II GSK 1051/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, potwierdzając, że status zakładu pracy chronionej zwalnia z opłat abonamentowych.
Sprawa dotyczyła interpretacji przepisów dotyczących obowiązku uiszczania opłat abonamentowych przez spółkę posiadającą status zakładu pracy chronionej. KRRiT uznała, że spółka jest zobowiązana do zapłaty, argumentując, że ustawa o opłatach abonamentowych stanowi lex specialis wobec ustawy o rehabilitacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję KRRiT, uznając, że art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zwalnia zakłady pracy chronionej z opłat abonamentowych. NSA oddalił skargę kasacyjną KRRiT, potwierdzając stanowisko WSA i wskazując na szerokie rozumienie zwolnienia z opłat publicznoprawnych dla zakładów pracy chronionej.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA uchylił decyzję KRRiT dotyczącą interpretacji przepisów o opłatach abonamentowych, uznając, że spółka P. Sp. z o.o. z siedzibą w L., posiadająca status zakładu pracy chronionej, jest zwolniona z obowiązku ich uiszczania na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. KRRiT stała na stanowisku, że ustawa o opłatach abonamentowych jest przepisem szczególnym (lex specialis) i wyłącza zastosowanie ogólnego zwolnienia z ustawy o rehabilitacji, a katalog zwolnień jest zamknięty. WSA, opierając się na wcześniejszym orzecznictwie NSA (sygn. akt II GSK 772/18), uznał, że zwolnienie z opłat wynikające z ustawy o rehabilitacji obejmuje również opłaty abonamentowe. NSA w wyroku z dnia 10 października 2024 r. oddalił skargę kasacyjną KRRiT. Sąd podkreślił, że art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zwalnia prowadzących zakłady pracy chronionej z opłat, z wyjątkiem opłaty skarbowej i opłat o charakterze sankcyjnym. Opłata abonamentowa nie należy do tych kategorii. NSA odrzucił argumentację KRRiT o zamkniętym katalogu zwolnień w ustawie o opłatach abonamentowych, wskazując na cel ustawy o rehabilitacji, jakim jest wspieranie osób niepełnosprawnych i tworzenie dla nich miejsc pracy. Sąd uznał, że zwolnienie to ma charakter konstytucyjnie umocowany i stanowi instrument realizacji polityki państwa w zakresie zatrudniania i pomocy osobom niepełnosprawnym. NSA nie znalazł również podstaw do przedstawienia zagadnienia prawnego składowi siedmiu sędziów, uznając, że nie wystąpiły poważne wątpliwości prawne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji obejmuje opłaty abonamentowe.
Uzasadnienie
Ustawa o rehabilitacji stanowi ogólne zwolnienie z opłat publicznoprawnych dla zakładów pracy chronionej, z wyjątkiem opłaty skarbowej i sankcyjnej. Opłata abonamentowa nie należy do tych wyłączeń. Cel ustawy o rehabilitacji, jakim jest wspieranie osób niepełnosprawnych, przemawia za szeroką interpretacją tego zwolnienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (4)
Główne
u.r.z.s. art. 31 § 1 pkt. 2
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Zwalnia prowadzącego zakład pracy chronionej z opłat, z wyjątkiem opłaty skarbowej i opłat o charakterze sankcyjnym. Zwolnienie to obejmuje opłaty abonamentowe.
u.o.a. art. 2 § ust. 1
Ustawa o opłatach abonamentowych
Określa opłatę abonamentową.
Pomocnicze
u.o.a. art. 4
Ustawa o opłatach abonamentowych
Katalog zwolnień.
u.o.a. art. 5 § ust. 1 i 2
Ustawa o opłatach abonamentowych
Katalog zwolnień.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji stanowi ogólne zwolnienie z opłat publicznoprawnych dla zakładów pracy chronionej, które obejmuje opłaty abonamentowe. Cel ustawy o rehabilitacji, jakim jest wspieranie osób niepełnosprawnych, przemawia za szeroką interpretacją zwolnienia. Opłata abonamentowa nie jest opłatą sankcyjną ani skarbową, które są wyłączone ze zwolnienia.
Odrzucone argumenty
Ustawa o opłatach abonamentowych stanowi lex specialis i wyłącza zastosowanie ogólnego zwolnienia z ustawy o rehabilitacji. Katalog zwolnień w ustawie o opłatach abonamentowych jest zamknięty i nie obejmuje zakładów pracy chronionej. Opłata abonamentowa ma specyficzny charakter i nie może być traktowana na równi z innymi opłatami publicznoprawnymi.
Godne uwagi sformułowania
ogólne zwolnienie z opłat, przysługujące pracodawcy prowadzącemu zakład pracy chronionej, przewidziane w art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, nie obejmuje opłat abonamentowych przepisy ustawy o opłatach abonamentowych dotyczące określenia kręgu podmiotów zobowiązanych do uiszczenia opłaty oraz dotyczące katalogu zwolnień z opłaty abonamentowej stanowią lex specialis względem treści art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji nie ma w nim, bo być nie mogło z uwagi istotę opłaty sankcyjnej, pobieranej i ustalanej na podstawie ustawy o opłatach abonamentowych, opłaty abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych nie można jednak pominąć tego, że przychody jednostek publicznej radiofonii i telewizji (...) pochodzą z wielu źródeł, do których zaliczają się opłaty abonamentowe (...) oraz (...) dotacje z budżetu państwa logikę rozwiązań prawnych przyjętych na gruncie art. 31 ust. 1 i ust. 3 ustawy o rehabilitacji wprost wiązać należy z ustanowionymi na poziomie konstytucyjnym zasadami polityki państwa w sferze zatrudnienia i pomocy osobom niepełnosprawnym
Skład orzekający
Małgorzata Korycińska
przewodniczący
Marek Krawczak
sprawozdawca
Zbigniew Czarnik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie szerokiej interpretacji zwolnienia z opłat publicznoprawnych dla zakładów pracy chronionej, w tym opłat abonamentowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zakładu pracy chronionej i opłaty abonamentowej. Interpretacja może być stosowana analogicznie do innych opłat publicznoprawnych, o ile nie są to opłaty sankcyjne lub skarbowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dotyczącego ulg dla przedsiębiorców wspierających osoby niepełnosprawne, co ma znaczenie społeczne i ekonomiczne.
“Zakład pracy chronionej zwolniony z opłat abonamentowych – NSA potwierdza wsparcie dla niepełnosprawnych.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1051/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-10-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-05-22 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Małgorzata Korycińska /przewodniczący/ Marek Krawczak /sprawozdawca/ Zbigniew Czarnik Symbol z opisem 6259 Inne o symbolu podstawowym 625 657 Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane VI SA/Wa 4925/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-11-28 Skarżony organ Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 100 art. 31 ust. 1 pkt. 2 Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t. j.) Dz.U. 2017 poz 1204 art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 4925/23 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w L. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 20 czerwca 2023 r. nr O/MR/Nr 252/2023 w przedmiocie interpretacji indywidualnej w sprawie obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 4925/23 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej też: "spółka", "skarżąca") na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 20 czerwca 2023 r. w przedmiocie interpretacji przepisów dotyczących uiszczania opłat abonamentowych - w pkt. 1 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 19 kwietnia 2023 r.; w pkt. 2 zasądził od Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji na rzecz skarżącej kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia. Spółka wniosła o wydanie przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji (dalej jako: "KRRiT") interpretacji dotyczącej przepisów prawa związanych z określeniem obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych. Skarżąca podniosła, iż art. 31 ust. 1 pkt. 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 100 z późn. zm.) stanowi samodzielną podstawę do zwolnienia pracodawcy o statusie zakładu pracy chronionej, którym jest wnioskodawca z wszystkich opłat publicznoprawnych, w tym opłaty abonamentowej. KRRiT decyzją z dnia 19 kwietnia 2023 r., uznała za nieprawidłowe stanowisko Spółki. Rozpoznając wniosek Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał, że spółka nie podlega pod wyłączenia podmiotowe określone w art. 5 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.; dalej jako: "ustawa o opłatach abonamentowych"), a katalog przedmiotowych wyłączeń ustawy jest zamknięty i również nie obejmuje spółki. Zdaniem organu, zakresy podmiotowy i przedmiotowy zostały określone przez ustawodawcę w sposób szczegółowy i obejmują wszystkie podmioty, poza tymi przypadkami, które wprost zostały wyłączone w ustawie, a żadne z wyłączeń określonych w art. 4 i art. 5, czy też w innych przepisach ustawy o opłatach abonamentowych, nie wprowadzają zwolnień od tej opłaty ze względu na posiadanie statusu zakładu pracy chronionej. Zdaniem organu, przepisy wskazanej ustawy stanowią lex specialis względem art. 31 ust.1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Organ podkreślił, że opisany przez Spółkę status zakładu pracy chronionej nie należy do katalogu wyłączeń określonych w przywołanych przepisach ustawy o opłatach abonamentowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 19 kwietnia 2023 r. WSA podkreślił, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest interpretacja przepisu art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, w zw. z art. 4 ustawy o opłatach abonamentowych i art. 5 ust. 2, w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, poprzez przyjęcie przez organ, że katalog zwolnień od obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej jest katalogiem zamkniętym, i skoro nie wymieniono w dyspozycji przepisów ustawy o opłatach abonamentowych zwolnienia dla zakładów pracy chronionej, to takie podmioty nie są zwolnione z obowiązku zapłaty tej opłaty, na podstawie odrębnych regulacji, w tym przypadku ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Skarżąca natomiast wywodzi, że przepis ten zwalnia zakład pracy chronionej z opłat, za wyjątkiem opłaty skarbowej i opłaty o charakterze sankcyjnym. Sąd I instancji zwrócił uwagę, iż wykładnię powyższych przepisów dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt. II GSK 772/18. Zdaniem NSA, biorąc pod uwagę jednoznaczny rezultat wykładni językowej, jak też wynik wykładni systemowej uwzględniającej kontekst konstytucyjny, brak jest podstaw do uznania, że ogólne zwolnienie z opłat, przysługujące pracodawcy prowadzącemu zakład pracy chronionej, przewidziane w art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, nie obejmuje opłat abonamentowych określonych w art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Jednoznacznie zgodny z tą tezą jest także rezultat wykładni funkcjonalnej. Uwzględniając dokonaną przez NSA wykładnię art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, Sąd I instancji stwierdził, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ dokonał nieprawidłowej interpretacji przepisów prawa materialnego. WSA zauważył, że zarówno w stanie prawnym obowiązującym od wejścia w życie art. 13 pkt 1 lit. a tej ustawy (1 stycznia 2003 r.), jak i na dzień wydania zaskarżonych decyzji organów obu instancji, pojęcie opłat wskazanych w art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji nie było przez ustawodawcę dookreślone. Nie oznaczało to jednak braku możliwości ustalenia treści tego pojęcia. Wręcz przeciwnie, podmiot stosujący ten przepis miał bowiem obowiązek sięgnięcia do odpowiednich dyrektyw interpretacyjnych, w celu ustalenia treści zawartej w nim normy prawnej, a ten etap, poprzedzający decyzję o zastosowaniu normy prawnej, został zatem w istotnym zakresie pominięty przez organy obu instancji. Sąd I instancji uznał, że organ naruszył przepisy prawa materialnego poprzez błędne ich zastosowanie co miało wpływ na wynik sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi strony. Skarżący kasacyjnie organ wniósł o zasądzenie od strony przeciwnej na kosztów postępowania, w tym wpisu od niniejszej skargi kasacyjnej oraz kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący kasacyjnie organ postawił zaskarżonemu wyrokowi zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 4 ust. 1 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych, przez błędną jego wykładnię i uznanie, że katalog podmiotów zwolnionych od opłat abonamentowych określonych w art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych nie jest katalogiem zamkniętym, a określone w art. 31 ust. 1 pkt 2 in principio ustawy o rehabilitacji pojęcie opłat obejmuje także opłaty abonamentowe, a co za tym idzie prowadzący zakład pracy chronionej w rozumieniu przepisów ustawy o rehabilitacji, spełniający warunek, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o rehabilitacji, w stosunku do tego zakładu jest zwolniony z opłat abonamentowych w sytuacji, gdy katalog podmiotów zwolnionych od opłat abonamentowych określonych w art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych jest katalogiem zamkniętym, a określone w art. 31 ust. 1 pkt 2 in principio ustawy o rehabilitacji pojęcie opłat nie obejmuje opłat abonamentowych, a co za tym idzie prowadzący zakład pracy chronionej w rozumieniu przepisów ustawy o rehabilitacji, spełniający warunek, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o rehabilitacji, nie jest zwolniony z opłat abonamentowych. Ponadto, wniósł na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. o odroczenie rozpoznania niniejszej sprawy i przedstawienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego następującego zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości: "czy pojęcie "opłat", o których mowa w art. 31 ust. 1 pkt 2 in principia ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 44 z późn. zm.), obejmuje również opłaty abonamentowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1689 z późn. zm.)". Na podstawie art. 176 § 2 in fine p.p.s.a. organ zrzekł się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania sądowego. określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też nie zachodzą przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania - art. 189 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej określonymi w jej podstawach. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna oparta została wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., co oznacza, że autor skargi kasacyjnej nie podważa ustaleń w zakresie stanu faktycznego, przyjętych przez sąd pierwszej instancji. Z postawionego w niej zarzutu wynika, że istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie odnosi się do kwestii prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji KRRiT w przedmiocie indywidualnej interpretacji przepisów ustawy o opłatach abonamentowych stwierdził, że narusza ona prawo, co skutkowało jej uchyleniem. Sąd I instancji uznał mianowicie, że wbrew stanowisku organu, ogólne zwolnienie z opłat przysługujące pracodawcy prowadzącemu zakład pracy chronionej, przewidziane w art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, obejmuje również opłaty abonamentowe określone w art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Kwestionując zasadność i prawidłowość tego stanowiska, organ administracji argumentował zaś, że przepisy ustawy o opłatach abonamentowych dotyczące określenia kręgu podmiotów zobowiązanych do uiszczenia opłaty oraz dotyczące katalogu zwolnień z opłaty abonamentowej stanowią lex specialis względem treści art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i wobec tego, przepis ten nie znajduje zastosowania do opłat abonamentowych. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie, postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 4 ust. 1 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych, nie jest usprawiedliwiony. W punkcie wyjścia podnieść należy, że zgodnie z art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, prowadzący zakład pracy chronionej spełniający warunek, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. b), lub zakład aktywności zawodowej w stosunku do tego zakładu jest zwolniony z opłat, z wyjątkiem opłaty skarbowej i opłat o charakterze sankcyjnym. Ustalając zakres zwolnienia od opłat, który określony został przywołanym przepisem oraz zakres wyłączeń z tego zwolnienia, podnieść należy, że gdy chodzi o opłaty sankcyjne, z obowiązku ponoszenia których zakład pracy chronionej zwolniony nie został, to ich wykaz, zgodnie z upoważnieniem zawartym w ust. 5 art. 31 przywołanej ustawy, określony został w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 7 lipca 2004 r. w sprawie wykazu opłat o charakterze sankcyjnym. Nie ma w nim, bo być nie mogło z uwagi istotę opłaty sankcyjnej, pobieranej i ustalanej na podstawie ustawy o opłatach abonamentowych, opłaty abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych. Skoro więc zwolnienie, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, nie obejmuje swoim zakresem opłaty skarbowej, ani też opłaty sankcyjnej, lecz inne niż te wymienione opłaty, to brak jest podstaw do uznania, że ogólne zwolnienie z opłat, przysługujące pracodawcy prowadzącemu zakład pracy chronionej, przewidziane w art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, nie obejmuje opłat abonamentowych określonych w art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku z dnia 29 kwietnia 2021 r., zauważył, że pomimo licznych nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, obejmujących także jej art. 31, określona w tym przepisie instytucja zwolnienia z - "opłat, z wyjątkiem opłaty skarbowej" - została ukształtowana jeszcze w roku 2002 (art. 13 pkt 1 lit. a ustawy z 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw; Dz.U. nr 169, poz. 1387). Wychodząc z tego założenia NSA wskazał, że: "niezależnie od niejasności w zakresie normatywnej klasyfikacji opłat publicznoprawnych oraz złożoności ich konstrukcji, za opłaty publiczne uznać należy wszystkie daniny publiczne, które stanowią opłaty za usługi publiczne i opłaty za czynności administracyjne. Żadna z tych dwóch kategorii opłat nie została - co do zasady - wyłączona z ogólnego zwolnienia określonego w art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Ustawowo określoną regułą jest więc zwolnienie pracodawców prowadzących zakłady pracy chronionej od wszystkich opłat publicznoprawnych, a to oznacza, że wyjątki od rej reguły muszą być określone wprost w przepisach szczególnych. Takie działania, powodujące wprowadzenie wyjątków od ogólnego zwolnienia zawartego w ustawie o rehabilitacji, były kilkukrotnie podejmowane przez ustawodawcę, przy czym każdorazowo ograniczenie zakresu zwolnienia z opłat wynikało z treści zmienianej normy prawnej, poprzez precyzyjne wskazanie zakresu zmian w przepisach nowelizujących (zob. np. art. 1 pkt 8 ustawy z 19 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie; Dz.U. nr 228, poz. 2262)". Niezależnie już od wszystkich dotychczas przedstawionych argumentów, stanowiska KRRiT w żadnym stopniu nie wspiera również argumentacja skargi kasacyjnej, iż "zwolnienie od opłat abonamentowych zostało przewidziane wyłącznie dla określonych osób fizycznych. Tym samym brak jest uzasadnienia dla przyznania tożsamego zwolnienia podmiotom zbiorowym używającym odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych". Zauważyć bowiem należy, iż na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zwolnienie dotyczy zarówno osób fizycznych - przedsiębiorców prowadzących zakład pracy chronionej, jak i według określenia skarżącego organu "podmiotów zbiorowych" - przedsiębiorców prowadzących zakład pracy chronionej w formie zorganizowanej np. spółek (w niniejszej sprawie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością). Niewątpliwie inne są cele ustawy o opłatach abonamentowych, a inne ustawy o rehabilitacji. Opłaty abonamentowe pobiera się w celu umożliwienia realizacji misji publicznej przez jednostki publicznej radiofonii i telewizji. Jest niekwestionowane, że opłata abonamentowa zalicza się do danin publicznych, jakkolwiek nie jest opłatą w klasycznej postaci. Ma charakter opłaty związanej z możliwością korzystania z publicznego radia i telewizji, stanowiąc dochód celowy pozabudżetowy o charakterze publicznym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03). Wpływy z tytułu opłaty abonamentowej stanowią część finansów publicznych (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08). Jest oczywiste, że stan finansów publicznych, który jest wartością podlegającą ochronie konstytucyjnej (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego 27 lutego 2002 r., sygn. K 47/01), wymaga należytego wywiązywania się ogółu zobowiązanych z obowiązku ponoszenia ciężarów publicznych, w tym więc opłat abonamentowych, które służą finansowaniu publicznej radiofonii i telewizji. Nie można jednak pominąć tego, że przychody jednostek publicznej radiofonii i telewizji (jednoosobowych spółek akcyjnych Skarbu Państwa) pochodzą z wielu źródeł, do których zaliczają się opłaty abonamentowe oraz kary za używanie niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, a także przychody z obrotu prawami do audycji, przekazów handlowych, jak i z innych źródeł, w tym - co jest istotne - dotacje z budżetu państwa (art. 31 ust. 1 i 2 ustawy o radiofonii i telewizji). Stabilność finansów publicznej radiofonii i telewizji jest więc gwarantowana przez Skarb Państwa, co oznacza, że ustawodawca jako zasadę przyjął rozproszony model finansowania publicznej radiofonii i telewizji, powiązany z gwarancyjnym mechanizmem udzielania dotacji budżetowych. Tak skonstruowany system zabezpieczenia interesów finansowych jednostek publicznej radiofonii i telewizji wskazuje, że ich budżet jedynie w części jest zależny od wpływów z opłat abonamentowych, co z kolei prowadzi do wniosku o braku podstaw do szczególnej ochrony tego źródła przychodów, poprzez uznanie regulacji w ustawie o opłatach abonamentowych za autonomiczną (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 772/18). Celem ustawy o rehabilitacji jest zaś tworzenie polityki zatrudnienia i realizacji zasady równości szans osób niepełnosprawnych w społeczeństwie poprzez rehabilitację zawodową i społeczną. Nie można nie zwrócić uwagi na to, że logikę rozwiązań prawnych przyjętych na gruncie art. 31 ust. 1 i ust. 3 ustawy o rehabilitacji wprost wiązać należy z ustanowionymi na poziomie konstytucyjnym zasadami polityki państwa w sferze zatrudnienia i pomocy osobom niepełnosprawnym (art. 65 ust. 5, art. 69) i adresowanym w związku z tym do ustawodawcy obowiązkiem ich kształtowania (konkretyzacji) przy uwzględnianiu ustalonej hierarchii poszczególnych zadań określonych w ustawie zasadniczej, a tym samym określonego sposobu dysponowania środkami budżetowymi, w zależności od zmieniających się okoliczności życia społecznego, co z kolei wiąże się również z tą istotną kwestią, że zasoby, które na omawianą pomoc i wsparcie mogą być przeznaczane mają ze swej natury ograniczony charakter. Z powyższego wynika, że o ile ustanowione w art. 31 ust. 1 pkt 2 przywołanej ustawy zwolnienie od opłat skutkujące obowiązkiem przekazania uzyskanych w ten sposób środków na cel wskazany w ust. 3 tego przepisu, stanowi bezpośredni i konkretny instrument realizacji konkretnych zasad polityki państwa w sferze odnoszącej się do zatrudnienia i pomocy osobom niepełnosprawnym, co innymi słowy oznacza również bezpośrednie zdeterminowanie przywołanej regulacji ustawowej treścią konstytucyjnych zasad prawa do pracy oraz pomocy i ochrony osób niepełnosprawnych. W przeciwnym wypadku, wbrew woli ustrojodawcy i ustawodawcy, doszłoby do zupełnego pominięcia i wręcz ignorowania ustanowionej w art. 31 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. ogólnej zasady zwolnienia, wskazanego w niej podmiotu, z opłat (z wyjątkiem opłaty skarbowej i opłat o charakterze sankcyjnym) i to w sytuacji, gdy stosowanie tej zasady, w jej praktycznym wymiarze, skutkuje obowiązkiem przekazania uzyskanych w ten sposób środków na cel określony w ust. 3 tego przepisu, co z kolei wprost wpisuje się w bezpośrednią realizację przywołanych powyżej zasad polityki państwa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 64/14). Podnieść należy, że określony w przepisach ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych model wsparcia podmiotów prowadzący zakład pracy chronionej, w tym wdrożony w tej ustawie system ulg i zwolnień z danin publicznych, ma między innymi na celu zmniejszenie obciążeń fiskalnych tych podmiotów. Ten rodzaj wsparcia przedsiębiorców ma niewątpliwie ekwiwalentny charakter, jeśli wziąć pod uwagę dodatkowe nakłady związane z utworzeniem i funkcjonowaniem zakładów pracy chronionej, o czym była mowa wyżej. Co więcej, prowadzenie zakładu pracy chronionej musi być postrzegane jako rodzaj społecznie odpowiedzialnej aktywności gospodarczej, w ramach której przedsiębiorca współdziała z władzami publicznymi w realizacji konstytucyjnego obowiązku świadczenia pomocy osobom potrzebującym wsparcia z powodu niepełnosprawności. Doszukiwanie się przez skarżący kasacyjnie organ analogii pomiędzy opłatami abonamentowymi a opłatami sądowymi jest nieuprawnione. Opłaty sądowe pełnią bowiem w pewnym zakresie rolę daniny publicznej i podobnie jak inne opłaty zasilają budżet państwa. Ich funkcja jest jednak szersza, nie służy tylko celom fiskalnym, lecz przede wszystkim zapewnieniu sądom możliwości właściwego wykonywania zadań w dziedzinie udzielania ochrony prawnej (por. uchwała SN z dnia 29 października 2003 r., sygn. akt. III CZP 69/03, OSNC 2004/12/193). Z przedstawionego punktu widzenia, za niezasadny uznać należy więc argument strony skarżącej kasacyjnie, że w zakresie odnoszącym się do opłat o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, ustawodawca nie przewidział żadnych zwolnień, z wyjątkiem zwolnień zawartych w art. 4 i art. 5 ww. ustawy. Biorąc więc także pod uwagę rezultat wykładni funkcjonalnej analizowanych przepisów ustawy o rehabilitacji oraz ustawy o opłatach abonamentowych, tożsamy z wynikiem wykładni językowej i systemowej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie istnieją wątpliwości w zakresie decyzji interpretacyjnej. Rezultat wykładni jest bowiem wystarczający do ustalenia stanu prawnego, w którym art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji znajduje zastosowanie do opłat określonych w art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Ustalenie to kończy etap interpretacji, a wobec tego brak jest podstaw - wbrew stanowisku KRRiT - do stosowania reguł kolizyjnych Prawidłowości stanowiska Sądu I instancji nie podważa również argument z przywoływanego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej judykatu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przywoływany na jego tle przykład charakteru opłaty rocznej, o której mowa w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych, mający służyć próbie wykazania podobieństwa między tą opłatą, a opłatą, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, nie może jednak odnieść skutku oczekiwanego przez organ skarżący kasacyjnie, a to z uwagi na to, że pierwsza z tych opłat, nie ma charakteru opłaty publicznoprawnej, lecz charakter świadczenia cywilnoprawnego (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 grudnia 1982 r., sygn. akt III AZP 8/82, por. również wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 94/10). Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał także za uzasadniony wniosek skarżącego kasacyjnie organu o odroczenie rozpoznania niniejszej sprawy i przedstawienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów zagadnienia prawnego. Stosownie do treści art. 187 § 1 p.p.s.a. warunkiem przedstawienia zagadnienia do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów NSA jest wyłonienie się przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości. Poważne wątpliwości prawne występują wtedy, gdy w sprawie pojawią się kwestie prawne, których wyjaśnienie nastręcza znaczne trudności głównie z powodu możliwości różnego rozumienia przepisów prawnych. Podstawą do takiego wystąpienia może być także pojawienie się w danej kwestii prawnej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przy czym rozbieżność ta nie może być rozumiana jako każdy przypadek wydania odmiennego orzeczenia w danej kategorii spraw (odstępstwa od ustalonej linii orzeczniczej). O występowaniu rzeczywistej potrzeby podjęcia uchwały abstrakcyjnej, wymuszającej ujednolicenie stanowisk sądów administracyjnych, można mówić w szczególności wówczas, gdy rozpoznawanie przez Naczelny Sąd Administracyjny środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych nie doprowadziło do ujednolicenia orzecznictwa w stosowaniu przepisów prawa administracyjnego. Wobec powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przedmiotowej sprawie nie występuje zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI