie zawodowe wnioskodawcy, który ukończył wyższe studia prawnicze, odbył aplikację radcowską, złożył egzamin radcowski z wynikiem pozytywnym i od dnia [...] marca 2006 r. bez zastrzeżeń wykonuje zawód radcy prawnego, zostały sprawdzone w sposób przewidziany prawem.
[...] w P. nie przedstawiła żadnych dowodów, z których wynikałyby okoliczności podważające przekonanie co do wiarygodności wnioskodawcy. Po dokonaniu oceny zebranego materiału dowodowego brak było podstaw do twierdzenia, by istniały jakiekolwiek okoliczności, które podważyłyby wiarygodność wnioskodawcy w zakresie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Zdaniem organu, przeciwne stanowisko Izby stanowi jedynie wyraz niczym nieuzasadnionej polemiki z wnikliwą i wszechstronną argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2019 r.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wskazanego w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2019 r., nie wynikało również, by dotychczasowe postępowanie kandydata budziło wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego. Wydając decyzję, Minister Sprawiedliwości uznał, że nienaganne wykonywanie przez wnioskodawcę zawodu radcy prawnego, dotychczasowa niekaralność, w tym niekaralność dyscyplinarna, wykluczały istnienie wątpliwości, o jakich mowa w art. 10 § 3 ustawy - Prawo o notariacie. Minister podkreślił, że przepisy ustawy - Prawo o notariacie przewidują dwie, równorzędne drogi dostępu do zawodu notariusza. Jedna polega na złożeniu egzaminu notarialnego po odbyciu aplikacji notarialnej, bądź przystąpieniu do egzaminu notarialnego bez aplikacji notarialnej, ale po odbyciu określonego w przepisach stażu zawodowego {art. 12 § 2 - 2b ustawy - Prawo o notariacie). Drugą jest m.in. "przejście" z innego zawodu prawniczego: sędziego, prokuratora oraz adwokata i radcy prawnego, którzy wykonywali ten zawód co najmniej 3 lata.
Z art. 12 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o notariacie wprost wynika, że od wymogów określonych w art. 11 pkt 4 i 5 (odbycia aplikacji notarialnej i złożenia egzaminu notarialnego) zwolnione są osoby, które wykonywały zawód adwokata lub radcy prawnego przez okres co najmniej 3 lat. Zwolnienie to jest jednoznaczne i nie zostało obwarowane żadnymi wyjątkami ani jakimikolwiek procedurami weryfikacyjnymi Z kolei stwierdzenie przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, w stosunku do osób, o których mowa w art. 12 § 1 pkt 3 ustawy następuje w wyniku oceny dotychczasowej pracy zawodowej, a nie przez weryfikację wiedzy prawniczej w żadnej formule, choćby to była rozmowa informacyjno - zapoznawcza .
Przepis art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie stanowi, że notariuszem może być powołany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Zdaniem Ministra, kryterium "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza" służy zagwarantowaniu odpowiedniego poziomu etycznego i zawodowego członka tej korporacji. Jego spełnienie wymagane jest od kandydata na notariusza niezależnie od spełnienia przez niego pozostałych warunków dotyczących kwalifikacji zawodowych określonych w art. 11 pkt 4-5 z zastrzeżeniem art. 12 § 1 ustawy - Prawo o notariacie. Należy przyjąć, że w stosunku do osoby, która przez czas określony w art. 12 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o notariacie, nienagannie wykonywała inny zawód prawniczy, istnieje domniemanie, że osoba ta daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Ustawodawca uznał bowiem za wystarczające dla wykonywania zawodu notariusza posiadanie kwalifikacji zawodowych przewidzianych w tym przepisie i nie wprowadził obowiązku poddania się dodatkowemu egzaminowi zawodowemu. Obiektywnie sprawdzone umiejętności zawodowe w powiązaniu z nienagannym przebiegiem dotychczasowej pracy, dają wystarczające podstawy do przyjęcia, że dana osoba gwarantuje prawidłowe wykonywanie zawodu także w ramach innej korporacji prawniczej. Podkreślenia wymaga, że powyższe domniemanie dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza wynika nie z samego wykonywania innego zawodu prawniczego przez czas określony w art. 12 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o notariacie, ale z nienagannego wykonywania tego zawodu . Nadto, doświadczenie zawodowe osób wykonujących inny zawód prawniczy wynika z dotychczasowej pracy wysokokwalifikowanych prawników i mimo, że jest różne od doświadczenia zawodowego notariuszy, to przy stwierdzonym wymaganymi dokumentami posiadaniu szerokiej wiedzy prawniczej, nie stanowi przeszkody do jego wykorzystania w pracy notariusza .
Reasumując, organ stwierdził, iż wnioskodawca od ponad 13 lat nienagannie wykonuje zawód radcy prawnego. Nie toczyły się i nie toczą przeciwko niemu postępowania dyscyplinarne, prawidłowo wywiązuje się z obowiązków wobec samorządu zawodowego, co wynika z opinii z dnia [...] marca 2019 r. Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w P.. Obiektywnie sprawdzone umiejętności wnioskodawcy, jego profesjonalizm i doświadczenie zawodowe, dają wystarczające podstawy do przyjęcia, że gwarantuje on prawidłowe wykonywanie zawodu notariusza. W tej sytuacji nie znajduje żadnego potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym zarzut Izby, że wnioskodawca nie spełnia warunku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.
Minister zaznaczył, że interesy potencjalnych klientów każdego notariusza, które mogą być przecież naruszone niezależnie od dotychczas posiadanego doświadczenia zawodowego, chroni regulacja z art. 49 ustawy - Prawo o notariacie, zgodnie z którą notariusz ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu czynności notarialnych na zasadach określonych w kodeksie cywilnym, z uwzględnieniem szczególnej staranności, do jakiej obowiązany jest przy wykonywaniu tych czynności .
Organ przywołał art. 10 § 3 Pon, zgodnie z którym, Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii, tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11 - 13 ustawy - Prawo o notariacie, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego .
Skoro zatem M. L. spełnia wszystkie przesłanki z art. 11 pkt 1-3, 7 i art. 12 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o notariacie, a jego dotychczasowe postępowanie nie budzi żadnych wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego, Minister Sprawiedliwości nie mógł odmówić powołania jego na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii notarialnej w L., zwłaszcza gdy, jak w niniejszej sprawie, nie sprzeciwia się temu żaden inny interes chroniony prawnie.
W odniesieniu do kwestii siedziby kancelarii notarialnej, organ podtrzymał przedstawioną w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2019 r. argumentację i wynikające z niej wnioski. Podkreślił, że [...] w P. w uchwale nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. wyraziła pozytywną opinię co do siedziby.
Końcowo organ przywołał wynikające z art. 7 k.p.a. domniemanie pozytywnego (zgodnego z wnioskiem strony) rozstrzygnięcia danej kwestii przy braku negatywnych przesłanek ustawowych.
[...] w P. wniosła od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Skarżąca zarzuciła:
I na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 12 § 1 w zw. z art. 11 Pon - poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na - nieznajdującym oparcia w treści tychże przepisów przyjęciu - że należyte wykonywanie zawodu radcy prawnego (bądź innego zawodu prawniczego) automatycznie przesądza (a co najmniej prowadzi do powstania domniemania) o dawaniu przez kandydata do zawodu notariusza rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, co w konsekwencji doprowadziło organ do niezasadnego przyjęcia, że nie istnieje potrzeba wnikliwego zbadania przez Ministra Sprawiedliwości spełnienia przez osobę, która wykonywała zawód adwokata lub radcy przez okres co najmniej 3 lat spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 11 pkt 2 infine Pon
b) art. 11 pkt 2 Pon - poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie i przyjęcie, że Pan M. L. spełnia przesłankę powołania na notariusza, jaką jest rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu, w sytuacji, gdy kandydat tej przesłanki nie spełnia, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. II pkt I Pr. not., poprzez dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osoby, która nie gwarantuje prawidłowości wykonywania tego zawodu;
II. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 łit. c p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 oraz 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa - poprzez zaniechanie zebrania kompletnego i wyczerpującego materiału dowodowego, a w konsekwencji wydanie zaskarżonej decyzji z pogwałceniem zasady swobodnej oceny dowodów, a także poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji interesu społecznego przejawiającego się w prawie dostępu do usług notarialnych świadczonych na najwyższym poziomie, w tym także osób zamieszkujących mniejsze miejscowości.
W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2019 roku i zasądzenie od organu na jej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Minister Sprawiedliwości, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko oraz związaną z nim argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2019, poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.).
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów należy uznać, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd stwierdza, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została podjęta po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości, że argumenty podniesione przez [....] w P. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługiwały na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną wydanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 10, 11 pkt 1-3 i 7 i art. 12 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jednolity z 2019 r. Dz. U. Nr 189, poz. 1158 ze zm.).
W świetle powyższych uregulowań organem powołującym na stanowisko notariusza i wyznaczającym siedzibę jego kancelarii jest Minister Sprawiedliwości. Decyzja wydawana jest na wniosek osoby zainteresowanej po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej.
Przepis art. 11 ustawy Prawo o notariacie precyzuje wymogi, jakie powinien spełniać kandydat na notariusza, przy czym osoby, wymienione w art. 12 § 1 ww. ustawy są zwolnione od wykazania przesłanki przewidzianej w pkt 4, 5, 6 powyższego art. 11 ustawy. Decyzja wydawana przez Ministra Sprawiedliwości jest decyzją uznaniową z tym, że zgodnie z art. 10 § 3 ustawy Prawo o notariacie, może on odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, tylko wtedy, gdy kandydat ten nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 ww. ustawy.
Przed podjęciem decyzji organ jest prawnie zobowiązany do zasięgnięcia opinii organu samorządu notarialnego (art. 106 k.p.a.), z tym, że stanowisko opiniującego nie jest dla Ministra Sprawiedliwości wiążące.
W niniejszej sprawie, orzekając w sprawie wniosku M. L. organ nie naruszył wskazanych wyżej przepisów ustawy Prawo o notariacie, a wydana przez niego decyzja zapadła po wszechstronnym i wnikliwym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy. Tak więc – w ocenie Sądu - nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.
Bezsporne jest w sprawie, że wnioskodawca, wykonując przez szereg lat zawód radcy prawnego spełnia wymagania określone w art. 11 w związku z art. 12 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o notariacie. W takiej sytuacji ustawa nie przewiduje żadnego egzaminu sprawdzającego, któremu zobowiązany byłby poddać się kandydat na notariusza.
Zdaniem Sądu, bogate i utrwalone w sposób jednoznaczny orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdza brak możliwości weryfikowania osób ubiegających się o powołanie na stanowisko notariusza przez organy samorządu notarialnego.
Ustawodawca założył, że osoby, które wykonywały zawód adwokata lub radcy prawnego przez okres co najmniej 3 lat posiadają niezbędną wiedzę i doświadczenie do wykonywania zawodu notariusza i mogą ubiegać się o powołanie na to stanowisko bez wcześniejszego odbywania aplikacji notarialnej oraz pracy w charakterze asesora notarialnego.
Trafnie uznał Minister Sprawiedliwości, że wnioskodawca jest nieskazitelnego charakteru oraz, że daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Przedłożył w postępowaniu bardzo dobrą opinię m.in. Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w P., z której wynika m.in., że uczestniczył w działaniach samorządu radcowskiego, będąc delegatem na Zgromadzenie Ogólne OIRP w P. oraz angażował się w akcję bezpłatnej pomocy prawnej. Nie toczyło się przeciwko niemu żadne postępowanie dyscyplinarne, wyjaśniające ani nie postawiono jej zarzutu naruszenia zasad etyki zawodowej ani niewywiązywania się z obowiązków wobec korporacji zawodowej. W tym stanie rzeczy cechy charakteru jak i nienaganny przebieg całej pracy zawodowej wnioskodawcy sprawiają, że brak jest jakichkolwiek przeciwwskazań, aby wykonywał zawód notariusza.
