VI SA/WA 2574/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki prowadzącej aptekę na decyzję o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki, uznając, że sprzedaż produktów leczniczych między aptekami tego samego przedsiębiorcy stanowi naruszenie przepisów Prawa farmaceutycznego.
Spółka prowadząca aptekę zaskarżyła decyzję o cofnięciu zezwolenia na jej prowadzenie, argumentując, że wewnętrzne przesunięcia produktów leczniczych między aptekami, które ekonomicznie należą do tego samego podmiotu, nie są sprzedażą w rozumieniu przepisów. Organy Inspekcji Farmaceutycznej oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały jednak, że takie działania stanowią zbycie produktów leczniczych między odrębnymi przedsiębiorcami, co jest niedopuszczalne i uzasadnia cofnięcie zezwolenia. Sąd podkreślił, że nawet jeśli transakcje miały charakter wewnętrzny, formalnie dotyczą one dwóch różnych podmiotów gospodarczych, a przepisy Prawa farmaceutycznego nie przewidują w tym zakresie wyjątków.
Sprawa dotyczyła skargi spółki jawnej A. Sp. j. z siedzibą w L. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (GIF) utrzymującą w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego (WIF) o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Podstawą cofnięcia zezwolenia było stwierdzenie, że spółka sprzedawała produkty lecznicze innemu przedsiębiorcy prowadzącemu aptekę, co stanowiło naruszenie art. 86a Prawa farmaceutycznego (P.f.). Spółka kwestionowała te ustalenia, twierdząc, że udokumentowane jako "Przesunięcia MM" transakcje były jedynie wewnętrznymi operacjami optymalizującymi zarządzanie zapasami między aptekami należącymi do tego samego podmiotu gospodarczego (tzw. single economic unit), a nie sprzedażą w rozumieniu przepisów. Argumentowała, że brak jest dowodów na fizyczne przeniesienie produktów, zapłatę ceny czy przejście własności, a celem było zapewnienie dostępności leków dla pacjentów. GIF i WSA odrzuciły te argumenty. Sąd uznał, że dokumenty "Przesunięcia MM" wraz z cenami jednoznacznie potwierdzają zbycie produktów leczniczych. Podkreślono, że spółka jawna i osoba fizyczna prowadząca drugą aptekę, mimo powiązań osobowych, są odrębnymi podmiotami gospodarczymi w polskim prawie. Sąd stwierdził, że art. 86a P.f. zakazuje zbywania produktów leczniczych między aptekami różnych przedsiębiorców, a sankcja cofnięcia zezwolenia ma charakter bezwzględny. Sąd odrzucił również argumentację dotyczącą obecnego brzmienia art. 86a P.f. oraz zarzut braku zasięgnięcia opinii samorządu aptekarskiego. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, takie działania stanowią zbycie produktów leczniczych między odrębnymi przedsiębiorcami, nawet jeśli formalnie należą do tego samego podmiotu gospodarczego w sensie ekonomicznym. Polskie prawo nie zna konstrukcji "single economic unit" w tym kontekście, a przepisy Prawa farmaceutycznego nie przewidują w tym zakresie wyjątków.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dokumenty "Przesunięcia MM" z cenami jednoznacznie potwierdzają zbycie produktów leczniczych. Spółka jawna i osoba fizyczna prowadząca drugą aptekę są odrębnymi podmiotami gospodarczymi. Art. 86a P.f. zakazuje zbywania produktów leczniczych między aptekami różnych przedsiębiorców, a sankcja cofnięcia zezwolenia ma charakter bezwzględny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
P.f. art. 103 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne
P.f. art. 86a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne
Pomocnicze
P.f. art. 112 § ust. 1 pkt 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne
P.f. art. 115 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne
Ustawa z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw art. 4
K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 104 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców art. 4 § ust. 1
K.s.h. art. 22 § ust.1
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
K.s.h. art. 8 § ust.1
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151
Ustawa o izbach aptekarskich art. 7 § ust. 2 pkt 7
Ustawa o izbach aptekarskich art. 29 § pkt 5
Argumenty
Odrzucone argumenty
Przesunięcia międzymagazynowe nie stanowią sprzedaży produktów leczniczych. Transakcje miały charakter wewnętrzny, służący optymalizacji zapasów w ramach jednego organizmu gospodarczego (single economic unit). Brak dowodów na fizyczne przeniesienie produktów, zapłatę ceny lub przejście własności. Organ miał obowiązek zasięgnąć opinii Okręgowej Rady Aptekarskiej. Obecne brzmienie art. 86a P.f. dopuszcza zbycie leków w celu bezpośredniego zaopatrywania ludności.
Godne uwagi sformułowania
"zbycie produktów leczniczych" ma szerszy zakres niż sprzedaż i obejmuje wszystkie formy przeniesienia władania nie ma konstrukcji prawnej tzw. single economic unit w polskim prawie bezpośrednie zaopatrywanie ludności oznacza bezpośrednie zbycie produktów leczniczych konsumentom – pacjentom, bez pośrednictwa innych podmiotów, w tym innych aptek.
Skład orzekający
Jakub Linkowski
przewodniczący
Sławomir Kozik
sprawozdawca
Barbara Kołodziejczak-Osetek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakazu zbywania produktów leczniczych między aptekami tego samego przedsiębiorcy oraz bezwzględny charakter sankcji cofnięcia zezwolenia."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją z 6 czerwca 2019 r. w zakresie interpretacji art. 86a P.f., choć sąd odniósł się również do obecnego brzmienia przepisu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów Prawa farmaceutycznego dotyczących obrotu lekami między aptekami, co ma bezpośrednie znaczenie dla przedsiębiorców z branży farmaceutycznej. Argumentacja strony skarżącej dotycząca "single economic unit" jest interesująca z punktu widzenia prawa gospodarczego i konkurencji.
“Czy wewnętrzne "przesunięcia" leków między aptekami to już "zbycie"? Sąd rozstrzyga kluczową kwestię dla farmaceutów.”
Sektor
farmacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 2574/19 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-06-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-12-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Barbara Kołodziejczak-Osetek Jakub Linkowski /przewodniczący/ Sławomir Kozik /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II GSK 993/20 - Wyrok NSA z 2023-11-16 Skarżony organ Inspektor Farmaceutyczny Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 499 art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 ust. 1 pkt 4, art. 103 ust. 1 pkt 2, art. 86a Ustawa z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne - t.j. Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2018 poz 646 art. 4 ust. 1 Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców Dz.U. 2019 poz 505 art. 8 ust. 1, art. 22 ust. 1 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Protokolant referent Magdalena Koseła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi A. Sp. j. z siedzibą w L. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutyczny z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oddala skargę Uzasadnienie Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej: "GIF", "organ odwoławczy") decyzją z "(...)" października 2019 r., nr "(...)", na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 2 oraz art. 86a ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2019, poz. 499, dalej: "P.f.") w zw. z art. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 959) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r" poz. 2096, dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania spółki "(...)" – sp. j. z siedzibą w "(...)" (dalej: "Strona", "Spółka", "Skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję "(...)"Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w "(...)" (dalej: ""(...)"WIF", "organ I instancji") z "(...)" lutego 2019 r. w przedmiocie cofnięcia udzielonego Stronie zezwolenia nr "(...)"z "(...)" listopada 2010 r. (dalej: "Zezwolenie") na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie: "(...)"zlokalizowanej przy ul. "(...)"w "(...)" (dalej: "Apteka"). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GIF wyjaśnił, że "(...)"WIF pismem z "(...)" listopada 2018 r. zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie cofnięcia udzielonego jej Zezwolenia na prowadzenie Apteki w związku z przeprowadzoną kontrolą planową w Aptece z 27 marca 2018 r., w trakcie której zgromadzono dowody świadczące o tym, że Strona sprzedawała produkty lecznicze innemu przedsiębiorcy prowadzącemu aptekę. "(...)"WIF "(...)" lutego 2019 r. wydał, na podstawie art. 104 § 1 i § 2 K.p.a. oraz art. 99 ust. 2, art. 103 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 86a P.f., decyzję nr "(...)", znak: "(...)" w przedmiocie cofnięcia udzielonego Stronie Zezwolenia na prowadzenie Apteki ponieważ, jak ustalił organ I instancji, Strona zbyła w sześciu transakcjach produkty lecznicze M. T. na potrzeby apteki "(...)"w "(...)", a jak wskazał organ I instancji zaopatrywanie przez przedsiębiorcę prowadzącego aptekę innych aptek stanowi prowadzenie hurtowego obrotu produktami leczniczymi bez wymaganego zezwolenia. GIF rozpatrując odwołanie Strony od powyższej decyzji I instancji zgodził się z organem I instancji, że przed wejściem w życie art. 86a i art. 103 ust.1 pkt 2 P.f. orzecznictwo sądów administracyjnych wskazywało, że sprzedaż leków z apteki do apteki jest niedopuszczalna, a ponadto uznawało takie działanie za przyczynę utraty rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej, co uzasadniało cofnięcie zezwolenia. GIF podkreślił, że z zebranej w sprawie dokumentacji jednoznacznie wynika, że Strona sprzedała na podstawie dokumentów przesunięć MM, produkty lecznicze do podmiotu "(...)" w "(...)". Potwierdzają to załączone do protokołu z kontroli planowej dowody: przesunięcia MM o numerach: "(...)","(...)","(...)","(...)","(...)","(...)". GIF wyjaśnił, że wspólnikami w Spółce są M. T. i A. C. i wskazał przykładowo, że przesunięcie MM nr "(...)"z "(...)"stycznia 2018 r. wskazuje, że Strona sprzedała do: "(...)"następujące produkty lecznicze: Senefol tabl. 0,3 g 90 tabl. (1op.), Tabcin Trend. kaps. elast. 12 kaps. (2op.), Bisocard tabl. powl. 5 mg 60tabl. (2 blist. po 3) (2 op.), Bisocard tabl.powl. 5mg 120 tabl. (2op.), Bisocard tabl. powl. 2,5 mg 60 tabl. (6 blist.) (1 op.), Bisocard tabl.powl. 2,5 g 30 tabl. (3x10) 2 op. GIF wyjaśnił, że zbycie produktów leczniczych było dokonywane na przestrzeni 2017 r. i 2018 r., a zatem nie było to incydentalne zdarzenie. Organ II instancji, nie podziela argumentacji wyrażonej przez pełnomocnika Strony, który w odwołaniu zarzucił brak wyczerpującego rozpatrzenia sprawy i nieprawidłową ocenę charakteru dokumentów przesunięć międzymagazynowych. GIF stwierdził, że Strona jako profesjonalny przedsiębiorca jest odpowiedzialna za prowadzenie swojej ewidencji zgodnie z przepisami prawnymi. To, że przedsiębiorca inaczej nazwał określony dokument tj. jako przesunięcie międzymagazynowe nie oznacza, że nie doszło do faktycznego zbycia produktów leczniczych. GIF uznał, że organ I instancji prawidłowo wskazał, że nie ma znaczenia, że dokumenty potwierdzające transakcje zostały określone jako "Przesunięcia MM", skoro zostały spełnione warunki uznania transakcji za sprzedaż: istnieją dwie strony transakcji, zapłata określonej kwoty pieniężnej (ceny) za przekazane produkty sprzedaży. Nawet jeśli transakcja byłaby nieodpłatna, to organ i tak zobligowany jest do cofnięcia zezwolenia. Określone w przepisie art. 86a sformułowanie "zbycie" ma szerszy zakres niż sprzedaż i obejmuje wszystkie formy przeniesienia władania, w tym przez darowiznę i zamianę, niezależnie od tego czy nastąpiło fizyczne przekazanie przedmiotu. GIF stwierdził również, że występowanie w składzie osobowym spółki jawnej, prowadzącej aptekę ogólnodostępną, osoby fizycznej, która jest drugą stroną czynności prawnej, nie zmienia faktu, że są to dwa odrębne podmioty gospodarcze. Strona, która dokonała nieuprawnionych sprzedaży, posługuje się innym numerem NIP, działa na podstawie osobnego zezwolenia na prowadzenie apteki, w innej lokalizacji. Odbiorca jest jednoosobowym przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust.1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r., poz. 646). Strona zaś prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki jawnej. Zgodnie z art. 22 ust.1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 505, dalej: "K.s.h.") "spółką jawną jest spółka osobowa, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a nie jest inną spółką handlową.". Ponadto zgodnie z art. 8 ust.1 K.s.h., "spółka osobowa może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana". W polskim prawie nie ma konstrukcji prawnej, na którą powołuje się Strona tj. tzw. single economic unit, czyli jednego organizmu gospodarczego. Zatem, zdaniem GIF, argumentacja Strony powołującej się na nieistniejącą w polskich przepisach prawnych konstrukcję prawną nie zasługuje na uwzględnienie. GIF stwierdził, że art. 86a P.f., w brzmieniu obowiązującym do 6 czerwca 2019 r. nie przewidywał żadnych wyjątków od zakazu, czy to ze względu na rodzaj produktu leczniczego, jego ilość, czy też jakąkolwiek okoliczność dotyczącą zbycia produktu leczniczego. Wobec powyższego, organ I instancji nie był zobligowany do badania struktury i wartości sprzedaży produktów leczniczych, czy też okoliczności towarzyszących ich zbyciu. GIF nie zgodził się także ze stanowiskiem Strony, że organ I instancji miał obowiązek zasięgnięcia w sprawie opinii, na zasadzie art. 106 § 1 K.p.a., organu samorządu aptekarskiego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zaskarżając decyzję GIF z "(...)" października 2019 r. w całości wniosła o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji i umorzenie postępowania w całości ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, co skutkowało dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych, jakoby przesunięcia międzymagazynowe dokonane pomiędzy Apteką a Apteką "(...)"stanowiły "zbywanie produktów leczniczych innej aptece ogólnodostępnej" w rozumieniu art. 86a P.f., podczas gdy nie doszło do sprzedaży produktów leczniczych pomiędzy tymi podmiotami, 2) art. 7 ust. 2 pkt 7 oraz art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez zaniechanie zasięgnięcia opinii właściwej Okręgowej Rady Aptekarskiej w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie Apteki, podczas gdy przeprowadzenie tego dowodu jest konieczne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, 3) art. 103 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 86a P.f., poprzez cofnięcie Zezwolenia w sytuacji, w której nie zachodziły przesłanki do uznania, że Skarżąca zbyła produkty lecznicze do apteki ogólnodostępnej prowadzonej przez innego przedsiębiorcę, gdyż ewentualne przesunięcia międzymagazynowe pomiędzy aptekami prowadzonymi faktycznie przez jedną osobę, działającą w różnych formach prawnych, nie mogą być zakwalifikowane jako "zbywanie produktów leczniczych" w rozumieniu art. 86a P.f. W uzasadnieniu skargi Skarżąca obszernie rozwinęła podniesione zarzuty skargi. Skarżąca podniosła, że "(...)"WIF zupełnie dowolnie przyjął, a GIF podtrzymał tę ocenę, że w ramach czynności udokumentowanych jako "Przesunięcia międzymagazynowe" doszło w ogóle do fizycznego przeniesienia tych produktów pomiędzy lokalami poszczególnych aptek ogólnodostępnych, czy też do zapłaty ceny za produkty lecznicze będące przedmiotem tych przesunięć międzymagazynowych. W materiale zebranym przez "(...)"WIF brak jest dowodów potwierdzających powyższe okoliczności. Ponadto, nawet jeżeli doszłoby do fizycznego przesunięcia towarów pomiędzy aptekami, żaden z dowodów zgromadzonych przez PWIF nie pozwalałby na przyjęcie, że transakcja określona przez strony jako Przesunięcie MM jest transakcją sprzedaży. Wręcz przeciwnie, taka konkluzja byłaby sprzeczna z literalnym brzmieniem dokumentów "Przesunięcie MM" wystawionych przez Skarżącą: 1) w dokumentach wystawionych przez Aptekę operacja została zatytułowana jako przesunięcie międzymagazynowe, a nie jako "sprzedaż, 2) w przeciwieństwie do wszystkich transakcji sprzedaży dokonywanych przez Skarżącą, operacje Przesunięć MM, jako transakcje o innym charakterze, nie są dokumentowane fakturami, 3) strony operacji zostały określona jako "jednostka wystawiająca" i "jednostka odbierająca", nie zaś "sprzedający" i "kupujący". Użycie tego typu nazewnictwa jednoznacznie wskazuje, że strony traktowały Przesunięcie MM jako operację wykonywaną w ramach jednego organizmu gospodarczego, 4) Skarżąca wielokrotnie wskazywała, że celem przeprowadzonej operacji Przesunięcia MM nie było zbycie produktów leczniczych do podmiotu niezależnego w sensie ekonomicznym, a jedynie zapewnienie odpowiedniego poziomu dostępności produktów leczniczych we wszystkich placówkach kontrolowanych ekonomicznie przez Skarżącą. Skarżąca dodała, że sprawując ekonomiczną kontrolę zarówno nad Apteką Przyjazna, jak i nad Apteką przeprowadziła wewnętrzną operację, polegającą na czasowym udostępnieniu części produktów leczniczych placówce zagrożonej brakiem dostępności. Celem operacji nie było zbycie przedmiotowych produktów na rzecz Apteki Przyjazna, a jedynie umożliwienie korzystania z nich przez jednostkę odbierającą na wypadek czasowych braków asortymentu. W materiale dowodowym sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że w związku z dokonaniem Przesunięć MM doszło do przejścia własności produktów leczniczych na Aptekę Przyjazna. Skarżąca dodała, że również ze względu na relacje istniejące pomiędzy kontrolowaną Apteką oraz Apteką Przyjazna nie były to działania o charakterze komercyjnym, nastawione na osiągnięcie zysku. Służyły one tylko i wyłącznie optymalnemu zarządzaniu zapasami magazynowymi w aptekach prowadzonych przez jeden organizm w sensie ekonomicznym. Ponadto, przesunięcia te nie były działaniami zorganizowanymi - miały one charakter doraźny i stanowiły reakcję przedsiębiorcy na aktualną sytuację w stanach magazynowych prowadzonych przez niego aptek. Fakt, że występowały one kilkukrotnie w ciągu roku, nie odbiera im charakteru doraźnego - za każdym razem była to bowiem reakcja na zmieniające się potrzeby pacjentów. Biorąc pod uwagę skalę działalności Apteki i liczbę transakcji przeprowadzanych każdego miesiąca, pojedyncze Przesunięcie MM obejmujące niewielkie ilości, występujące kilka razy w roku, musi zostać zakwalifikowane jako zdarzenie "incydentalne", powiązane z bieżącymi potrzebami pacjentów. Skarżąca podniosła następnie, że w odniesieniu do wszystkich aptek uczestniczących w przesunięciu międzymagazynowym, osobą uprawnioną do faktycznego występowania w ich imieniu jest jedna i ta sama osoba – M. T.. Jest ona także w tym samym stopniu w pełni odpowiedzialna za zobowiązania wszystkich tych aptek. Ta szczególna struktura formalno-osobowa może oznaczać, że np. na gruncie prawa konkurencji oba podmioty (tj. Apteka Przyjazna oraz Apteka) mogą stanowić jeden organizm gospodarczy, tzw. single economic unit. Wbrew stanowisku przedstawionemu przez organ w zaskarżonej decyzji konstrukcja Single Economic Unit występuje na gruncie prawa polskiego, w tym można ją wyraźnie dostrzec w regulacjach Prawa farmaceutycznego. Przykładowo, w odniesieniu do negatywnej przesłanki uzyskania zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej - posiadania ponad 1% aptek na terenie danego województwa - przepisy szeroko określają zakres analizy, wskazując, że wymóg ten należy odnosić do podmiotów kontrolowanych w sposób bezpośredni lub pośredni przez danego przedsiębiorcę, w szczególności podmiotów zależnych w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Zdaniem Skarżącej, apteki prowadzone przez jednego farmaceutę w różnych formach prawnych nie mogą być uznane za "inne apteki ogólnodostępne" w rozumieniu art. 86a P,f., nawet jeżeli formalnie prowadzone są one pod innym numerem NIP. W konsekwencji ewentualne przesunięcia międzymagazynowe pomiędzy takimi aptekami nie mogą być zakwalifikowane jako "zbycie produktów leczniczych" w rozumieniu art. 86a P.f. Takie przesuniecie jest bowiem wewnętrzną operacją w ramach struktury organizacyjnej jednego organizmu gospodarczego (single economic unit). Nie może być zatem traktowane jako zakup towaru od innej apteki w rozumieniu tego przepisu, choć na gruncie prawa cywilnego są to dwa odrębne podmioty. Skarżąca dodała, że literalna wykładnia art. 103 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 86a P.f., bez odwołania się do celu, jaki przyświecał ustawodawcy przy wprowadzaniu tych przepisów, prowadziłaby do absurdalnych z ekonomicznego i społecznego punktu widzenia wniosków, jakoby już jednorazowe przesunięcie jednego opakowania produktu leczniczego (także dostępnego bez recepty) pomiędzy placówkami jednego przedsiębiorcy (niezależnie od tego, czy działają pod jednym czy pod różnymi numerami NIP) stanowiło podstawę do obligatoryjnego cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Niedozwolone byłoby też przesunięcie produktu z apteki prowadzonej przez farmaceutę indywidualnie do apteki, którą prowadzi jako wspólnik spółki cywilnej. Takie rozumienie tego przepisu uznać należy za rozwiązanie nie tylko absurdalne, ale przede wszystkim niekonstytucyjne, gdyż naruszałoby ustanowioną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasadę proporcjonalności. Skarżąca podkreśliła, że przesłanką wprowadzenia art. 86a P.f., było zapobieżenie wywozowi leków i w związku z tym narażeniem życia i zdrowia pacjentów w związku z brakiem dostępności leków, natomiast leki które zostały przesunięte z jednej apteki do drugiej finalnie trafiły do polskich pacjentów. Zezwolenia na prowadzenie apteki nie powinny być więc cofane w takich przypadkach, gdyż odmienna była intencja wprowadzenia normy art. 86a P.f. do polskiego prawodawstwa. Skarżąca dodała, że przedmiotowymi produktami leczniczymi są w większości standardowe środki przeciwbólowe (Apap, Ibuprom, Gripex, Etopiryna), przeciwbiegunkowe (Stoperan), czy wykrztuśne (Flegamina). Powyższe jednoznacznie poświadcza, że przesunięcia międzymagazynowe nie odbywały się w ramach przestępczego procederu hurtowego wywozu leków z kraju. O braku sprzecznego z prawem celu zakwestionowanych transakcji świadczy również ich wartość - zakwestionowany fragment działalności dotyczy przesunięć międzymagazynowych o niewielkiej wartości jednostkowej, w zdecydowanej większości poniżej tysiąca złotych. Skarżąca też niezwłocznie podjęła działania naprawcze - natychmiastowo zaprzestała podejmowania działań podobnych do tych zakwestionowanych przez "(...)"WIF. Skarżąca podkreśliła, że w aktualnym brzmieniu art. 86a P.f., brak jest takiego sformułowania jak przed nowelizację tego przepisu, a przepis przewiduje jedynie możliwe rodzaje obrotu produktami przez aptekę, wprost wskazując jako dopuszczalne zbycie leków "w celu bezpośredniego zaopatrywania ludności". W związku z powyższym, z obowiązującego stanu prawnego tym bardziej wynika, że kwestionowana przez "(...)"WIF działalność Skarżącej - tj. dokonywanie przesunięć międzymagazynowych wyłącznie w celu bezpośredniego zaopatrzenia pacjenta - jest całkowicie dopuszczalną formą działalności i tym bardziej nie sposób mówić o naruszeniu art. 86a P.f. GIF w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja I instancji, nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie. Podstawę materialnoprawną podjętych w niniejszej sprawie przez organy rozstrzygnięć stanowiły art. 103 ust. 1 pkt 2 oraz art. 86a P.f. Zgodnie z art. 86a P.f., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji I instancji przez "(...)"WIF, zakazane jest zbywanie produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną lub punkt apteczny hurtowni farmaceutycznej, innej aptece ogólnodostępnej lub innemu punktowi aptecznemu. Jak wynika natomiast z art. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 959), do kontroli, inspekcji lub postępowań administracyjnych wszczętych na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W świetle tej regulacji GIF wydając zaskarżoną decyzję związany był treścią art. 86a P.f., w brzmieniu sprzed zmiany, która weszła w życie 6 czerwca 2019 r. Zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 2 P.f., wojewódzki inspektor farmaceutyczny cofa zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, jeżeli apteka naruszyła przepis art. 86a. Zarzut naruszenia przez organy Inspekcji Farmaceutycznej powyższych przepisów prawa materialnego, na podstawie których zostało Skarżącej cofnięte Zezwolenie, Skarżąca wiąże z błędnymi ustaleniami faktycznymi podnosząc również zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, co skutkowało dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych, jakoby przesunięcia międzymagazynowe dokonane pomiędzy Apteką a Apteką "(...)" stanowiły "zbywanie produktów leczniczych innej aptece ogólnodostępnej" w rozumieniu art. 86a P.f., podczas gdy nie doszło do sprzedaży produktów leczniczych pomiędzy tymi podmiotami. Odnosząc się do tego zarzutu należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że bezpodstawne jest twierdzenie Skarżącej, że zarówno "(...)"WIF, jak i GIF dowolnie przyjęły, że w ramach czynności udokumentowanych jako "Przesunięcia międzymagazynowe" doszło w ogóle do fizycznego przeniesienia tych produktów pomiędzy lokalami poszczególnych aptek ogólnodostępnych, czy też do zapłaty ceny za produkty lecznicze będące przedmiotem tych przesunięć międzymagazynowych. W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych sprawy w postaci 6 dokumentów "Przesunięcia MM" potwierdza niezbicie że w przedmiotowej sprawie doszło do sześciokrotnego zbycia produktów leczniczych z Apteki do dwóch Apteki "(...)". Dokumenty te zawierają datę przesunięcia międzymagazynowego jak również ceny zbywanych produktów leczniczych, wskazują jednostkę wystawiającą oraz jednostkę odbierającą. Niezależnie od tego Skarżąca nawet w skardze potwierdza dokonane zbycie produktów leczniczych z Apteki do Apteki "(...)"wyjaśniając, że przedmiotowe działania (przesunięcia międzymagazynowe) nie były działaniami o charakterze komercyjnym, nastawione na osiągnięcie zysku lecz służyły one tylko i wyłącznie optymalnemu zarządzaniu zapasami magazynowymi w aptekach prowadzonych przez jeden organizm w sensie ekonomicznym, nie były działaniami zorganizowanymi - miały charakter doraźny i stanowiły reakcję przedsiębiorcy na aktualną sytuację w stanach magazynowych prowadzonych przez niego aptek i na zmieniające się potrzeby pacjentów. Z wyjaśnień tych wynika jednoznacznie, że w niniejszej sprawie dochodziło do przemieszczenia produktów leczniczych z jednej apteki do drugiej apteki, która miała dokonać sprzedaży tych produktów klientom tej apteki. Sąd całkowicie zgadza się ze stanowiskiem organów, że sporne w niniejszej sprawie działania Skarżącej określane przez Skarżącą przesunięciami magazynowymi, stanowiły w istocie zbycie produktów leczniczych w rozumieniu art. 86a P.f. z Apteki do Apteki "(...)". Nie budzi wątpliwości fakt, że Skarżąca prowadząca Aptekę jako przedsiębiorca – wykonujący działalność gospodarczą formie spółki jawnej, na podstawie przepisów K.s.h., jest odrębnym podmiotem gospodarczym od podmioty prowadzącego działalność gospodarczą jako osoba fizyczna. Okoliczności tej nie zmienia fakt, że ta sama osoba występuje w Spółce, jako jeden z jej wspólników i jako osoba fizyczna prowadzi aptekę, do której nastąpiło zbycie produktów leczniczych przez Skarżącą z Apteki. Okoliczność ta nie zmienia również charakteru prawnego dokonanych przez Skarżącą spornych czynności zbycia produktów leczniczych z Apteki do Apteki "(...)". Przesunięcie międzymagazynowe, jest bowiem możliwe pomiędzy aptekami należącymi do jednego podmiotu – jednego przedsiębiorcy, wówczas gdy przesunięcie produktów leczniczych z jednaj apteki do drugiej może mieć charakter tylko czynności faktycznej. Brak jest natomiast takiej możliwości w przypadku odrębnych przedsiębiorców prowadzących apteki, nawet pozostających w personalnych powiązaniach. Art. 86a P.f., nie wprowadza w tym zakresie żadnych wyjątków w związku z czym brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia stanowiska Skarżącej odwołującej się do konstrukcji single economic unit. W tym stanie rzeczy, za niezasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie skutkującym dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych. Organy obu instancji słusznie bowiem uznały, że w przedmiotowej sprawie doszło do zbycia produktów leczniczych z Apteki do innej apteki ogólnodostępnej, a nie do przesunięcia międzymagazynowego tych produktów. W konsekwencji za niezasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 103 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 86a P.f., poprzez cofnięcie Zezwolenia w sytuacji, w której nie zachodziły przesłanki do uznania, że Skarżąca zbyła produkty lecznicze do apteki ogólnodostępnej prowadzonej przez innego przedsiębiorcę. Prawidłowo dokonane ustalenia faktyczne, co do zbycia w niniejszej sprawie przez Skarżącą produktów leczniczych z Apteki do innej apteki ogólnodostępnej, prowadzą do wniosku, że organy prawidłowo zastosował art. 103 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 86a P.f., obligujący organ do cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, w przypadku naruszenia przez aptekę art. 86a P.f. i zbycia produktów leczniczych innej aptece ogólnodostępnej lub innemu punktowi aptecznemu. Wskazuje na to użycie w tym przepisie przez ustawodawcę formy "cofa zezwolenie", co przesądza o bezwzględnym charakterze stosowanej w tym wypadku sankcji. Dodać też należy że ustawodawca nie uzależnił zastosowania tej sankcji od ilości, wartości, czy też częstotliwości dokonywanego zbycia produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną lub punkt apteczny do hurtowni farmaceutycznej, innej apteki ogólnodostępnej lub innego punktu aptecznego, jak również od przeznaczenia zbywanych produktów leczniczych, a rygoryzm tego rozwiązania uzasadnia, zdaniem Sądu, ratio legis tej regulacji, na które powołuje się Skarżąca wywodząc jednak z niego przeciwne wnioski. Podkreślenia również wymaga, że wprowadzenie omawianych przepisów do ustawy P.f., 12 lipca 2015 r., nie oznaczało unormowania całkowicie nowych rozwiązań prawnych. Przed tą datą bowiem, zbycie przez aptekę ogólnodostępną do hurtowni farmaceutycznej, innej apteki ogólnodostępnej lub innego punktu aptecznego rozpatrywane było w kategorii utraty rękojmi prawidłowego prowadzenia apteki, co również stanowiło podstawę cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Nie można też uznać za skuteczną w niniejszej sprawie argumentację Skarżącej odwołującą się do obecnego brzmienia art. 86a P.f., obowiązującego od 6 czerwca 2019 r. Obecnie art. 86a ust. 1 pkt 1 P.f., istotnie, jak wskazuje Skarżąca, dopuszcza zbycie leków "w celu bezpośredniego zaopatrywania ludności", jednak wbrew przekonaniu Skarżącej, oznacza to w sposób nie budzący wątpliwości, że ustawodawca również w obecnym brzmieniu art. 86a P.f., wykluczył możliwość zbycia produktów leczniczych z apteki do innej apteki innego przedsiębiorcy, dopuszczając wyłącznie, wśród innych wskazanych w tym przepisie sytuacji, zbycie produktów leczniczych w celu bezpośredniego zaopatrywania ludności. Bezpośrednie zaopatrywanie ludności oznacza bezpośrednie zbycie produktów leczniczych konsumentom – pacjentom, bez pośrednictwa innych podmiotów, w tym innych aptek. Za niezasadny należy również uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. art. 7 ust. 2 pkt 7 oraz art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez zaniechanie zasięgnięcia opinii właściwej Okręgowej Rady Aptekarskiej w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie Apteki. GIF słusznie wskazał, że przepisy ustawy P.f., nie uzależniają wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej od uzyskania opinii samorządu aptekarskiego, zatem organy Inspekcji Farmaceutycznej nie mogły naruszyć powyższych przepisów. Tym bardziej, że w przypadku pozyskania przez organ Inspekcji Farmaceutycznej takiej opinii w toku postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia, opinia ta nie byłaby wiążąca dla organu rozstrzygającego i podlegałaby ocenie, jak każdy inny dowód w sprawie. Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszenia przez organy Inspekcji Farmaceutycznej przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI