VI SA/WA 2566/20

VI SA/Wa 2566/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-03-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-12-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /przewodniczący sprawozdawca/
Danuta Szydłowska
Grażyna Śliwińska
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1782/21 - Wyrok NSA z 2025-03-28
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 944
art.112 ust.1 pkt.1 i ust.3, art.115 ust.1 pkt 4, art.94a ust.1, art.129b ust.1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne.
Dz.U. 2004 nr 173 poz 1807
art.6 ust.1
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
Dz.U. 2019 poz 2325
151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 marca 2021 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie niedozwolonej reklamy apteki oddala skargę
Uzasadnienie
Dnia [...] stycznia 2018 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w G. drogą mailową został zawiadomiony przez [...] Okręgową Izbę Aptekarską o umieszczonych na osiedlu [...] wielkogabarytowych banerach z napisem "Apteka G.. [...]. 500 m" wraz z logo i strzałką wskazującą kierunek do apteki ogólnodostępnej o nazwie "Apteka G." zlokalizowanej przy ul. [...] w G. Do wiadomości mailowej zostały dołączone zdjęcia ww. banerów, jeden widoczny na tle budynku [...], drugi zaś na wysokości budynku [...].
Pismem z dnia 26 stycznia 2018 r., [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w G. zawiadomił stronę - Apteki [...] Sp. z o. o. z siedzibą w G. o wszczęciu z urzędu postępowania w zakresie podejrzenia prowadzenia przez stronę niedozwolonej reklamy apteki oraz zobowiązał stronę do udzielenia pisemnej odpowiedzi na następujące pytania:
- od kiedy strona informuje pacjentów o przedmiotowej aptece z wykorzystaniem opisanych wyżej bilbordów?,
- czy poza ww. bilbordami strona informuje pacjentów o przedmiotowej aptece przy wykorzystaniu innych bilbordów, plakatów, mobilnych bilbordów?,
- czy wykonanie i rozmieszczenie tablic stacjonarnych z informacją o przedmiotowej aptece zostało zrealizowane przez stronę we własnym zakresie?
Pismem z dnia 2 lutego 2018 r. w odpowiedzi na zawiadomienie WIF, strona wskazała, że jedynie informowała o lokalizacji przedmiotowej apteki, a podanie takiej informacji zostało wyłączone z zakazu reklamy aptek, a informacja nie zawierała żadnych treści wartościujących, zachęcających. Ponadto wyjaśniono, że w ten sposób strona informuje pacjentów od 1 stycznia 2018 r., natomiast plakaty informacyjne w wiacie przystankowej przy ul. [...] o treści: "Apteka G., [...]" znajdują się od 1 stycznia 2018 r., zaś mobilny bilbord znajdujący się przy sklepie "Lidl" ul. [...] w G. o treści: "Apteka G., [...], strzałka kierująca 500m" od 29 grudnia 2017 r.
Pismem z dnia 16 marca 2018 r. strona poinformowała WIF o zdjęciu banerów, będących przedmiotem postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r., znak: [...] [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w G odmówił zawieszenia postępowania. W ocenie WIF nie występowały przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. z uwagi na ewentualne złożenie przez Stronę do WIF wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Decyzją z dni [...] lipca 2018 r. znak: [...], [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w G.:
1. stwierdził, że spółka Apteki [...] Sp. z o. o. z siedzibą w G. (KRS [...]) prowadziła niedozwoloną reklamę apteki ogólnodostępnej o nazwie "Apteka G." zlokalizowanej przy ul. [...] w G.(zezwolenie nr [...] z dnia [...].11.2018 r.), polegającą na eksponowaniu w miejscach publicznych:
- wielkogabarytowych banerów z napisem: "Apteka G.. [...]. 500 m" oraz logo i strzałką wskazującą kierunek,
- plakatów informacyjnych w wiacie przystankowej o treści: "Apteka G., [...]",
- mobilnego bilbordu z napisem: "Apteka G., [...], strzałka kierująca 500m";
2. umorzył postępowanie w części dotyczącej nakazania zaprzestania prowadzenia reklamy opisanej w punkcie 1 z uwagi jej nieprowadzenie w chwili wydawania decyzji;
3. nałożył na spółkę Apteki [...] Sp. z o. o. z siedzibą w G. (KRS [...]) karę pieniężną w wysokości 5 000 zł w związku z prowadzeniem niedozwolonej reklamy opisanej w punkcie 1 powyżej.
Od powyższej decyzji strona - Apteki [...] Sp. z o. o. z siedzibą w G. wniosła odwołanie z dnia [...] lipca 2018 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
a. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 94a ust. 1 u.p.f. poprzez błędną wykładnię przepisu i uznanie, wbrew jego treści, że informacja o lokalizacji apteki stanowi reklamę, podczas gdy ustawodawca w ww. przepisie jednoznacznie wskazał, że informacja taka nie stanowi reklamy;
b. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 6 k.p.a poprzez działanie organu sprzeczne z zasadą legalizmu, która wymaga by organ administracji działał na podstawie przepisów prawa, podczas gdy w niniejszej sprawie organ zastosował rozstrzygnięcie sprzeczne z literalnym brzmieniem przepisu, stanowiącym że informacja o lokalizacji apteki nie stanowi reklamy;
c. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 42 Konstytucji RP statuującego zasadę nullum crimen sine lege, poprzez zastosowanie niedozwolonej w stosunku do przepisów o charakterze karnym
i nakładających obowiązek przepisów administracyjnych, rozszerzającej wykładni normy prawnej;
d. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia,
a mianowicie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. polegające na dowolnym oraz błędnym ustaleniu, celu wykorzystania banerów, plakatów oraz mobilnego bilbordu informujących o lokalizacji apteki i nie danie wiary wyjaśnieniom strony, która
w piśmie z 8 marca 2018 r., wskazała że jej celem było jedynie poinformowanie
o lokalizacji apteki;
e. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1807 z późn. zm., dalej: "s.d.g.") w zw. z art. 22 Konstytucji RP oraz art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia 26 października 2012 r. (Wersja skonsolidowana Dz.Urz.UE.C Nr 326, str. 47) (dalej: "TFUE"), poprzez ich niezastosowanie i ograniczanie swobody działalności gospodarczej i wolności przepływu usług przez uznanie podawanej przez spółkę informacji o lokalizacji apteki za niezgodną z prawem, podczas gdy zastosowanie powołanych norm nakazuje uznać, że jest to działanie zgodne z zagwarantowaną przez Konstytucję i prawodawstwo Unii Europejskiej swobodą działalności gospodarczej i swobodą świadczenia usług, więc legalne.
Wobec powyższego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości.
Decyzją z dnia [...] września 2020r. Główny inspektor Farmaceutyczny działając na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 ust. 1 pkt 4, art. 94a ust. 1 oraz art. 129b ust. 1 i 2 ustawy z 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2020 r., poz. 944 ze zm.) dalej: "u.p.f.", art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: "k.p.a ", po rozpatrzeniu odwołania spółki Apteki P. Sp. z o. o. z siedzibą w G. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w G. (dalej: ,,WIF") z dnia [...] lipca 2018 r" znak: [...] (Nr [...]), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wskazał, że mając na uwadze treść art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne i przytoczone
w uzasadnieniu decyzji orzecznictwo, GIF podzielił stanowisko WIF co do przyjęcia, że strona w przedmiotowej sprawie prowadziła niedozwoloną reklamę apteki ogólnodostępnej o nazwie "Apteka G." zlokalizowanej przy ul. [...] w G. poprzez umieszczenie w miejscach publicznych wielkogabarytowych banerów z napisem: "Apteka G.. [...]. 500 m" oraz logo i strzałką wskazującą kierunek, plakatów informacyjnych w wiacie przystankowej przy ul. [...] o treści: "Apteka G., [...]" oraz poprzez umieszczenie mobilnego bilbordu przy sklepie "L." ul. [...] w . z napisem: "Apteka G., [...], strzałka kierująca 500m".
Główny Inspektor Farmaceutyczny uznał za bezsporne i udowodnione,
że strona prezentowała ww. materiały, co potwierdza dokumentacja fotograficzna zgromadzona w sprawie oraz oświadczenia Strony zawarte w pismach w toku prowadzonego postępowania.
Zdaniem organu odwoławczego, utrwalona linia orzecznicza w zakresie rozumienia pojęcia "reklamy aptek i ich działalności" pozwala na przyjęcie, że o reklamowym charakterze działań podejmowanych przez stronę decydują faktyczne intencje podmiotu. W ocenie GIF przedsiębiorca, który podejmuje decyzję o zamieszczeniu banerów o znacznych rozmiarach (jak wynika z załączonej kopii umowy dzierżawy zawartej dnia 13 lipca 2017 r. pomiędzy stroną postępowania
a C sp. z o. o. w W. na dzierżawę powierzchni informacyjnych, wielkość przedmiotowych banerów wynosiła 6 m x 3 m), a w przedmiotowym postępowaniu - umieszczonych na osiedlu [...] wielkogabarytowych banerów z napisem "Apteka G.. [...]. 500 m" wraz z logo i strzałką wskazującą kierunek, widocznych z daleka, co wynika z załączonej dokumentacji fotograficznej - czyni w tym celu określone nakłady finansowe (np. ponosi koszty zlecenia wykonania ww. usługi i wynajmu powierzchni), zmierza w istocie do zareklamowania swojej działalności i świadczonych usług. Analogicznie dotyczy to również umieszczenia plakatów informacyjnych w wiacie przystankowej przy ul. [...] o treści: "Apteka G., [...]", jak również mobilnego bilbordu znajdującego się przy sklepie "L." ul. [...] w G. o treści: "Apteka G., [...], strzałka kierująca 500m".
Dany przedsiębiorca oczekuje wówczas, że poniesione koszty zwrócą się
w momencie, gdy z usług apteki zaczną korzystać klienci zachęceni reklamą. Nie ma przy tym znaczenia, czy prowadzona reklama apteki była reklamą skuteczną, a więc czy przyczyniła się do zwiększenia sprzedaży w reklamowanej aptece (por. wyrok NSAz 11.10.2016., sygn. akt: II GSK 682/15).
Główny Inspektor Farmaceutyczny stoi na stanowisku, że informacje niewyłączone wprost przez art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne zdanie 2 spod zakazu, powinny być oceniane przy uwzględnianiu celu omawianej regulacji. Przepis art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne wprowadza zakaz reklamy aptek, aby ograniczyć zjawisko nabywania i spożywania leków ze względów czysto ekonomicznych, a nie realnych potrzeb zdrowotnych. Stąd niedozwolone jest podawanie informacji (oraz prowadzenie innych działań) zachęcających do dokonania zakupów w konkretnej aptece.
Zdaniem organu odwoławczego podawanie informacji o lokalizacji i godzin pracy aptek, nie narusza zakazu reklamy o ile nie jest elementem szerszego przekazu, mogącego zachęcać do zakupu w konkretnych aptekach. W realiach przedmiotowej sprawy, działanie polegające na wykorzystaniu przyciągającego uwagę przedmiotowych banerów oraz mobilnego bilbordu rozpowszechniających treść nazwy przedmiotowej apteki, adres oraz strzałkę wskazującą kierunek do apteki, jak również przedmiotowych plakatów rozpowszechniających treść nazwy apteki i adres - w ocenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego jest to świadomie działanie podjęte w celu zwiększenia poziomu sprzedaży w aptece ogólnodostępnej o nazwie "Apteka G." zlokalizowanej przy ul. [...] w G. prowadzonej przez stronę.
Zdaniem GIF, głównym celem zamieszczenia przedmiotowych materiałów, nie było wyłącznie poinformowaniem o jej lokalizacji, ale również było zamiarem przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu produktu leczniczego lub wyrobu leczniczego w reklamowanej aptece, a co za tym idzie, zwiększenia konsumpcji produktów leczniczych i zwiększenie obrotów tej apteki.
Jednocześnie, w ocenie organu odwoławczego zarzuty podniesione przez stronę w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie.
Ponadto organ zauważył, że w przedmiotowej sprawie strona zaprzestała prowadzenia niedozwolonej reklamy apteki przed wydaniem decyzji. W związku
z czym wydanie decyzji nakazującej zaprzestanie prowadzenia reklamy apteki, stało się bezprzedmiotowe. Przepis art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, że gdy postępowanie
z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio
w całości albo w części.
Fakt, iż strona zaprzestała prowadzenia reklamy, nie zwalniało organu I instancji z obowiązku nałożenia kary pieniężnej, gdyż nie ulega wątpliwości, że do naruszenia przepisu dotyczącego zakazu reklamy aptek doszło. Okoliczność ta może jedynie mieć wpływ na wymiar kary. W konsekwencji, organ ma jedynie możliwość miarkowania kary (maksymalnie 50.000,00 zł) z uwzględnieniem przesłanek określonych w art. 129b ust. 2 u.p.f., w szczególności okresu, stopnia i okoliczności naruszenia, uprzedniego naruszenia przepisów.
Główny Inspektor Farmaceutyczny uznał, że brak jest podstaw do obniżenia wysokości kary pieniężnej.
Pismem z dnia 28 października 2020r. Apteki [...] sp. z o. o. z siedzibą w G., wniosła do WSA w Warszawie skargę na powyższą decyzję zarzucając jej:
I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik niniejszej sprawy, tj.: 1. art. 94a ust. u.p.f. poprzez:
- dokonanie jego błędnej wykładni i uznanie, wbrew literalnemu brzmieniu tego przepisu, że informacja o lokalizacji Apteki stanowi jej reklamę, podczas gdy zdanie drugie art. 94a ust. 1 p.f. w sposób jednoznaczny rozstrzyga, że "(...) nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego";
- jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że pomimo ustalenia przez organ, że kwestionowane Nośniki przedstawiały wyłącznie nazwę i informację
o lokalizacji Apteki (w przypadku banerów informacyjnych również logo Apteki),
tj. informacje, których podawanie zostało wprost dopuszczone w art. 94a ust. 1 zd. 2 u.p.f., organ uznał, że stanowią one reklamę Apteki w rozumieniu art. 94a ust. 1 zd. 1 u.p.f. i w konsekwencji tego wymierzył skarżącej karę pieniężną;
2. art. 42 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej statuującego zasadę nullum crimen sine lege, poprzez zastosowanie niedozwolonej w stosunku do przepisów
o charakterze karnym i nakładających obowiązek przepisów administracyjnych, rozszerzającej wykładni normy prawnej;
3. art. 2, 8, 10 ust. 1,11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 22 Konstytucji RP oraz art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia 26 października 2012 r. (wersja skonsolidowana Dz.Urz.UE.C Nr 326, str. 47, z późn. zm., dalej: "t.f.u.e."), poprzez niezastosowanie tych przepisów i w konsekwencji ograniczanie wynikającej z nich swobody działalności gospodarczej oraz wolności przepływu usług, przez uznanie prezentowanej przez skarżącą informacji o nazwie i lokalizacji Apteki za niezgodną z prawem, podczas gdy zastosowanie ww. przepisów nakazuje uznać, że jest to działanie zgodne z zagwarantowaną przez Konstytucję RP i prawodawstwo Unii Europejskiej swobodą działalności gospodarczej i swobodą świadczenia usług, a więc legalne;
II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
4. art. 6 k.p.a., ustanawiającego zasadę legalizmu, zgodnie z którą organy administracji publicznej są zobowiązane do działania na podstawie przepisów prawa, poprzez wydanie przez GIF decyzji sprzecznej z literalnym brzmieniem art. 94a ust. 1 u.p.f., przesądzającym, że informacja o lokalizacji apteki nie stanowi reklamy;
5. art. 7a § 1 k.p.a., tj. zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony, poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść skarżącej zaistniałych w niniejszej sprawie wątpliwości co do treści art. 94a ust. 1 p.f.;
6. art. 8 § 1 i § 2 k.p.a., statuującego zasadę pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej, zasadę pewności prawa oraz zasadę równego traktowania, poprzez ukaranie skarżącej za działania będące utartą praktyką rynkową (standardem rynkowym), podejmowane przez wielu przedsiębiorców prowadzących apteki ogólnodostępne, które to działania nie zawsze są kwestionowane przez organ;
7. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., polegające na:
- dowolnym, błędnym i niepopartym jakimikolwiek dowodami, ustaleniu, że celem działania skarżącej była reklama Apteki, a nie informowanie o jej lokalizacji, mimo że prezentowana na kwestionowanych przez organy Inspekcji Farmaceutycznej Nośnikach treść była ograniczona wyłącznie do takiego dozwolonego przekazu i nie zawiera żadnych elementów ocennych ani zachęty, co potwierdził w uzasadnieniu decyzji sam organ stwierdzając, że "nie zawiera ona jak w przedmiotowej sprawie elementów ocennych ani zachęty do zakupu";
- dowolnym, błędnym i niepopartym jakimikolwiek dowodami ustaleniu, że skutkiem zapoznania się przez konsumentów z informacją o lokalizacji Apteki, zamieszczoną przez skarżącą na nośnikach, była zachęta do skorzystania z jej usług;
8. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wymierzenie spółce kary pieniężnej w kwocie 5 000 zł, podczas gdy spełnione zostały przesłanki by odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu;
9. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a, poprzez jego niezastosowanie, tj. nieuchylenie błędnej decyzji WIF i nieumorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Mając na względzie powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji WIF z dnia [...] lipca 2018 r i umorzenie postępowania administracyjnego oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto skarżąca spółka wniosła na podstawie art. 267 t.f.u.e o zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, w którym odpowie na pytanie, czy art. 56 t.f.u.e. oraz art. 8 ust. 1 Dyrektywy 2000/31 AA/E Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym) należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu w postaci art. 94a ust. 1 u.p.f., rozpatrywanemu w postępowaniu głównym, które w celu ochrony zdrowia publicznego nakłada całkowity zakaz reklamy aptek i ich działalności.
W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jak również utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa.
W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak
i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Przepis art 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz.U.2020 poz.944) dalej: "u.p.f." stanowi, że reklama aptek i ich działalności jest zabroniona, wskazując jednocześnie, że spod powyższego zakazu wyłączona jest jedynie informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki. Przepisy nie definiują wprost pojęcia reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności, jednakże sposób jego rozumienia został wypracowany z pomocą orzecznictwa sądów administracyjnych.
W licznych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazano, że za reklamę działalności apteki należy uznać każde działanie, skierowane do publicznej wiadomości, niezależnie od sposobu i metody jego przeprowadzenia oraz środków użytych do jego realizacji, jeżeli jego celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych oferowanych w danej aptece.
Przepis art. 94a ust. 1 u.p.f. wprowadza zakaz reklamy aptek aby ograniczyć zjawisko nabywania i spożywania leków ze względów czysto ekonomicznych, a nie realnych potrzeb zdrowotnych. Dlatego za niedozwolone uznać należy podawanie informacji (oraz prowadzenie innych działań) zachęcających do dokonania zakupów w konkretnej aptece.
W ocenie sądu podzielić należy stanowisko organu, że podawanie informacji
o lokalizacji i godzin pracy aptek, nie narusza zakazu reklamy o ile nie jest elementem szerszego przekazu, mogącego zachęcać do zakupu w konkretnych aptekach.
Stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie działanie skarżącej spółki polegające na eksponowaniu w miejscach publicznych:
- wielkogabarytowych banerów z napisem: "Apteka G.. [...]. 500 m" oraz logo i strzałką wskazującą kierunek,
- plakatów informacyjnych w wiacie przystankowej o treści: "Apteka G., [...]",
- mobilnego bilbordu z napisem: "Apteka G., [...], strzałka kierująca 500m";
stanowi działanie podjęte w celu zwiększenia poziomu sprzedaży w aptece prowadzonej przez Spółkę, poprzez dotarcie do jak najszerszego grona odbiorców
i zachęcenie do zapoznania się z ofertą apteki oraz skorzystania z jej usług.
Sąd podziela stanowisko organu, że w realiach przedmiotowej sprawy, działanie polegające na wykorzystaniu przyciągającego uwagę przedmiotowych banerów oraz mobilnego bilbordu rozpowszechniających treść nazwy przedmiotowej apteki, adres oraz strzałkę wskazującą kierunek do apteki, jak również przedmiotowych plakatów rozpowszechniających treść nazwy apteki i adres uznać należy za świadomie działanie podjęte w celu zwiększenia poziomu sprzedaży
w aptece ogólnodostępnej o nazwie "Apteka G." zlokalizowanej przy
ul. [...] w G. prowadzonej przez stronę.
Jak zauważył GIF wybrane lokalizacje wyeksponowania ww. materiałów to m.in. osiedle G. usytuowane w pobliżu ruchliwych ulic, gdzie przedmiotowe banery były widoczne z bardzo dalekiej odległości, natomiast wiata przystankowa - stanowi miejsce, w którym grupa ludzi oczekuje na transport komunikacji miejskiej. Materiały te ulokowane były tuż przy jednym z popularnych wśród klientów sklepu sieci dyskontowych, co zdaniem organu odwoławczego stanowi dotarcie do jak najszerszego grona odbiorców i zachęcenie do zapoznania się z ofertą apteki oraz skorzystania z jej usług.
Słusznie zatem stwierdził GIF w swojej decyzji, że sporny baner, mobilny bilbord i plakaty informacyjne nie zawierają jedynie i wyłącznie informacji, określonej w zdaniu 2 art. 94a ust. 1 u.p.f., tj. o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego ale zawierają w sobie komunikat reklamowy zachęcający potencjalnego klienta do odwiedzenia konkretnej apteki.
Sąd podziela stanowisko organów inspekcji farmaceutycznej, że przeciętny konsument, napotykając wielkoformatową informację o lokalizacji apteki, nawet jeśli nie zawiera ona elementów ocennych, ani bezpośredniej zachęty do zakupu, może odebrać taką informację jako zachętę do skorzystania z usług apteki. Dlatego też uzasadnione jest twierdzenie organu, że działania skarżącej były narzędziem wsparcia sprzedaży i zachęcały do zakupu. Zasadnie organ wywodzi, że konsument ocenia działania danego podmiotu w świetle praktyk marketingowych powszechnie stosowanych na rynku. Kolorowy baner widoczny z dużej odległości niewątpliwie przyciąga uwagę potencjalnych klientów apteki, a tym samym zachęca do dokonania zakupów w tej konkretnej aptece. Taki sposób wyeksponowania informacji o lokalizacji konkretnej apteki stanowi wyraz przemyślanego działania nakierowanego na obejście zakazu reklamy aptek i punktów aptecznych.(vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 listopada 2019 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1851/19)
W konsekwencji, wbrew zarzutom skargi organ prawidłowo ocenił i zakwalifikował działanie skarżącej jako niedozwoloną reklamę apteki nie zaś dozwoloną informację o lokalizacji tej apteki.
Sąd w pełni podziela stanowisko Głównego Inspektora Farmaceutycznego, że przedsiębiorca, który podejmuje decyzję o zamieszczeniu na skrzyżowaniu ulic na budynku banera o znacznych rozmiarach, czyni w tym celu określone nakłady finansowe (np. ponosi koszty zlecenia wykonania ww. usługi i wynajmu powierzchni), zmierza w istocie do zareklamowania swojej działalności i świadczonych usług. Oczekuje bowiem, że poniesione koszty zwrócą się w momencie gdy z usług apteki zaczną korzystać klienci zachęceni reklamą. Nie ma przy tym znaczenia czy prowadzona reklama apteki była reklamą skuteczną, a więc czy przyczyniła się do zwiększenia sprzedaży w reklamowanej aptece. Podkreślić należy, że przedmiotowy baner stanowił reklamę wielkoformatową, widoczną z daleka dla wielu odbiorców.
W tej sytuacji Sąd uznał, że zarzuty skargi są bezzasadne. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, nie doszło do naruszenia prawa materialnego wskazanego w skardze, zaś sprawę rozstrzygnięto po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego.
Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 2, 8, 10 ust.1, 11 ust.1 ustawy
z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców oraz art. 7 Konstytucji RP. Zdaniem sądu, wydana w sprawie decyzja nie uniemożliwia i nie ogranicza możliwości prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej. Skarżąca spółka natomiast, prowadząc działalność gospodarczą zobowiązana jest do przestrzegania obowiązujących przepisów, w tym zakazu reklamy apteki.
Wobec naruszenia przez skarżącą zakazu ustanowionego w przepisie art. 94a ust. 1 u.p.f., za zasadne Sąd uznał nałożenie na spółkę kary pieniężnej w wysokości 5.000 złotych, na podstawie art. 129b ust. 1 u.p.f.
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organ prawidłowo ustalił wysokość nałożonej kary pieniężnej. Przy wymiarze kary uwzględnił kryteria wskazane przez ustawodawcę w przepisie art. 129b ust. 2 u.p.f., czyli okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także, czy doszło już uprzednio do naruszenia przepisów przez kontrolowany podmiot. Nie można zatem zarzucić organowi, że kara została nałożona arbitralnie - w oderwaniu od stanu faktycznego, czy też nieadekwatnie do niego.
Przy określeniu wymiaru kary ponadto prawidłowo wzięto pod uwagę, że kara musi być dotkliwa dla przedsiębiorcy z uwagi na fakt pełnienia funkcji represyjnej (penalnej), a także, że musi ona być możliwa do spełnienia, ma ona bowiem służyć zapobiegnięciu ponownego naruszenia przepisów.
Reasumując, rozpoznając sprawę Sąd nie dopatrzył się ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć jakikolwiek istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., ani mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia norm prawa materialnego, a więc przede wszystkim przepisów art. 94a ust. 1 i ust. 3 oraz art. 129b ust. 1 u.p.f. Przeprowadzone postępowanie administracyjne, które zakończyło się wydaniem decyzji o nałożeniu kary, zostało poprzedzone postępowaniem dowodowym, w którym organy dowiodły w sposób niewątpliwy naruszenia zakazu określonego w art. 94a ust. 1 u.p.f.
Według sądu, ocena organów Inspekcji Farmaceutycznej została przeprowadzona po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, przeprowadzonym zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 77 i art. 80 k.p.a.). Ponadto, należy uznać, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji odpowiadają art. 107 § 3 k.p.a., albowiem wynika z nich ocena faktów, prawa i ich subsumcji oraz cele i skutki rozstrzygnięcia, co w konsekwencji oznacza, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było prowadzone z poszanowaniem zasady zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa, wyrażonej w przepisie art. 8 k.p.a.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. bowiem skoro
w sprawie nie wystąpiły wątpliwości, to brak było podstaw zarówno do zastosowania art. 7a § 1 k.p.a. Jedynie w przypadku, gdy rezultat przeprowadzonej wykładni, mimo zastosowania różnych metod interpretacji, pozwala na przyjęcie alternatywnych względem siebie treści normy prawnej, prawidłowym rozwiązaniem jest wybór znaczenia, które jest korzystne dla strony. Jeśli jednak wynik przeprowadzonej wykładni daje jasność co do treści normy prawnej, to nie ma podstaw do zastosowania art. 7a § 1 k.p.a. Tylko niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów stosowanego prawa rozstrzyga się na korzyść strony.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd
z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu, skargę należało oddalić. Jednocześnie sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony skarżącej o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.