VI SA/WA 2597/20

VI SA/Wa 2597/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-03-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-12-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek
Jakub Linkowski
Pamela Kuraś-Dębecka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1811/21 - Wyrok NSA z 2025-03-18
Skarżony organ
Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 374
art. 15zzs indeks 4 ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dz.U.UE.L 2011 nr 157 poz 1 art. 6 ust. 1;
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) NR 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania  rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw
Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 8; art. 17 ust. 1;
Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności
Dz.U. 2019 poz 935
art. 40a ust. 1 pkt 3, ust. 8, ust. 10
Ustawa z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7; art. 8; art. 77 par 1; art. 80; art. 107 par 3;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek Sędzia WSA Jakub Linkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 marca 2021 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w J. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych ( dalej "GIJHARS", "Główny Inspektor" ) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej we [...] z dnia [...] czerwca 2020 r., ( dalej "WIIH", "Wojewódzki Inspektor") wymierzającą L. sp. z o.o. Spółka Komandytowa z siedzibą w [...] ( dalej "Skarżąca", "Spółka") karę pieniężną w wysokości 1204,05 zł za brak informacji o kraju pochodzenia sprzedawanych towarów.
Jako podstawę prawną wskazano art. 138 § pkt 1 k.p.a., art. 40a ust. 1 pkt 3, art. 40a ust. 6, art. 40a ust. 8 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu (Dz. U, z 2019 r. poz.935 z późn. zm.), art. 21 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości (Dz. U. z 2019 r., poz. 2178, z późn. zm.) oraz art. 6 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw (Dz.Urz. L 75 z 15.6.2011, str.1 ze zm. - dalej rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 lub rozporządzenie nr 543/2011), załącznik I rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 2019/428 z dnia 12 lipca 2018 r. zmieniającym rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 543/2011 w zakresie norm handlowych w sektorze owoców i warzyw ( Dz. Urz. L.75 z 19.03.2019, str. 1 z późn. zm.), art. 8 ust. 1, art. 16 ust. 1, art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwie Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE L 31 z 01.02,2002, str. 1, ze zm.); Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne rozdz. 15 t. 6, str. 463, z późn. zm.).
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniach 18-21 lutego 2020 r. Inspektorzy Inspekcji Handlowej przeprowadzili kontrolę w zakresie prawidłowości oznakowania świeżych owoców i warzyw oraz ziemniaków oferowanych do sprzedaży w sklepie L. we [...] przy ul. [...] , należącym do Spółki. Z kontroli sporządzono protokół z dnia [...] lutego 2020 r.
Podczas kontroli poddano ocenie prawidłowość oznakowania 6 partii warzyw, z czego zakwestionowano 2 partie warzyw, tj.:
- kapusta włoska luz, w ilości 16,50 kg o wartości 82,34 zł, ze względu na nieuwidocznienie w sposób bezpośrednio dostępny konsumentowi informacji o kraju pochodzenia.
Kapusta włoska oferowana była do sprzedaży w dwóch skrzynkach drewnianych "Kraj pochodzenie widoczny na opakowaniu", jednakże kraj pochodzenia "Włochy" podany był na etykiecie umieszczonej na skrzynce, w sposób niewyeksponowany bezpośrednio konsumentowi,
- czosnek, w ilości 5,30 kg, wartości 158,47 zł, wyeksponowanego do sprzedaży luzem w dwóch kartonach, przy których na wywieszce cenowej podano informację "kraj pochodzenia widoczny na opakowaniu", jednakże kraj pochodzenia "Hiszpania" podany był na etykietach umieszczonych na kartonie, w sposób niewyeksponowany bezpośrednio konsumentowi.
Zdaniem WIIH powyższe stanowiło o naruszeniu art. 6 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011.
W związku z powyższym w dniu 20 maja 2020 r., WIIH wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 i pkt 4 oraz ust. 6 ustawy o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu w związku z wprowadzeniem do obrotu 2 partii warzyw o łącznej wartości 240,81 zł, nieodpowiadających jakości handlowej ze względu na nieuwidocznienie konsumentom informacji o kraju pochodzenia.
WIIH, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2020 r. wymierzającą Spółce karę pieniężną w wysokości 1204,05 zł z związku z wprowadzenia do obrotu 2 partii warzyw, o wartości 240,81 zł, nieodpowiadających jakości handlowej określonej w art. 6 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, ze względu na nieuwidocznienie konsumentom informacji o kraju ich pochodzenia. Wysokość kary została obliczona jako pięciokrotna wartość zakwestionowanych warzyw.
Spółka od powyższej decyzji wniosła odwołanie.
GIJARS, nie uznał argumentów odwołania i decyzją z 1 października 2020 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora.
Na wstępie uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2020 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2020 r. poz. 287), postępowania niezakończone decyzją ostateczną prowadzone przez organy Inspekcji Handlowej, w zakresie spraw związanych z wykonywaniem zadań przejętych przez Inspekcję prowadzą, z dniem wejścia w życie ustawy, organy Inspekcji stosownie do swojej właściwości.
Zgodnie z art. 20 ust. 2 ww. ustawy, w sprawach sądowych, sądowo-administracyjnych lub administracyjnych, w których, w związku z wykonywaniem zadań przejętych przez Inspekcję, stroną lub uczestnikiem były organy Inspekcji Handlowej lub jednostki organizacyjne Inspekcji Handlowej, lub Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, stroną lub uczestnikiem stają się, z dniem wejścia w życie ustawy, organy Inspekcji, stosownie do swojej właściwości, lub właściwe jednostki organizacyjne Inspekcji,
W związku z powyższym od dnia 1 lipca 2020 r. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych jest organem właściwym do prowadzenia spraw odwoławczych związanych z kontrolą jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, niezakończonych decyzją ostateczną przez organy Inspekcji Handlowej.
Następnie przechodząc do meritum sprawy GIJARS wskazał, że stosownie do art. 74 w związku z art. 75 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. L. 347 z 20.12.2013, str. 671) owoce i warzywa, dla których ustanowiono normy handlowe mogą być wprowadzane do obrotu w Unii Europejskiej tylko jeżeli są zgodne z tymi normami.
Ponadto, w przypadku gdy ma to znaczenie w odniesieniu do mających zastosowanie norm handlowych, produkty sektora owoców i warzyw, które mają zostać sprzedane konsumentowi jako produkty świeże, mogą być wprowadzane do obrotu tylko, jeżeli mają solidną i właściwą jakość handlową oraz jeżeli wskazano państwo pochodzenia ( art.76 ust. 1 rozporządzenia nr 1308/2013).
Stosownie do art. 76 ust. 2 i ust. 3 ww. rozporządzenia, normy handlowe dla sektora owoców i warzyw mają zastosowanie do wszystkich etapów wprowadzania do obrotu, w tym przywozu i wywozu, i mogą dotyczyć jakości, klasyfikacji, masy, wielkości, pakowania, opakowań, przechowywania, transportu, prezentacji i działań marketingowych.
Posiadacz produktów sektora owoców i warzyw objętych normami handlowymi może wystawiać te produkty, oferować je na sprzedaż, dostarczać i wprowadzać do obrotu wyłącznie zgodnie z tymi normami i jest odpowiedzialny za zapewnienie takiej zgodności.
Do owoców i warzyw znajdują zastosowanie normy handlowe określone w rozporządzeniu nr 543/2011. Są to szczegółowe normy handlowe przewidziane dla określonych produktów, takich jak jabłka, owoce cytrusowe, kiwi, sałata, endywia o liściach kędzierzawych, endywia o liściach szerokich, brzoskwinie, nektarynki, gruszki, truskawki, papryka słodka, winogrona stołowe i pomidory, które zostały zamieszczone w załączniku I Części B rozporządzenia 543/2011 oraz ogólna norma handlowa znajdująca się w Części A załącznika I rozporządzenia nr 543/2011
Stosownie do załącznika I część A pkt 4 Ogólnej Normy Handlowej rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/428 zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 543/2011 w zakresie norm handlowych w sektorze owoców i warzyw, dotyczącym znakowania świeżych owoców i warzyw na każdym opakowaniu należy umieścić następujące informacje, zamieszczone po tej same widoczny z zewnątrz, a mianowicie
- Identyfikacja ( Nazwa i adres pakującego lub wysyłającego |np. ulica/miasto/region/kod pocztowy i państwo, jeśli różne od państwa pochodzenia).
- Pochodzenie (Pełna nazwa państwa pochodzenia.) W przypadku produktów pochodzących z państwa członkowskiego informacja ta podawana jest w języku państwa pochodzenia lub podawana jest w dowolnym języku zrozumiałym dla konsumentów państwa przeznaczenia.
Opakowania nie muszą zawierać szczegółowych informacji wymienionych w akapicie pierwszym, jeśli zawierają wyłącznie opakowania detaliczne wyraźnie widoczne z zewnątrz i zawierające te informacje. Opakowania te nie mogą zawierać żadnych oznaczeń, które mogłyby wprowadzać w błąd. Jeśli opakowania znajdują się na paletach, szczegółowe informacje powinny być podane na etykietach umieszczonych w widocznym miejscu, co najmniej z dwóch stron palety.
Stosownie do art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 543/2011 na etapie sprzedaży detalicznej szczegółowe informacje są dostępne w sposób czytelny i dobrze widoczny. Produkty mogą być wystawione na sprzedaż, pod warunkiem że detalista umieści w widocznym miejscu w pobliżu produktu czytelne, szczegółowe informacje dotyczące państwa pochodzenia oraz, w stosownych przypadkach, klasy produktu, jego odmiany lub typu handlowego w sposób pozwalający uniknąć wprowadzenia konsumenta w błąd.
Stosownie do art. 3 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych obrót to czynności w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002. W myśl art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, "wprowadzanie na rynek" oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania.
Przenosząc te przepisy na grunt ustaleń faktycznych dokonanych podczas kontroli Główny Inspektor podniósł, że zebrana w aktach kontroli dokumentacja fotograficzna jednoznacznie wskazuje na sposób ustawienia opakowań zbiorczych zakwestionowanych partii warzyw oferowanych do sprzedaży, który zmuszał konsumentów do poszukiwania informacji o państwie pochodzenia. Zdjęcia skrzynek (z kapustą) oraz kartonów (z czosnkiem), w których oferowane były warzywa zostały wykonane z perspektywy klienta. Opakowania zakwestionowanych partii ułożone były na półkach dłuższym bokiem w kierunku konsumenta, na co wskazuje dołączona do protokołu kontroli z dnia [...] lutego 2020 r. dokumentacja fotograficzna. Natomiast informacja o kraju pochodzenia zakwestionowanych warzyw była wskazana na krótszym boku opakowań niewidocznym dla konsumentów. Ponadto zastępca managera sklepu L. w złożonych wyjaśnieniach z dnia 21 lutego 2020 r., stanowiących załącznik nr 2 do protokołu z kontroli, potwierdził stan faktyczny ustalony przez kontrolujących wskazując, że "Na opakowaniu kapusty włoskiej i czosnku etykieta z informacją o kraju pochodzenia znajdowała się na boku opakowania, przy takim ustawieniu nie była widoczna dla klienta".
Dlatego też złożone przez stronę fotografie przedstawiające oznakowanie owoców i warzyw w sklepach L., z których wynika, że informacje o kraju pochodzenia są dobrze widoczne dla konsumentów nie może stanowić dowodu w rozpatrywanej sprawie.
W dalszej części obszernego uzasadnienia GIJARS szczegółowo omówił wyjątkową rolę, jaką spełnia prawidłowe oznakowanie towaru w miejscu jego sprzedaży ze szczególnym uwzględnieniem informacji o kraju pochodzenia.
Zwrócił uwagę, że to przedsiębiorca winien zadbać o prawidłowe wyeksponowanie kartonów z warzywami, co umożliwi łatwy dostęp do informacji wymaganych prawem dla kupującego, gdyż trudno oczekiwać od nabywcy, że w poszukiwaniu informacji o kraju pochodzenia będzie podnosił czy przesuwał kartony czy skrzynki.
Przywołując przepisy art. 8 ust. 1 i art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002 organ przypomniał, że przepisy prawa żywnościowego sprzeciwiają się każdej praktyce mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić w błąd konsumenta bowiem podstawowym celem prawa żywnościowego, obok ochrony zdrowia i życia ludzi, jest ochrona interesów konsumentów, z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością (art. 5 ust. 1 w/w rozporządzenia Nr 178/2002).
Odnosząc się do oceny ujawnionego naruszenia organ ocenił jako znaczące. Miało to zatem wpływ na wymiar kary. Zasadnie oceniając stopień szkodliwości czynu uwzględniono rodzaj i charakter naruszonego dobra, oraz rozmiar wyrządzonej szkody. Oferowanie do sprzedaży 2 partii warzyw nieprawidłowo oznakowanych narusza interesy konsumentów, gdyż uniemożliwia im uzyskanie informacji o kraju pochodzenia.
Zdaniem GIJARS, analizując dotychczasową działalność przedsiębiorcy, Wojewódzki Inspektor słusznie uwzględnił fakt, że w wyniku poprzedniej kontroli (w dniu 7 sierpnia 2020 r.) stronie została wymierzona kara pieniężna w wysokości 1127,25 zł, w związku z wprowadzeniem owoców i warzyw o nieodpowiedniej jakości handlowej obrotu. Dotyczyło to 6 partii świeżych owoców i warzyw z uwagi na podanie wprowadzającej w błąd informacji o państwach ich pochodzenia.
Przy ustalaniu wysokości kary zgodnie z art. 40a ust. 8 ustawy o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku, wzięto pod uwagę wielkość przychodu osiągniętego przez Spółkę w ostatnim roku obrotowym, tj. roku poprzedzającym. Zgodnie z oświadczeniem strony z dnia 16 września 2020 r. przy wymierzaniu kary uwzględniono dochód w wysokości 21.689.268.000 zł, za 2019 rok , co świadczy o znacznej skali obrotów.
Nałożona na Spółkę kara pieniężna w wysokości 1204,05 zł stanowi pięciokrotność wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez stronę przez wprowadzenie tych artykułów do obrotu.
Wymierzona kara pieniężna jest odczuwalną dolegliwością i pozostaje jednocześnie w możliwościach finansowych Spółki, jak również jest adekwatna do stopnia szkodliwości czynu i zakresu naruszenia, jakiego dopuścił się przedsiębiorca.
Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki wskazujące na możliwość odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej bowiem zarówno stopień szkodliwości czynu, jak też zakres naruszenia nie zostały ocenione jako niskie, co wynika ze stwierdzonych naruszeń.
Dlatego w ocenie Głównego Inspektora kary wymierzane w tego rodzaju sprawach, uwzględniając kryteria ich wymierzenia przewidziane w art. 40a ust. 8 powołanej ustawy, nie mogą mieć symbolicznego charakteru.
Prawidłowe oznakowanie artykułów rolno-spożywczych jest obowiązkiem przedsiębiorcy, bowiem konsument na podstawie informacji zawartych w oznakowaniu podejmuje decyzję o zakupie konkretnego wyrobu, wobec powyższego informacje zawarte w oznakowaniu, jak też w dokumentach towarzyszących muszą być zgodne że stanem faktycznym.
Stosownie do art. 17 ust. 2 rozporządzenia (WE), nr 178/2002 kary mające zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego i paszowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Ponadto wysokość kary pieniężnej powinna spełniać swoją funkcję prewencyjną - winna być wyraźnym ostrzeżeniem na przyszłość zapobiegającym powstawaniu nagannych praktyk rynkowych, oraz funkcję represyjną oraz stanowić poważną dolegliwość dla przedsiębiorcy nie niosąc za sobą jednocześnie ryzyka wyeliminowania go z obrotu gospodarczego.
Spółka, niezgadzając się z powyższą decyzją w terminie zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zarzuciła:
1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a. art. 8 k.p. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa, w szczególności niewyjaśnienie podstawy prawnej wydanej decyzji (organ zarówno w petitum, jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołał się na załącznik do Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 2019/428 z dnia 12 lipca 2018 r. zmieniającego Rozporządzenie 543/2011 w zakresie norm handlowych w sektorze owoców i warzyw ("Załącznik 2019/428"), na który WIIH do tej pory w ogóle się nie powoływał i którego przepisy w ocenie Skarżącej nie znajdują w sprawie zastosowania, nie tłumacząc przy tym, jak przepisy tego Załącznika mają się do stanu faktycznego niniejszej sprawy; zachodzi przy tym także wątpliwość co do tożsamości przedmiotowej sprawy;
b. art. 80 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i uznanie przez organ, że udowodniona została niewłaściwa jakość handlowa owoców i warzyw wprowadzanych do obrotu przez Skarżącą, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby oznaczenie kraju pochodzenia było błędne, nieczytelne, lub niezamieszczone w miejscu towarzyszącym kontrolowanym produktom, a zatem by doszło do naruszenia przepisów prawa żywnościowego, co uzasadniałoby nałożenie kary na Lidl;
c. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i utrzymanie jej w mocy, podczas gdy wskazane w odwołaniu od Decyzji naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego dokonane przez WIIH uzasadniały uchylenie decyzji WIIH i umorzenie postępowania.
2. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
a. Art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu ("UOROW") w zw. z art. 6 ust. 1 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (543/2011/UE) ("Rozporządzenie 543/2011") poprzez jego zastosowanie i uznanie, że Lidl wprowadził do obrotu owoce i warzywa nieodpowiadające jakości handlowej i wymierzenie kary pieniężnej pomimo, że L. nie wprowadził do obrotu artykułów nieodpowiadających wymaganiom jakości handlowej - wszelkie owoce i warzywa oferowane do sprzedaży były bowiem oznakowane krajem pochodzenia, informacja ta była prawdziwa (zgodna z dokumentacją handlową), oraz była zamieszczona na kartonach zbiorczych (a więc w sposób zgodny z przepisami) i była możliwa do łatwego odnalezienia przez dla przeciętnego konsumenta.
b. Art. 40a ust. 8 w zw. z art. 40a ust. 10 UOROW poprzez jego zastosowanie i wymierzenie Lidl kary niewspółmiernej i nieproporcjonalnej do charakteru i rozmiaru zarzucanego uchybienia, stopnia szkodliwości czynu, wartości produktów poddanych kontroli oraz dotychczasowej działalności L., podczas gdy stopień szkodliwości zarzucanego czynu był znikomy, zakres zarzucanego uchybienia był niewielki, co nawet gdyby uznać, że w sprawie doszło do naruszenia (z czym Skarżąca się nie zgadza) uzasadniało odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 40a ust. 10 UOROW (jak również w świetle art. 189 f k.p.a. ).
c. art. 138 ust. 2 rozporządzenia w sprawie kontroli urzędowych nr 2017/625 , poprzez utrzymanie przez GIJHARS zastosowania nieproporcjonalnego środka prawnego (wymierzenie kary pieniężnej) w stosunku do wagi stwierdzonego przez WIIH naruszenia (gdyby uznać, że w ogóle do niego doszło), podczas gdy przy stosowaniu środków prawnych wymienionych w ww. przepisie WIIH winien kierować się zasadą proporcjonalności i wybrać najmniej dotkliwy środek prawny (na podstawie zarzuconego przepisu WIIH mógł przykładowo nakazać Skarżącej zwiększenie częstotliwości własnych kontroli wewnętrznych w sklepie pod kątem prawidłowego eksponowania opakowań zbiorczych, zawierających informacje o kraju pochodzenia owoców i warzyw).
W związku z przedstawionymi zarzutami Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz uchylenie decyzji poprzedzającej i umorzenie postępowania administracyjnego oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi powyższe zarzuty zostały obszernie omówione.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd na wstępie wyjaśnia, że sprawa została rozpoznana na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.), bowiem aktualnie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie nie ma możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość, co czyniło uzasadnionym procedowanie na posiedzeniu niejawnym.
Skarga jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.
Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] października 2020 r., który utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej we Wrocławiu z dnia [...] czerwca 2020 r. o nałożeniu na Skarżącą kary pieniężnej w wysokości 1204,05 zł za brak informacji o kraju pochodzenia sprzedawanych towarów.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności ze sporządzonych w toku kontroli fotografii oraz protokołu kontroli wynika, że w sklepie były wyłożone warzywa ( kapusta i czosnek) w opakowaniach zbiorczych, na których to opakowaniach co prawda znajdowała się wymagana informacja o kraju pochodzenia, jednakże była ona umieszczona na krótszym boku opakowań niewidocznym dla konsumentów. Obecny przy kontroli zastępca managera sklepu L. w złożonych wyjaśnieniach z dnia 21 lutego 2020 r., stanowiących załącznik nr 2 do protokołu z kontroli, potwierdził stan faktyczny ustalony przez kontrolujących wskazując, że "Na opakowaniu kapusty włoskiej i czosnku etykieta z informacją o kraju pochodzenia znajdowała się na boku opakowania, przy takim ustawieniu nie była widoczna dla klienta".
W niniejszej sprawie spór pomiędzy stronami sprowadza się do oceny czy ekspozycja towaru w sklepie bez widocznego dla klienta oznaczenia kraju pochodzenia jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.
W ocenie organów orzekających w sprawie takie działanie przedsiębiorcy - Skarżącej stanowiło o naruszeniu art. 6 ust. 1 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) NR 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw ( dalej "rozporządzenie nr 543/2011 ").
W myśl art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia nr 543/2011 dotyczącego szczegółowych informacji na etapie sprzedaży detalicznej"
"1. Na etapie sprzedaży detalicznej szczegółowe informacje wymagane w ramach niniejszego rozdziału są dostępne w sposób czytelny i dobrze widoczny. Produkty mogą być wystawione na sprzedaż, pod warunkiem że detalista umieści w widocznym miejscu w pobliżu produktu czytelne, szczegółowe informacje dotyczące państwa pochodzenia oraz, w stosownych przypadkach, klasy produktu, jego odmiany lub typu handlowego w sposób pozwalający uniknąć wprowadzenia konsumenta w błąd."
Natomiast, zdaniem Skarżącej, z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby oznaczenie kraju pochodzenia było błędne, nieczytelne, lub niezamieszczone w miejscu towarzyszącym kontrolowanym produktom, a zatem by doszło do naruszenia przepisów prawa żywnościowego, co uzasadniałoby nałożenie kary na L. Tym samym Skarżąca zarzuca błędną ocenę materiału dowodowego i uznanie przez organ, że udowodniona została niewłaściwa jakość handlowa owoców i warzyw wprowadzanych do obrotu przez Skarżącą. Skarżąca uważa, że przepisy nie określają jednak tego, że informacja o kraju pochodzenia ma być jakoś szczególnie wyeksponowana konsumentowi (a tym bardziej nie stanowią o obowiązku "bezpośredniego" wyeksponowania informacji o kraju pochodzenia). Żaden przepis nie zobowiązuje również sprzedawcy do zamieszczenia informacji o kraju pochodzenia owoców i warzyw na konkretnym boku opakowania (czy to dłuższym, czy krótszym). Istotne jest, żeby informacja o kraju pochodzenia zamieszczona została "w widocznym miejscu w pobliżu produktu" (może to być na wywieszce cenowej, etykiecie naklejonej na karton zbiorczy, czy nawet na cenniku zbiorczym zamieszczonym przy stoisku) i żeby była ona dostępna i czytelna dla konsumenta .
Rozpoznając zarzuty skargi Sąd podzielił stanowisko organów, że informacja dotycząca kraju pochodzenia towaru po pierwsze musi być widoczna dla klienta sklepu, zaś po drugie informacja ta musi być w zasięgu wzroku konsumenta bez konieczności przesuwania kartonów wypełnionych niekiedy nawet po brzegi warzywami bądź owocami. W trakcie robienia zakupów w sklepie zwłaszcza samoobsługowym, jakimi są sklepy Lidl nie można wymagać od klienta aby przesuwał kartony lub skrzynki towaru w celu upewnienia się czy rzeczywiście określony produkt pochodzi z konkretnego kraju. Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie sporny towar został umieszczony w skrzynkach oznaczonych informacją o kraju pochodzenia lecz ta informacja była umieszczona z boku opakowania, a zatem niewidoczna dla klienta "na pierwszy rzut oka". Wbrew twierdzeniom Skarżącej informacja ta nie była dla przeciętnego konsumenta "łatwa do odnalezienia" ,a co za tym idzie nie była "dobrze widoczna", jak tego wymaga art. art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia nr 543/2011.
Rację ma organ uznając, że prawidłowe oznakowanie w miejscu sprzedaży, a w szczególności dostępność informacji o kraju pochodzenia, zgodne z przepisami prawa jest istotnym elementem świadczącym o właściwej jakości handlowej produktu, stanowiąc przy tym podstawę informacji konsumenckiej. Prawidłowe oznakowanie w miejscu sprzedaży, jest niezbędne do ułatwienia dokonywania wyboru artykułu rolno-spożywczego przy jego zakupie, zgodnie z oczekiwaniami konsumentów. Ponadto wprowadzanie do obrotu warzyw i owoców o właściwej jakości handlowej w zakresie oznakowania jest istotne dla konsumenta, gdyż w czasie zakupu chce otrzymać produkt zgodny ze swoimi oczekiwaniami, np. pochodzący z określonego kraju.
Zasadnie organy przyjęły, że w przypadku świeżych warzyw w oznakowaniu obligatoryjnie powinno znaleźć się wskazanie kraju pochodzenia prawidłowo wyeksponowane, a o to powinien zadbać przedsiębiorca.
Idąc tym tokiem rozumowania organy słusznie uznały, że stwierdzone nieprawidłowości polegające na braku dostępnej i dobrze widocznej informacji o kraju pochodzenia w miejscu sprzedaży należy zaliczyć do kategorii świadczącej o niewłaściwej jakości handlowej zakwestionowanych partii produktów.
Po drugie słuszne jest stanowisko GIJHARS, że w świetle cytowanego wyżej art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 543/2011 nie jest dopuszczalna sytuacja, w której konsument aby uzyskać informację kraju pochodzenia produktu zmuszony jest do podejmowania dodatkowych kroków, a mianowicie musi w sklepie podczas zakupów dodatkowo oglądać opakowanie zbiorcze produktu ze wszystkich stron aby upewnić się z jakiego kraju pochodzi dany produkt.
W tym aspekcie sprawy Sąd zauważa, że przepisy rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 w art. 8 wyraźnie stanowią, że prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością.
Ponadto zgodnie art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002 podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze i podmioty działające na rynku pasz zapewniają na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów.
W tych warunkach za nieusprawiedliwione Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące zarówno naruszenia przepisów procesowych, jak też naruszenia prawa materialnego. Zarzuty te nie podważają prawidłowości decyzji GIJHARS. Zarzuty skargi są w istocie powieleniem argumentów strony zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji i zostały należycie rozważone przez GIJHARS, czego wyrazem jest stanowisko organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które Sąd w całości podziela.
Nie zasługuje też na aprobatę stanowisko skargi, że wymierzona kara jest nieadekwatna i nieproporcjonalna w stosunku do wagi stwierdzonego naruszenia.
Odnosząc się do poruszanych w skardze kwestii związanych z nałożeniem kary pieniężnej to należy przypomnieć , że stosownie do art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu, kto wprowadza do obrotu owoce i warzywa nieodpowiadające wymaganiom jakości handlowej, podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł.
Korzyść majątkowa, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku, jest to kwota uzyskana lub możliwa do uzyskania ze sprzedaży partii owoców lub warzyw nieodpowiadających wymaganiom jakości handlowej. Kara pieniężna wymierzana na podstawie art. 40a tej ustawy, powinna mieścić się wartości kwestionowanej partii.
Kara pieniężna nie jest więc konsekwencją stwierdzenia dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co prowadzi do wniosku, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 29 kwietnia 1998 r., sygn. akt K 17/97; z 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06; z 7 lipca 2009 r., sygn. akt K 13/08; z 25 marca 2010 r., sygn. akt P 9/08).
Wbrew stanowisku Skarżącej, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 40a ust. 8 w zw. z art. 40a ust. 10 ustawy o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu.
W myśl art. 40a ust. 8 ustawy kary pieniężne, o których mowa w ust. 1-5, wymierza się przy uwzględnieniu stopnia szkodliwości czynu, zakresu naruszenia, dotychczasowej działalności dokonującego naruszenia i wielkości jego obrotów oraz przychodu w roku poprzedzającym rok nałożenia kary, a także wartości owoców i warzyw poddanych kontroli. Natomiast stosownie do art.40a ust.10 ustawy w przypadku niskiego stopnia szkodliwości czynu, niewielkiego zakresu naruszenia lub braku stwierdzenia istotnych uchybień w dotychczasowej działalności dokonującego naruszenia, można odstąpić od wymierzania kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1-5.
Zdaniem Sądu organ szczegółowo wskazał czym kierował się wymierzając Skarżącej karę pieniężną. Sąd uznaje za słuszne stanowisko organów, że stopień szkodliwości czynu był znaczny bowiem oferowanie do sprzedaży 2 partii warzyw nieprawidłowo oznakowanych narusza interesy konsumentów bowiem utrudnia im uzyskanie informacji o kraju pochodzenia, a zatem upewnienia się co do jakości konkretnego produktu oferowanego w sklepie. Właściwie uwzględniono także rodzaj i charakter naruszonego dobra, oraz rozmiar wyrządzonej szkody.
Konsument ma prawo do pełnej i rzetelnej informacji o oferowanych mu produktach, bez podejmowania dodatkowych działań w celu ich uzyskania, aby podjąć właściwą decyzję przy zakupie i mieć gwarancję, że zakupione produkty są dla niego odpowiednie i posiadają cechy zgodne z zadeklarowanymi. (v. wyrok NSA o sygn. akt: II GSK 3321/16).
Ponadto Skarżąca już wcześniej dopuściła się czynu zagrożonego sankcją administracyjną bowiem w wyniku poprzedniej kontroli (w dniu 7 sierpnia 2020 r.) została jej wymierzona kara pieniężna w wysokości 1127,25 zł, w związku z wprowadzeniem owoców i warzyw o nieodpowiedniej jakości handlowej obrotu. Dotyczyło to 6 partii świeżych owoców i warzyw z uwagi na podanie wprowadzającej w błąd informacji o państwach ich pochodzenia.
Nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 138 ust. 2 rozporządzenia w sprawie kontroli urzędowych nr 2017/625 skoro z treści decyzji nie wynika aby organ ten przepis stosował w rozpoznawanej sprawie. W tym zakresie zawarte w zaskarżonej decyzji rozważania organu wiążą się tylko i wyłącznie z odpowiedzią na podnoszone przez Skarżącą zarzuty w odwołaniu od decyzji organu I instancji. (por. str. 8-9 uzasadnienia decyzji organu II instancji).
Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, że organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a). Ocena zebranych materiałów dowodowych dokonana przez organy obu instancji, zdaniem Sądu, jest zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a zarazem wolna jest od dowolności. Z akt administracyjnych sprawy wynika również, że organy obu instancji umożliwiły Skarżącej zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenie się w tej sprawie.
Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 8 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji było wyczerpujące i spełniało wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd zauważa, że kara pieniężna nakładana przez organ nadzoru rynku ma charakter represyjno - wychowawczy i jest nakładana oraz wykonywana w celu zachowania oraz przestrzegania obowiązującego porządku prawnego. Ma zatem na celu zapobieganie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom ustawy. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie i została wyczerpująco uzasadniona.
Reasumując, w sprawie wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności. Nie budzi też wątpliwości Sądu prawidłowość prawnej oceny tych okoliczności przez organ. Argumentacja skargi ma w tych warunkach charakter polemiczny względem stanowiska organu, które zostało należycie umotywowane; jak już wzmiankowano organ nie naruszył w sprawie przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w pełni odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.