VI SA/Wa 2657/21

VI SA/Wa 2657/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-03-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Lemiesz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GSK 1484/22 - Wyrok NSA z 2026-01-29
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 104 , art. 105 § 1, art. 16, 189a § 1, art. 8 § 1, art. 189d pkt 1 i pkt 4, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 189d
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2005 nr 184 poz 1539
art. 96 ust 6 pkt 2 i ust 6a pkt 2, art. 56 ust 1 pkt 2 lit a, art. 96 ust 1e, art. 96 ust 7, art. 96 ust 6a, art. 96 ust 6a pkt 2, art. 4 pkt 20, art. 5 ust 1, art. 96 ust 1, art. 96 ust 1 i 1e lub 1f, art. 96 ust 1h, art. 96 ust 16
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu  oraz o spółkach publicznych
Dz.U. 2006 nr 157 poz 1119
art. 11 ust 1 i ust 5
Ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym
Dz.U. 2014 poz 133
§ 3 ust 1 i ust 3, § 82 ust 2, § 90 ust 1 pkt 3 , § 87 ust 7 pkt 10, § 82 ust 1 pkt 2, § 89 ust 1 pkt 2 lit. a, , § 87 ust 4 pkt 21, § 89 ust 1 pkt 3, § 87 ust 7 pkt 10, § 87 ust 4 pkt 21,
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 lutego 2009 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów  papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem  członkowskim - tekst jedn.
Dz.U. 2001 nr 149 poz 1674
§ 14 ust 1 i § 15 pkt 5,
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i  sposobu prezentacji instrumentów finansowych.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2006 nr 157 poz 1119
art. 11 ust. 1 i ust 5,
Ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym
Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
art. 382, art. 382 § 3, art. 383 § 1, art. 371 § 1, art. 382 § 3, art. 219 § 4 , art. 382 § 4, art. 382 § 1,
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.
Dz.U. 2021 poz 217
ar
Dz.U.UE.L 2008 nr 320 poz 1 § 28,  § 29, § 32  MSR34
Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1126/2008 z dnia 3 listopada 2008 r. przyjmujące określone międzynarodowe standardy rachunkowości zgodnie  z rozporządzeniem (WE) nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant ref. Magdalena Koseła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2022 r. sprawy ze skargi K. W. M. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Komisja Nadzoru Finansowego (dalej "KNF") nałożyła na K. M. (dalej "Skarżący) dwie kary pieniężne, tj. w wysokości 75.000 złotych (pkt I skarżonej decyzji) oraz w wysokości 20.000 złotych (pkt I skarżonej decyzji), a także umorzyła wobec Skarżącego postępowanie administracyjne w części.
Jako podstawę prawną skarżonej decyzji wskazano m.in. art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735), dalej "k.p.a."; art. 11 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz.U. z 2020 r. poz. 2059 ze zm.) oraz art. 96 ust. 6 pkt 2 i ust. 6a pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 2080 ze zm.), dalej "ustawa o ofercie".
Podstawą faktyczną wymierzenia kary 75.000 zł (pkt I) było naruszenie przez Skarżącego obowiązków informacyjnych przez spółkę G. SA z siedzibą w [...] (następnie G. SA w restrukturyzacji z siedzibą w [...], G. SA z siedzibą w [...], obecnie C. SA z siedzibą w [...]- dalej "G.", "Spółka", "Emitent") w okresie, w którym pełnił on w tej Spółce funkcję członka rady nadzorczej, gdyż spółka ta:
1. w związku ze sporządzeniem skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017 nienależycie wykonała obowiązek, o którym mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit a ustawy o ofercie w zw. z:
a. § 3 ust 1 i ust. 3 w zw. z § 82 ust 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 lutego 2009 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim (Dz.U. z 2014 r. poz. 133 ze zm.), dalej "Rozporządzenie" w zw. z § 46 Międzynarodowego Standardu Rachunkowości 39 "Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena" (dalej "MSR 39") przyjętego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1126/2008 z dnia 3 listopada 2008 r. przyjmującym określone międzynarodowe standardy rachunkowości zgodnie z rozporządzeniem nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.Urz.UEL 320 z 29 listopada 2008 r. str. 1-481 ze zm.), dalej "Rozporządzenie WE Nr 1126/2008" oraz § 28, § 29 i § 32 MSR34 Śródroczna sprawozdawczość finansowa" (dalej "MSR34"), przyjętego Rozporządzeniem WE Nr 1126/2008, poprzez zawyżenie wartości portfeli wierzytelności i wyniku finansowego na skutek nieprawidłowej wyceny w skróconym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za I półrocze 2017 r.;
b. § 3 ust 1 i ust. 3 w zw. z § 82 ust 2 Rozporządzenia w zw. z § 29, § 30 i § 30A MSR 1 "Prezentacja sprawozdań finansowych" (dalej "MSR1") przyjętego Rozporządzeniem WE Nr 1126/2008 poprzez brak odrębnej prezentacji istotnych pozycji odmiennych pod względem rodzaju lub funkcji w przychodach w skróconym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za I półrocze 2017 r.;
c. § 3 ust 1 i ust. 3 w zw. z § 82 ust 2 Rozporządzenia, w zw. z § 15 MSR34, § 39 lit a i c Międzynarodowego Standardu Sprawozdawczości Finansowej 7 "Instrumenty finansowe: ujawnianie informacji" (dalej "MSSF7"), przyjętego Rozporządzeniem WE Nr 1126/2008 § B11, § B11C i § B11E Załącznika B do MSSF7 oraz § 31, § 32A i § 33 MSSF7 poprzez niezamieszczenie rzetelnych i kompletnych ujawnień związanych z ryzykiem płynności w skróconym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za I półrocze 2017 r.;
d. § 3 ust 1 i § 3 w zw. z § 82 ust. 2 oraz w zw. z § 90 ust 1 pkt 3 w zw. z § 87 ust. 7 pkt 10 Rozporządzenia, poprzez niezamieszczenie rzetelnych i zobowiązań przez emitenta, w półrocznym sprawozdaniu z działalności grupy kapitałowej emitenta;
2. w związku ze sporządzeniem raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017 nienależycie wykonała obowiązek, o którym mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie w zw. z:
a. § 3 ust. 1 i ust. 3 w zw. z § 82 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia w zw. z § 14 ust. 1 i § 15 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (Dz.U. z 2017 r., poz. 277), dalej "Rozporządzenie o instrumentach", poprzez zawyżenie wartości portfeli wierzytelności i wyniku finansowego na skutek nieprawidłowej wyceny w skróconym sprawozdaniu finansowym za I półrocze 2017 r.;
b. § 3 ust. 1 i ust. 3 w zw. z § 82 ust. 1 pkt 2 oraz w zw. z § 89 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz § 87 ust. 4 pkt 21 Rozporządzenia poprzez nieujawnienie informacji mogących w istotny sposób wpłynąć na ocenę sytuacji finansowej emitenta w raporcie półrocznym za I półrocze 2017 r.;
c. § 3 ust. 1 i ust. 3 w zw. z § 82 ust. 1 pkt 2 oraz w zw. z § 89 ust. 1 pkt 3 i § 87 ust. 7 pkt 10 Rozporządzenia poprzez brak ujawnienia informacji istotnych dla oceny możliwości realizacji zobowiązań przez emitenta w półrocznym sprawozdaniu z działalności emitenta;
3. w związku ze sporządzeniem skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017 nienależycie wykonała obowiązek, o którym mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie w zw. z:
a. § 3 ust. 1 i ust. 3 w zw. z § 82 ust. 2 Rozporządzenia w zw. z § 46 MSR39 oraz § 28, § 29 i § 32 MSR34, poprzez zawyżenie wartości portfeli wierzytelności i wyniku finansowego na skutek nieprawidłowej wyceny w skróconym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za III kwartał 2017 r.;
b. § 3 ust. 1 i ust. 3 w zw. z § 82 ust. 2 Rozporządzenia w zw. z § 29, § 30 i § 30A MSR1 poprzez brak odrębnej prezentacji istotnych pozycji odmiennych pod względem rodzaju lub funkcji w przychodach w skróconym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za III kwartał 2017 r.;
c. § 3 ust. 1 i ust. 3 w zw. z § 82 ust. 2 Rozporządzenia w zw. z § 15 MSR, § 34, § 39 lit. a i lit. c MSSF7, § B11, § B11C i § B11E Załącznika B do MSSF7 oraz § 31, § 32A i § 33 MSSF7 poprzez niezamieszczenie rzetelnych i kompletnych ujawnień związanych z ryzykiem płynności w skróconym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za III kwartał 2017 r.;
d. § 3 ust 1 i ust. 3 w zw. z § 82 ust 2 oraz w zw. z § 87 ust 10 i § 87 ust 7 pkt 10 Rozporządzenia, poprzez niezamieszczenie rzetelnych i kompletnych informacji, które są istotne dla oceny możliwości realizacji zobowiązań przez emitenta w skonsolidowanym raporcie kwartalnym za III kwartał 2017 r.;
e. § 3 ust 1 i ust. 3 w zw. z § 82 ust 2 Rozporządzenia w zw. z § 9 MSR36 "Utrata wartości aktywów" (dalej "MSR 36"), przyjętego Rozporządzeniem WE Nr 1126/2008, poprzez brak oszacowania wartości odzyskiwalnej aktywów nabytych w wyniku nabycia spółki E. SA, pomimo istnienia przesłanek utraty wartości, czego skutkiem było rozpoznanie wartości firmy z tytułu nabycia E. SA oraz wartości niematerialnej w postaci wartości relacji z A. SA w nieuzasadnionej wysokości w skróconym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za III kwartał 2017 r.;
4. w związku ze sporządzeniem raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017 nienależycie wykonała obowiązek, o którym mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie w zw. z:
a. § 3 ust. 1 i ust. 3 w zw. z § 82 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia w zw. z § 14 ust. 1 i § 15 pkt 5 Rozporządzenia o instrumentach, poprzez zawyżenie wartości portfeli wierzytelności i wyniku finansowego na skutek nieprawidłowej wyceny w skróconym sprawozdaniu finansowym za III kwartał 2017 r.;
b. § 3 ust. 1 i ust. 3 w zw. z § 82 ust. 1 pkt 1 i § 87 ust. 4 pkt 21 Rozporządzenia poprzez nieujawnienie informacji mogących w istotny sposób wpłynąć na ocenę sytuacji finansowej emitenta w raporcie kwartalnym za III kwartał 2017 r.;
c. § 3 ust. 1 i ust. 3 w zw. z § 82 ust. 1 pkt 1 oraz w zw. z § 87 ust. 7 pkt 10 Rozporządzenia, poprzez niezamieszczenie rzetelnych i kompletnych informacji, które są istotne dla oceny możliwości realizacji zobowiązań przez emitenta w raporcie kwartalnym za III kwartał 2017 r.;
Podstawą faktyczną wymierzenia kary 20.000 zł (pkt II) było naruszenie przez Skarżącego obowiązków informacyjnych przez G. w okresie, w którym pełnił on w tej Spółce tymczasowo funkcję prezesa zarządu, gdyż spółka ta w związku ze sporządzeniem skonsolidowanego raportu rocznego za rok obrotowy 2017 oraz raportu rocznego za rok obrotowy 2017 nie wykonała w terminie obowiązku, o którym mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie w zw. z:
a. § 60 ust. 2 w zw. z § 79 ust. 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 marca 2018 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim (Dz.U. z 2018 r. poz. 757), dalej "Rozporządzenie 2018"), poprzez nieprzekazanie w terminie KNF, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości skonsolidowanego raportu rocznego za rok obrotowy 2017;
b. § 60 ust. 1 pkt 3 w zw. z § 79 ust. 7 Rozporządzenia 2018, poprzez nieprzekazanie w terminie Komisji Nadzoru Finansowego, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości raportu rocznego za rok obrotowy 2017.
Umarzając postępowanie (pkt III) KNF wskazała, że czyni to na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 1 i ust. 5 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym w części, w jakiej prowadzone było ono w przedmiocie nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej, o której mowa w art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie, tj. za rażące naruszenie obowiązków informacyjnych przez G., o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy ofercie w zw. z nienależytym wykonaniem obowiązków informacyjnych w zakresie informacji okresowych związanych z przekazaniem KNF, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017. KNF wskazała, że okolicznością faktyczną umorzenia był fakt uzyskania przez G.SA dopiero z dniem 14 lipca 2014 r. statusu spółki publicznej.
Do wydania skarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktyczno-prawnym:
[...] grudnia 2019 r., na podstawie art. 96 ust. 1e w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie, KNF nałożyła na G. SA karę pieniężną w kwocie 500.000 zł za naruszenie łącznie dwadzieścia trzy razy art. 56 ustawy o ofercie, a to w skutek nienależytego wykonania obowiązków informacyjnych w związku ze sporządzeniem: skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017; skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017; raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017; skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017; raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017. Decyzja ta, doręczona Spółce 23 grudnia 2019 r., wobec nie złożenia od niej ani wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani skargi do sądu administracyjnego, stała się ostateczna i prawomocna (art. 16 k.p.a.).
W konsekwencji powyższej decyzji, mając na względnie wtórną odpowiedzialność Skarżącego, jako pełniącego w 2017/2018 w G. SA zarówno funkcję członka rady nadzorczej, jak i prezesa zarządu, KNF w styczniu 2020 r. z urzędu wszczęła wobec Skarżącego postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie.
Podstawą wszczęcia było rażące naruszenie przez G. obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy ofercie, w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka rady nadzorczej G. w zw. ze:
a. sporządzeniem:
• skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017,
• skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017,
• raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017,
• skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017,
• raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017,
b. nieopublikowaniem:
• skonsolidowanego raportu rocznego za rok obrotowy 2017,
• raportu rocznego za rok obrotowy.
Dnia 20 stycznia 2021 r. KNF:
1. umorzyła wobec Skarżącego postępowanie w części dotyczącej jego odpowiedzialności za niewykonanie w terminie przez G. obowiązku publikacji skonsolidowanego raportu rocznego za rok obrotowy 2017 oraz raportu rocznego za rok obrotowy 2017 w okresie pełnienia przez niego funkcji członka rady nadzorczej G. (decyzja);
2. rozszerzyła postępowanie w ten sposób, że objęła nim:
a. nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej, o której mowa w art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie za rażące naruszenie obowiązków informacyjnych przez G., o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie w zw. z nienależytym wykonaniem obowiązków informacyjnych związanych z przekazaniem KNF, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości:
• skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017,
• skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017,
• raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017,
• skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017,
• raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017
b. nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej, o której mowa w art. 96 ust. 6 pkt 2 ustawy o ofercie za rażące naruszenie obowiązków informacyjnych przez G., o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie w związku z niewykonaniem w terminie obowiązku publikacji:
• skonsolidowanego raportu rocznego za rok obrotowy 2017,
• raportu rocznego za rok obrotowy 2017,
w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu G..
W toku postępowania KNF ustaliła, że:
1. G. została utworzona w 2012 r., a jej akcje zostały dopuszczone do obrotu giełdowego na rynku podstawowym w lipcu 2017 r., obligacje zaś w maju 2017 r.;
2. G. SA z dniem 14 lipca 2014 r. uzyskała statusu spółki publicznej;
3. funkcje członka rady nadzorczej w G. Skarżący pełnił od 17 stycznia 2017 r. do 15 kwietnia 2018 r. (z wynagrodzeniem 15.000 GBP, tj. ok. 77.850 złotych w 2017 r. i ok. 70.200 złotych w 2018 r.), a od 16 kwietnia 2018 r. czasowo pełnił funkcję prezesa (z wynagrodzeniem 40.000 GBP, tj. ok. 192.000 złotych) i członka zarządu G., z których rezygnację złożył 7 maja 2018 r., przy czym - z oświadczenia Skarżącego wynika, że wynagrodzenia 40.000 GBP nigdy nie otrzymał;
4. ze statutów G., w okresach objętych niniejszym postępowaniem, wynika, że nie określono w nich zakresu spraw przypisanych poszczególnym członkom rady nadzorczej, czy poszczególnym członkom zarządu;
5. z regulaminów rady nadzorczej G., w okresach objętych niniejszym postępowaniem, wynika, że rada sprawowała nadzór nad działalnością Spółki we wszystkich jej działaniach, a między członkami rady nadzorczej nie ustalono formalnego podziału kompetencji, jak również nie powołano spośród jej członków stałych, bądź doraźnych zespołów, czy komitetów, z wyjątkiem komitetu audytu, w skład którego Skarżący został powołany 25 maja 2017 r. i funkcje tę sprawował do 16 kwietnia 2018 r. Ustalono przy tym, że w ramach nieformalnych podziałów Skarżący odpowiadał za obszar związany z windykacją i był przewodniczącym rady nadzorczej, a komitet audytu - w okresie od 25 maja 2017 r. do 30 maja 2018 r., zebrał się dziesięć razy, a przedmiotem jego posiedzeń było m.in. skonsolidowane sprawozdanie finansowe oraz jednostkowe sprawozdanie finansowe Spółki za I półrocze 2017 r.; postęp prac nad badaniem sprawozdania finansowego za 2017 r.; status prac audytowych i wątpliwości audytora w zakresie badania sprawozdania finansowego za 2017 r.;
6. 16 kwietnia 2018 r. G. opublikowała raport bieżący nr [...], w którym poinformowała o pozytywnym zaangażowaniu w rozmowy z Bankiem P.SA oraz P. SA na temat udzielenia jej lub podmiotom z grupy kapitałowej G. finansowania o charakterze mieszanym kredytowo-inwestycyjnym (ok. 250 mln zł.), wynikiem czego – na podstawie uchwały Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych z [...]kwietnia 2018n r. nr [...]doszło do zawieszenia notowań papierów wartościowych G. oraz zmian w jej organach statutowych (zawieszenie obrotu obligacji i akcji);
7. 2 maja 2018 r. Spółka złożyła w Sądzie Rejonowym dla [...] w [...] (dalej "sąd restrukturyzacyjny") wniosek o otwarcie przyspieszonego postępowania układowego. Postanowienie o zatwierdzeniu układu z wierzycielami stało się prawomocne 24 lutego 2020 r.;
8. w okresie od 25 maja 2017 r. do 30 kwietnia 2018 r. rada nadzorcza odbyła trzynaście posiedzeń, w których - za każdym razem, uczestniczył Skarżący. Wyniki finansowe prezentowane radzie za I kwartał 2017 r., za I połowę 2017 r, oraz za III kwartał 2017 r., jak wynika z protokołów posiedzeń, nie wzbudziły żadnych pytań ze strony członów rady. Dopiero na początku 2018 r. rada wydała tzw. "listę zadań" dla zarządu, w której zażądała m.in. przygotowania określonych materiałów na kolejne posiedzenie, bądź przesłania tych materiałów z odpowiednim wyprzedzeniem. Dnia 8 kwietnia 2018 r. rada nadzorcza podjęła zaś uchwałę, mocą której zażądała wyznaczenia dla niej przez zarząd zewnętrznych konsultantów finansowych oraz prawnych, a to w celu zarówno pomocy w nadzorze nad Spółką, jak również w przedmiocie wykonywania przez Spółkę obowiązków informacyjnych w zakresie informacji bieżących. Z kolei 14 kwietnia 2018 r. rada nadzorcza podjęła uchwałę dotyczącą żądania opracowania przez zarząd planu restrukturyzacyjnego wraz z wnioskiem i projektów raportów oraz komunikatów dla rynku. W dniu 24 marca 2018 r. rada nadzorcza podjęła uchwałę, mocą której delegowała Skarżącego do samodzielnego pełnienia następujących czynności nadzorczych: szczegółowej oceny bieżącej pozycji płynnościowej Spółki; analizy wszystkich procesów pozyskiwania finansowania oraz bieżących transakcji nabycia lub sprzedaży portfeli wierzytelności (w tym przeglądu dokumentacji dotyczącej takich transakcji). W dniu 16 kwietnia 2018 r. rada nadzorcza oddelegowała Skarżącego do czasowego wykonywania czynności prezesa zarządu G.
9. rada nadzorcza nie sporządziła sprawozdania ze swojej działalności za 2017 r. Ze sporządzonego zaś 6 listopada 2019 r. sprawozdania z działalności rady za 2018 r. wynika, że najważniejszymi kwestiami, nad którymi w 2018 r. obradowała, był m.in. nadzór nad sposobem wypełniania obowiązków informacyjnych przez Spółkę oraz ich przywróceniem "w maksymalnym możliwym do spełnienia przez Spółkę zakresie", jak również podjęcie działań mających na celu przywrócenie poprawnego obrazu sprawozdań finansowych. W sprawozdaniu tym, w punkcie dotyczącym "Samooceny działalności Rady Nadzorczej w roku 2018" wskazano, że: "aktualna Rada Nadzorcza krytycznie odnosi się do mechanizmów kontrolnych stosowanych przed powyższym okresem, tj. przed 2018 r. - w zakresie, w jakim istniały one w Spółce, okazały się niewystarczające do wcześniejszego wykrycia nieprawidłowości w działaniach byłego Zarządu Spółki".
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji KNF podała, że od wydania decyzji w stosunku do G. ([...] grudnia 2019 r.) nie upłynął ustawowy, dwunastomiesięczny termin określony w art. 96 ust. 7 ustawy ofercie, a to w skutek zawieszenia przedawnienia tego terminu w oparciu o ustawę COVID-19. Nadto decyzja ta, wobec nie złożenia od niej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy/skargi do sądu administracyjnego, stała się ostateczna i prawomocna. W jej cenie sprawie ziściły się także pozostałe przesłanki mechanizmu sankcji sprzężonych, tj.: G. - emitent mający status spółki publicznej, dopuścił się naruszeń obowiązków informacyjnych, które miały charakter rażący z uwagi na wagę i znaczenie raportów okresowych dla uczestników rynku kapitałowego.
W konsekwencji KNF uznała, że Skarżący, na zasadzie mechanizmu sankcji sprzężonych (art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie), ponosi odpowiedzialność za piętnaście (jako członek rady nadzorczej G.) i dwa (jako prezes zarządu G.) spośród dwudziestu trzech naruszeń stwierdzonych w decyzji KNF z [...] grudnia 2019 r., nakładającej na G. karę 500.000 zł. Dodatkowo, odwołując się m.in. do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II GSK 1248/17 wyjaśniła, że w postępowaniu prowadzonym wobec członka zarządu spółki publicznej, ciąży na niej jedynie obowiązek ustalenia, czy (i kiedy) została wydana w stosunku do spółki publicznej decyzja administracyjna na podstawie art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie. Bez znaczenia pozostają natomiast ustalenia faktyczne związane z naruszeniami spółki publicznej. Nie stanowią one bowiem przedmiotu postępowania prowadzonego wobec członka rady nadzorczej/członka zarządu spółki publicznej na podstawie art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie.
Na wstępie rozważań KNF wskazała, że nie dała wiary zeznaniom złożonym przez Skarżącego w toku postępowania, że otrzymywał on od Spółki wynagrodzenie w kwocie 15.000 GBP miesięcznie. Zeznania te w jej ocenie stoją w sprzeczności z zeznaniami Prezesa Zarządu Spółki – R. B., złożonymi w piśmie z 4 lutego 2021 r., z których wynika, że Skarżący nie otrzymał wynagrodzenia z tytułu sprawowania funkcji członka rady nadzorczej. Wskazane zeznania korespondują również z treścią sprawozdania finansowego Spółki za 2018 r, z którego wynika, że Skarżący nie uzyskał wynagrodzenia z tytułu zasiadania w organie nadzorczym. W ocenie KNF wynagrodzenie, o którym wspomniał Skarżący, wypłacane było natomiast z tytułu świadczenia przez niego dodatkowych usług doradczych na rzecz G., jednak nie ma podstaw, aby utożsamić je z wynagrodzeniem z tytułu sprawowania funkcji członka rady nadzorczej G. Podkreśla przy tym, że okoliczność ewentualnego otrzymywania/nie otrzymania wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, nie ma wpływu na ponoszenie odpowiedzialności na podstawie art. 96 ust. 6a ustawy o ofercie.
KNF nie dała wiary także zeznaniom Skarżącego dotyczącym okoliczności, że dane (w tym finansowe) za okres do 31 sierpnia 2017 r. zostały zaprezentowane radzie nadzorczej przed posiedzeniem 21 września 2017 r. oraz że członkowie komitetu audytu otrzymali sprawozdanie finansowe za III kwartał 2017 r. przed jego publikacją, drogą mailową, w dniu 2 października 2017 r., ponieważ nie są one spójne z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, zaś Skarżący nie przedstawił dowodu na potwierdzenie tych okoliczności. KNF wskazała, że protokoły z posiedzeń rady nadzorczej G. dowodzą, że wyniki finansowe za III kwartał 2017 r. zostały przedstawione radzie nadzorczej na posiedzeniu 23 listopada 2017 r., zaś na posiedzeniu rady nadzorczej 21 września 2017 r. zaprezentowano wyniki finansowe za I półrocze 2017 r.
Organ wskazał, że w toku postępowania Skarżący zeznał, że:
• nie jest winny nienależytego wykonywania obowiązków informacyjnych przez G., bowiem do naruszeń prawa doszło z powodu zatajania i podawania przez poprzedni zarząd nieprawidłowych informacji zarówno radzie nadzorczej, jak i audytorowi;
• raporty początkowo nie dawały podstaw do niepokoju w zakresie wykonywania przez Spółkę obowiązków informacyjnych. Z perspektywy czasu wiadomo, że zarząd celowo opóźniał przekazywanie niektórych informacji radzie nadzorczej, jak również przekazywał nierzetelne informacje;
• w działalność Spółki zaangażowanych było wiele profesjonalnych podmiotów i zasadnym było poleganie na ich opiniach, tym bardziej, że od zarządu niezmiennie płynęły dobre informacje. Nie było podstaw, aby nie wierzyć w raporty przedstawiane przez zarząd, jak i samym zapewnieniom poszczególnych członków tego zarządu. Ponadto, w 2017 r. Spółka uzyskiwała wysokie oceny wystawiane przez agencje ratingowe;
• audytor przeprowadził audyty sprawozdań finansowych do 30 czerwca 2017 r. oraz do 31 grudnia 2017 r. i nie było wówczas żadnych obaw, ani problemów, więc w ocenie rady nadzorczej nie było podstaw, aby zlecać weryfikację raportów okresowych Spółki za 2017 r. dodatkowemu podmiotowi;
• rada nadzorcza składała się z doświadczonych osób i wraz z komitetem audytu prowadziła intensywne działania nadzorcze, dokładając należytej staranności w weryfikacji sytuacji Spółki w wielu aspektach jej działalności. Rada nadzorcza lub komitet audytu spotykali się na posiedzeniach, w których uczestniczyli członkowie zarządu Spółki, jej pracownicy lub przedstawiciele audytora. Jednocześnie przywołał, że na posiedzeniu 18 września 2017 r. komitet audytu dokonał przeglądu skonsolidowanego sprawozdania finansowego Spółki za I półrocze 2017 r.; na posiedzeniu 23 listopada 2017 r. omówił z audytorem kwestie związane z wynikami finansowymi Spółki za III kwartał 2017 r; na posiedzeniach komitetu audytu 24 stycznia 2018 r., 13 marca 2018 r. oraz 5 kwietnia 2018 r. audytor przedstawiał postęp prac związanych z badaniem sprawozdań finansowych za 2017 r.;
• posiedzenia rady nadzorczej odbywały się co miesiąc, czyli "często jak na standardy rynkowe", i na tych posiedzeniach rada zapoznawała się z raportami z różnych obszarów działalności Spółki, w tym dotyczącymi sprawozdawczości finansowej. Podał przy tym, że z materiałami zapoznawał się o tyle, o ile otrzymał je odpowiednio wcześnie o miał "taką okazję", przy czym rada nadzorcza zwracała uwagę zarządowi, aby materiały były przesyłane z odpowiednim wyprzedzeniem;
• sprawozdania zarządu były omawiane szczegółowo, a członkowie rady nadzorczej zadawali zarządowi pytania dotyczące ich treści. Jednocześnie wyraził ubolewanie, że protokoły z posiedzeń nie są szczegółowe (nie były to zapisy stenograficzne), co dziś ułatwiłoby udowodnienie, że rada nadzorcza prawidłowo wykonywała swoje obowiązki;
• rada nadzorcza dokonywała weryfikacji informacji o wynikach finansowych Spółki, przedstawianych przez jej zarząd, na posiedzeniach: 23 listopada 2017 r., 8 grudnia 2017 r., 23 stycznia 2018 r., 22 lutego 2018 r., 1 i 23 marca 2018 r. oraz 4 kwietnia 2018 r. Niezależnie - w razie potrzeby, zwracano się do zarządu o przekazanie bardziej szczegółowych danych. Skarżący podał, że jako przewodniczący rady nadzorczej, kładł nacisk, aby informacje przekazywane przez zarząd były kompleksowe i ułatwiały zrozumienie wyników portfeli. Oświadczył przy tym, że w celu uzyskania prawidłowych informacji pojechał w październiku 2017 r. do [...] (tu znajdowała się w tamtym czasie siedziba Spółki), aby uzyskać raport od zespołu ds. danych w Spółce. Finalnie zapoznał się z nim po 17 kwietnia 2018 r., mimo że dokument ów był gotowy wcześniej, ale nie chciano mu go udostępnić;
• gdyby raporty prezentowane przez zarząd były rzetelnie sporządzane i można byłoby z nim zaznajamiać się parę miesięcy wcześniej, jak i w cyklu miesięcznym, o co Skarżący wnioskował, wówczas wiele kwestii dotyczących sprzedaży i wyników portfeli zostałoby ujawnionych. Jednocześnie Skarżący stwierdził, że rolą rady nadzorczej nie było weryfikowanie regularności, czy zgodności konkretnych zapisów księgowych. W tym zakresie rada posiłkowała się weryfikacją dokonaną przez audytora;
• rzeczywiste poziomy odzysków z portfeli wierzytelności były przedmiotem posiedzeń zarówno rady nadzorczej: 19 lipca 2017 r., 21 września 2017 r. i 22 lutego 2018 r., jak i komitetu audytu: 19 lipca 2017 r., 16 stycznia 2018 r. i 24 stycznia 2018 r. Ponadto 9 lutego 2018 r. Skarżący wystąpił w imieniu całej rady do zarządu o przekazanie informacji zbiorczych o wynikach wszystkich portfeli wierzytelności. Z kolei wpływy z poszczególnych portfeli wierzytelności były przedmiotem posiedzeń rady nadzorczej: 19 lipca 2017 r., 21 września 2017 r. i 8 grudnia 2017 r. oraz komitetu audytu: 23 listopada 2017 r. Realizacja przychodów z portfeli i wyceny portfeli były omawiane przez radę nadzorczą na posiedzeniach na podstawie danych prezentowanych przez zarząd, a także były weryfikowane przez zewnętrznego eksperta – audytora;
• zalecał powołanie w radzie nadzorczej komitetu inwestycyjnego, który kontrolowałby m.in. duże zakupy portfeli, niemniej jednak pomysł ten nie spotkał się z akceptacją kierownictwa Spółki. Z kolei przy ocenianiu prawidłowości sposobu wyceniania portfeli wierzytelności Spółki lub jej podmiotów zależnych wskazał na eksperta z K. sp. z o.o., który podniósł, że metoda stosowana przez Spółkę w istocie nie różni się od obliczania aktywów według wartości godziwej;
• rada nadzorcza nie miała wiedzy o sprzedaży portfeli wierzytelności przez fundusze wchodzące w skład grupy kapitałowej G. podmiotom zewnętrznym, a następnie odkupywaniu ich przez podmioty z grupy kapitałowej G. Wszystkie portfele prowadzone były przez TFI, a spłata i późniejsza inwestycja w nowe fundusze powinna była następować za ich zgodą;
• zgodnie ze stanowiskiem W. L., złożonym w postępowaniu o sygn. [...], rada nadzorcza (komitet audytu) nie miała podstaw do kwestionowania wiarygodności sprawozdawczości finansowej funduszy, bowiem TFI, bank-depozytariusz i audytor uczestniczący w wycenie i sprawozdawczości finansowej w przedmiocie funduszy byli licencjonowanymi podmiotami, nadzorowanymi przez właściwe instytucje, w tym KNF. Audytor musiał kontaktować się z funduszami w kwestii zarządzania aktywami przy każdym badaniu półrocznym. Sporządzane zaś przez audytora zweryfikowane półroczne sprawozdania finansowe nie zawierały żadnych negatywnych ustaleń, co tym bardziej utwierdzało radę nadzorczą w przekonaniu, że w Spółce nie dzieje się nic niepokojącego;
• rada nadzorcza nie dopytywała co kryło się pod pozycją "odzyski z portfeli wierzytelności" w sprawozdaniach finansowych Spółki, bowiem otrzymywała zadowalające sprawozdania, a (w okresie, gdy je otrzymywała) nie powstały wątpliwości co do ich wiarygodności w przedmiocie przychodów uzyskiwanych przez Spółkę z tytułu nabytych pakietów wierzytelności. Takich wątpliwości nie miały także podmioty zewnętrzne, agencje ratingowe, czy audytorzy;
• rada nadzorcza nie miała również obaw, co do sposobu zaciągania długu przez Spółkę, z uwagi na jej wyniki, aczkolwiek kwestie finansowania Spółki były przedmiotem posiedzeń rady nadzorczej, m.in. 25 stycznia 2018 r. oraz 1 marca 2018 r. W szczególności rada nadzorcza zwracała uwagę na konieczność uzyskania szerszego finansowania bankowego. Prowadzone były dyskusje na temat dywersyfikacji finansowania, zmniejszenia stopnia uzależnienia od prywatnych inwestorów obligacyjnych oraz zwiększenia równowagi w strukturze zadłużenia Spółki. Zarząd zapewniał, że pracuje nad pozyskaniem finansowania od banków. Skarżący wskazał przy tym, że bieżące zarządzanie finansowe należy do kompetencji zarządu, zaś audytor nigdy nie zgłosił zastrzeżeń co do badanych sprawozdań w zakresie wielkości emisji obligacji;
• emisja obligacji była przedmiotem posiedzeń rady nadzorczej 25 maja 2017 r., 19 lipca 2017 r. oraz 4 kwietnia 2018 r., przy czym rada nie znała kompletnych szczegółów dotyczących emisji obligacji do czasu uzyskania w marcu 2018 r. pełnego sprawozdania;
• rada nadzorcza nie analizowała kwestii ujawnień w zakresie możliwości realizacji zobowiązań przez Spółkę w skonsolidowanym raporcie półrocznym za I półrocze 2017 r. oraz skonsolidowanym raporcie kwartalnym za III kwartał 2017 r. Spółka została poddana badaniom oceny rynku w związku z IPO, jak również audytor nie dostrzegł nieprawidłowości w tych raportach;
• na posiedzeniu 21 września 2017 r. zarząd poinformował radę nadzorczą o kwestiach związanych z przejęciem E. S.A. Jednakże zbyt krótki okres po przejęciu powodował, że nie można było ocenić czy przejmowane przedsiębiorstwo spełniało wytyczne gospodarcze związane z transakcją przejęcia w okresie, w którym sporządzane było skonsolidowane sprawozdanie finansowe za III kwartał 2017 r. Podał, że podstawą oceny transakcji była wycena sporządzona przez K. sp. z o.o., a ewentualne wątpliwości związane z wyceną wartości firmy w chwili przejęcia E. S.A. zgłosił audytor na posiedzeniu komitetu audytu pod koniec lutego 2018 r. Skarżący podał, że zarząd nie przedstawił informacji, o które rada nadzorcza zwróciła się na posiedzeniu 23 listopada 2017 r., mimo że wielokrotnie nalegano, aby zarząd przekazał przedmiotowe informacje;
• kontakt z zarządem pogorszył się po wejściu Spółki na giełdę, mimo że rada nadzorcza – szczególnie pod koniec 2017 r. - miała wiele spraw do omówienia z zarządem. Zarząd, a w szczególności K. K.- Prezes Zarządu Spółki, powoływali się wówczas na brak czasu;
• dane (w tym finansowe) za okres do 31 sierpnia 2017 r. zostały zaprezentowane radzie nadzorczej przed posiedzeniem 21 września 2017 r., zaś dane dotyczące portfeli i pozostałe dane za III kwartał 2017 r. zostały ujawnione w sprawozdaniu finansowym 2 października 2017 r. i były one przedmiotem dyskusji pomiędzy członkami rady nadzorczej i komitetu audytu. Członkowie komitetu audytu otrzymali sprawozdanie finansowe za III kwartał 2017 r. 2 października 2017 r. drogą mailową przed jego publikacją;
• rada nadzorcza znała maksymalne terminy publikowania raportów okresowych przez emitentów papierów wartościowych, jak również znała terminy określone przez Spółkę w opublikowanym harmonogramie. Nie miała jednak wiedzy, że Spółka nie publikuje raportów okresowych w terminie. Komitet audytu nalegał zarówno na zarząd, jak i audytora, aby zakończono badanie sprawozdań finansowych za 2017 r. z zachowaniem ustawowych terminów (v. protokół z posiedzenia rady nadzorczej z 1 marca 2018 r.);
• jednym z przejawów działań nadzorczych rady nadzorczej Spółki było wydanie przez nią 8 kwietnia 2018 r. uchwał, z których jedna dotyczyła wykonywania obowiązków informacyjnych przez Spółkę w zakresie informacji bieżących, druga zaś powołania dla rady nadzorczej profesjonalnego doradcy finansowego i prawnego;
• początku 2018 r. rada nadzorcza była zorientowana, że w Spółce istnieją problemy z płynnością, a pod koniec lutego 2018 r. - z uwagi na opóźnienie w audycie przez audytora Spółki, wzrosły obawy o niewywiązywanie się przez Spółkę z obowiązków informacyjnych. Rada nadzorcza miała również obawy co do przekazywania jej przez zarząd rzetelnych informacji. Ponadto w lutym 2018 r. prowadzone były nieprotokołowane rozmowy na temat odwołania K. K. z funkcji prezesa zarządu Spółki. Odwołanie nie doszło jednak do skutku, bo pozostali członkowie zarządu zagrozili, że w takiej sytuacji odejdą z zarządu;
• w związku z obawami nad sposobem funkcjonowania Spółki oraz osobą K. K., rada nadzorcza 23 marca 2018 r. odbyła dodatkowe posiedzenie bez obecności zarządu Spółki, na którym uznano, że celowe jest wzmocnienie nadzoru bezpośredniego nad Spółką;
• w związku z delegowaniem go do samodzielnego wykonywania czynności nadzorczych, skupiał się przede wszystkim na wyjaśnieniu sytuacji handlowej Spółki oraz uzyskaniu szczegółowych raportów przygotowywanych przez zarząd dla rady nadzorczej na temat stanu przepływów pieniężnych - problemów z wierzycielami oraz zobowiązań z tytułu zakupu portfela (26 marca do 13 kwietnia 2018 r.). Skarżący wskazał przy tym, że brak znajomości języka polskiego spowodował, że "obserwacja była trudna do przeprowadzenia". Z kolei 16 kwietnia 2018 r. rada nadzorcza podjęła uchwałę, na mocy której delegowała go do czasowego pełnienia funkcji prezesa i członka zarządu Spółki, którą to funkcję zaprzestał sprawować 7 maja 2018 r. z uwagi na złożoną rezygnację, a to w momencie kiedy postępowanie restrukturyzacyjne było już nadzorowane przez ekspertów, a w Spółce został powołany polski zarząd;
• pomiędzy członkami rady nadzorczej nie istniał formalny podział kompetencji. On sam w skład rady nadzorczej została zaś powołany z uwagi na wieloletnie doświadczenie w branży windykacyjnej, posiadaną wiedzę ekspercką z zakresu działalności operacyjnej oraz doświadczenie w zarządzaniu i rozwijaniu tego typu działalności;
• powodem podpisania umowy z T. - poprzez którą w okresie od 16 września do 31 grudnia 2016 r. świadczył na rzecz G. usługi doradcze, była chęć skorzystania z jego wiedzy eksperckiej w prowadzeniu przedsiębiorstwa z sektora zakupu wierzytelności oraz znajomości procesu zakupu wierzytelności europejskich i brytyjskich;
• w skład rady nadzorczej – prócz niego, zostały powołane inne osoby, które posiadały większą wiedzę i doświadczenie w kwestiach regulacyjnych i nadzorczych, np. A. K. Dlatego też zaskoczony był, że to jemu powierzono funkcję przewodniczącego rady nadzorczej G., ponieważ nie miał doświadczenia w spółkach giełdowych. Oświadczył, że w kwestiach prawnych i regulacyjnych polegał na W. L., potem także na A. K. i J. O. Przyznał, że jako przewodniczący rady nadzorczej miał ogólną wiedzę o tym, jak powinno funkcjonować przedsiębiorstwo na rynku zakupu wierzytelności i miał ograniczoną wiedzę na temat polskiego rynku i struktur finansowych w Polsce. Dlatego tez polegał na innych członkach zarządu, którzy udzielali wskazówek i porad w kwestiach regulacyjnych, w szczególności na M. B., który na posiedzeniach rady nadzorczej na bieżąco informował o zmianach regulacyjnych i pojawiających się problemach;
• jako przewodniczący rady nadzorczej koordynował prace rady i koncentrował się przede wszystkim na prowadzeniu jej posiedzeń i zajmowaniu się sprawami związanymi z działalnością operacyjną. Odpowiadał za "sprawy organizacyjne" oraz spełniał funkcję łącznika miedzy radą a zarządem. Przykładowo: wskazywał, jakie kwestie powinny znajdować się w sprawozdaniu zarządu na potrzeby posiedzeń rady nadzorczej; sugerował zmiany mające na celu usprawnienie prac zarządu; domagał się przedstawienia przez zarząd określonych danych na kolejnym posiedzeniu rady nadzorczej. Jednocześnie przywołał, że rada nadzorcza działa na zasadzie kolegialnej i podstawową formą jej działalności są posiedzenia, zatem on sam nie podejmował indywidualnie działań związanych z nadzorem pomiędzy posiedzeniami rady;
• po wybuchu "afery [...]" został delegowany do pełnienia funkcji prezesa zarządu Spółki, ponieważ "nie było nikogo innego chętnego do pełnienia tej funkcji". Wskazał przy tym, że w okresie pełnienia tej funkcji nie miał wiedzy na temat spraw związanych z obowiązkami informacyjnymi, ani nie był w nie zaangażowany - "uzyskanie rocznych sprawozdań finansowych nie było zadaniem, które mi wyznaczono". W tym czasie skupiał się na najpilniejszych sprawach, tj. m.in. złożeniu wniosku do sądu w związku z restrukturyzacją Spółki; zarządzaniu pracownikami wewnętrznymi i kwestiami związanymi z działalnością operacyjną; spotkaniach z bankami i wierzycielami. Sytuacja w Spółce była wówczas napięta. Było wiele pilniejszych spraw aniżeli sprawy audytu.
W ocenie Skarżącego, skoro do pełnienia funkcji prezesa zarządu został delegowany w związku z wybuchem "afery [...]", to jego działania nie mogą być oceniane jako działania zwykłego członka zarządu prawidłowo funkcjonującej spółki. Nadto - oceniając jego działania, należy zbiorczo wziąć pod uwagę zarówno działania podejmowane w ramach rady nadzorczej, jak i w ramach komitetu audytu. Wnosząc o umorzenie postępowania, z uwagi na upływ terminu z art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie, stwierdził że pełniąc obowiązki członka rady nadzorczej oraz zarządu G. wykazywał się najwyższą starannością i nie ponosi odpowiedzialności za naruszenia Spółki, gdyż nie przyczynił się do ich powstania. W jego ocenie stwierdzone wobec Spółki naruszenia były wynikiem działalności poprzedniego zarządu i zatajania przez ów zarząd przed radą nadzorczą i komitetem audytu szeregu kluczowych informacji.
KNF, odwołując się do art. 382 k.s.h., statutu G. oraz regulaminu rady nadzorczej G., wskazała, że podstawową rolą rady nadzorczej spółki akcyjnej (publicznej), jaką była G., jest sprawowanie stałego nadzoru i kontroli nad wszystkimi obszarami działalności spółki. Jednym z ustawowo sklasyfikowanych obowiązków rady nadzorczej spółki akcyjnej jest ocena jej sprawozdań finansowych (art. 382 § 3 k.s.h.). W tym zakresie rada nadzorcza zobowiązana jest nie tylko do zapoznania się z przedstawionymi przez zarząd sprawozdaniami, ale również do wnikliwej analizy tych sprawozdań w zakresie ich zgodności z księgami spółki oraz ze stanem faktycznym. W tym celu rada nadzorcza ma prawo zapoznawać się i weryfikować wszelkie dokumenty spółki, jak również występować do zarządu spółki, jej pełnomocników i pracowników o przedstawienie informacji, wyjaśnień lub dokumentów. Doprecyzowaniem obowiązków ustawowych w zakresie prowadzenia stałego nadzoru nad sprawozdawczością jednostki przez radę nadzorczą jest art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2021 r. poz. 217 ze zm.), dalej "ustawa o rachunkowości".
W powyższym kontekście KNF przywołała, że w II połowie 2017 r. rada nadzorcza G. spotykała się średnio co dwa miesiące, zaś w I połowie 2018 r. częstotliwość ta wynosiła średnio co miesiąc. Zwiększenie liczby spotkań rady nastąpiło dopiero w marcu i kwietniu 2018 r., zaś na posiedzeniu rady 13 kwietnia 2018 r. postanowiono o cotygodniowych posiedzeniach. Biorąc pod uwagę, że Spółka w lipcu 2017 r. stała się emitentem papierów wartościowych, którego akcje notowane były na głównym parkiecie GPW, KNF uznała, że częstotliwość spotkań rady nadzorczej (a w szczególności jakość tychże posiedzeń) - mimo, że była zgodna z przepisami k.s.h., nie zapewniła prawidłowego nadzoru nad działalnością Spółki. Co więcej, dopiero w 2018 r. rada nadzorcza zaczęła wydawać "listy zadań" dla zarządu i zwracać mu uwagę, że zbyt późno przesyła materiały na posiedzenia rady, czym uniemożliwia członkom rady odpowiednie przygotowanie się do posiedzeń i głosowanie uchwał. KNF wskazała, że posiedzenia rady w II połowie 2017 r. w większości sprowadzały się do wysłuchania prezentacji poszczególnych członków zarządu, bez domagania się przez członków rady przedstawienia bardziej szczegółowych danych dotyczących prezentowanych zagadnień. Zwiększenie liczby posiedzeń rady miało miejsce dopiero na krótko przed wybuchem tzw. "afery G.".
W oparciu o lekturę protokołów z posiedzeń rady nadzorczej KNF stwierdziła, że sposób wykonywania nadzoru nad Spółką był co do zasady następczy i nieskuteczny, a rada spotykała się wprawdzie często, ale aktywnością na jej posiedzeniach wykazywało się niewielu członków (w tym Skarżący). Rada w istocie nie interesowała się zagadnieniami prezentowanymi przez zarząd - niejako "zawierzając" zarządowi, że prezentowane dane odpowiadają prawdzie, rezygnując tym samym z ich osobistej weryfikacji, a to mimo ciążącego na radzie obowiązku w tym zakresie. Świadczy o tym m.in. brak odnotowania w protokołach z posiedzeń rady jakichkolwiek pytań jej członków do prezentowanych przez zarząd wyników finansowych za I kwartał 2017 r., I połowę 2017 r. oraz III kwartał 2017 r. W ocenie KNF rada nie dokonywała weryfikacji udostępnianych i prezentowanych jej danych, bo w istocie była przekonana, że skoro profesjonalne podmioty - kancelarie prawne, finansiści, czy audytorzy, nie dopatrzyli się nieprawidłowości w działalności Spółki, to ona - rada nadzorcza, jest zwolniona z wykonywania swoich ustawowych kompetencji.
W ocenie KNF, poza powyższym, rada nadzorcza także niedostatecznie "rozliczała" zarząd z wydawanych mu zaleceń, czy próśb, bowiem zdarzało się, że do czasu kolejnych posiedzeń rady zarząd nie wywiązywał się z przedstawionych mu uprzednio wskazań. To z kolei dodatkowo świadczy o nieskuteczności działań nadzorczych podejmowanych przez radę, a dowodzą tego zeznania Skarżącego, w których wprost wskazał, że zarząd nie przedstawił informacji, o które rada nadzorcza zwróciła się na posiedzeniu 23 listopada 2017 r., domagając się innego i bardziej szczegółowego zestawienia wyników portfeli. Nadto, pomimo niewykonywania przez zarząd m.in. żądania przekazywania materiałów z odpowiednim wyprzedzeniem przed posiedzeniami rady (na co zwrócił uwagę także Skarżący), rada nie decydowała się na przełożenie posiedzeń na późniejszy termin. Owszem zdarzało się, że rada nadzorcza przenosiła poszczególne punkty posiedzeń na kolejne posiedzenia w związku ze zbyt późnym otrzymaniem materiałów od zarządu, niemniej jednak były to sytuacje jednostkowe. Nadto owe sygnalizacje rady, co do nieterminowego przesyłania przez zarząd materiałów, miały miejsce dopiero w 2018 r. W 2017 r. rada nie zgłaszała tego typu uwag. KNF przyjęła zatem, że rada w 2017 r. miała możliwość (w tym w szczególności dysponowała odpowiednim czasem), aby zapoznać się z materiałami przesyłanymi jej przez zarząd, a dotyczącymi m.in. wyników finansowych za I połowę 2017 r. oraz III kwartał 2017 r. Jeśli jednak takiej możliwości nie miała, to nie poczyniła wówczas w tym zakresie kroków umożliwiających jej prawidłowe działanie.
KNF przywołała, że zgodnie z zeznaniami Skarżącego, co do zasady zapoznawał się on z materiałami przedstawianymi przez zarząd, o ile otrzymał je odpowiednio wcześnie i miał "taką okazję". Jednakże, nawet jeśli faktycznie zapoznawał się z materiałami przesyłanym przez zarząd to nie sposób uznać, aby je weryfikował, tj. domagał się przedstawienia lub samodzielnie poszukiwał danych źródłowych, potwierdzających prawidłowość danych znajdujących się w owych materiałach - do czego był zobowiązany jako członek rady nadzorczej spółki publicznej.
W ocenie KNF ze sprawy nie wynika również, aby rada wykazywała się istotną aktywnością pomiędzy jej posiedzeniami. Co prawda, z zeznań Skarżącego wynika, że pomiędzy posiedzeniami korespondował z zarządem, a niektórzy spośród członków rady w pisemnych zeznaniach wskazywali, że pomiędzy posiedzeniami rady otrzymywali od zarządu wcześniej wnioskowane informacje (np. A. K.) lub prowadzone były przez członków rady nieprotokołowane rozmowy telefoniczne (np. zeznania R. M.), jednakże rada miała sprawować nadzór w sposób permanentny, a nie podejmować działania nadzorczo-kontrolne wyłącznie podczas odbywanych raz na kilka tygodni lub miesięcy posiedzeń. Nie ma tym samym racji Skarżący, że rada ma działać głównie na swoich posiedzeniach, bowiem rada ma nieustająco czuwać nad działalnością zarządu spółki publicznej i w razie potrzeby podejmować niezwłocznie, niezbędne działania naprawcze lub wyprzedzające ewentualne trudności w funkcjonowaniu spółki, aby działalność spółki publicznej pozostawała stale w zgodzie z obowiązującym prawem.
Powyższe fakty w ocenie KNF dowodzą, że w pracach rady nadzorczej G. zabrakło aktywności w sprawowaniu kontroli nad działalnością tej Spółki. Rada nie przeprowadzała analiz sprawozdań finansowych; analiz odchyleń; nie dokonywała oceny mechanizmów kontrolnych mających zapewnić rzetelność zawartych w nim danych; nie poszukiwała dokumentów źródłowych potwierdzających dane prezentowane przez zarząd zarówno w materiałach przekazywanych radzie nadzorczej, jak i na posiedzeniach rady, czy też w sprawozdaniach finansowych. Rada – jako organ nadzorczy G., zawierzyła natomiast, że przedstawiane przez zarząd ponadprzeciętne wyniki osiągane przez Spółkę w I kwartale 2017 r., I połowie 2017 r. oraz III kwartale 2017 r. są zgodne ze stanem faktycznym, nie doszukując się źródeł tych danych, nie weryfikując czy wynikają one z sytuacji faktycznych, czy może są jedynie efektem zabiegów rachunkowych.
KNF przywołała, że podczas posiedzenia rady 23 listopada 2017 r. jej członkowie nie zadali żadnych pytań w związku z prezentowanymi przez zarząd wynikami finansowymi za III kwartał 2017 r. Rada nie zainteresowała się brakiem poddania przez zarząd testowi wyceny nowego aktywa Spółki, którym było E.S.A., co stanowiło istotne aktywo Spółki - mimo że informacja o rozpoznaniu wartości firmy z tytułu nabycia ww. podmiotu była dostępna w opublikowanym miesiąc wcześniej skróconym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za III kwartał 2017 r. KNF podniosła, że zarząd oparł wartość firmy E. S.A. na wycenie, która była dokonana wiele miesięcy przed samą transakcją nabycia, co w jej ocenie powinno było wzbudzać czujność rady, że może owa wycena jest nieaktualna. Jednakże rada nie podjęła żadnych działań w związku z weryfikacją prawidłowości prezentacji pozycji związanej z rozpoznaniem wartości firmy z tytułu nabycia E. S.A. w ww. sprawozdaniu finansowym, co już samo w sobie stanowiło nieprawidłowe wykonywanie przez radę zadań kontrolnych. Rada nie wykazała także staranności wymaganej przy wykonywaniu obowiązków kontrolnych związanych z działalnością Spółki poprzez brak zainteresowania samym, sposobem dokonania przez zarząd wyceny wartości firmy z tytułu nabycia E. S.A. Rada nie otrzymywała również kompletnych informacji o rzeczywistych poziomach odzysków, wbrew temu co twierdzi Skarżący w zeznaniach z 30 kwietnia 2021 r.
Nadto, przekazywane przez zarząd na posiedzenia rady materiały zazwyczaj obejmowały wybrane wyniki dziesięciu najlepszych i najgorszych portfeli. Mimo domagania się przez radę prezentacji wyników wszystkich portfeli i według innej metody zarząd nie zadośćuczyniono tej prośbie, a rada nie wykazała się należytą starannością przy skutecznym domaganiu się przedstawienia jej wspomnianego zestawienia, jak również zapoznania jej z rzeczywistymi poziomami odzysków w ramach wszystkich portfeli.
Organ wskazał, że bez znaczenia dla odpowiedzialności Skarżącego - jako członka rady nadzorczej, jest to, że dane zawarte w materiałach przekazywanych radzie najprawdopodobniej były niezgodne z ówczesnymi (rzeczywistymi) wynikami Spółki. Odpowiedzialność członków rady nadzorczej zasadza się bowiem albo na braku weryfikowania przez nich prawidłowości zaprezentowanych przez zarząd danych lub braku poznawania i dopytywania o mechanizmy stojące za prezentacją danych w sprawozdaniach finansowych lub prezentacjach tychże danych na posiedzeniach, które potwierdzałyby, że dane i przyjęte przez zarząd założenia są zgodne z prawdą oraz przepisami prawa. Takie zaniechania świadczą o nienależytym wykonywaniu obowiązków kontrolno-nadzorczych (nadzoru sprawowanego ex antę). Brak wykonywania takich działań kontrolnych świadczy z kolei o naruszeniu przez członków rady nadzorczej Spółki ustawowych obowiązków. KNF podkreśliła przy tym, że skorzystanie z pomocy specjalistów i przygotowanych przez nich raportów lub ekspertyz (niezależnie od organu spółki występującego o takie opracowania) nie zdejmuje z członka rady nadzorczej odpowiedzialności za nadzór nad prawidłową i zgodną z prawem działalnością spółki publicznej. Takiego zwolnienia nie przewidują bowiem przepisy prawa. Członkowie rady nadzorczej spółki publicznej mogą posiłkować się więc wiedzą specjalistyczną innych podmiotów, w tym np. audytora, ale to na nich ciąży ustawowy obowiązek weryfikacji poczynań zarządu emitenta i całej działalności spółki publicznej oraz końcowej oceny. Z tego względu KNF nie podzieliła stanowiska Skarżącego, że skoro audytor (który nota bene ponosi odrębną odpowiedzialność) nie zgłaszał uwag co do sprawozdań finansowych Spółki, bądź Emitent uzyskiwał pozytywne oceny agencji ratingowych, to rada nadzorcza była zwolniona z obowiązku poszukiwania szczegółowych informacji i źródeł potwierdzających dane prezentowane przez zarząd Spółki. Rada powinna była mieć na względzie, że wszelkie raporty opracowywane są na podstawie dokumentów przedstawianych przez zarząd, którego działalność ma być kontrolowana.
W kontekście powyższego za niedopuszczalne i dodatkowo potwierdzające brak prawidłowego sprawowania nadzoru przez radę KNF uznała to, że Skarżący, jako przewodniczący rady nadzorczej, w związku z brakiem znajomości polskich przepisów regulacyjnych, polegał na M. B. - członku zarządu, co w jej ocenie stanowiło całkowite wypaczenie funkcji, jaką ma wypełniać rada nadzorcza w spółce publicznej i jednoznacznie zakłócało niezależność organów spółki akcyjnej -zarządu i rady nadzorczej. Ponadto KNF zwróciła uwagę, że rada nadzorcza zawnioskowała do zarządu o powołanie niezależnego doradcy finansowego, celem wsparcia jej w zakresie analizy finansowej, dopiero 8 kwietnia 2018 r., a zatem na chwilę przed wybuchem "afery [...]". Wcześniej rada jednogłośnie przyjmowała do wiadomości dane dotyczące wyników finansowych za I kwartał 2017 r., I półrocze 2017 r. oraz III kwartał 2017 r., nie żądając szczegółowych wyjaśnień, jak również nie sygnalizując wątpliwości lub problemów ze zrozumieniem prezentowanych wyników.
Rada jako organ nadzoru, jak również poszczególni jej członkowie, nie dochowali zatem należytej staranności wymaganej w wykonywaniu obowiązków wynikających ze sprawowanych funkcji. Działania podjęte przez radę np. 8 kwietnia 2018 r. - uchwała dotycząca wykonywania obowiązków informacyjnych przez Spółkę za okres od maja 2017 r. do kwietnia 2018 r. w zakresie informacji bieżących oraz dotycząca powołania niezależnego doradcy finansowego i doradcy prawnego, były działaniami podjętymi krótko przed wybuchem "afery [...]" i były spóźnione. Spóźnione było także dopytywanie się przez radę w zakresie warunków oferowania przez Spółkę obligacji, co miało miejsce dopiero na jej posiedzeniu 4 kwietnia 2018 r. Z uwagi na naruszenia Spółki istotne jest także, że rada nie podejmowała działań mających na celu weryfikację wyników finansowych prezentowanych w raportach śródrocznych za 2017 r., zawierzając zarządowi, że są one zgodne ze stanem faktycznym.
Spóźnione, ale również naganne, było także zapoznanie się przez Skarżącego dopiero w kwietniu 2018 r. (już po wybuchu "afery [...]") z raportem dotyczącym wyników portfeli, opracowanym przez zespół ds. danych Spółki, a to w sytuacji gdy w celu uzyskania tego raportu Skarżący udał się do [...] już w październiku 2017 r. Przez blisko pół roku Skarżący dawał się zwodzić, że raport nie jest jeszcze dostępny, zamiast podjąć działania dyscyplinujące zarząd Spółki, np. zawiesić w czynnościach członka zarządu lub cały zarząd w oparciu o art. 383 § 1 k.s.h. Powyższe świadczy o zaniechaniu Skarżącego zarówno w wykonywaniu nadzoru prewencyjnego, który ma służyć przeciwdziałaniu ewentualnym naruszeniom, ale również w kontrolowaniu - bowiem mogło się okazać, że już w tamtym czasie możliwe było wykrycie nieprawidłowości w działalności Spółki. Skarżący nie podjął tym samym indywidualnych działań, aby uzyskać ww. raport, ewentualnie inne informacje, zbiory danych, czy wyjaśnienia, które być może rzuciłby nowe światło na operacje dotyczące portfeli wierzytelności.
Tym samym zarówno rada nadzorcza, jak i Skarżący, jako jej członek i przewodniczący dopuścili się należytego wykonywania obowiązków nadzorczych i kontrolnych w Spółce. Analiza wspomnianych danych jedynie w oparciu o materiały przedstawiane przez zarząd (który przecież jest odpowiedzialny za sporządzenie raportów okresowych spółki publicznej) z gruntu była nieprawidłowa, bowiem automatycznie uniemożliwiała wykrycie potencjalnych niezgodności ze stanem rzeczywistym. KNF wyjaśniła przy tym, że nie ma racji Skarżący twierdząc, że weryfikowanie zgodności konkretnych zapisów księgowych nie było zadaniem rady nadzorczej i że mogła ona w tym zakresie polegać wyłącznie na weryfikacji dokonanej przez audytora. Rada nadzorcza spółki publicznej ma obowiązek weryfikowania danych przedstawianych przez zarząd, do czego zobowiązują ją zarówno przepisy k.s.h., jaki i ustawy o rachunkowości, a nie ograniczać się wyłącznie do wysłuchania sprawozdania zarządu z działalności spółki. Takiej aktywności rady (jej członków) jednakże zabrakło, a to dodatkowo mimo, że większość materiałów przekazywanych radzie była opatrzona zastrzeżeniem, że nie należy polegać na prezentowanych w tych materiałach informacjach pod względem ich rzetelności, dokładności, kompletności i poprawności, i że Spółka nie gwarantuje dokładności zamieszczonych tam informacji oraz tego, że w pełni i w sposób poprawny odzwierciedlają one sytuację w Spółce.
Mając na uwadze powyższe KNF uznała, że o odpowiedzialności rady nadzorczej Spółki za naruszenia wynikające z decyzji z [...] grudnia 2019 r. przesądza okoliczność, że rada przez większość okresu objętego postępowaniem nie podjęła czynności pozwalających na potencjalne zidentyfikowanie działań zarządu Spółki, które przyczyniły się do sytuacji, w jakiej Spółka się znalazła, czym rada pozbawiła się możliwości zapobieżenia naruszeniom. W ocenie KNF powyższe wynikało wyłącznie z zaniedbań rady nadzorczej i było konsekwencją nieprawidłowego wykonywania przez nią obowiązków nadzorczo-kontrolnych.
KNF przywołała, że rada jest organem kolegialnym, zatem obowiązki związane ze sprawowaniem stałego nadzoru i kontroli obciążają w równym stopniu wszystkich jej członków, z czego nie zwalniają umowne podziały obowiązków między członkami rady. Analizując protokoły z posiedzeń rady nadzorczej KNF uznała, że podczas dwunastu jej posiedzeń, odbytych w okresie od maja 2017 r. do kwietnia 2018 r., Skarżący był jednym z nielicznych członków, który wykazywał się aktywnością i zadawał pytania lub zajmował stanowiska m.in. związane z obszarem zadań przydzielonych mu nieformalnie w ramach rady. Trudno jednak na podstawie zgromadzonych dowodów uznać, aby Skarżący faktycznie wykazywał się aktywnością związaną z nadzorowaniem wypełniania przez Spółkę obowiązków informacyjnych. KNF podniosła, że nie ma dowodów na twierdzenia Skarżącego, jakoby on i rada rzeczywiście weryfikowali wyniki finansowe Spółki. Taka aktywność nie wynika również z działań podejmowanych przez Skarżącego w ramach komitetu audytu, którego pozostawał członkiem, wszak pierwsze posiedzenie tego komitetu odbyło się dopiero 18 września 2017 r. (mimo powołania tego organu w I dekadzie maja 2017 r.). Poza tym wszelka aktywność Skarżącego, bądź jej brak, w ramach tego komitetu pozostaje bez związku dla odpowiedzialności Skarżącego w niniejszym postępowaniu. Rada nadzorcza oraz komitet audytu - mimo że tworzony jest w ramach rady nadzorczej, są odrębnymi organami i wykonywanie obowiązków w związku ze sprawowaniem funkcji w każdym z tych organów oraz odpowiedzialność ich członków regulowane są odrębnymi przepisami. Nie mniej - biorąc pod uwagę członkostwo Skarżącego w komitecie audytu i wynikającą z tego faktu szansę na dodatkową możliwość weryfikacji sprawozdawczości finansowej Spółki, w ocenie KNF Skarżący powinien był wykazywać się aktywnością podczas posiedzeń rady. Od Skarżącego, jako posiadającego wieloletnie doświadczenie w branży windykacyjnej, należało oczekiwać, że będzie podejmował lub inicjował działania mające na celu weryfikację danych prezentowanych przez zarząd, a nie że będzie ograniczał swoją rolę, podobnie jak pozostali członkowie rady nadzorczej, wyłącznie do wysłuchania sprawozdań zarządu. Takiego stanu rzeczy (bierności) nie usprawiedliwia w żadnym razie podnoszona przez Skarżącego nieznajomość/ograniczona wiedza na temat polskiego rynku i struktur finansowych w Polsce, jak również brak doświadczenia w spółkach giełdowych. Skoro Skarżący nie był przekonany, że posiada wystarczające kwalifikacje i doświadczenie uprawniające do zasiadania w radzie nadzorczej spółki publicznej, powołanej i zarządzanej według prawa polskiego, to nie powinien był podejmować się sprawowania funkcji, za które obecnie ponosi odpowiedzialność. Od osoby piastującej funkcję przewodniczącego rady nadzorczej oczekuje się prawidłowego wypełniania obowiązków kontrolno-nadzorczych. Przewodniczący rady nadzorczej spółki publicznej ma dawać nie tylko przykład, jak należy w sposób prawidłowy nadzorować poczynania zarządu emitenta papierów wartościowych, ale również być źródłem wiedzy w tym zakresie. Wbrew twierdzeniom Skarżącego rola przewodniczącego rady nadzorczej nie sprowadza się wyłącznie do działań organizacyjnych pracę rady nadzorczej - jakkolwiek obszar organizacyjny jest jednym z kilku, jakimi przewodniczący winien się zajmować. Funkcję przewodniczącego rady nadzorczej w spółce publicznej powinny pełnić osoby, które legitymują się największą wiedzą i doświadczeniem w przedmiocie działalności spółki, ale również które są zorientowane w przepisach prawa, w tym co do wymogów, jakie spoczywają na spółce publicznej. Stąd za niezrozumiałe KNF uznała, że skoro Skarżący – jak sam zeznał, ma braki w zakresie znajomości kwestii regulacyjnych i sposobu funkcjonowania spółek giełdowych, to że zgodził się zasiadać w organie nadzorczym Emitenta, a dodatkowo piastować funkcję jej przewodniczącego.
Odpowiadając na stanowisko Skarżącego (a w istocie W. L.), że ze względu na specyfikę działalności Spółki jej sprawozdawczość finansowa uzależniona była od sprawozdawczości funduszy sekurytyzacyjnych, które podlegały nadzorowi towarzystw funduszy inwestycyjnych, banków-depozytariuszy oraz Komisji, nie było możliwości weryfikacji przez radę nadzorczą prawidłowości danych finansowych przedstawianych przez fundusze i to w istocie podmioty nadzorujące fundusze powinny wykryć naruszenia Spółki, a tego nie zrobiły, KNF raz jeszcze podniosła, że odpowiedzialność Skarżącego wynika z nieprawidłowego nadzoru sprawowanego przez radę nadzorczą nad działalnością Spółki w okresie naruszenia przez tą Spółkę prawa (szczegółowo opisanego w decyzji z [...] grudnia 2019 r.), a nie z tytułu nieprawidłowych danych, czy sprawozdań. Skarżący, jako członek organu nadzorczego (rady nadzorczej), odpowiada za nieprawidłowo (biernie) sprawowaną funkcję kontrolno-nadzorczą w G. Niezależnie - niejako na marginesie KNF wskazał, że G. występował w dwojakiej roli, tj. jako uczestnik funduszy inwestycyjnych oraz jako podmiot, któremu powierzono zarządzanie portfelami funduszy inwestycyjnych, a mimo to rada nadzorcza nie domagała się przedstawienia jej danych potwierdzających wyniki finansowe prezentowane finalnie przez fundusze inwestycyjne, mimo że - jako organ nadzorujący poczynania zarządu, posiadała ku temu wachlarz narzędzi prawnych. Ponieważ G. zarządzał portfelami funduszy inwestycyjnych, obszar ten powinien był zostać objęty szczególnym nadzorem przez radę nadzorczą, a to ze względu na ryzyko operacyjne, prawne i finansowe dla Emitenta, związane z potencjalnymi nadużyciami w obszarze zarządzania portfelem. KNF wskazała, że ewentualna odpowiedzialność towarzystw funduszy inwestycyjnych lub banku-depozytariusza, związanych z nieprawidłowym nadzorem nad G., jako podmiotu zarządzającego portfelami funduszy inwestycyjnych, jest odrębnym rodzajem odpowiedzialności, który w żaden sposób nie wyłącza odpowiedzialności rady nadzorczej Spółki, a także Skarżącego za nadzór sprawowany nad działalnością samej Spółki.
Odnosząc się do twierdzenia Skarżącego, że w okresie sprawowania funkcji członka zarządu Spółki koncentrował się na pilniejszych sprawach niżeli publikacja raportów okresowych, a kwestia ta nie była zadaniem, które zostało mu wyznaczone KNF wskazała, że prowadzenie spraw Spółki, do których w przypadku emitenta papierów wartościowych zalicza się również wykonywanie obowiązków informacyjnych, obciąża wszystkich członków zarządu spółki publicznej - w tym jej prezesa. Pełnienie funkcji członka zarządu Spółki obligowało Skarżącego do zapewnienia prawidłowego wykonywania przez Spółkę obowiązków z zakresu publikacji informacji okresowych. Od osób obejmujących stanowiska zarządcze (art. 4a ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o rachunkowości) w spółkach będących emitentami papierów wartościowych wymaga się posiadania odpowiedniej wiedzy i kwalifikacji gwarantujących prawidłowe wykonywanie przez spółki ustawowych obowiązków. Bezsprzecznie zatem to zarząd G., w tym Skarżący jako członek zarządu, ponosi odpowiedzialność za nieprawidłowości Spółki w zakresie sporządzania i terminowej publikacji raportów okresowych zawierających sprawozdania finansowe.
KNF przyznała, że Skarżący podjął się wykonywania funkcji prezesa zarządu Spółki w trudnym dla Spółki czasie, niemniej jednak, podejmując się piastowania tej funkcji, winien był mieć świadomość, jakie obowiązki będą na nim spoczywały i jaka z tym jest związana odpowiedzialność. Fakt, że nikt inny z rady nadzorczej Spółki nie chciał podjąć się tego zadania i w konsekwencji do zarządu delegowano Skarżącego pozostaje bez znaczenia w kontekście odpowiedzialności. Skoro Skarżący podjął się tego zadaniu, przyjął funkcję, to odpowiedzialność za jej prawidłowe sprawowanie na nim spoczywa, przy czym powyższe okoliczności mogą zostać uwzględnione przy wymierzeniu samej kary administracyjnej.
Na koniec KNF odmówiła umorzenia postępowania w niniejszej sprawie wskazując, że ustawowy, dwunastomiesięczny termin (art. 96 ust. 7 w zw. z art. 96 ust. 6 i ust. 6a ustawy ofercie), wbrew twierdzeniom Skarżącego, nie upłynął, wszak termin przedawnienia tegoż uległ zawieszeniu z uwagi na brzmienie art. 31za ust. 1 ustawy COVID-19.
Mając na względzie stan faktyczny sprawy oraz przesłanki z art. 189a § 1 k.p.a., a także konstytucyjną zasadę proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP - nakładając na Skarżącego kary za naruszenia związane z pełnieniem przez niego funkcji członka rady nadzorczej G. (pkt I decyzji) oraz funkcji członka zarządu G. (pkt II decyzji), KNF wskazała, że bez wątpienia Skarżący, w momencie naruszenia przez Spółkę obowiązków określonych w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie, sprawowała ww. funkcje.
Jej zdaniem, w odniesieniu do pierwszej z ww. funkcji kara 75.000 złotych, odpowiadającą 75% ustawowego zagrożenia, jest adekwatna i współmierna do stwierdzonych uchybień, a także spełnia wymóg celowości. Uznała, że okoliczności obciążające Skarżącego, jako członka rady nadzorczej są bardzo poważne. Skala i skutki naruszeń dotyczą szerokiej grupy inwestorów indywidualnych, którzy inwestowali środki pieniężne w akcje i obligacje Emitenta, opierając swoje decyzje na nierzetelnych informacjach przekazywanych przez Spółkę. KNF podała, że znacząca waga, w tym skutki naruszeń w postaci potencjalnych strat podmiotów trzecich i utrzymującego się stanu dezinformacji na rynku, liczba i powtarzalność naruszeń, a także stopień odpowiedzialności Skarżącego, wpłynęły na to, że kara ma charakter odczuwalny dla Skarżącego, a tym samym represyjny i prewencyjny (postulat skuteczności). KNF przywołała jednocześnie, że wymierzając taką kwotę miała na względzie, że Skarżący nie ponosi odpowiedzialności za wszystkie naruszenia Spółki stwierdzone decyzją z [...] grudnia 2019 r., tj. że nie odpowiada za naruszenia związane ze skonsolidowanym raportem kwartalnym za I kwartał roku obrotowego 2017, jak również za nieterminową publikację raportów okresowych za 2017 r. oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego za I kwartał 2018 r.
W odniesieniu do drugiej z ww. funkcji (członka zarządu), w ocenie KNF kara 20.000 złotych, odpowiadającą 2% ustawowego zagrożenia, również jest adekwatna i współmierna do stwierdzonych uchybień, a także spełnia wymóg celowości. Podała przy tym, że określając wysokość tej kary miała na względzie szczególną sytuację, w której znalazł się Skarżący, mianowicie bardzo krótki okres sprawowania przez niego funkcji prezesa zarządu, do której został delegowany oraz fakt, że to działania poprzedniego zarządu Spółki doprowadziły do opóźnienia publikacji raportów okresowych rocznych za 2017 r. Nie mniej wskazała, że brak terminowej publikacji raportów okresowych stanowiło nie wypełnienie przez Skarżącego należycie swoich obowiązków związanych z pełnieniem funkcji członka zarządu Spółki (prezesa zarządu), co jest nieakceptowalne, i jako takie musiało się spotkać z reakcją organu nadzoru. W ocenie KNF wymierzona kara ma charakter odczuwalny dla Skarżącego, a tym samym represyjny i prewencyjny (postulat skuteczności).
Umarzając postępowanie (pkt III decyzji), odwołując się do art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie, art. 4 pkt 20 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym w dacie naruszenia obowiązków informacyjnych przez G. w zakresie skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał 2017 r. oraz do art. 5 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym w analogicznym okresie, KNF stwierdziła, że w niniejszej sprawie, w zakresie dotyczącym podejrzenia ponoszenia odpowiedzialności przez Skarżącego za naruszenia Spółki dotyczące nieprawidłowego sporządzenia skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał 2017 r., nie ziściła się ostatnia przesłanka, tj. nie zaistniał stan faktyczny przewidziany przez ustawodawcę, który upoważniałby do podjęcia decyzji i nałożenia kary wskutek stwierdzonego naruszenia (pkt II osnowy decyzji). G. uzyskała bowiem status spółki publicznej 14 lipca 2017 r., gdy K. S.A. zarejestrował akcje zwykłe na okaziciela Spółki. Przed 14 lipca 2017 r. przedmiotem obrotu na rynku podstawowym były wyłącznie obligacje Emitenta. Zatem, skoro przed 14 lipca 2017 r. G. nie miała statusu spółki publicznej, to za naruszenia przez Spółkę obowiązków informacyjnych w zakresie nieprawidłowego sporządzenia skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał 2017 r., Skarżący nie mógł ponosić odpowiedzialności.
Skarżący w złożonej w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze wniósł o uchylenie decyzji KNF w całości (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.) oraz o umorzenie postępowania w sprawie z uwagi na przedawnienie możliwości nałożenia na niego kary pieniężnej (art. 145 § 3 p.p.s.a.), a ewentualnie – w przypadku uznania, że w sprawie nie doszło do przedawnienia, o uchylenie decyzji KNF i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.).
Skarżący zarzucił:
1. naruszenie art. 96 ust.1 ustawy o ofercie poprzez wymierzenie kar, podczas gdy ukaranie nastąpiło po upływie 12-miesięcznego terminu, w trakcie którego przedmiotowa decyzja powinna zostać wydana, a tym samym nastąpiło przedawnienie ukarania,
a w przypadku nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia,
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotne wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji w zw. z art. 189d pkt 1 i pkt 4 k.p.a. poprzez działanie w sposób podważający zaufanie do organów państwa, co nastąpiło wobec naruszenia zasady proporcjonalności na skutek wydania decyzji nakładającej karę pieniężną w wysokości niewspółmiernej do zarzuconych uchybień przepisom z zakresu nadzoru nad spółkami publicznymi, co do których naruszenia przyczynił się w nikłym stopniu,
b. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i uznanie, że działania Skarżącego, jako członka rady nadzorczej uzasadniały wymierzenie mu kary pieniężnej w wysokości 75.000 zł, a jako członka zarządu kary 20.000 złotych, podczas gdy prawidłowa ocena dowodów wskazuje, że jako przewodniczący i członek rady nadzorczej podejmował działania z najwyższą starannością i w zakresie wykraczającym ponad rynkowy standard działania rad nadzorczych spółek, a pełniąc tymczasowo funkcję członka zarządu podejmował działania w interesie ochrony tak G., jak i inwestorów, a zaistniałe naruszenia były skutkiem wyłącznie działań poprzedniego zarządu, na które Skarżący nie miał wpływu i które mogły nosić znamiona przestępstw, co powinno skutkować nienakładaniem na niego ww. kar.
W ocenie Skarżącego nie ponosi on w niniejszej sprawie odpowiedzialności, gdyż nie przyczynił się do powstania nieprawidłowości związanych z działalnością G., które były wynikiem nieuczciwej, przestępczej działalności ówczesnych członków zarządu i zatajania szeregu kluczowych informacji przed radą nadzorczą. W jego ocenie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie został oceniony przez KNF przez pryzmat wiedzy posiadanej ówcześnie przez radę nadzorczą, w tym Skarżącego, lecz z perspektywy późniejszych wydarzeń i faktów, w tym w szczególności związanych z wszczęciem postępowania karnego i wykryciem potencjalnej działalności przestępczej poprzednich członków zarządu G. Dowody jednoznacznie wskazują, że dochował najwyższej staranność w realizowaniu przypisanych mu zadań i obowiązków członka zarówno rady nadzorczej (17 stycznia 2017 r. - 15 kwietnia 2018 r.), jak i komitet audytu (25 maja 2017 r. - 16 kwietnia 218 r.) oraz członka zarządu (16 kwietnia 2018 r. - 7 maja 2018 r. - zaledwie 14 dni).
Podniósł, że jego działalność, jako członka i przewodniczącego rady nadzorczej cechowała zdecydowanie wyższa staranność i zaangażowanie w działalność Spółki w stosunku do znanego z wielu rad nadzorczych (także spółek publicznych) modelu funkcjonowania rady nadzorczej przez jedno posiedzenie raz na dwa lub trzy miesiące (art. 389 k.s.h.). W okresie od 25 maja 2017 r. do 30 kwietnia 2018 r, czyli przez 11 miesięcy, rada nadzorcza, pod jego przewodnictwem, odbyła aż 13 posiedzeń (a w kryzysowym dla Spółki momencie kilka posiedzeń na przestrzeni kilkunastu dni). Przyznał, że wprawdzie protokoły z tych posiedzeń nie odzwierciedlają ich przebiegu w sposób szczegółowy, jednakże obowiązki informacyjne Spółki były na nich omawiane, a przedkładane przez zarząd raporty nie dawały w początkowym okresie (po wejściu Spółki na giełdę) podstaw do niepokoju. Trudno było w tamtym czasie podejrzewać nieuczciwe, czy wręcz przestępcze działania zarządu Spółki, która dopiero co została poddana wnikliwej kontroli i ocenie przez administracyjne organy nadzorcze, a przy tym otrzymywała pozytywne ratingi światowych agencji ratingowych na poziomach B, B+, czy BB z perspektywą stabilną. Po powzięciu natomiast wątpliwości w zakresie obowiązków informacyjnych, zarówno rada nadzorcza, jak i komitet audytu, podjęły intensywniejsze działania w celu ustalenia przyczyn nieprawidłowości. I tak rada odbywała posiedzenia 23 listopada 2017 r., 8 grudnia 2017 r., 21 grudnia 2017 r., 25 stycznia 2018 r., 22 lutego 2018 r., 1 marca i 23 marca 2018 r., a komitet 20 grudnia 2017 r., 16 stycznia 2018 r., 24 stycznia 2018 r., 22 lutego 2018 r., 13 marca 2018 r, 27 marca 2018 r. oraz 5 kwietnia 2018 r., ze wskazaniem co było przedmiotem poszczególnych posiedzeń (str. 12-13 skargi). Skarżący podkreślił, że szczegółowa dyskusja na ten temat odbyła się m.in. podczas posiedzenia rady nadzorczej 1 marca 2018 r., jako punkt 5 porządku obrad i posiedzenia komitetu audytu 13 marca 2018 r., w szczególności pkt. 3 porządku obrad.
Skarżący jednocześnie stwierdził, że rada nadzorcza nie jest odpowiedzialna za bieżące wykonywanie obowiązków przez spółkę, co więcej tryb działania rady nie polega na równoległym działaniu z zarządem i "dublowaniu" lub weryfikowaniu każdej czynności zarządu. Działania nadzorcze rady mają charakter następczy, bądź uprzedni jeśli zarząd jest zobowiązany uzyskać zgodę rady lub rada zwróci się do zarządu o przedstawienie raportów, informacji, czy analiz. Co więcej uprawnienia kontrolne i nadzorcze rady nie obejmują weryfikowania prawidłowości księgowań i zgodności ustalania danych finansowych z polityką rachunkowości - należy to bowiem do kompetencji audytora. Podniósł, że powszechną praktyką jest opieranie się przez radę nadzorczą na opiniach, analizach i badaniach przeprowadzonych przez niezależnych ekspertów, doradców, a także efektach pracy audytorów, z czego KNF uczyniła w stosunku do niego zarzut. W ocenie Skarżącego powyższa praktyka zapewniała radzie skorzystanie ze specjalistycznej wiedzy ekspertów, niezależnych od Spółki.
Wskazał, że funkcję prezesa zarządu, na prośbę członków rady nadzorczej i zarządu, objął 16 kwietnia 2018 r., tj. w dniu, w którym wybuchła już "afera [...]", po uprzednim prezesie zarządu K. K., który 16 czerwca 2018 r. został zatrzymany przez funkcjonariuszy CBA. Przytoczył, że Spółka zobowiązana była opublikować skonsolidowany raport roczny za 2017 r. oraz raport roczny za 2017 r. do 30 kwietnia 2018 r. Jednakże 30 kwietnia 2018 r. zarząd G., reprezentowany m.in. przez Skarżącego, opublikował raport ESPI nr [...] informujący o zmianie terminu przekazania do publicznej wiadomości raportów rocznego oraz skonsolidowanego rocznego za 2017 r. i o podjęciu decyzji o przekazaniu tych raportów do publicznej wiadomości 15 maja 2018 r., wskazując przyczyny opóźnienia. Dnia 29 czerwca 2018 r. audytor Spółki – D. , poinformowała o odstąpieniu od wyrażenia opinii. Ostatecznie skonsolidowany raport za rok 2017 został opublikowany 3 lipca 2018 r. - tj. już po odejściu Skarżącego ze Spółki.
W ocenie Skarżącego nie mógł on w ciągu 14 dni od dnia objęcia stanowiska tymczasowego prezesa Spółki, w okolicznościach wybuchu "afery [...]", doprowadzić do opublikowania prawdziwych i rzetelnych raportów (rocznego i skonsolidowanego), ponieważ najpierw konieczne było ustalenie wiarygodnych danych finansowych, które wcześniej były zatajane poprzez poprzednich członków zarządu. Z tego względu uznał, że stawiane mu zarzut dot. nieopublikowania ww. raportów, byłoby ewentualnie uzasadnione, gdyby w momencie obejmowania stanowiska tymczasowego prezesa zarządu dysponował już niebudzącymi wątpliwości danymi, które należało jedynie opublikować.
