VI SA/Wa 2644/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-01-28
NSAtransportoweWysokawsa
transport drogowyprzewozy osóbzezwoleniepostępowanie administracyjneorganizacja społecznadopuszczenie do udziałuinteres społecznykontrola społecznaSKOWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję SKO o umorzeniu postępowania odwoławczego, uznając, że organizacja społeczna powinna być dopuszczona do udziału w postępowaniu o zezwolenie na przewozy drogowe.

Sprawa dotyczyła skargi Stowarzyszenia na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób. SKO uznało, że Stowarzyszenie nie powinno było być dopuszczone do postępowania pierwszej instancji, ponieważ jego cele statutowe i interes społeczny nie były wystarczająco wykazane, a wpis do rejestru przedsiębiorców sugerował działalność konkurencyjną. WSA uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że Stowarzyszenie powinno było zostać dopuszczone do udziału w postępowaniu, a umorzenie postępowania odwoławczego było niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Stowarzyszenia na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym. SKO uznało, że Stowarzyszenie nie spełniło przesłanek dopuszczenia do udziału w postępowaniu (art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.), ponieważ jego cele statutowe i interes społeczny nie zostały wystarczająco wykazane, a wpis do rejestru przedsiębiorców sugerował działalność konkurencyjną. Sąd uznał jednak, że Stowarzyszenie powinno było zostać dopuszczone do postępowania, ponieważ jego cele statutowe obejmowały zwalczanie nieuczciwej konkurencji w transporcie drogowym, a interes społeczny mógł polegać na zapewnieniu wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i kontroli nad wydawaniem zezwoleń. WSA uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że umorzenie postępowania odwoławczego było niezasadne i naruszało przepisy k.p.a. Sąd podkreślił, że organizacje społeczne powinny być interpretowane szeroko, a ich udział może być cenny dla zapewnienia kontroli społecznej i ochrony interesu publicznego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organizacja społeczna powinna zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu, jeśli jej cele statutowe są zgodne z przedmiotem sprawy, a jej udział uzasadnia interes społeczny, rozumiany jako racjonalnie pojmowana kontrola społeczna nad postępowaniem administracyjnym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wpis Stowarzyszenia do rejestru przedsiębiorców nie wyklucza automatycznie dopuszczenia go do udziału w postępowaniu. Interes społeczny może polegać na wszechstronnym wyjaśnieniu sprawy, analizie konkurencji i ochrony praw konsumentów, co jest zgodne z celami statutowymi Stowarzyszenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

k.p.a. art. 31 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby jest możliwe, gdy cele statutowe organizacji uzasadniają jej udział i przemawia za tym interes społeczny. Udział ten nie może służyć partykularnym celom organizacji, lecz racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego, jeśli postanowienie organu pierwszej instancji o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w sprawie było wadliwe i organizacja nie miała uprawnień do wniesienia odwołania.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.t.d. art. 22a § ust. 1 pkt 2 lit. a

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Projektowana linia regularna nie może stanowić zagrożenia dla już istniejących linii regularnych, z wyjątkiem sytuacji, gdy linie te są obsługiwane tylko przez jednego przewoźnika lub jedną grupę przewoźników.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez SKO przepisów postępowania (art. 138 § 1 pkt 3, art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.) poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania odwoławczego i uznanie, że Stowarzyszenie nieprawidłowo zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu.

Godne uwagi sformułowania

udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nie można tworzyć domniemania, że stowarzyszenia przewoźników działają wyłącznie w interesie swoich członków Stowarzyszenie jest rzecznikiem obiektywnego (neutralnego) interesu społecznego SKO uchyliło się od rzetelnej oceny materiału dowodowego

Skład orzekający

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Nowecki

sędzia

Joanna Wegner

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym (art. 31 k.p.a.), zwłaszcza w kontekście interesu społecznego i celów statutowych organizacji działających w sektorze gospodarki."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania administracyjnego w zakresie transportu drogowego, ale zasady interpretacji art. 31 k.p.a. mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak organizacje społeczne mogą wpływać na postępowania administracyjne dotyczące koncesji i zezwoleń, a także jak sądy interpretują pojęcie 'interesu społecznego' w kontekście działalności gospodarczej.

Czy stowarzyszenie przewoźników może blokować nowe linie? Sąd wyjaśnia rolę organizacji społecznych w postępowaniach o zezwolenia.

Dane finansowe

WPS: 697 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 2644/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-01-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-12-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Nowecki
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Wegner
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Dopuszczenie do udziału w postępowaniu
Sygn. powiązane
II GSK 1632/21 - Wyrok NSA z 2025-04-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art.31 par. 1 pkt 2, art. 138 par. 1 pkt 3, art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Joanna Wegner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi S. z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego (zezwolenie na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym) 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz S. z siedzibą w L. 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z "(...)" września 2020 r. nr "(...)"Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "(...)" (dalej: SKO, Kolegium), na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia "(...)"" w "(...)"od decyzji Marszałka Województwa "(...)"z "(...)" lipca 2020 r. nr "(...)"zezwalającej spółce "(...)"sp. z o.o. z siedzibą w "(...)"na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na linii regularnej "(...)", umorzyło postępowanie odwoławcze.
Decyzja zapadła w następujących okolicznościach sprawy:
Pismem z 10 maja 2018 r. spółka "(...)"Sp. z o.o. z siedzibą w "(...)" (dalej: Spółka, Uczestnik postępowania) wystąpiła do Marszałka Województwa "(...)" (dalej: Marszałek) o udzielenie zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na linii "(...)".
Pismem z 14 czerwca 2018 r. Stowarzyszenie "(...)" z siedzibą w "(...)" (dalej: Stowarzyszenie, Skarżący), na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., z powołaniem się na cele statutowe i interes społeczny wystąpiło do Marszałka o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, uzasadniając to chęcią sprawowania "racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym i działaniem organów administracji."
Postanowieniem z "(...)" czerwca 2018 r. Marszałek dopuścił Stowarzyszenie do udziału w postępowaniu. Uznał, że spełnione zostały wymagane przez art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanki. Został bowiem wykazany interes społeczny, rozumiany jako zwalczanie nieuczciwej konkurencji, a także potrzeba podwyższania jakości obsługi pasażerów, które to działania należą do celów statutowych Stowarzyszenia. Ponadto postępowanie toczyło się w sprawie osoby trzeciej.
Decyzją z "(...)" lipca 2020 r. Marszałek na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U z 2019 r. poz. 2140; dalej: u.t.d.), udzielił Spółce zezwolenia "(...)"na wykonywanie przewozów regularnych na wspomnianej linii do 31 grudnia 2020 r.
Odwołanie od ww. decyzji/zezwolenia złożyło Stowarzyszenie, wnosząc o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zarzuciło Marszałkowi w szczególności wydanie zezwolenia bez przeprowadzenia niezbędnego postępowania dowodowego oraz brak zweryfikowania jednego z obligatoryjnych załączników wniosku.
Spółka pismem z 10 września 2020 r. wniosła o umorzenie postępowania odwoławczego, ewentualnie o utrzymanie zezwolenia w mocy, kwestionując istnienie po stronie Stowarzyszenia celów statutowych i interesu społecznego.
Kolegium decyzją (zaskarżoną później) umorzyło postępowanie odwoławcze, na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Uzasadniało tym, że postanowienie o dopuszczeniu organizacji społecznej może podlegać kontroli instancyjnej w postępowaniu odwoławczym, uruchomionym wniesieniem odwołania od decyzji kończącej postępowanie w pierwszej instancji. Według SKO, postanowienie Marszałka o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w tej sprawie było nieprawidłowe. Uznało bowiem, że Stowarzyszenie wpisane jest nie tylko do Rejestru Stowarzyszeń, ale również Rejestru Przedsiębiorców. Jako przedmiot deklarowanej działalności widnieją tam oznaczone kodem Polskiej Klasyfikacji Działalności: 49.39.Z. – pozostały transport pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany, 49.31.Z – transport lądowy pasażerski, miejski i podmiejski, 49 – transport lądowy i rurociągowy. Zdaniem SKO oznaczało to, że Stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą, występować na rynku jako przedsiębiorca konkurujący z wnioskodawcą. Według Kolegium, Stowarzyszenie podało jedynie ogólnikowe powody oraz orzecznictwo sądowe, nie wykazując zagrożenia nowej linii regularnej dla istniejących i funkcjonujących na tej linii przewoźników. Nie wystąpiła tym samym przesłanka interesu społecznego. Z tych przyczyn Kolegium oceniło, że Stowarzyszenie występuje w postępowaniu w interesie jego członków, a nie społecznym, czego wymaga art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.