W rozpoznawanej sprawie Rada zakwestionowała dokonaną przez Ministra wykładnię art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie dotyczącą rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, polegającą na tym, iż przesłanka rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza jest niezasadnie utożsamiana z przesłanką nieskazitelnego charakteru. Zdaniem skarżącej, sformułowanie przepisu wskazuje, iż każda z przesłanek niesie za sobą odrębną treść oraz, że przesłanki te winny być przez kandydata spełnione łącznie. W celu weryfikacji spełnienia rękojmi należytego wykonywania zawodu notariusza, przeprowadzono z wnioskodawcą rozmowę sprawdzającą jego merytoryczne przygotowanie do należytego wykonywania zawodu notariusza, co zdaniem Rady, nie dało pozytywnego wyniku. Stwierdzono bowiem, ze na co dzień wnioskodawca nie ma do czynienia z dziedzinami prawa, z którymi styka się notariusz. W tej sytuacji, zdaniem Rady, organ winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w kierunku ustalenia rzeczywistego spełniania przedmiotowej przesłanki przez wnioskodawcę.
W ocenie Sądu nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej.
Pojęcia nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, o której stanowi art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie nie są zdefiniowane w tej ustawie jednakże można przyjąć, iż rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu daje osoba posiadająca zweryfikowaną w przewidzianym prawem trybie wiedzę, której postępowanie odpowiada przyjętym w społeczeństwie normom etycznym, moralnym i której dotychczasowe zachowanie dotyczące tak sfery zawodowej, jak też prywatnej składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Taka interpretacja zakresu pojęcia "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza" nie budzi zastrzeżeń i wielokrotnie była wskazywana w orzecznictwie (por. m.in. wyrok NSA z dnia 24 maja 2013 r. sygn. akt: II GSK 291/12 LEX nr 1329706; z dnia 8.06.2011 r., II GSK 610/10, LEX nr 1083315.). Uznanie, że dana osoba daje rękojmię powinno opierać się na rozważeniu całokształtu jej cech, jak również jej postępowania w życiu zawodowym i osobistym, odnoszących się do okoliczności stanowiących prognozę co do należytego wykonywania obowiązków notariusza jako zawodu zaufania publicznego.
O braku podstaw do weryfikacji wiedzy merytorycznej kandydata (czyli przeprowadzania quasi – egzaminu w formie "rozmowy" przez organ samorządowy), również niejednokrotnie wypowiadały się w sposób jasny sądy administracyjne (vide – m.in.: wyroki NSA: z dnia 24 maja 2013 r. sygn. akt: II GSK 291/12 LEX nr 1329706, z 8 czerwca 2011 r., II GSK 610/10, LEX nr 1083315. z dnia 8 stycznia 2008 r., sygn. akt: II GSK 277/07 LEX nr 489543, LEX nr 1083315, WSA w Warszawie: z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt: VI SA/Wa 1580/09, LEX 589510).
Tak więc, należy przyjąć, iż ocena spełnienia warunku rękojmi dotyczy prognozowania przyszłych zachowań kandydata na notariusza, o których nie można wnioskować inaczej, niż z prezentowanej przez niego postawy etycznej i moralnej, a także z dotychczasowego sposobu jego postępowania, zwłaszcza oceny wykonywania dotychczasowego zawodu prawniczego. Przesłanka rękojmi nie podlega natomiast weryfikowaniu w formie egzaminu, czy też rozmowy, mającej na celu sprawdzenie merytorycznego przygotowania kandydata do przejścia do zawodu notariusza z innego zawodu prawniczego w trybie art. 12 §1 ust. 3 Pon.
Zdaniem Sądu, w powyżej opisanym stanie prawnym należy przyjąć domniemanie, że osoba, która nienagannie wykonywała inny zawód prawniczy wymieniony w art. 12 §1 ust. 3 Pon (zawód adwokata bądź radcy prawnego), daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Przydatność kandydata do zawodu notariusza powinna być oceniona na podstawie jego dotychczasowego postępowania, mogącego świadczyć o poziomie umiejętności prawniczych i gwarantującego prawidłowe, rzetelne wykonywanie obowiązków zawodowych w ramach kancelarii notarialnej. Obiektywnie sprawdzone umiejętności zawodowe w powiązaniu z nienagannym przebiegiem dotychczasowej pracy dają wystarczające podstawy do przyjęcia, że dana osoba gwarantuje prawidłowe wykonywanie zawodu także w ramach innej korporacji prawniczej.
W rozpoznawanej sprawie wnioskujący o powołanie na stanowisko notariusza wykonywał zawód radcy prawnego, w związku z czym spełniał wymogi określone w art. 11 pkt 1-3, w tym wymóg rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Jednocześnie ustawodawca przyjął, że osoby, które ukończyły inną aplikację prawniczą i pracowały w zawodzie dają rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Osoby te posiadają bowiem niezbędną wiedzę i doświadczenie do wykonywania zawodu notariusza i dlatego, przy spełnieniu pozostałych warunków określonych w art. 11- 13 ustawy Prawo o notariacie, mogą ubiegać się o powołanie na to stanowisko. Rękojmię należytego wykonywania zawodu notariusza należy więc oceniać przez pryzmat rękojmi dotychczas wykonywanego zawodu, w tym przypadku zawodu radcy prawnego.
Zdaniem Sądu, jest rzeczą naturalną dbałość ze strony organów samorządowych, aby osoby wykonujące zawód notariusza prezentowały wysoki standard etyczny i merytoryczny. W niniejszej sprawie jednak brak podstaw do kwestionowania braku gwarancji spełniania tych wysokich, stawianych przez organy samorządowe, kryteriów przez wnioskodawcę, który posiada stosowną wiedzę i doświadczenie zawodowe, o czym świadczy jego długoletnia nienaganna praca jako radcy prawnego, przy bezspornym braku podstaw do negowania nieskazitelności jego cech charakterologicznych.
Reasumując, w ocenie Sądu skarżąca niezasadnie zarzuciła organowi niedokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego poprzez brak weryfikacji merytorycznej wiedzy wnioskodawcy. Rada w tym zakresie postulowała, aby organ dokonał oceny merytorycznych kwalifikacji kandydata i przeprowadził dowody mające na celu badanie jego merytorycznej wiedzy zawodowej.
Zdaniem Sądu powyższy zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 10 § 3 ustawy Prawo o notariacie, Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby zainteresowanej tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11 - 13 tej ustawy. Ministrowi Sprawiedliwości oraz organom samorządu notarialnego opiniującym kandydata na notariusza przysługuje prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych osoby składającej wniosek.
Decyzja Ministra Sprawiedliwości jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego i obowiązkiem organu jest dokładne zbadanie i rozważenie okoliczności indywidualnych danej sprawy w celu jej prawidłowego rozwiązania. Organ mając możliwość wyboru rozstrzygnięcia powinien wybrać rozstrzygnięcie optymalne uwzględniając interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).
Należy też zauważyć iż ustawodawca przewidział obowiązek zasięgnięcia opinii o kandydacie udzielonej przez właściwą radę izby notarialnej, jednakże opinia ta nie ma charakteru wiążącego (vide – wyrok NSA z 8 czerwca 2011 r., II GSK 610/10).
Konkludując, ani Minister, ani Rada nie mogą w ramach swoich kompetencji dokonywać oceny merytorycznej wiedzy kandydatów na notariuszy.
W działaniu Ministra Sprawiedliwości, wydającego decyzje Sąd nie dopatrzył się zatem nieprawidłowości, zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i zastosowania do jego oceny przepisów prawa materialnego. Organ wyjaśnił w sposób prawidłowy przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest prawidłowa.
W tym stanie rzeczy, skoro zarzuty skargi okazały się bezzasadne, Sąd na mocy art. 151 P.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.