Mając na uwadze powyższe Skarżący uznał, że kara jest nieuzasadniona biorąc pod uwagę już tylko sam, krótki okres pełnienia przez niego ww. funkcji oraz to, że podejmowane przez niego działania mały na celu jak najszybsze zarządzenie krytyczną sytuacją, w jakiej znalazła się Spółka (której, w przypadku niepowołania Skarżącego, groziłby paraliż decyzyjny w obliczu braku zarządu w ogóle) oraz to, że w żadnej mierze nieprawidłowości w działaniu Spółki nie były spowodowane jego działaniami.
KNF w odpowiedzi na skargę, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji, wniosła o oddalenie skargi jako niezasadnej w całości. Przy piśmie z 4 lutego 2022 r. KNF przedłożyła zaś do akt sprawy, sporządzoną przez prof. UW dr hab. M. D., opinię w zakresie interpretacji i stosowania art. 31za ustawy z dnia 2 marca 2020 r. COVID-19 (Dz.U. 2020 r., poz. 1842) oraz przywołał wyroki sądów administracyjnych w zakresie interpretacji i stosowania owego przepisu (np. w sprawie VI SA/Wa 1266/21, II GSK 1919/21, czy w sprawie II GSK 1909/21).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga jest nieuzasadniona.
Przedmiotem skargi jest decyzja KNF nakładająca na Skarżącego - jako członka rady nadzorczej Emitenta oraz członka jego zarządu - karę pieniężną wobec stwierdzenia rażącego naruszenia przez G. obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie.
Odpowiedzialność Skarżącego jako członka rady nadzorczej wynika z art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie. Zgodnie z tym przepisem w przypadku rażącego naruszenia obowiązków, o których mowa w art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie, Komisja może nałożyć m.in. na osobę, która w tym okresie pełniła funkcję członka rady nadzorczej spółki publicznej, karę pieniężną do wysokości 100 000 zł.
Z kolei o odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu Emitenta stanowi art. 96 ust. 6 pkt 2 ustawy o ofercie. Na podstawie którego w przypadku naruszenia obowiązków, o których mowa w art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie, Komisja może nałożyć m.in. na osobę, która w tym okresie pełniła funkcję członka zarządu spółki publicznej, karę pieniężną do wysokości 1 000 000 zł.
Jak stanowi art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie, kara, o której mowa w art. 96 ust. 6 lub 6a ustawy o ofercie, nie może być nałożona, jeżeli od wydania decyzji, o których mowa w art. 96 ust. 1, 1e lub 1f ww. ustawy, upłynęło więcej niż 12 miesięcy.
Nałożenie zatem kary pieniężnej na podstawie art. 96 ust. 6 lub 6a ustawy o ofercie jest możliwe, w przypadku ziszczenia się następujących przesłanek:
1) wydania decyzji w stosunku do spółki będącej emitentem na podstawie art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie,
2) rażącego naruszenia przez spółkę publiczną obowiązków, o których mowa w art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie (w przypadku członka rady nadzorczej);
3) pełnienia przez daną osobę funkcji członka rady nadzorczej/członka zarządu spółki publicznej w czasie naruszenia obowiązków, o których mowa w art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie,
4) wydania decyzji administracyjnej nakładającej karę pieniężną, o której mowa w art. 96 ust. 6 lub ust. 6a ustawy o ofercie nie później niż w terminie 12 miesięcy od dnia wydania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie.
W ocenie Sądu postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organ potwierdziło, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji zostały spełnione wszystkie wymienione wyżej przesłanki, umożliwiające nałożenie na Skarżącego kar pieniężnych, o których mowa w art. 96 ust. 6 i ust. 6a ustawy o ofercie.
Po pierwsze, [...] grudnia 2019 r. KNF - na podstawie art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie - wydała decyzję administracyjną, którą nałożyła na Spółkę karę pieniężną w wysokości 500 000 zł w związku z nienależytym wykonaniem obowiązków informacyjnych w związku ze sporządzeniem: skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017, raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017 oraz nieopublikowaniem: skonsolidowanego raportu rocznego za rok obrotowy 2017, raportu rocznego za rok obrotowy 2017 oraz skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2018. Strona nie odpowiada za naruszenia związane ze sporządzeniem skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017. Spełniona została zatem pierwsza z wymienionych powyżej przesłanek odpowiedzialności Strony. Decyzja jest ostateczna.
Po drugie, opisane w ww. decyzji naruszenia obowiązków informacyjnych przez Spółkę uznano za rażące. Na taką kwalifikację uchybień Spółki miały wpływ waga i znaczenie raportów okresowych dla uczestników rynku kapitałowego.
Dostarczają one bowiem danych finansowych i informacji na temat emitenta, przebiegu i wyników jego działalności, a także zawierają dane na temat skutków podejmowanych przez niego decyzji i otoczenia biznesowego, które są użyteczne dla szerokiego kręgu użytkowników przy podejmowaniu decyzji gospodarczych. Umożliwiają prognozowanie przyszłej sytuacji spółki i możliwości jej rozwoju. Ponadto raporty okresowe pozwalają ich odbiorcom na porównanie aktualnych danych finansowych podmiotu z wynikami historycznymi oraz z wynikami osiągniętymi przez innych emitentów. Ilustrują także sposób, w jaki kierownictwo jednostki zarządza nią oraz powierzonymi mu zasobami finansowymi. Raporty okresowe przedstawiają całościowy obraz emitenta i są dla uczestników rynku podstawowym źródłem danych na temat jego kondycji finansowej, umożliwiającym im podjęcie świadomej decyzji inwestycyjnej.
Na skutek działań Spółki takich rzetelnych informacji w ww. zakresie zabrakło inwestorom, którzy - niezależnie od stanu posiadania akcji i obligacji spółki i statusu, powinni mieć zapewniony powszechny i równy dostęp do informacji dotyczących spółki i wyemitowanych przez nią papierów wartościowych.
Rzetelna informacja w ww. zakresie powinna być dostępna na rynku kapitałowym również dla ogółu osób nieposiadających walorów danego emitenta, gdyż może ona stanowić podstawę do podjęcia przez nich określonych decyzji inwestycyjnej.
Przekazanie do publicznej wiadomości informacji niekompletnych i nierzetelnych oraz nieprzekazanie raportów okresowych spowodowało zachwianie fundamentalnych zasad, na których oparty jest obrót papierami wartościowymi na rynku regulowanym, tj. równego dostępu inwestorów do informacji oraz zasady transparentności.
Tym samym przekazywanie przez emitenta niekompletnych i nierzetelnych informacji w raportach okresowych lub brak publikacji raportów okresowych w określonym prawem terminie, których analiza powinna być uwzględniana przy dokonywaniu racjonalnych decyzji inwestycyjnych, w przypadku działania Spółki stanowiły naruszenia rażące, istotnie godzące w prawa i interesy uczestników rynku.
Jak słusznie stwierdził organ, nienależyte wykonanie przez Spółkę obowiązków informacyjnych w związku ze sporządzeniem: skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017, raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017 oraz nieopublikowaniem: skonsolidowanego raportu rocznego za rok obrotowy 2017, raportu rocznego za rok obrotowy 2017 oraz skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2018 jest rażącym naruszeniem obowiązków informacyjnych, ponieważ naruszenia te dotyczą podstawowych obowiązków informacyjnych emitentów (Strona nie odpowiada za naruszenia związane ze sporządzeniem skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017 oraz nieopublikowaniem w terminie skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2018).
Raporty okresowe dostarczają danych finansowych i informacji na temat emitenta, przebiegu i wyników jego działalności, a także zawierają dane na temat skutków podejmowanych przez niego decyzji i otoczenia biznesowego, które są użyteczne dla szerokiego kręgu użytkowników przy podejmowaniu decyzji gospodarczych. Umożliwiają prognozowanie przyszłej sytuacji spółki i możliwości jej rozwoju. Ponadto raporty okresowe pozwalają ich odbiorcom na porównanie aktualnych danych finansowych podmiotu z wynikami historycznymi oraz z wynikami osiągniętymi przez innych emitentów. Ilustrują także sposób, w jaki kierownictwo jednostki zarządza nią oraz powierzonymi mu zasobami finansowymi. W ocenie Komisji raporty okresowe przedstawiają całościowy obraz emitenta i są dla uczestników rynku podstawowym źródłem danych na temat jego kondycji finansowej. Tych wszystkich informacji zabrakło inwestorom, gdyż przekazano raporty sporządzone niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa bądź nie przekazano raportów okresowych w terminach przewidzianych przepisami prawa.
Skarżący od początku znał przedmiot prowadzonego wobec niego postępowania, jak również przedmiot odpowiedzialności Spółki, który wynikał z wydanej wobec niej decyzji w dniu [...] grudnia 2019 r. Skarżący miał zapewniony dostęp do akt postępowania. Skarżący miał tym samym możliwość szczegółowego zapoznania się z naruszeniami Spółki, jak również przyczynami uznania jej naruszeń za mające charakter rażący.
Kluczowe zatem ustalenia poczyniono w procesie prowadzonym wobec Emitenta. Zebrany wówczas materiał i jego ocena została w pełnym zakresie uwzględniona w postępowaniu toczącym się w stosunku do Skarżącego. Trudno bowiem oczekiwać, by organ dysponując tymi samymi materiałami formułował odmienne konkluzje od tych, które wyraził wcześniej. Na tym etapie podważanie dokonanych ustaleń co do naruszenia przez Spółkę określonych w ustawie obowiązków nie jest więc - co do zasady - możliwe.
Po trzecie, koniecznym warunkiem wydania zaskarżonej decyzji jest fakt pełnienia przez daną osobę funkcji członka rady nadzorczej/członka zarządu spółki publicznej w czasie, gdy doszło do stwierdzonych w treści decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. naruszeń obowiązków określonych w art. 56 ustawy o ofercie.
Jak ustalił organ, K.M. pełnił funkcję członka rady nadzorczej Spółki w okresie od 17 stycznia 2017 r. (raport bieżący Spółki nr [...] z dnia 17 stycznia 2017 r.) do dnia 15 kwietnia 2018 r. (raport bieżący nr [...] z dnia 17 kwietnia 2018 r.). Strona w ww. okresie piastowała stanowisko przewodniczącego rady nadzorczej Spółki.
Zaś w dniu 16 kwietnia 2018 r. rada nadzorcza G. oddelegowała K. M. do czasowego wykonywania czynności prezesa i członka zarządu G. (raport bieżący nr [...] z dnia 17 kwietnia 2018 r.
W dniu 7 maja 2018 r. K. M. złożył rezygnację ze sprawowania funkcji prezesa zarządu Spółki oraz członka rady nadzorczej Spółki (raport bieżący Spółki nr [...] z dnia 7 maja 2018 r.).
Po czwarte, wbrew zarzutom skargi, na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie upłynął dwunastomiesięczny termin, o którym mowa w art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie. Decyzja nakładająca na Spółkę karę pieniężną w wysokości 500 000 zł została wydana w dniu [...] grudnia 2019 r., zaś doręczenie jej Spółce nastąpiło w dniu 23 grudnia 2019 r.
Sąd podziela stanowisko organu, że uprawnienie KNF do nałożenia kary pieniężnej na Stronę na podstawie art. 96 ust. 6 i 6a ustawy o ofercie nie uległo przedawnieniu w związku z wprowadzonym art. 31za do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm., dalej "ustawa COVID-19"). Zgodnie ze ww. przepisem "W przypadku ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii bies terminów do podjęcia przez Komisję Nadzoru Finansowego czynności, w tym czynności nadzorczych, terminów załatwiania spraw oraz terminów przewidzianych do wydania decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie albo wniesienia sprzeciwu nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, chyba że Komisja Nadzoru Finansowego wyda decyzję załatwiającą sprawę, dokona czynności, wyda decyzję lub postanowienie kończące postępowanie w sprawie albo wniesie sprzeciw.''
Z ww. przepisu wyraźnie wynika, że od dnia 31 marca 2020 r. terminy procesowe oraz termin przedawnienia w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przed KNF uległy zawieszeniu z mocy prawa. Wspomniany termin przedawnienia w postępowaniu prowadzonym wobec Skarżącego zaczął ponownie biec z chwilą podjęcia czynności przez Komisję, tj. z chwilą skierowania do Strony postanowienia o rozdzieleniu prowadzonego postępowania wobec Strony i R. M. w dniu 30 grudnia 2020 r.
Nie ma podstaw pogląd, że art. 31za ustawy COVID-19 wprowadził zawieszenie wyłącznie terminów procesowych. W przepisie tym mowa jest wprost o terminach przewidzianych do wydania decyzji, a zatem dotyczy on terminu przedawnienia, który zaliczany jest do terminów prawa materialnego.
W związku z tym, uwzględniając 12 miesięczny termin uprawniający do nałożenia kary administracyjnej na Skarżącego, jak również fakt zawieszenia biegu tego terminu na podstawie art. 31za ustawy COVID-19, Komisja była uprawniona do wydania decyzji wobec Skarżącego w chwili jej podejmowania, a zatem w dniu 20 sierpnia 2021 r.
Odnosząc się do zarzutów związanych z nieuzasadnionym przewlekaniem postępowania (wobec zebrania większości materiału dowodowego już w momencie wszczęcia postępowania) oraz zarzutów nadużycia uprawnień przez Komisję w zakresie powołania się w sprawie na przepis art. 31za ust. 1 ustawy o COVID (zważywszy na cel tego przepisu), Sąd uznaje za uzasadnione przywołanie w tym miejscu argumentacji wynikającej z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 1909/21. Sąd orzekający w pełni popiera kierunek wykładni ww. przepisu zawarty w przywołanym orzeczeniu. I tak, wskazuje się w nim, że konstrukcja prawna oraz cel wprowadzenia i stosowania przepisu art. 31za ust. 1 ustawy o COVID-19 jest jednoznaczna. Przewidziane w tym przepisie wstrzymanie lub zawieszenie biegu czynności i terminów stanowi jeden z elementów regulacji stanowiących reakcję na negatywne skutki epidemii COVID-19 związane z wprowadzonymi przez władze publiczne ograniczeniami prowadzenia przez organy administracji publicznej postępowań. W związku z narastającym zagrożeniem wywołanym niebezpieczeństwem zachorowania na COVID-19 intencją ustawodawcy było, aby w okresie stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii nastąpiło wstrzymanie lub zawieszenie działalności orzeczniczej KNF w zakresie podejmowanie czynności i aktów o charakterze merytorycznym. Analogiczne uregulowania zostały wprowadzone w innych przepisach ustawy o COVID-19. Przepisy tej ustawy m.in. miały ograniczyć aktywność obywateli RP po to, aby w okresie pandemii koronawirusa zapewnić im ochronę przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom. Tym niemniej nie można tego zawężać jedynie do stron postępowań, ale również odnieść do organów administracji publicznej. System prawa powinien być spójny, stabilny i zrozumiały, a prawo powinno być stanowione i stosowane z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 2 Konstytucji RP.
W ocenie NSA, wykładnia językowa, systemowa i celowościowa przepisu art. 31za ust. 1 ustawy o COVID-19 wskazuje na to, że intencją ustawodawca było objęcie w cytowanym wyżej przepisie zarówno czynności, jak i aktów KNF o charakterze merytorycznym wykonywanych w ramach prowadzonych postępowań wynikających z norm kompetencyjnych, i to zarówno tych wynikających z ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, jak i z zasad ogólnych k.p.a. Wskazuje na to redakcja tego przepisu, a w szczególności jego druga część, rozpoczynająca się od słów: "chyba, że Komisja Nadzoru Finansowego wyda decyzję załatwiającą sprawę, dokona czynności, wyda decyzję lub postanowienie kończące postępowanie w sprawie, albo wniesie sprzeciw". Zdaniem NSA, w przepisie art. 31za ustawy o COVID-19 chodzi o czynności, które odnoszą się do istoty sprawy. Świadczy o tym umieszczenie "czynności" wśród decyzji o charakterze merytorycznym, załatwiającym sprawę co do jej istoty.
Mając zatem na uwadze powyższe, Sądu uznał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 96 ust. 6 pkt 2 i ust. 6a pkt 2 oraz art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie.
W pierwszym rzędzie Sąd odniesie się do odpowiedzialności Skarżącego wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków informacyjnych przez G. w okresie, w którym Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki. Spółka ta w związku ze sporządzeniem skonsolidowanego raportu rocznego za rok obrotowy 2017 oraz raportu rocznego za rok obrotowy 2017 nie wykonała w terminie obowiązku, o którym mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie.
Stan faktyczny w ww. zakresie nie budzi wątpliwości. Bezspornie bowiem raport roczny G. za 2017 r. oraz skonsolidowany raport roczny grupy kapitałowej G. za 2017 rok nie zostały przekazane Komisji Nadzoru Finansowego, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości w terminach przewidzianych przez prawo. Ww. raporty za rok 2017 powinny zostać opublikowane do dnia 30 kwietnia 2018 r., a zostały opublikowane w dniu 3 lipca 2017 r.
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. powołano przyczyny, które - zdaniem Spółki - usprawiedliwiały nieterminowość jej działania w ww. zakresie. W decyzji tej odniesiono się do tej argumentacji wykazując, że nie ma ona uzasadnionych podstaw prawnych (por. str. 116 - 121 uzasadnienia decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r., IV tom akt administracyjnych).
Przepis art. 96 ust. 6 pkt 2 ustawy o ofercie pozwala nałożyć karę administracyjną na osobę pełniącą funkcję członka zarządu w okresie dokonania przez spółkę publiczną naruszenia przepisów ustawy o ofercie. Ewentualny zakres obowiązków członka zarządu spółki publicznej pozostaje bez wpływu na możliwość nałożenia na nią kary pieniężnej określonej w przepisie art. 96 ust. 6 pkt 2 ustawy o ofercie. Na członkach zarządu spółki publicznej spoczywa bowiem obowiązek prowadzenia spraw spółki w sposób umożliwiający wypełnienie ciążących na niej obowiązków ustawowych. Prowadzenie spraw spółki stanowi obowiązek każdego z członków zarządu. Zgodnie z brzmieniem art. 371 § 1 k.s.h., jeżeli zarząd jest wieloosobowy, wszyscy jego członkowie są obowiązani i uprawnieni do wspólnego prowadzenia spraw spółki, chyba że statut stanowi inaczej. Odpowiedzialności tej nie wyłącza zakres czynności z wewnętrznego regulaminu, poszczególnych uchwał zarządu określających podległość jednostek organizacyjnych, bowiem tylko statut spółki może zakreślić zakres spraw przypisanych wyłącznie danemu członkowi zarządu. Faktyczny podział obowiązków nie modyfikuje zasady odpowiedzialności wynikającej z art. 371 § 1 k.s.h. W takiej sytuacji, wobec braku zastrzeżeń w statucie, odpowiedzialność K. M. nie budzi wątpliwości.
Uzupełniająco jedynie należy wskazać, że Strona ww. zakresie nie poniosła odpowiedzialności jako członek rady nadzorczej Spółki.
Sąd w pełni podzielił także stanowisko organu w zakresie uznania odpowiedzialności Skarżącego jako członka rady nadzorczej Spółki, w tym co do zakresu kompetencji rady nadzorczej spółki akcyjnej (publicznej) oraz zawartą w zaskarżonej decyzji ocenę dotyczącą realizacji przez organ nadzorczy Spółki jego ustawowych obowiązków.
Wskazać należy, że podstawową rolą rady nadzorczej spółki akcyjnej (publicznej) jest sprawowanie stałego nadzoru i kontroli nad wszystkimi obszarami działalności spółki. Powyższe wprost wynika z art. 382 k.s.h., gdzie uregulowane zostały podstawowe obowiązki spoczywające na członkach rady nadzorczej spółki akcyjnej. I tak, zgodnie z §1 ww. artykułu, rada nadzorcza jest organem spółki akcyjnej, który sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności.
Rada nadzorcza powinna dostosować zakres i sposób sprawowanego nadzoru do charakteru działalności prowadzonej przez spółkę publiczną, jak również wynikającego z niej poziomu ryzyka. Im działalność spółki jest bardziej złożona i istnieją w niej obszary generujące wysoki poziom ryzyka, tym wnikliwość nadzoru sprawowanego przez radę nadzorczą powinna być odpowiednio większa. Pamiętać również należy, że w sytuacji, gdy członkowie rady nadzorczej nie są zorientowani w zagadnieniach prezentowanych przez zarząd spółki lub obszarze jej działalności, rada nadzorcza powinna wykazać się wzmożoną czujnością, aby z należytą starannością wykonywać spoczywające na niej obowiązki.
Rolą rady nadzorczej powinno być przy tym nie tylko reagowanie na pojawiające się błędy w działalności spółki publicznej (post factum), ale również przeciwdziałanie im.
Jak zauważyła KNF, powyższy sposób sprawowania nadzoru w spółce publicznej przewidziany został również u Emitenta, o czym świadczą zapisy w statucie Spółki oraz regulaminach rady nadzorczej Emitenta, obowiązujących w okresie dopuszczenia się przez Spółkę naruszeń prawa. Wskazano w nich wprost, że rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad wszystkimi obszarami działalności Spółki.
Komisja, dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazała, że z protokołów z posiedzeń rady nadzorczej Spółki w okresie od maja 2017 r. do kwietnia 2018 r. wynika, że w II połowie 2017 r. rada nadzorcza spotykała się średnio co dwa miesiące, zaś w I połowie 2018 r. częstotliwość ta wynosiła średnio co miesiąc. Zwiększenie liczby spotkań rady nadzorczej Spółki nastąpiło dopiero w marcu i kwietniu 2018 r., zaś na posiedzeniu rady nadzorczej Spółki w dniu 13 kwietnia 2018 r. postanowiono o cotygodniowych posiedzeniach rady nadzorczej Emitenta.
Biorąc pod uwagę, że Spółka w lipcu 2017 r. stała się emitentem papierów wartościowych, którego akcje notowane były na głównym parkiecie GPW, podzielić należy pogląd organu, że częstotliwość spotkań rady nadzorczej (a w szczególności jakość tychże posiedzeń) - mimo że była zgodna z przepisami k.s.h. - nie zapewniła prawidłowego nadzoru nad działalnością Spółki. Dopiero w 2018 r. rada nadzorcza Spółki zaczęła wydawać "listy zadań" dla zarządu Spółki i zwracać uwagę zarządowi Spółki, że przesyła zbyt późno materiały na posiedzenie rady nadzorczej Emitenta, co uniemożliwia radzie nadzorczej odpowiednie przygotowanie się do posiedzeń i głosowanie uchwał.
Trudno podważyć stanowisko KNF, że posiedzenia rady nadzorczej Spółki w drugiej połowie 2017 r. w większości sprowadzały się do wysłuchania prezentacji poszczególnych członków zarządu Spółki, bez domagania się przez członków rady nadzorczej Emitenta przedstawienia bardziej szczegółowych danych dotyczących prezentowanych przez zarząd Spółki zagadnień. Ponadto, zwiększenie liczby posiedzeń rady nadzorczej Spółki miało miejsce dopiero na krótko przed wybuchem tzw. "afery [...] ".
Jak zauważył organ, rada nadzorcza G. spotykała się co do zasady często, ale aktywnością na jej posiedzeniach wykazywało się niewielu członków rady nadzorczej Emitenta. Ponadto, rada nadzorcza w istocie nie interesowała się zagadnieniami prezentowanymi przez zarząd Spółki - niejako "zawierzając" zarządowi Spółki, że dane przez niego prezentowane odpowiadają prawdzie, rezygnując z ich osobistej weryfikacji (mimo ciążącego na radzie nadzorczej spółki publicznej obowiązku z tym zakresie). Świadczy o tym m.in. brak odnotowania w protokołach z posiedzeń rady nadzorczej Spółki pytań członków tego organu do prezentowanych przez zarząd Spółki wyników finansowych za I kwartał 2017 r., I połowę 2017 r. oraz III kwartał 2017 r.
Dodatkowo, jak słusznie zauważyła Komisja, rada nadzorcza Spółki niedostatecznie "rozliczała" zarząd Spółki z wydawanych mu zaleceń czy próśb, bowiem zdarzało się, że do czasu kolejnych posiedzeń rady nadzorczej Spółki zarząd Emitenta nie wywiązywał się z przedstawionych mu uprzednio wskazań. Świadczy to o nieskuteczności działań nadzorczych podejmowanych przez radę nadzorczą Spółki.
Zwrócić uwagę należy, że pomimo niewykonywania przez zarząd Spółki m.in. żądania przekazywania materiałów z odpowiednim wyprzedzeniem przed posiedzeniem rady nadzorczej (na którą to okoliczność zwróciła uwagę w swoim stanowisku Strona - wskazując jednocześnie, że było to przyczyną uniemożliwiającą rzetelne zapoznanie się z materiałami przez członków rady nadzorczej), rada nadzorcza nie decydowała się na przełożenie posiedzeń na późniejszy termin. Zdarzało się, że rada nadzorcza Spółki przenosiła poszczególne punkty posiedzeń na kolejne posiedzenia w związku ze zbyt późnym otrzymaniem materiałów od zarządu. Zwrócić uwagę należy, że sygnalizowanie przez radę nadzorczą nieterminowego przesyłania przez zarząd materiałów na jej posiedzenia miało miejsce dopiero w 2018 r. W 2017 r. rada nadzorcza nie zgłaszała tego typu zastrzeżeń.
Tymczasem rada nadzorcza spółki publicznej ma sprawować nadzór w sposób permanentny, a nie podejmować działania nadzorczo-kontrolne wyłącznie podczas odbywanych raz na kilka tygodni lub miesięcy posiedzeń. Rada nadzorcza spółki publicznej ma nieustająco czuwać nad działalnością zarządu spółki publicznej i w razie potrzeby podejmować niezwłocznie niezbędne działania naprawcze lub wyprzedzające ewentualne trudności w funkcjonowaniu spółki, aby działalność spółki publicznej pozostawała stale w zgodzie z obowiązującym prawem.
Jednym z ustawowo sklasyfikowanych obowiązków rady nadzorczej spółki akcyjnej jest ocena jej sprawozdań finansowych (art. 382 § 3 k.s.h.). W tym zakresie rada nadzorcza zobowiązana jest nie tylko do zapoznania się z przedstawionym przez zarząd sprawozdaniem, ale również do wnikliwej analizy sprawozdania w zakresie jego zgodności z księgami spółki oraz ze stanem faktycznym. W tym celu, rada nadzorcza ma prawo zapoznawać się i weryfikować wszelkie dokumenty spółki, jak również występować do zarządu spółki, jej pełnomocników i pracowników o przedstawienie informacji, wyjaśnień lub wnioskowanych dokumentów.
Doprecyzowaniem obowiązków ustawowych w zakresie prowadzenia stałego nadzoru nad sprawozdawczością jednostki przez radę nadzorczą jest art. 4a ust. 1 ustawy o rachunkowości, który stanowi, że kierownik jednostki oraz członkowie rady nadzorczej lub innego organu nadzorującego jednostki są zobowiązani do zapewnienia, aby sprawozdanie finansowe, skonsolidowane sprawozdanie finansowe, sprawozdanie z działalności oraz sprawozdanie z działalności grupy kapitałowej spełniały wymagania przewidziane w ustawie.
Przepis ten w obecnym brzmieniu obowiązuje od dnia 2 maja 2008 r. Wraz z wejściem w życie tego przepisu nastąpiła istotna zmiana pozycji rady nadzorczej w związku ze sporządzaniem sprawozdania finansowego i sprawozdania z działalności spółek (w tym emitentów papierów wartościowych). Uprzednio, przed wejściem w życie art. 4a ust. 1 ustawy o rachunkowości rada nadzorcza nie miała obowiązku zapewnienia, aby sprawozdanie finansowe, skonsolidowane sprawozdanie finansowe, sprawozdanie z działalności oraz sprawozdanie z działalności grupy kapitałowej spełniały wymagania przewidziane w ustawie. Ustawa o rachunkowości w związku z art. 382 k.s.h., statuują obowiązek czynnego udziału rady nadzorczej w procesie sporządzania raportów okresowych zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym również ustawą o ofercie w przypadku emitentów podlegających obowiązkom informacyjnym związanym z raportowaniem okresowym. Pomimo iż art. 382 k.s.h. odnosi się bezpośrednio tylko do rocznych sprawozdań finansowych to należy pamiętać, że przytoczone przepisy ustawy o rachunkowości wprost odnoszą się do obowiązku weryfikowania przez członków rady nadzorczej także śródrocznych raportów okresowych.
Organ słusznie uznał, że takiej aktywności zabrakło w przypadku rady nadzorczej G., która m.in. nie przeprowadzała analizy sprawozdań finansowych, analiz odchyleń, nie dokonywała oceny mechanizmów kontrolnych mających zapewnić rzetelność zawartych w nim danych, jak również nie poszukiwała dokumentów źródłowych potwierdzających dane prezentowane przez zarząd Spółki w materiałach przekazywanych radzie nadzorczej oraz w prezentacjach zarządu na posiedzeniach rady nadzorczej Spółki, czy też w sprawozdaniach finansowych. Organ nadzorczy Spółki przyjmował, że przedstawiane przez zarząd ponadprzeciętne wyniki osiągane przez Spółkę w I kwartale 2017 r., I połowie 2017 r. oraz III kwartale 2017 r. są zgodne ze stanem faktycznym, nie doszukiwał się ich źródeł, nie weryfikował czy wynikają one z sytuacji faktycznych czy jedynie zabiegów rachunkowych.
Bez znaczenia pozostaje w tym kontekście dla możliwości przypisania odpowiedzialności Stronie, że dane zawarte w materiałach przekazywanych radzie nadzorczej Spółki najprawdopodobniej były niezgodne z ówczesnymi (rzeczywistymi) wynikami Spółki. W kontekście odpowiedzialności członków rady nadzorczej Spółki, to brak weryfikowania przez członków rady nadzorczej prawidłowości zaprezentowanych przez zarząd danych lub poznawania i dopytywania o mechanizmy stojące za prezentacją danych w sprawozdaniach finansowych lub prezentacjach tychże danych na posiedzeniach, a które potwierdzałyby, że dane i przyjęte przez zarząd założenia są zgodne z prawdą oraz przepisami prawa, świadczy o nienależytym wykonywaniu obowiązków kontrolno-nadzorczych.
Odpowiedzialność, jaka ciąży na radzie nadzorczej Spółki, w tym Stronie, sprowadza się natomiast do zaniechań w zakresie nadzoru nad działalnością Spółki. Zaniechań, które uniemożliwiły potencjalne wykrycie nieprawidłowości w zakresie sprawozdawczości finansowej Spółki i ich zapobieżenie.
Jak wskazał organ, niewątpliwie zasiadanie w ramach rady nadzorczej wymaga wiadomości specjalnych, które pozwolą na prawidłowe wywiązanie się z wyżej wymienionych obowiązków. Przepisy k.s.h. nie ograniczają rady nadzorczej w korzystaniu z pomocy zewnętrznych specjalistów przy sprawowaniu funkcji kontrolno-nadzorczych. Skorzystanie z pomocy specjalistów i przygotowanych przez nich raportów lub ekspertyz (niezależnie od organu spółki występującego o takie opracowania) nie zdejmuje z członka rady nadzorczej odpowiedzialności za nadzór nad prawidłową i zgodną z prawem działalnością spółki publicznej. Takiego zwolnienia nie przewidują bowiem przepisy prawa.
Członkowie rady nadzorczej spółki publicznej mają prawo posiłkować się wiedzą specjalistyczną innych podmiotów, ale to na nich ciąży ustawowy obowiązek weryfikacji poczynań zarządu emitenta i całej działalności spółki publicznej i końcowej oceny. Co więcej, ewentualne wsparcie specjalistów jest działaniem dodatkowym, które ma stanowić wyłącznie wsparcie dla rady nadzorczej spółki akcyjnej . Nie zdejmuje zaś z rady nadzorczej jako gremium oraz poszczególnych jej członków ustawowych obowiązków, dotyczących sprawowania bieżącego nadzoru oraz odpowiedzialności z tego wynikającej.
Organ zwrócił uwagę, że otrzymywanie przez radę nadzorczą Spółki raportów (niezależnie od tego, jaki organ Spółki o nie wnioskował - w przypadku Spółki co do zasady nie wnioskowała o nie rada nadzorcza), które stwierdzały, że Emitent znajduje się w dobrej kondycji finansowej, jak również nie dostrzegające "istotnych" nieprawidłowości w działalności Spółki, w tym jej obszarze raportowania okresowego (na co w zeznaniach powoływała się Strona), nie uwalniają od odpowiedzialności rady nadzorczej oraz jej poszczególnych członków za brak sprawowania skutecznego nadzoru nad Spółką. To bowiem nie na autorach raportów ciążyły ustawowe obowiązki sprawowania czynności kontrolno-nadzorczych nad Spółką, a na radzie nadzorczej i jej członkach. W związku z powyższym, ewentualne wnioski wypływające z raportów, czy też opracowań ekspertów, z którymi zapoznawała się rada nadzorcza Spółki, nie mogły modyfikować ustawowych obowiązków ciążących na organie nadzorczym Emitenta, ani tym bardziej zwalniać tego organu, jako gremium i jego poszczególnych członków od podejmowania działań służących wypełnieniu takich obowiązków.
Rada nadzorcza Spółki powinna była zachować szczególną ostrożność w przyjmowaniu wniosków wypływających z przedkładanych jej raportów, które sporządzane były na wniosek zarządu Emitenta.
Ponadto, rada nadzorcza Spółki zawnioskowała do zarządu o powołanie niezależnego doradcy finansowego, celem wsparcia jej w zakresie analizy finansowej dopiero w dniu 8 kwietnia 2018 r., a zatem na chwilę przed wybuchem "afery [...] ". Wcześniej rada nadzorcza jednogłośnie przyjmowała do wiadomości dane dotyczące wyników finansowych za I kwartał 2017 r., I półrocze 2017 r. oraz III kwartał 2017 r., nie żądając szczegółowych wyjaśnień np.: przedstawienia materiałów źródłowych, jak również nie sygnalizując wątpliwości lub problemów ze zrozumieniem prezentowanych wyników. W konsekwencji nie można uznać, że podejmowała działania zmierzające do weryfikacji tych danych.
Okoliczność, że rada nadzorcza Spółki nie żądała materiałów lub informacji źródłowych, jak również nie dokonywała również wglądu w księgi Spółki, świadczy o nienależytym wykonywaniu przez radę nadzorczą obowiązków kontrolno-nadzorczych, do których jest zobowiązana w świetle obowiązujących przepisów. Analiza wspomnianych danych jedynie w oparciu o materiały przedstawiane przez zarząd (który przecież jest odpowiedzialny za sporządzenie raportów okresowych spółki publicznej), jest nieprawidłowa, bowiem automatycznie uniemożliwia wykrycie potencjalnych niezgodności ze stanem rzeczywistym. Niewątpliwie, to zarząd emitenta papierów wartościowych zobowiązany jest do publikowania raportów okresowych. Jednak to rada nadzorcza spółki publicznej ma obowiązek weryfikowania danych przedstawianych przez zarząd, a nie ograniczać się wyłącznie do wysłuchania sprawozdania zarządu z działalności spółki. W tym celu rada nadzorcza powinna ułożyć działanie organu nadzorczego w taki sposób, by możliwym było stałe nadzorowanie wykonywania obowiązków informacyjnych przez Spółkę, w tym nie tylko pod kątem terminowości, ale również treści, do czego zobowiązują ją przywołane powyżej przepisy k.s.h. oraz ustawa o rachunkowości. Takiej aktywności zabrakło w przypadku rady nadzorczej Spółki, w której zasiadała Strona.
Uwagi rady nadzorczej Spółki nie zwróciło to, że większość materiałów przekazywanych członkom rady nadzorczej była opatrzona zastrzeżeniem, że nie należy polegać na prezentowanych w materiałach informacjach pod względem ich rzetelności, dokładności, kompletności i poprawności, a Spółka nie gwarantuje dokładności zamieszczonych informacji oraz tego, że w pełni i w sposób poprawny odzwierciedlają one sytuację w Spółce.
Członkowie rady nadzorczej Emitenta przyjęli za pewnik zapewnienia jego zarządu o bardzo dobrych wynikach osiąganych przez Spółkę oraz jej perspektywicznych planach na dalszy rozwój.
Jak słusznie stwierdził organ, szczególnego rodzaju umiejętności i wiedzy oczekuje się od członków rady nadzorczej spółki publicznej, którzy zdecydowali się na sprawowanie funkcji nadzorczych i kontrolnych w podmiocie obciążonym dodatkowymi obowiązkami związanymi ze statusem emitenta papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym, wynikającymi m.in. z ustawy o ofercie.
Priorytetowe znaczenie przy podejmowaniu decyzji o przyjęciu funkcji członka rady nadzorczej powinna mieć ocena własnych kompetencji pod kątem należytego wywiązywania się z tego rodzaju obowiązków. Każda osoba przyjmująca na siebie obowiązki członka rady nadzorczej spółki publicznej powinna mieć świadomość daleko idących konsekwencji nieprawidłowego realizowania funkcji kontrolno-nadzorczych, które będą na niej ciążyły, w tym m. in. ryzyka ponoszenia odpowiedzialności na podstawie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie.
W ww. zakresie należy zwrócić uwagę, że Strona - choć posiadała wieloletnie doświadczenie w branży windykacyjnej oraz doświadczenie w zarządzaniu i rozwijaniu tego typu działalności - sama jednak przyznała, że miała ograniczoną wiedzę na temat polskiego rynku, regulujących go przepisów i struktur finansowych w Polsce, jak również nie miała doświadczenia w spółkach giełdowych.
Sąd postrzega te okoliczności jako możliwą przyczynę braku wnikliwości Strony w wykonywaniu jej obowiązków w ramach rady nadzorczej Spółki.
Jak już była o tym mowa, podstawowym zadaniem rady nadzorczej jest bieżące - i stałe - kontrolowanie oraz nadzorowanie poczynań organu zarządzającego, do czego rada nadzorcza posiada stosowny wachlarz narzędzi.
W tym kontekście Strona przede wszystkim powinna wykazywać się aktywnością podczas posiedzeń rady nadzorczej Spółki i poza tymi spotkaniami - zgodnie z obowiązkiem stałego nadzoru nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności - również w zakresie wykonywania przez Spółkę obowiązków publikowania raportów okresowych.
W stanowisku Strony silnie akcentowany jest w ww. zakresie jej udział w - działającym w ramach rady nadzorczej - komitecie audytu. Tyle, że - jak wskazała Komisja - to odrębny od rady nadzorczej organ.
Zgodnie bowiem z art. 128 ust 1 ustawy z dnia 11 maja 2017 r o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym w jednostkach zainteresowania publicznego działa komitet audytu, który jest komitetem do spraw audytu, o którym mowa w Rozporządzeniu 537/2014.
Komitet audytu jest powoływany przez radę nadzorczą lub inny organ nadzorczy lub kontrolny, spośród członków tego organu i dostarcza wsparcia pozostałym członkom rady nadzorczej w zakresie sprawozdawczości finansowej, sposobu działania systemu kontroli wewnętrznej oraz zarządzania ryzykiem.
Nie zwalnia jednak rady nadzorczej in gremio z obowiązku wykonywania nadzoru nad procesem sprawozdawczości finansowej jednostek zainteresowania publicznego.
Tak jak wskazał organ, spotkania tego komitetu były dla Strony szansą np. na bezpośredni kontakt z audytorem, który weryfikował lub opiniował raporty okresowe Spółki. Strona zyskała zatem w ten sposób dodatkowe merytoryczne wsparcie do wykonywania funkcji kontrolno-nadzorczych przynależnych radzie nadzorczej.
Należało więc oczekiwać od Strony, że będzie podejmowała lub inicjowała działania mające na celu weryfikację danych prezentowanych przez członków zarządu Spółki, a nie ograniczała swoją rolę - podobnie jak pozostali członkowie rady nadzorczej - wyłącznie do wysłuchania sprawozdania zarządu w tym zakresie. Taki obraz wyłania się z protokołów poszczególnych posiedzeń rady nadzorczej. Znamienne w analizowanym zakresie są zapisy w poszczególnych protokołach (np. z dnia 19 lipca 2017 r.) I tak, w ww. protokole uwzględniono takie punkty porządku obrad, jak "Protokół z ostatniego posiedzenia oraz wynikające z niego sprawy" oraz "Działania jakie należy poddać sprawdzeniu z ostatniego posiedzenia". Realizację ww. punktów porządku obrad zapewniono wyłącznie poprzez poddanie przez przewodniczącego pod głosowanie protokołu z poprzedniego posiedzenia rady nadzorczej, który to protokół został przyjęty jednogłośnie i podpisany przez wszystkich członków obecnych na posiedzeniu. Taki zapis zawierają także protokoły z innych posiedzenia rady nadzorczej. Sąd - z uwagi na sprawozdawczy charakter protokołów - zdaje sobie sprawę z trudności w pełnym udowodnieniu przebiegu poszczególnych posiedzeń rady. Niemniej ta sprawa nigdy nie była podnoszona w toku posiedzeń. Tymczasem oczywistym byłoby zabieganie o utrwalenie aktywności związanej z wykonywaniem przez członka rady nadzorczej jego ustawowych obowiązków.
Poleganie zaś w pracach ww. organu na informacjach pochodzących tylko od zarządu stanowi przykład (i dowód) niewykorzystania prawnych możliwości działania, jakie daje radzie nadzorczej art. 382 § 4 k.s.h. ("W celu wykonania swoich obowiązków rada nadzorcza może badać wszystkie dokumenty spółki, żądać od zarządu i pracowników sprawozdań i wyjaśnień oraz dokonywać rewizji stanu majątku spółki."). Przepis ten daje szerokie spektrum uprawnień radzie nadzorczej. I tak, dla zrealizowania swoich funkcji rada nadzorcza ma prawo przeglądania wszelkich dokumentów spółki dotyczących następujących sfer: finansowych (dokumenty księgowe, wykorzystanie funduszy, realizacja zobowiązań wobec urzędów i wierzycieli itp.), kadrowych (umowy o pracę, kontrakty menadżerskie, zasady działania funduszu świadczeń socjalnych, płace, realizacja zobowiązań wobec ZUS itd.), umów (zawieranych umów, obowiązków z nich płynących itd.), uchwał zarządu (realizacja uchwał walnego zgromadzenia, zarządu czy rady nadzorczej). Rada nadzorcza może realizować swoje prawa przez żądanie od pracowników, zarządu, prokurentów, pełnomocników, akcjonariuszy mających informacje o funkcjonowaniu spółki, sprawozdań i wyjaśnień, dokonywać rewizji majątku (sprawdzanie zgodności spisu inwentarzowego z rzeczywistym stanem majątku), sprawdzać wszelkie księgi (również handlowe), dokumenty. W przypadku struktur holdingowych oznacza to istnienie po stronie rady nadzorczej "spółki matki", prawa dostępu także do dokumentów dotyczących spółek zależnych, o ile znajdują się w posiadaniu spółki matki (tak M. P., Dokumenty  spółki  (art.  219  §  4  i  art.  382  §  4  k.s.h.)  -  analiza  pojęcia  w  kontekście  struktur  holdingowych, PPH 2021, nr 4, s. 17–22). Realizacja prawa nadzoru powoduje obowiązki po stronie nadzorowanych osób. Należy jej udostępnić wszelkie dokumenty, informacje, umożliwić przejrzenie wszelkich pomieszczeń, zarówno w siedzibie głównej, jak i w filiach, udostępnić archiwa, kasę, sejfy. Jeżeli księgowość jest prowadzona przez biuro, powinno ono udostępnić wszelkie dokumenty i informacje członkom rady nadzorczej (por.: A. Kidyba, Komentarz aktualizowany do art. 301-633 Kodeksu spółek handlowych Kidyba Andrzej, Komentarz aktualizowany do art. 301-633 Kodeksu spółek handlowych, opublikowano: LEX/el. 2022).
Trafnie organ - już w decyzji - odniósł się do kwestii dotyczących uzależnienia sprawozdawczości finansowej Spółki od sprawozdawczości finansowej funduszy inwestycyjnych zamkniętych, jak również podnoszonego braku instrumentów prawnych, które pozwalałyby radzie nadzorczej G. na weryfikację danych finansowych dotyczących funduszy inwestycyjnych zamkniętych. Komisja przypomniała, że G. występował w dwojakiej roli - jako uczestnik funduszy inwestycyjnych oraz podmiot, któremu powierzono zarządzanie portfelami funduszy inwestycyjnych. W szczególności zaś Spółka jako podmiot zarządzający portfelami funduszy inwestycyjnych miała dostęp do danych finansowych funduszy. Niemniej rada nadzorcza Spółki nie domagała się przedstawienia jej wspomnianych danych potwierdzających wyniki finansowe prezentowane finalnie przez fundusze inwestycyjne, mimo iż posiadała ku temu stosowne narzędzia prawne jako organ nadzorujący poczynania zarządu Spółki.
Tak jak już była o tym mowa, nie ma także prawnego uzasadnienia pogląd, że pozytywne opinie o stanie spółki i jej działalności wyrażane przez inne podmioty i organy, niezależnie od ich statusu i specjalizacji, modyfikują obowiązki rady nadzorczej z art. 382 § 1 i 3 k.s.h.
Konsekwencją zaś stwierdzonych naruszeń obowiązków informacyjnych przez Spółkę - uznanych za rażące - było nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej.
W myśl w art. 96 ust. 1h w zw. z art. 96 ust. 16 ustawy o ofercie, Komisja wymierzając karę za naruszenie uwzględnia wagę naruszenia oraz czas jego trwania, przyczyny naruszenia, sytuację finansową podmiotu, na który nakładana jest kara, skalę korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez podmiot, który dopuścił się naruszenia, lub podmiot, w którego imieniu lub interesie działał podmiot, który dopuścił się naruszenia, o ile można tę skalę ustalić, straty poniesione przez osoby trzecie w związku z naruszeniem, o ile można te straty ustalić, gotowość podmiotu dopuszczającego się naruszenia do współpracy z Komisją podczas wyjaśniania okoliczności naruszenia, uprzednie naruszenia przepisów niniejszej ustawy, a także bezpośrednio stosowanych aktów prawa Unii Europejskiej, regulujących funkcjonowanie rynku kapitałowego, popełnione przez podmiot, na który jest nakładana kara.
Ze względu na fakt, że katalog przesłanek wymiaru kary wskazany w art. 96 ust. 1h ustawy o ofercie jest katalogiem otwartym, Komisja wymierzając obie kary uwzględniła również dodatkowe przesłanki, w tym te wskazane w art. 189d k.p.a.
W zaskarżonej decyzji wnikliwie, przekonująco i stanowczo wyjaśniono nie tylko motywy nałożenia kary, ale i jej wymiar. Wyważono wszystkie okoliczności istotne w analizowanym zakresie. Argumentacja organu odnosi się konkretnej sytuacji Strony.
Wymierzając karę dla Skarżącego jako członka zarządu organ już w decyzji odniósł się do wątpliwości zgłaszanych w skardze, a mianowicie krótkiego okresu sprawowania tej funkcji przez Stronę. I tak z decyzji wynika, że Komisja wzięła pod uwagę fakt, że Strona przed okresem delegowania jej do zarządu blisko półtora roku sprawowała funkcję przewodniczącego rady nadzorczej Emitenta, a zatem miała wiedzę na temat sposobu funkcjonowania Spółki i nie musiała zapoznawać się z podstawową dokumentacją oraz przedmiotem jej działalności i znana jej była specyfika Spółki. Skomplikowana sytuacja Spółki nie zwalniała Strony z wypełniania przez G. prawnych powinności. Dlatego za niedopuszczalne organ uznał zignorowanie przez Stronę obowiązku opublikowania raportów okresowych za 2017 r. i skupienie się wyłącznie na innych - pilniejszych zdaniem Strony - obowiązkach.
Organ podkreślił, że na Stronie, w związku ze sprawowaniem przez nią funkcji członka zarządu Spółki, spoczywał obowiązek dochowania terminów zobowiązujących Emitenta do opublikowania skonsolidowanego raportu rocznego za rok obrotowy 2017 oraz raportu rocznego za rok obrotowy 2017 i z tych też względów Strona ponosi odpowiedzialność za te naruszenia Spółki. Komisja miała jednak na względzie, że to działania poprzedniego zarządu Spółki przyczyniły się do nieprawidłowości w sprawozdawczości finansowej Emitenta, co niewątpliwie miało wpływ na opóźnienie publikacji raportów okresowych rocznych za 2017 r. i oceniła tę okoliczność na korzyść Strony.
Sąd wskazuje, że wymierzona sankcja oddziaływać musi w tym przypadku nie tylko indywidualnie, ale spełniać cele prewencji generalnej, a więc oddziałując społecznie, na innych uczestników rynku w taki sposób, by skutecznie zniechęcić do powielania podobnych zachowań. Kara została wymierzona w dolnej granicy ustawowego zagrożenia, dlatego nie można powiedzieć, że jest nadmierna.
Takiej cechy nie ma też kara wymierzona Skarżącemu na podstawie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie. Niewątpliwie wskazana istotność naruszenia i jego okoliczności uzasadniały ustalenie kary na wyższym poziomie ustawowego zagrożenia.
Nie ma też podstaw do podważania wysokości nałożonych kar poprzez ich odniesienie do wysokości kary nałożonej na Spółkę w decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. Wysokość kara nałożonych na Stronę mieści się bowiem w granicach ustawowego zagrożenia, a żaden przepis prawa nie ustanawia zależności pomiędzy wysokością kary nakładanej na członka rady nadzorczej Emitenta lub członka jego zarządu a wysokością kary nałożonej na Spółkę.
Komisja wydając zaskarżoną decyzję nie dopuściła się zatem naruszenia przepisów powołanych w skardze. Wydając rozstrzygnięcie organ działał na podstawie przepisów prawa i podjął wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organ orzekający wziął pod uwagę wszystkie podnoszone przez Skarżącego okoliczności i zgromadzone w toku postępowania dowody, a odnosząc je do podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia sformułował wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów. Fakt zaś, że materiał dowodowy zebrany w sprawie został odmiennie od woli Skarżącego i inaczej oceniony przez organ, nie świadczy o naruszeniu zasad postępowania zawartych w k.p.a, w tym zasady budowania zaufania do władzy publicznej.
Reasumując, żaden zarzut skargi nie jest uzasadniony. Skoro zaś sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia prawa, zgodnie z dyspozycją art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.