II GSK 355/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Prezesa NFZ, potwierdzając, że organy nie wykazały wystarczająco, iż umowa wokalisty była umową o świadczenie usług, a nie umową o dzieło.
Sprawa dotyczyła kwalifikacji umowy między wokalistą a organizatorem koncertu jako umowy o dzieło lub umowy o świadczenie usług, co miało wpływ na podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję organu, uznając brak wystarczających dowodów na kwalifikację umowy jako umowy o świadczenie usług. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Prezesa NFZ, wskazując na wady formalne skargi oraz potwierdzając, że organy nie wykazały w sposób przekonujący, że umowa nie była umową o dzieło, uwzględniając specyfikę artystycznego wykonania utworu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję organu pierwszej instancji i Prezesa NFZ w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Spór dotyczył kwalifikacji umowy zawartej między wokalistą a organizatorem koncertu jako umowy o dzieło lub umowy o świadczenie usług. Sąd pierwszej instancji uznał, że organy NFZ nie wykazały wystarczająco, iż umowa ta nie była umową o dzieło, a zgromadzony materiał dowodowy był niewystarczający. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, wskazując na wady formalne skargi, w tym brak precyzyjnego powiązania zarzutów z przepisami prawa i ich uzasadnienia. Sąd podkreślił również, że organy NFZ nie wykazały w sposób przekonujący, że umowa nie była umową o dzieło, a także nie uwzględniły specyfiki artystycznego wykonania utworu, które może być uznane za dzieło nawet bez wymogu twórczej unikalności interpretacji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Organy NFZ nie wykazały w sposób wystarczający, że sporna umowa nie była umową o dzieło. Kwalifikacja umowy jako umowy o świadczenie usług wymagała skutecznego zaprzeczenia, że strony zawarły umowę o dzieło i wykazania, że łączył je inny stosunek prawny.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uznał, że organy NFZ nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego ani nie przeprowadziły go w sposób prawidłowy, aby jednoznacznie zakwalifikować umowę jako umowę o świadczenie usług. Naczelny Sąd Administracyjny, mimo wad formalnych skargi kasacyjnej, potwierdził, że organy nie wykazały skutecznie, iż umowa nie była umową o dzieło, uwzględniając specyfikę artystycznego wykonania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.a.p.p. art. 85 § ust. 1
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
u.p.a.p.p. art. 85 § ust. 2
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
u.ś.o.z. art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. e
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.ś.o.z. art. 102 § ust. 5 pkt 24
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.ś.o.z. art. 109 § ust. 5 i ust. 6
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
k.c. art. 353(1)
Kodeks cywilny
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
k.c. art. 734 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy NFZ nie wykazały wystarczająco, że umowa wokalisty była umową o świadczenie usług, a nie umową o dzieło. Kwalifikacja umowy jako umowy o świadczenie usług wymagała skutecznego zaprzeczenia, że strony zawarły umowę o dzieło i wykazania, że łączył je inny stosunek prawny. Nietypowe lub nieprecyzyjne sformułowanie przedmiotu umowy nie podważa kwalifikacji jako umowy o dzieło, jeśli dotyczy artystycznego wykonania utworu.
Odrzucone argumenty
Argumenty Prezesa NFZ dotyczące naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania przez WSA, które nie zostały skonkretyzowane w sposób wymagany przez przepisy.
Godne uwagi sformułowania
granica między usługami, a dziełem bywa płynna ocena umowy z punktu widzenia art. 353(1) k.c. wymaga skutecznego – co trzeba podkreślić – zaprzeczenia, że strony układając swą relację w formie umowy o dzieło, uczyniły to w sposób nieodpowiadający właściwości tego stosunku prawnego i wykazania, że strony te w istocie łączy inny stosunek prawny wypełnione na jej podstawie przez zainteresowanego zadanie stanowiło przygotowanie i wykonanie partii solowych, jako członka zespołu tworzącego określone wydarzenie, zgodnie z wizją kompozytora nie jest zatem konieczne zawarcie w umowie dotyczącej wykonania koncertu muzycznego zobowiązania wykonawcy do twórczego (unikalnego) charakteru interpretacji utworu muzycznego jako warunku zakwalifikowania jej jako umowy o dzieło należy w tym zakresie przyjąć domniemanie, że ze względu na niepowtarzalny charakter każdego wykonania artystycznego, przesłanka twórczego charakteru jest spełniona, jeśli ma miejsce twórcze przyczynienie się do wykonania utworu
Skład orzekający
Marcin Kamiński
przewodniczący sprawozdawca
Zbigniew Czarnik
sędzia
Marek Krawczak
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja umów artystycznych jako umów o dzieło w kontekście ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, znaczenie artystycznego wykonania utworu, wymogi formalne skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji artystycznego wykonania, a jego zastosowanie do innych umów o dzieło może wymagać ostrożności. Wady formalne skargi kasacyjnej uniemożliwiły głębszą analizę merytoryczną w tym konkretnym przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia umowy o dzieło od umowy zlecenia, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki ubezpieczeniowe. Dodatkowo, orzeczenie porusza kwestię specyfiki umów w branży artystycznej.
“Czy występ w zespole to umowa o dzieło? NSA wyjaśnia, kiedy artysta podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 355/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marcin Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Krawczak
Zbigniew Czarnik
Symbol z opisem
652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 669/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-09-25
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 1 § 1 i 2, art. 174 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2509
art. 85 ust. 1
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Zofia Frąckowiak po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 669/20 w sprawie ze skargi Z. K. P. w Sz. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 22 listopada 2019 r. nr 1335/2019/Ub w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 września 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 669/20, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (Dyrektor OW NFZ) z dnia 9 października 2015 r. w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oraz zasądził od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (Prezes NFZ, organ odwoławczy, organ) na rzecz skarżącego Z. w S. (strona skarżąca, skarżący, płatnik, zamawiający) kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Poznaniu (Dyrektor OW NFZ, organ I instancji) decyzją z 9 października 2015 r., nr 310/2015/U, stwierdził, że J. B. (zainteresowany, uczestnik) podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonania w dniu 24 października 2009 r., na rzecz płatnika składek pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym (k.c.) stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Prezes NFZ decyzją z dnia 22 listopada 2019 r., nr 1335/2019/Ub, działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 i ust. 6 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (ustawa o świadczeniach, u.ś.o.z.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ wskazał, że z treści umowy z dnia 21 października 2009 r., zawartej przez zamawiającego z wykonawcą (nazwanej przez strony "umową o dzieło") wynikało, że przedmiotem umowy ma być przygotowanie i wykonanie przez zainteresowanego solowych partii wokalnych wraz z Zespołem Wokalistów i Instrumentalistów "C. N.", w ramach koncertu "[...]". W umowie ustalono termin jej wykonania (24 października 2009 r.) oraz wynagrodzenie w wysokości 2.200 złotych. W treści umowy wskazano m.in., że wykonawca zobowiązał się do jej wykonania osobiście ("nie może powierzyć ani w całości ani w części wykonania dzieła innej osobie"), według swojej najlepszej wiedzy fachowej. W ocenie Prezesa NFZ, wykonywanie czynności wynikających z ww. umowy nie może zostać zakwalifikowane jako praca wykonywane na podstawie umowy o dzieło, gdyż czynności te miały być wykonywane z należytą starannością. Organ odwoławczy wskazał, że "wypełnione" na jej podstawie przez zainteresowanego zadanie stanowiło przygotowanie i wykonanie partii solowych, jako członka zespołu tworzącego określone wydarzenie, zgodnie z wizją kompozytora. W ocenie organu wykonywanie tego typu czynności nie może zostać zakwalifikowane jako praca wykonywana na podstawie umowy o dzieło, przy czym nie sposób jednoznacznie określić odpowiedzialności poszczególnych wykonawców za efekt końcowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 września 2020 r., sygn. akt. VI SA/Wa 669/20, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 9 października 2015 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) oraz zasądził od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego Z. w S. kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podkreślił, że przedmiotem spornej umowy było przygotowanie i wykonanie przez zainteresowanego - wokalistę, partii solowych podczas "[...]". Sąd nie podzielił kategorycznego stanowiska organów, że sporna umowa nie jest umową o dzieło i że potwierdza to zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Ustalenia faktyczne, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji oraz formułowane na ich podstawie oceny, należało uznać za niewystarczające, a tym samym przedwczesne, dla przyjęcia stanowczego stanowiska, że sporna umowa była z całą pewnością umową o świadczenie usług, do której mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu, a nie umową o dzieło, jak twierdzi skarżący. Sąd I instancji wskazał, że w sytuacji, gdy granica między usługami, a dziełem "bywa płynna" (por. wyrok Sądu Najwyższego z 3 listopada 2000 r., sygn. akt IV CKN 152/00) na znaczeniu zyskuje stanowisko, że ocena umowy z punktu widzenia art. 353(1) k.c. wymaga skutecznego – co trzeba podkreślić – zaprzeczenia, że strony układając swą relację w formie umowy o dzieło, uczyniły to w sposób nieodpowiadający właściwości tego stosunku prawnego i wykazania, że strony te w istocie łączy inny stosunek prawny (por wyrok Sądu Najwyższego z 10 lipca 2014 r., sygn. akt II UK 454/13). WSA stwierdził, że organy NFZ powyższemu obowiązkowi uchybiły, tj. nie wykazały (nie zaprzeczyły) skutecznie, że sporna umowa istotnie nie odpowiada właściwościom umowy o dzieło i jednocześnie nie wykazały, że strony tej umowy (skarżącego i zainteresowanego) łączył inny stosunek prawny. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji przyjął, że w sprawie nie dowiedziono, że sporna umowa nie była umową o dzieło. Taki wniosek nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, który jest niekompletny lub nie w pełni rozpatrzony. Ustaleń oraz sformułowanych na ich podstawie ocen organów odnośnie do charakteru spornej umowy, Sąd pierwszej instancji nie mógł uznać za prawidłowe także z tego względu, że ograniczyły się one z jednej strony do prezentacji, formułowanych na gruncie doktryny oraz orzecznictwa sądowego, stanowisk odnośnie do cech odróżniających umowę o dzieło od umowy o świadczenie usług, do której mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu, w relacji - w istocie rzeczy, do jedynego, przeprowadzonego w sprawie dowodu, mianowicie treści spornej umowy i to w sytuacji, gdy w celu rzetelnego rozpatrzenia i załatwienia sprawy organy nie był pozbawione możliwości przeprowadzenia innych dowodów, tym bardziej, że wnioskował o nie skarżący. Jak wynika z akt sprawy, pismem z 3 czerwca 2015 r., skarżący wniósł o przesłuchanie zainteresowanego na okoliczność prawidłowego ustalenia charakteru łączącego ich stosunku prawnego – spornej umowy. Sąd podkreślił, że jeżeli przedmiotem umowy o dzieło jest doprowadzenie do powstania samoistnego, jednorazowego oraz weryfikowalnego rezultatu (w tym niematerialnego), i to bez względu na rodzaj oraz intensywność świadczonej w tym celu pracy i staranności, którego pewność stanowi filar umowy, o której mowa w art. 627 k.c., to za uzasadnione należy uznać stanowisko, że przeprowadzone w sprawie ustalenia oraz formułowane na ich podstawie oceny muszą umożliwiać z jednej strony przekonujące zaprzeczenie, że umowa odpowiadała właściwościom umowy o dzieło, a z drugiej przekonujące wykazanie, że strony tej umowy łączył inny stosunek prawny niż umowa o dzieło (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I UK 273/16; 14 września 2017 r., sygn. akt III UK 201/16). Podsumowując, Sąd pierwszej instancji uznał, z uwagi na powyższe, za zasadną należało przyjąć skargę, w której zarzucono deficyt ustaleń faktycznych oraz dowolność ich oceny, w oparciu o co wydano skarżoną decyzję. Kontrolowana decyzja, jak i ją poprzedzająca decyzja Dyrektora OW NFZ nie odpowiadają prawu, a w konsekwencji podlegają uchyleniu,
W skardze kasacyjnej Prezes NFZ zaskarżył powyższy ww. wyrok WSA w całości, wnosząc o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie go w całości oraz oddalenie skargi wniesionej do WSA, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Ponadto, skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, którym mowa w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., polegające na:
1) naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i uchyleniu zaskarżonej decyzji organów NFZ w oparciu o niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym ustalenia wyroku WSA w zakresie oceny charakteru prawnego umowy oraz błędnego ustalenia naruszenia przez organ art. 734 § 1 kodeksu cywilnego w zw. z art. 750 k.c., art. 627 k.c. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach oraz niezasadne przyjęcie, że organy Funduszu nieprawidłowo ustaliły, że zakwestionowana umowa nosiła cechy umowy o świadczenie usług, a charakter spornej umowy nie wskazuje jednoznacznie, że była to umowa o świadczenie usług a nie umowa o dzieło, podczas gdy z dokonanych przez organy ustaleń jednoznacznie wynika, że umowa, którą wykonywał J. B., nosiła znamiona umowy o świadczenie usług, przy czym Sąd orzekający w swoim rozstrzygnięciu całkowicie pominął ustalenie Prezesa NFZ, że pomimo formalnego niedookreślenia przedmiotowej umowy, z okoliczności sprawy wynika jednoznacznie, że wykonawca utworu wykonywał go jako artysta – muzyk, członek zespołu wokalnego składającego się z innych artystów muzyków, a z ustaleń nie wynika, że wykonawca w razie niemożności wystąpienia – nie mógłby być zastąpiony przez innego wykonawcę, a zatem wykonawca nie był twórcą niepowtarzalnego i osobowo zindywidualizowanego dzieła, a wykonywał jedynie partie wokalne utworu z oczekiwaną od niego starannością i poprawnością formalną;
2) pominięciu ustalenia organu, że w przypadku wielu umów, gdzie stosuje się odpowiednio umowę zlecenia a także i umów nienazwanych, wynagrodzenie przysługuje również z tytułu osiągniecia określonego rezultatu i w tym kontekście od artysty oczekiwano, iż wykona w ramach zespołu wykona partie wokalne utworu będącego dziełem innego artysty, poprawnie od strony formy i w celu osiągnięcia oczekiwanego rezultatu artystycznego;
a ponadto:
3) odnosząc się do wskazania Sądu I instancji dotyczącego wykonywania partii solowych wokalnych utworu w ramach przedsięwzięcia artystycznego, należy przyjąć, że na efekt artystyczny składa się działanie wszystkich członków zespołu, którzy wszakże co do zasady wielokrotnie odtwarzają utwór, tak że ich działalność nie nosi cech czynności niepowtarzalnej w sensie normatywnym inaczej niż w sensie artystyczno-estetycznym, który wszakże nie podlega ocenie organu w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie wskazał argumenty mające przemawiać za trafnością zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej. Prezes NFZ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną. Uczestnik postępowania nie zajął stanowiska w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie związania granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych. Jedynie w drodze wyjątku – w razie stwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., lub podstaw do zastosowania art. 189 p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny jest upoważniony i zobowiązany do przekroczenia granic skargi kasacyjnej i wyjścia poza zakres zaskarżenia oraz zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej. W takiej sytuacji Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę podstawy z art. 183 § 2 lub art. 189 p.p.s.a. oraz sankcjonuje je niezależnie od granic zaskarżenia kontrolowanego orzeczenia oraz podniesionych zarzutów (art. 183 § 1, art. 186, art. 189 p.p.s.a.).
Mając na względzie wskazane wyżej zasady postępowania kasacyjnego, wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego oraz podstaw do zastosowania art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zarzutów skargi kasacyjnej, dochodząc do przekonania, że są one pozbawione usprawiedliwionych podstaw.
Dokonując zbiorczej oceny zarzutów odniesionych przez autora skargi kasacyjnej do przepisów art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 734 § 1, art. 750 k.c. i art. 627 k.c. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (u.ś.o.z.), należy stwierdzić, że w zasadniczej części są one dotknięte nieusuwalnymi wadami konstrukcyjnymi, które uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnymi przeprowadzenie pełnej i efektywnej kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku.
Po pierwsze, zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna m.in. zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Skonkretyzowana podstawa kasacyjna przyjmuje postać zarzutu, który podlega powiązaniu z odpowiednią jednostką redakcyjną tekstu aktu normatywnego, przy czym zasadą jest, że jeżeli podstawowa jednostka redakcyjna tekstu prawnego (np. artykuł lub paragraf) jest podzielona na podjednostki, obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jednostek niższego rzędu w celu powiązania ich z treścią opisową zarzutu oraz precyzyjnego wyznaczenia granic kontroli kasacyjnej (por. m.in. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; LEX nr 422065; wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r., II GSK 218/11, LEX nr 1244607; wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10, LEX nr 1145608; wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1573/12, LEX nr 1354882; wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., II GSK 2019/12, LEX nr 1495144). W treści opisowej zarzutu, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., należy natomiast szczegółowo określić, w jaki sposób i w jakim zakresie w zaskarżonym orzeczeniu dokonano błędnej wykładni lub wadliwego zastosowania (niezastosowania) określonych przepisów prawa materialnego lub procesowego, a także wskazać postulowany przez stronę skarżącą kasacyjnie sposób i rezultat wykładni lub zastosowania przepisów, które zostały przyjęte jako wzorce kontroli kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej wniesionej przez kontrolowany organ nie zrealizowano powyższych wymogów, gdyż zasadniczy przedmiot odniesienia dla twierdzeń o wadliwym wykonaniu przez kontrolowany Sąd Wojewódzki kompetencji do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji nie został powiązany z odpowiednią podjednostką redakcyjną art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (lit. a, b lub c), a ponadto nie określono w sposób jasny i precyzyjny form i sposobów naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) oraz zakresu naruszenia prawa procesowego z wykazaniem jego co najmniej potencjalnego wpływu na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Po drugie, brak precyzyjnego wskazania przepisów procesowych wchodzących w skład administracyjnej normy dopełnienia (przepisów regulujących postępowanie administracyjne), których wykładnia lub stosowanie przez skarżony organ miały zostać wadliwie ocenione przez Sąd Wojewódzki, uniemożliwia weryfikację zarzutu strony skarżącej kasacyjnie co do błędu negatywnej oceny legalnościowej kontrolowanych rozstrzygnięć administracyjnych, która doprowadziła do podważenia prawidłowości stanu faktycznego sprawy przyjętego przez skarżony organ.
Po trzecie, pozbawione podstaw jest wskazywanie (szczególnie jako samodzielnego wzorca kontroli kasacyjnej) zarzutu naruszenia przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zmierzającego do podważenia prawidłowości przyjętego w zaskarżonym orzeczeniu zakresu lub kryterium kontroli sądowoadministracyjnej, albowiem zarzut ten musi zostać bezpośrednio powiązany z właściwymi przepisami prawa procesowego lub materialnego, zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., a dodatkowo – powinien szczegółowo wskazywać sposób naruszenia zakresu lub kryterium kontroli w odniesieniu do przyjętej przez sąd administracyjny wykładni prawa formalnego lub materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2024 r., II GSK 704/23).
Po czwarte, odnosząc się do wskazanych w zarzutach kasacyjnych przepisów prawa materialnego (art. 734 § 1 w zw. z art. 750 k.c., art. 627 k.c. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e u.ś.o.z.), należy jedynie stwierdzić, że autor skargi kasacyjnej nie podjął nawet próby wyraźnego rozdzielenia opisowego form naruszenia tych przepisów, odnosząc swoje twierdzenia do stanu faktycznego, który organ uznał za miarodajny, podczas gdy w niniejszej sprawie nie doszło do skutecznego podważenia negatywnej oceny sądowoadministracyjnej w zakresie legalności ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięć kontrolowanych organów.
Niezależnie od powyższych ocen, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne potwierdzenie zanegowania przez Sąd Wojewódzki kategorycznych wniosków skarżonego organu co do kwalifikacji spornej umowy z dnia 21 października 2009 r. o przygotowanie i wykonanie partii solowo-wokalnych w zespole wokalno-instrumentalnym (w ramach koncertu pt. [...]), jako umowy o świadczenie usług. Istotnie prawidłowo wskazano w zaskarżonym wyroku, że zebrany przez skarżony organ materiał dowodowy oraz jego ocena nie były wystarczające do dokonania prawidłowej kwalifikacji prawnej ww. umowy. W szczególności w sposób arbitralny oddalono wnioski dowodowe strony skarżącej zawarte w piśmie z dnia 3 czerwca 2015 r., jak również nie podjęto z urzędu innych czynności zmierzających do wyjaśnienia okoliczności i cech wykonania solowych partii wokalnych w ramach zespołu muzycznego.
W tym zakresie Prezes NFZ powinien pamiętać, że przy ocenie, czy miało miejsce zawarcie umowy o dzieło, należy także uwzględnić przewidzianą w art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych kategorię "artystycznego wykonania utworu", które obejmuje m.in. działania aktorów, recytatorów, dyrygentów, instrumentalistów, wokalistów, tancerzy i mimów oraz innych osób w sposób twórczy przyczyniających się do powstania wykonania (art. 85 ust. 2 ww. ustawy). Nie jest zatem konieczne zawarcie w umowie dotyczącej wykonania koncertu muzycznego zobowiązania wykonawcy do twórczego (unikalnego) charakteru interpretacji utworu muzycznego jako warunku zakwalifikowania jej jako umowy o dzieło (zob. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2019 r., II GSK 842/19, LEX nr 2778230). Nie jest również warunkiem zakwalifikowania umowy o wykonanie określonych solowych partii wokalnych lub instrumentalnych danego utworu, jako umowy o dzieło, cecha twórczego (unikalnego) charakteru interpretacji tego utworu. Należy w tym zakresie przyjąć domniemanie, że ze względu na niepowtarzalny charakter każdego wykonania artystycznego, przesłanka twórczego charakteru jest spełniona, jeśli ma miejsce twórcze przyczynienie się do wykonania utworu. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono także trafnie zapatrywanie, że jeżeli stroną umowy jest artysta, a przedmiotem umowy powierzenie mu wykonania określonych partii solowych podczas koncertów, to uzasadniony jest wniosek, że przedmiot umowy należy zakwalifikować jako, będące dziełem, artystyczne wykonanie utworu, a sama niekonkretność sformułowania przedmiotu zobowiązania nie podważa tej kwalifikacji (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2019 r., II GSK 546/19, LEX nr 2740309).
W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia, że skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono o jej oddaleniu.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI