VI SA/WA 265/06

VI SA/Wa 265/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-10-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-02-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Marcinkowska
Grażyna Śliwińska /przewodniczący sprawozdawca/
Pamela Kuraś-Dębecka
Symbol z opisem
6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2006 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej i gazowej do ochrony osobistej oddala skargę
Uzasadnienie
Uzasadnienia
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy – po rozpatrzeniu odwołań pana M. T. – decyzje Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] - cofające pozwolenie na posiadanie broni palnej bojowej i gazowej do ochrony osobistej.
Jako podstawę prawną wskazał art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 268 a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jednolity z 2004 r., Dz. U. Nr 52, poz. 525 ze zm.).
Podstawę faktyczną stanowiło ustalenie, że pan M. T. został zaliczony do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, bowiem w dniu [...] lipca 2000 r. grożąc K. R. uszkodzeniem ciała zmuszał go do określonego zachowania, tj. opuszczenia pomieszczeń własnej firmy bez pokwitowania pieniędzy, w rezultacie czego prawomocnym wyrokiem z dnia [...] listopada 2005 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...] utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2003 r. sygn. akt [...], uznający pana T. winnym popełnienia przestępstwa z art. 191 § 1 k.k. i skazujący go na karę grzywny.
W odwołaniu skarżący zarzucił, iż zastosowano niewłaściwą, tj. rozszerzoną interpretację art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji przyjmując, że do cofnięcia pozwolenia wystarczy fakt ukarania go przez sąd za jakiekolwiek przestępstwo, podczas gdy wskazany przepis prawa uzależnia cofnięcie pozwolenia od zaistnienia okoliczności wzbudzających obawy co do możliwości użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a w jego przypadku obaw takich nie wykazano.
Rozpoznając odwołanie organ II instancji stwierdził, iż przepis art. 18 ust. 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nakazuje cofnięcie pozwolenia na broń w przypadku, gdy istnieje uzasadniona obawa, iż dana osoba może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, zwłaszcza wówczas, gdy została ona skazana prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Wskazał, że norma ta ma charakter wiążący, a nie fakultatywny, co oznacza, iż ujawnienie przez organ Policji wyżej wskazanych okoliczności obliguje go do cofnięcia pozwolenia na broń.
Podkreślił ponadto, iż wymieniony katalog przesłanek zobowiązujących organy Policji do cofnięcia pozwolenia na broń nie ma charakteru zamkniętego. Dlatego też, nawet jeżeli dana osoba zostanie ukarana za przestępstwo inne niż wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, organy Policji mają prawo ocenić popełniony przez nią czyn pod kątem zagrożenia dla interesu lub porządku publicznego.
Ocenił, że sytuacja tego rodzaju zachodzi w niniejszej sprawie, skoro prawomocnym wyrokiem sądu stwierdzone zostało popełnienie przez pana T. czynu z art. 191 § 1 k.k. polegającego na wygłoszeniu groźby bezprawnej, co miało na celu zmuszenie innej osoby do określonego zachowania i co nastąpiło przy użyciu broni.
Popełnienie tego rodzaju czynu uzasadnia zaś obawy, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, a zatem stanowi istotną przesłankę do cofnięcia pozwolenia na broń. Organ wziął pod uwagę, iż chcąc zmusić tę osobę do pożądanego zachowania, pan T. posłużył się bronią, demonstracyjnie ją okazując, celem uświadomienia tej osobie konsekwencji nie zastosowania się do jego żądań. Sądy karne uznały jego winę, a wyroki skazujące są dla organów Policji wiążące.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pan M. T. zarzucił zaskarżonej decyzji:
1. obrazę prawa materialnego - poprzez niewłaściwą wykładnię art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
2. obrazę art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w danej sprawie zachodzi "uzasadniona obawa" (w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o broni i amunicji), bez wskazania dowodów i okoliczności, które taką obawę by uzasadniały, a także bez całościowej oceny okoliczności sprawy.
Domagał się uchylenia decyzji i umorzenia postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu skargi podnosił, że art. 15 ust. 1 pkt 6 zezwala organom administracji na częściową rezygnację z konieczności dowiedzenia istnienia "uzasadnionej obawy" tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy posiadający pozwolenie został skazany prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Zezwala w tym sensie, iż ustawodawca zdecydował się expressis verbis na wskazanie przypadku, w którym cofnięcie pozwolenia jest uzasadnione. We wszystkich innych przypadkach decyzja o cofnięciu pozwolenia powinna być poprzedzona wnikliwą analizą i oceną czy "uzasadniona obawa" rzeczywiście w danym przypadku zachodzi. Niedopuszczalna jest tu rozszerzająca interpretacja przepisu, poprzez jego analogiczne stosowanie również w przypadku popełnienia przez obywatela innych przestępstw.
Fakt, iż sąd karny uznał, iż popełnił przestępstwo określone w art. 191 Kodeksu Karnego, nie jest wystarczający dla cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni. Organy Policji mają nie tylko prawo, ale wręcz obowiązek wynikający z art. 80 k.p.a. ocenić w sposób całościowy okoliczności sprawy, poddać je pod rozwagę oraz wskazać, które z tych okoliczności uznały za przemawiające za cofnięciem pozwolenia. Uznanie skarżącego winnym dopuszczenia się przestępstwa groźby karalnej nie może stanowić automatycznie podstawy do wydania decyzji o cofnięciu mu pozwolenia na broń, bowiem organy Policji są obowiązane analizować każdy przypadek, odrębnie oceniając w ramach swobodnej oceny dowodów, czy zachodzą przesłanki wymienione w przepisie art. 80 k.p.a. czy też nie. Powołał się m.in. na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 1998 roku ( III SA 1147/97; LEX nr 44737).
Skarżący podnosił, że w jego sprawie nie istnieje obawa użycia broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, skoro od 14 lat posługuje się bronią gazową, a od 6 lat bronią bojową i w tym okresie posługiwanie się tą bronią odbywało się zgodnie z obowiązującym prawem. Pominięto także, że broń jest dla niego środkiem ochrony własnego bezpieczeństwa oraz posiadanego majątku z racji prowadzonej działalności gospodarczej i obracania znacznymi ilościami gotówki. Zarzucił, że organ II instancji odmówił oceny okoliczności w jakich popełnił przestępstwo groźby karalnej, jak i uznał za zbędne dokładne zbadanie związku tego przestępstwa z faktem posiadania broni.
Właśnie zbadanie związku pomiędzy zachowaniem, a faktem posiadania broni winno być rozstrzygające dla oceny czy obawa, o której mowa w ustawie o broni i amunicji rzeczywiście zachodzi i to było celem odwołania. Wskazał, że organ nie przeprowadził oceny, czy uzasadniona jest obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji czym naruszył powinności jakie nakładają na organy administracji art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji. Wywodził, że popełnienie przestępstwa innego niż wymieniony w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, ma ten skutek, że organy Policji mają prawo ocenić popełniony przez nią czyn pod kątem zagrożenia dla interesu bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Skoro prawomocnym wyrokiem sądu uznano skarżącego winnym popełnienia czynu z art. 191 § 1 k.k. polegającego na zmuszeniu innej osoby do określonego zachowania się, które to zachowanie pan T. wymusił przy pomocy broni, którą demonstracyjnie okazał tej osobie celem uświadomienia jej konsekwencji nie zastosowania się do jego żądania, to nie można zgodzić się z zarzutem, iż organy Policji nie zainteresowały się okolicznościami, w jakich doszło do popełnienia przez skarżącego czynu z art. 191 § 1 k.k. Za wystarczającą przesłankę do cofnięcia pozwolenia uznały natomiast wyłącznie fakt skazania go za ten czyn przez sąd karny
Nie jest także zasadny zarzut nie wykazania związku pomiędzy popełnionym przez stronę przestępstwem, a posiadaniem przez nią broni. Skarżący popełnił przestępstwo, wykorzystując w jego toku posiadaną przez siebie broń palną.
Uznał, że w tej sytuacji zarzut dowolności oceny materiału dowodowego, a więc naruszenia dyspozycji art. 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz zastosowanego przepisu prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, jest całkowicie niezasadny. Ocenił, że wskazane przez skarżącego wyroki zapadły w stosunku do decyzji wydanych na podstawie innego, niż obecnie, stanu prawnego, tj. na podstawie przepisów nieobowiązującej od dnia 20 marca 2000 r. ustawy o broni, amunicji i materiałach wybuchowych z 1961 r. i dotyczyły innych stanów faktycznych, niż w rozpatrywanej sprawie. Nie mają one odniesienia do ustaleń poczynionych przez organy Policji, a stanowiących podstawę faktyczną i prawną zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Policji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz.U.02.153.1269) Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwaną dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Innymi słowy wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie zaś według kryteriów słusznościowych, na które przede wszystkim skarżący się powołuje.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji [...] grudnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwoleń na posiadanie broni palnej bojowej i gazowej do ochrony osobistej - została wydana z naruszeniem prawa.
Sąd nie podzielił zarzutu obrazy prawa materialnego, bowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał organowi administracji podstawę do dokonania oceny stanu faktycznego jako wyczerpującego przesłanki określone w przepisie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r., Nr 52, poz. 525 z późn. zm.).
Art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji stanowi, że właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6 tej ustawy. Stosownie natomiast do treści art. 15 ust. 1 pkt 6, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo z art. 191 § 1 k.k. Dyspozycja tego przepisu obejmuje zachowanie polegające na stosowaniu przemocy wobec osoby lub groźby bezprawnej w celu zmuszenia innej osoby do określonego działania, zaniechania lub znoszenia.
Ustalenia prawomocnego wyroku skazującego co do faktu popełnienia przestępstwa przez skarżącego – omówione w jego uzasadnieniu, dołączonym do akt sprawy administracyjnej - były wiążące dla organu administracji, a więc powoływanie się w toku tego postępowania na inne okoliczności w jakich było popełnione - faktu tego nie zmieniają. W świetle art. 11 p.p.s.a. sąd administracyjny jest związany ustaleniami prawomocnego wyroku wydanego w postępowaniu karnym, które odnoszą się do popełnienia przestępstwa.
Z tego względu Sąd podzielił pogląd organu, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wymienia tylko przykładowo - jako okoliczność budzącą uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego - prawomocne skazanie orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oraz toczące się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Wskazuje na to użycie w tym przepisie sformułowania "w szczególności skazanym (...)". Zatem katalog sytuacji objętych dyspozycją tego przepisu jest otwarty (niewyczerpany).
Nawet jeśli zachowanie skarżącego, wyczerpujące znamiona czynu zabronionego z art. 191 § 1 k.k. nie jest - według systematyki przepisów kodeksu karnego - stricte przestępstwem przeciwko życiu, zdrowiu czy mieniu, ale - jak wynika z wyroku skazującego i motywów jego uzasadnienia - zostało popełnione w związku z użyciem broni.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji, gdy organ Policji otrzymał wyrok Sądu Okręgowego w [...] utrzymujący w mocy wyrok Sądu Rejonowego w [...], gdzie uznano skarżącego za winnego zmuszenia innej osoby do określonego zachowania się przy pomocy demonstracyjnie okazanej broni - nie tylko miał prawo, ale wręcz obowiązek cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską. Nie może być realniej zarysowana obawa, że posiadacz broni palnej użyje tej broni "w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego" niż skazujący wyrok sądowy i to niezależnie od wymiaru kary ( m.in. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2003 r., III SA 1173/01, LEX nr 126764 ). Innymi słowy dopuszczenie się przez skarżącego kolizji z prawem, nieprzestrzeganie jego norm rodzi uzasadnioną obawę, że w takim samym lub podobnym stopniu może on korzystać z posiadanej broni, czyli w rezultacie używać jej z narażeniem innych osób, a więc w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Miarą osobistej odpowiedzialności jest więc, by przestrzegać obowiązującego porządku prawnego. W przeciwnym razie odpowiedzialność ta jest podważona, co rozciąga się też na pozostałe działania skarżącego, w tym na ocenę, czy gwarantuje on prawidłowe i bezpieczne korzystanie z broni.
Podkreślić należy, że posiadanie i używanie broni i amunicji stanowi tradycyjnie sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Oznacza to, że dostęp jednostki do broni poddany jest istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przemocy, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywatela w świetle Konstytucji RP. Posiadanie broni jest szczególnie reglamentowane przez to, że dostęp do jej posiadania ograniczony jest przepisami ustawy o broni i amunicji. Decyzja w sprawie cofnięcia pozwoleń na broń nie jest decyzją wydawaną w granicach uznania administracyjnego, ma charakter decyzji związanej. Organ administracji publicznej przy zaistnieniu sytuacji przewidzianej przepisami prawa zobligowany jest wydać decyzję określonej treści, a nie kierować się zasadami współżycia społecznego.
Z tego względu podnoszone przez skarżącego argumenty: dotychczas nienagannego trybu życia i wieloletniego korzystania z broni, potrzeby ochrony własnego bezpieczeństwa i posiadanego majątku - nie mogły mieć wpływu na decyzję organów Policji związanych ustaleniami wyroku sądów powszechnych w sprawie karnej. Wypełnienie przesłanki zaliczenia skarżącego do osób wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, musiało skutkować - zgodnie z dyspozycją art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy - cofnięciem pozwoleń na broń przez właściwy organ. Obowiązek taki nakłada bowiem na organ cyt. wyżej przepis art. 18 ust. 1 pkt 2, stanowiąc, iż "właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń (...)" w kontekście okoliczności składających się na bezpieczne posiadanie i korzystanie z broni.
Zaskarżone decyzje nie noszą cech dowolności, organ poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne oraz należycie uzasadnił treść rozstrzygnięcia, stąd Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego (art. 80 i 107 § 3 k.p.a.) w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe, skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja zawierała takie naruszenie prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. uzasadniało jej uchylenie, należało skargę oddalić na podstawie art. 151 cyt. ustawy.