Stowarzyszenie w skardze na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 138 § 1 pkt 3, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania odwoławczego i uznanie, że Stowarzyszenie nieprawidłowo zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu, mimo wykazania przesłanek warunkujących uwzględnienie zgłoszonego żądania. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę SKO w Warszawie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 18 stycznia 2021 r. (przesłanym do WSA 19 stycznia 2021 r.) stanowiącym odpowiedź na skargę, Spółka wskazała na kwestie powiązań gospodarczych między Prezesem Stowarzyszenia, a podmiotami świadczącymi usługi przewozowe, które są/mogą być konkurentami Uczestnika postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi, należy wyjaśnić, że wyznaczenie posiedzenia niejawnego, zamiast rozprawy, nastąpiło w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19 o treści: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów." Opisany instrument został wprowadzony w celu zapobieżenia rozprzestrzenianiu się zakażenia wirusem SARS-CoV-2 i przecięciu dróg szerzenia się choroby zakaźnej wywoływanej wspomnianym wirusem (art. 1 pkt 1 ustawa COVID-19). Natomiast zaczął być stosowany dopiero wówczas, gdy na mocy § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 1758 z późn. zm.) ustalono, że obszarem, na którym wystąpił stan epidemii wywołany zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, jest terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ze wskazaniem następujących rodzajów obszarów, na których obowiązują dodatkowe ograniczenia, nakazy i zakazy w związku z wystąpieniem stanu epidemii. Stan ten został utrzymany przez § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 2316 z późn. zm.) Wspomniane rozporządzenia zostały wydane na podstawie art. 46a i art. 46b pkt 1-6 i 8-12 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2020 r. poz. 1845 z późn. zm.). W myśl art. 46b pkt 1 ostatniej wspomnianej ustawy w rozporządzeniu, jak wyżej, można ustanowić ograniczenia, obowiązki i nakazy, o których mowa w art. 46 ust. 4, w tym pkt 1 i 3 (pkt 1 - czasowe ograniczenie określonego sposobu przemieszczania się, pkt 3 - czasowe ograniczenie funkcjonowania określonych instytucji lub zakładów pracy - uwzględniając drogi szerzenia się zakażeń i chorób zakaźnych oraz sytuację epidemiczną na obszarze, na którym ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii).
Zdaniem Sądu przyjęty w sprawie tryb procedowania jest w obecnych warunkach stanu epidemii konieczny ze względu na ochronę zdrowia publicznego, aby nie powodować dodatkowych ognisk zakażenia wirusem COVID-19, a w konsekwencji rozszerzania się choroby wywoływanej tymże wirusem. Zastosowany środek mieści się w dopuszczalnych ograniczeniach wymienionych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zastosowane ograniczenia nie naruszają istoty prawa strony do sądu, albowiem skarżący jest inicjatorem postępowania sądowoadministracyjnego i jest zawsze informowany o treści orzeczenia i ma zagwarantowane prawo do wniesienia środków odwoławczych (art. 78 Konstytucji RP).
Z drugiej strony strona ma prawo, a sąd ma obowiązek rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Stan epidemii i istniejące zagrożenie dla zdrowia publicznego nie mogą wyłączyć działania i bieżącego rozpatrywania spraw przez sąd (por. postanowienia NSA z: 3 listopada 2020 r., sygn. akt II FSK 1715/18; 5 listopada 2020 r. sygn. akt II FSK 1594/18; opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wśród elementów prawa do rzetelnego postępowania szczególne znaczenie ma zasada rozpoznania sprawy/wydania orzeczenia w rozsądnym terminie (por. art. 7 p.p.s.a.), zwłaszcza że niezachowanie go stanowi formę naruszenia prawa do sądu uzasadniającą przyznanie stronie stosownego zadośćuczynienia (a niekiedy odszkodowania). Opisana zasada zobowiązuje Państwo do zorganizowania systemów prawnych w taki sposób, aby mógł być także spełniony wymóg rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie. System sądowy ma być zorganizowany w taki sposób, aby sądy mogły działać szybko (por. Z. Czarnik, (red.), J. Posłuszny (red.), L. Żukowski (red.); Sądowe i pozasądowe standardy ochrony jednostki w procesach globalizacji administracji. Realizacja zasady szybkości w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wybrane zagadnienia (w): Internacjonalizacja administracji publicznej, LEX 2015).
W opinii składu orzekającego z powyższych względów rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie naruszyło prawa stron do sądu.
Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.).
Zauważyć należy, że w świetle art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania, jakie toczy się przed organem administracji w sprawie dotyczącej innej osoby, może nastąpić w przypadku spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek, jak: cele statutowe organizacji uzasadniające dopuszczenie jej do udziału w sprawie i interes społeczny, który także za tym dopuszczeniem przemawia. Spełnienie powyższych warunków podlega ocenie właściwego organu administracji. Niespełnienie chociażby jednej przesłanki skutkuje tym, że organ administracji winien odmówić dopuszczenia organizacji udziału w postępowaniu. Jednocześnie, udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracji.
Rozpoznając odwołanie organizacji społecznej, która została dopuszczona do udziału w sprawie, organ odwoławczy jest uprawniony (i obowiązany) do oceny zasadności uznania, czy cele statutowe i interes społeczny uzasadniały udział tej organizacji w postępowaniu. Winien zatem ustalić, czy postanowienie wydane przez organ I instancji w oparciu art. 31 § 2 k.p.a. jest zgodne z prawem, a w konsekwencji czy organizacja uprawniona jest do wniesienia odwołania i żądania jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Jeżeli organ odwoławczy, dokonując takiej oceny, ustali wadliwość uznania organizacji za podmiot na prawach strony, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Stwierdzenie braku posiadania przymiotu strony uniemożliwia bowiem uzyskanie w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięcia merytorycznego, chociażby odwołanie było merytorycznie uzasadnione; wszczęcie postępowania odwoławczego wymaga bowiem wniesienia odwołania przez uprawniony podmiot.
W rozpoznawanej sprawie SKO zakwestionowało status Stowarzyszenia jako strony postępowania. Uznało bowiem, że nie powinien był Skarżący zostać do niego dopuszczony, gdyż nie wykazał przesłanek wymienionych w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. (co błędnie ustalił Marszałek) i umorzyło postępowanie odwoławcze. Przepis
art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego. Dlatego Kolegium przyjęło, że w każdej indywidualnej sprawie przyczyn bezprzedmiotowości postępowania należy poszukiwać z uwzględnieniem treści art. 105 k.p.a.
Zdaniem Sądu, organ odwoławczy nie wykazał bezpodstawności umocowania Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu z uwagi na brak odpowiednich celów statutowych, czy brak interesu społecznego, w rozumieniu art. 31 § 1 k.p.a.
Dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jest możliwe, o ile jest to uzasadnione jej celami statutowymi (przesłanka pierwsza). Zauważyć należy, że w statucie Stowarzyszenia został określony jeden z jego celów, tj. zwalczanie nieuczciwej konkurencji w środowisku świadczącym usługi transportu drogowego osób (§ 6 pkt 4 Statutu, w aktach adm.). Oznacza to spełnienie jednej z przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, tj. dopuszczenie to jest uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. Troska o zachowanie wspomnianych wartości statutowych stanowić może, w myśl art. 22a ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.d., przeszkodę w wydaniu nowego zezwolenia. Przepis ten blokuje jego wydanie wówczas, gdy "zostanie wykazane, że projektowana linia regularna stanowić będzie zagrożenie dla już istniejących linii regularnych, z wyjątkiem sytuacji, kiedy linie te są obsługiwane tylko przez jednego przewoźnika lub przez jedną grupę przewoźników" (por. wyrok NSA z 16 maja 2018 r. sygn. akt II GSK 1500/16, LEX nr 2517576). Zauważyć należy, że na trasie [...] nie istnieją bezpośrednie połączenia autobusowe. Ponadto Stowarzyszenie podnosiło, że na poszczególnych odcinkach tej trasy działają różni przewoźnicy.
A zatem organizacja społeczna zajmująca się – w świetle postanowień statutu – dbałością o uczciwe wykonywanie transportu drogowego i odpowiedni poziom usług świadczonych na rzecz pasażerów powinna zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu toczącym się z wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych. Oczywistym jest to, że liczba przewoźników prowadzących swoją działalność na konkretnej trasie ma bezpośredni wpływ na ceny biletów komunikacyjnych, także tych wykonywanych na pewnych odcinkach, stanowiących część linii objętej zezwoleniem Nr "(...)". Zatem dopuszczenie Stowarzyszenia do postępowania powinno by mieć pozytywny wpływ także na ten aspekt analizy. Innymi słowy, organy mogłyby oprzeć się także na wiedzy Stowarzyszenia odnośnie cen biletów, jakości świadczonych usług, a w konsekwencji poziomu zaspokojenia potrzeb konsumenckich.
Przechodząc zaś do oceny zaistnienia przesłanki interesu społecznego należy w pierwszej kolejności zauważyć, że jest to pojęcie niedookreślone, któremu dopiero organ administracji publicznej nadaje treść w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnym przypadku. Przy stosowaniu przepisów zawierających zwroty niedookreślone nie występuje uznanie administracyjne, pomimo ograniczonego luzu decyzyjnego, gdyż ich znaczenie zostaje ustalone w wyniku wykładni (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 139/09; opubl.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd podziela pogląd, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracji. Nie można jednak jednocześnie założyć, że w sytuacji gdy cele statutowe organizacji społecznej wnioskującej o dopuszczenie do udziału postępowaniu związane są z dziedziną aktywności gospodarczej podmiotu, z wniosku którego toczy się postępowanie administracyjne, a nadto organizacja ta skupia członków prowadzących też taką działalność, to wykluczone jest dopuszczenie takiej organizacji do udziału w sprawie. Dokonanie takiego założenia niejako a priori może bowiem w praktyce czynić martwą instytucję prawną dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym, o której mowa w art. 31 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z 25 września 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 189/20, opubl.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak wskazał NSA w cytowanym powyżej wyroku w sprawie II GSK 1500/16, nie można tworzyć domniemania, że stowarzyszenia przewoźników działają wyłącznie w interesie swoich członków, czyli w interesie partykularnym, a ich głównym zadaniem jest obrona przed konkurencją nowych przewoźników, którzy ubiegają się o nowe zezwolenie. Poza tym nawet przyjęcie, że Stowarzyszenie kieruje się również szeroko pojętym interesem swoich członków, który może wyrażać się w niedopuszczeniu nowych przewoźników na określone linie, z uwagi na zaspokojenie potrzeb przewozowych na określonym terenie przez innych przewoźników, nie wyklucza, że Stowarzyszenie będzie działać w sprawie w interesie społecznym, polegającym na wyjaśnieniu wszystkich wątpliwości co do przesłanek udzielenia zezwolenia nowemu przewoźnikowi na wnioskowanej przez niego trasie/linii regularnej. Interes społeczny może bowiem polegać w tej sprawie na wszechstronnym wyjaśnieniu istotnych dla podjętego rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, a w szczególności ustalenia, czy w wyniku wydania nowego zezwolenia nie zostanie naruszony ww. art. 22a ust. 1 pkt 2a u.t.d. Dogłębne wyjaśnienie sprawy administracyjnej zawsze leży bowiem w interesie społecznym i w tym przypadku, na podstawie zebranego materiału, nie można było zarzucić Stowarzyszeniu działania wyłącznie w interesie partykularnym, zwłaszcza że SKO nie podważyło skutecznie argumentacji Stowarzyszenia. Przede wszystkim zaś nie wykazało - w stanie faktycznym niniejszej sprawy - na czym miałby polegać wyłącznie partykularny (zdaniem Kolegium) interes Stowarzyszenia w sprawie, który by zaprzeczał interesowi społecznemu. Za przeszkodę w reprezentowaniu przez Skarżącego interesu społecznego nie można traktować bowiem postanowień § 10 statutu, określającego podmioty, które mogą być członkami Stowarzyszenia- przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego osób/prowadzących działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego. Kolegium nie przedstawiło dowodu na bezpośredni interes Stowarzyszenia w zwalczaniu działalności Spółki w odniesieniu do ewentualnego połączenia na linii regularnej "(...)", skoro siedzibą Stowarzyszenia jest miasto "(...)" (§ 2 statutu), członkowie Stowarzyszenia (czego w sprawie Uczestnik nie kwestionował) nie świadczą/nie zamierzają świadczyć usług przewozowych na linii komunikacyjnej będącej przedmiotem wniosku, a samo Stowarzyszenie zwróciło również uwagę na podjęcie czynności, aby wykazać lub wykluczyć zagrożenie dla już istniejących linii regularnych. W tej sytuacji nie sposób utożsamiać celów statutowych i działalności Stowarzyszenia wyłącznie z chęcią obrony własnego interesu, który jest wprost przeciwstawny interesom uczestnika i jego potencjalnych pasażerów. Można uznać, że w podanych okolicznościach stanu faktycznego sprawy Stowarzyszenie jest rzecznikiem obiektywnego (neutralnego) interesu społecznego, zaś organ wydający decyzję/zezwolenie może (z pożytkiem dla wszechstronnego wyjaśnienia kwestii dochodzonego przez tę spółkę zezwolenia) wykorzystać specjalistyczną wiedzę Stowarzyszenia oraz znajomość rynku usług komunikacyjnych w obszarze analizy okoliczności leżących u podstaw podejmowanego rozstrzygnięcia o tym zezwoleniu, które to okoliczności organ obowiązany jest mieć na względzie i należycie rozważyć w aspekcie konkurencji na rynku tych usług, poszanowania praw konsumenta i jakości świadczonych usług/poziomu zaspokajania potrzeb konsumenckich. Wszystkie te elementy mieszczą się w kategorii interesu społecznego, który organ podejmując rozstrzygnięcie o zezwoleniu musi brać pod uwagę.
Nie bez znaczenia dla wyżej przedstawionego stanowiska na rzecz dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, a w konsekwencji na rzecz stwierdzenia braku podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego inicjowanego w tej sprawie odwołaniem Stowarzyszenia od ww. zezwolenia/decyzji Marszałka z "(...)"lipca 2020 r., pozostają także poglądy doktryny o konieczności niejako "życzliwego", tj. rozszerzającego interpretowania pojęć "organizacja społeczna" i "interes społeczny" (zob. M. Szubiakowski - Strona i podmioty na prawach strony (w:) Postępowanie administracyjne – ogólne, podatkowe, egzekucyjne i przed sądami administracyjnymi, red. M. Wierzbowski, Warszawa 2017, s. 60). W tym zakresie można mówić już nawet o swoistym trendzie "uspołeczniania" interesu prawnego oraz promowania szerokiej partycypacji w postępowaniu (zob. Z. Kmieciak - Problemy i wyzwania partycypacji w postępowaniu administracyjnym [w:] Z. Kmieciak (red.) Partycypacja w postępowaniu administracyjnym. W kierunku uspołecznienia interesu prawnego, Warszawa 2017, s. 17 - 45).
W tej sprawie SKO uchyliło się od rzetelnej oceny materiału dowodowego, w sytuacji, gdy uznało Stowarzyszenie za konkurenta uczestnika (wnioskującego o zezwolenie) w postępowaniu administracyjnym. Pobieżnie odniosło się do kwestii interesu społecznego, opierając się przede wszystkim na tezach z orzecznictwa. Dlatego Sąd uznał, że doszło do naruszenia art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. i art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Na marginesie należy zaakcentować, że udział organizacji społecznej może okazać się przydatny dla zbadania tego, czy wydanie zezwolenia spowoduje zagrożenie dla już istniejących linii regularnych. Stowarzyszenia przewoźników mogą bowiem dysponować danymi dotyczącymi sytuacji na rynku, chociażby kondycji finansowej poszczególnych przedsiębiorców, a zatem materiałami koniecznymi do oceny okoliczności, o których stanowi art. 22a ust. 1 pkt 2 lit. b) u.t.d.
Obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie zastosowanie się do stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku i rozważenie zasadności dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w prowadzonym postępowaniu z uwzględnieniem wykładni celów statutowych oraz pojęcia interesu społecznego zaprezentowanego przez Sąd. Należy także zweryfikować twierdzenie Stowarzyszenia co do jego statusu jako przedsiębiorcy i zakresu faktycznie wykonywanej działalności oraz wpływu tych okoliczności na możność równoległej realizacji interesu społecznego, jak również kwestii podnoszonych przez Spółkę dotyczących powiązań gospodarczych między Prezesem Stowarzyszenia i jego bliskimi a podmiotami świadczącymi usługi przewozowe, konkurującymi na rynku przewozowym ze Spółką.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2019r., poz. 265), na które złożyły się: 200 zł tytułem wpisu sądowego, 480 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI