VI SA/Wa 2521/24

VI SA/Wa 2521/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska /przewodniczący/
Maciej Borychowski /sprawozdawca/
Magdalena Maliszewska
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1389/25 - Postanowienie NSA z 2025-07-15
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej również: "WSA") w Warszawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "Organ") z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...], którą po rozpatrzeniu odwołania S. B. (dalej: "Strona", "Skarżący") utrzymana została w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: " [...] WITD", "organ I instancji") nr [...]z dnia [...] października 2023 r. nakładająca na Stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł (dalej: "zaskarżona decyzja").
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."), art. 64 ust. 1, 2, art. 64d, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c), 140ab ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm., dalej: "p.r.d."), § 2 ust. 4, § 3 ust. 1 pkt 2, § 5 ust. 1 pkt 1, § 5 ust. 1 pkt 6 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2024 r. poz. 502).
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] sierpnia 2023 r. w miejscowości S., na drodze krajowej nr 28 (kierunek: Krosno), do kontroli zatrzymano samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] o nr rej. [...] (dalej również: "pojazd"). Pojazdem kierował M. D., który wykonywał krajowy przejazd drogowy z ładunkiem drewna dłużycowego sosnowego (ładunek podzielny) - w imieniu S. B., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: P. "[...]" B. S.. Na podstawie kwitu wywozowego nr [...] oraz rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki w sprawie określenia gęstości drewna z dnia 2 maja 2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 536, dalej: "rozporządzenie w sprawie gęstości drewna") stwierdzono, iż masa drewna to 20712,60 kg. Do ww. masy drewna dodano masę własną samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej [...] wynoszącą 15500 kg oraz przyczepy marki [...] o nr rej. [...] wynoszącą 3800 kg i ustalono, że szacowana masa całkowita pojazdu to 40012,60 kg. Przebieg i ustalenia kontroli zostały udokumentowane w protokole nr [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2023 r. [...] WITD zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w związku z ujawnionym naruszeniem. Strona prawidłowo powiadomiona, pismem z dnia [...] sierpnia 2023 r. wniosła wyjaśnienia w sprawie.
Postępowanie zakończyło się wydaniem przez organ I instancji decyzji administracyjnej nr [...] z dnia [...] października 2023 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł.
Od przedmiotowej decyzji Strona złożyła w ustawowych terminie odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji [...] WITD i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Decyzji organu I instancji zarzucono naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji, nieuwzględnienie zasady załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasady pogłębiania zaufania uczestnika postępowania. Jednocześnie, zdaniem Strony, organ kontrolny dopuścił się także naruszenia art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego. W treści odwołania Strona wskazała, że wobec braku możliwości zważenia pojazdu, skorzystano z rozporządzenia w sprawie gęstości drewna. Strona wskazała także, że ważenie pojazdu zostało przeprowadzone w sposób nieprawidłowy, a także nie mogła uzyskać zezwolenia kategorii V ze względu na charakter załadunku.
Po rozpatrzeniu odwołania GITD wydał zaskarżoną decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję [...] WITD.
Organ w uzasadnieniu podzielił ustalony przez organ I instancji stan faktyczny oraz przytoczył mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa.
GITD wskazał, że w dniu kontroli ww. pojazdem Strona wykonywała przejazd drogowy z ładunkiem drewna. Przewożony towar był ładunkiem podzielnym. W związku z uzasadnionym przypuszczeniem przekroczenia dopuszczalnych parametrów wagowych oraz wymiarów, wykonano pomiary wymiarów zewnętrznych, nacisków osi, oraz rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego zestawu pojazdów z ładunkiem, na stanowisku pomiarowym mieszczącym się w miejscowości Sanok, zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę jako stanowisko do pomiarów mas i nacisków osi pojazdów. Punkt kontrolny legitymował się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku do ważenia pojazdów z dnia [...] lutego 2022 r. Pomierzone spadki poprzeczny i podłużny mieściły się w dopuszczalnych normach.
Ważenia dokonano za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10 C seria III o nr 85-7406 i 85-7486, które legitymowały się świadectwami legalizacji ponownej przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z datą ważności do dnia [...] lipca 2025 r. dla obu wag.
Do pomiaru wysokości użyty został przymiar teleskopowy NEDO znak indentyfikacyjny [...], legitymujący się Świadectwem Wzorcowania z dnia [...] lipca 2018 r. wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P..
W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono następujące przekroczenie dopuszczalnej normy: (i) rzeczywista masa całkowita pojazdu - 50,90 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie dopuszczalnej normy o 10,9 t (tj. o 27.25%), (ii) nacisk na pierwszej pojedynczej osi nienapędowej przyczepy - 10,2 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie dopuszczalnej normy o 0,2 t (tj. 2%), (iii) nacisk na drugiej pojedynczej osi nienapędowej przyczepy - 10,7 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,11 w górę) - przekroczenie dopuszczalnej normy o 0,71 (tj. 7%), - nacisk grupy dwóch osi napędowych pojazdu - 21,2 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,11 w górę) - przekroczenie dopuszczalnej normy wynoszącej 18,01 o 3,2 t (tj. 17,7 %), (iv) wysokość pojazdu członowego wraz z umieszczonym na nim ładunkiem - 4,15 m (bez odjęcia 1% maksymalnych dopuszczalnych błędów pomiarowych) - przekroczenie dopuszczalnej normy wynoszącej 4,00 m o 0,15 m (tj. o 3,75%).
GITD wskazał, że według informacji zawartych w asygnatach okazanych podczas kontroli oraz zeznaniu kierowcy, waga drewna obliczona na podstawie rozporządzenia MŚMG wynosi 20712,60 kg (27,99m3 x 740 kg/m3), co w zestawieniu z masą własną samochodu ciężarowego (15500 kg) oraz przyczepy (3800 kg) daje sumę 40012,60 kg, co wskazuje na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej wynoszącej 40000 kg. Organ podkreślił, że wprowadzenie ww. rozporządzenia ma na celu umożliwienie przeliczenia ilości drewna, aby podmiot wykonujący przejazd mógł przewidzieć, czy po dokonaniu załadunku, pojazd będzie normatywny. Wobec tego Strona mogła przewidzieć, że zostanie przekroczona dopuszczalna masa pojazdu, a jednak zdecydowała się wykonać przejazd nie mając żadnych podstaw do przyjęcia, że dmc pojazdu nie jest przekroczone. Okoliczność ta wskazuje, że Strona miała wpływ i godziła się na przekroczenie dopuszczalnych norm. Podstawą do wyznaczania wielkości przekroczenia dopuszczalnych norm są wyniki uzyskane podczas kontroli. Różnica pomiędzy szacowaną wartością dmc tj. 40012,60 kg a wartością wskazaną podczas ważenia, tj. 50900 kg, wynikać może z wielu czynników np. z wilgotności drewna. Dlatego celem szacowania wagi drewna wprowadza zapis w treści ww. rozporządzenia. Odnosząc się do argumentacji Strony w odwołaniu, że waga drewna oraz waga pojazdu ciężarowego (...) przekroczy minimalnie DMC, czyli w tym wypadku 40 t i będzie wynosiła jedynie o około 12,5 kg więcej, GITD stwierdził, iż Strona miała świadomość tego, że przekroczyła DMC zespołu pojazdów, a mimo to zdecydowała się na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Organ nie podzielił także zarzutów Strony dotyczących nieprawidłowego ważenia zespołu pojazdów. Organ wskazał, że z przedstawionej konfiguracji ustawień wag SAW wynika, że kontrolujący ma prawo zastosować 1 parę wag, a w niniejszej sprawie właśnie użyto 2 wagi SAW 10C seria III, a zatem kontrolujący nie naruszył zapisów instrukcji.
Organ również przeanalizował i nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz do umorzenia postępowania.
Z rozstrzygnięciem Organu nie zgodził się Skarżący, wnosząc do WSA w Warszawie skargę na decyzję GITD z dnia [...] czerwca 2024 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przedmiotowej decyzji zarzucił, że wydana została z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji, nieuwzględnienie zasady załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasady pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej, co polegało na niewykazaniu w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności popełnienia przez Stronę naruszeń; a także 140aa ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym przez nieprzeprowadzenie oceny istnienia (lub braku) wymienionych tam okoliczności egzoneracyjnych.
Formułując powyższe zarzuty wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Uzasadniając skargę wskazał, że absolutnie nie zgadza się z ustaleniami kontrolujących jak i rozstrzygnięciami w tym zakresie obu instancji odnośnie wyniku ważenia pojazdu. Skarżący wobec braku możliwości zważenia pojazdu z drewnem w miejscu załadunku, tj. w miejscowości G. na terenie Nadleśnictwa B., skorzystała z rozporządzenia w sprawie określenia gęstości drewna. Z tych samych przepisów skorzystał załadowca - Nadleśnictwo B., który zapewnił kierowcę, że wedle przeliczeń poczynionych przez nadawcę wszystkie parametry ładunku są zgodne z normami. Na tej podstawie Strona ustaliła, że waga drewna oraz waga pojazdu ciężarowego wraz z przekroczy minimalnie DMC, czyli w tym wypadku 40t i będzie wynosiła jedynie o około 12,5kg więcej. Skarżący posłużył się tabelą gęstości drewna, uwzględniając długość kłód, ich ilość w m3 oraz średnicę. Podkreślił, że funkcjonariusze przeprowadzający przedmiotową kontrolę wykonali własne obliczenia, również na podstawie rozporządzenia w sprawie gęstości drewna. Według ich obliczeń masa drewna była wyższa, co spowodowało przekroczenie DMC o 27,25% w stosunku do dopuszczalnych 40 ton. Wskazał ponadto, że na etapie dwuinstancyjnego postępowania wiele razy podnosił, iż nie rozumie zatem tak dużej rozbieżności pomiędzy wyliczeniem masy drewna oraz DMC całego zestawu na podstawie w/w rozporządzenia, a wynikiem ważenia. Jednak oba organy orzecznicze nie odniosły się do jego wątpliwości w wydanych rozstrzygnięciach.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Skarżący zakwestionował również, że przez użycie wagi niezgodnie z jej instrukcją, pomiar i jego wynik są absolutnie nieważne i nie mogły być podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego, a tym bardziej do nałożenia tak wysokiej kary administracyjnej. Skarżący wskazał, że kontrolujący okazali podczas kontroli świadectwo legalizacji wag oraz protokół pomiaru pochylenia terenu w miejscu ważenia, jednak samej wagi użyto w sposób nieprawidłowy. Skarżący zwrócił także uwagę iż na etapie obu instancji kolejno potwierdzano, że ważenie pojazdu odbyło się za pomocą wagi SAW 10C III o numerach seryjnych 857290 oraz 857512. Z powyższego jednoznacznie wynika, że do pomiaru wagi kontrolowanego pojazdu użyto dwóch wag, natomiast kontrolowany pojazd był pojazdem pięcioosiowym. Zgodnie z instrukcją obsługi wag SAW seria III, w przypadku pojazdu pięcioosiowego głównym warunkiem prawidłowego przeprowadzenia pomiaru jest użycie pięciu par wag, czego kontrolujący nie uczynili.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wnosząc o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący poinformowany o wniosku Organu o rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym nie zajął stanowiska (k. 24 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a."), Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.).
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Zdaniem Sądu, żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w sprawie, a zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego, jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2023 r., nie naruszają prawa.
Wbrew zarzutom skargi, w ocenie Sądu, stan faktyczny w sprawie został ustalony przez organy prawidłowo i zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Należy podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie. W przedmiotowej sprawie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010r., sygn. akt II FPS 8/09). Przesądzenie o prawidłowości przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia ustaleń faktycznych umożliwia ocenę procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego.
Przedmiotem sądowej kontroli jest rozsądzenie czy w związku z przewozem drewna dłużycowego sosnowego w ilości 27,99 m3, to jest w ilości 20712,6 kg na podstawie kwitu wywozowego nr [...], przy uwzględnieniu masy własnej samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] wynoszącej 15500 kg oraz masy własną przyczepy marki [...] o nr rej. [...] wynoszącej 3800 kg i ustaleniu, iż całość waży na podstawie dokumentów 40012,6 kg, prawidłowo przyjęto, że zespół pojazdów jest nienormatywny.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 140aa ust. 1 p.r.d., zgodnie z którym, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 2 pkt 35a p.r.d., pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Z kolei z art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. wynika, że ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Przy czym zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I (art. 64 ust. 2 p.r.d.). W konsekwencji naruszenia, określonego w art. 64 ust. 2 p.r.d., zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, w świetle art. 140ab ust. 2 p.r.d., za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.
W przedmiotowej sprawie kara pieniężna została nałożona na skarżących w wysokości 15 000 zł, jak za brak zezwolenia kategorii V, za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej oraz dopuszczalnego nacisku na grupie osi składającej się z dwóch osi napędowych. Przekroczenie tych dwóch parametrów wagowych zadecydowało w niniejszej sprawie o wysokości kary pieniężnej, ponieważ naruszenie przekraczało 20% dopuszczalnej normy.
Zgodnie z załącznikiem nr 1 do p.r.d., zezwolenie kategorii V wydawane jest na wyznaczoną trasę wskazaną w zezwoleniu dla pojazdów nienormatywnych o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-IV, o naciskach osi przekraczających wielkości dopuszczalne. Zgodnie natomiast z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d. – karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości za brak zezwolenia kategorii V – 15 000 zł – w pozostałych przypadkach, a więc gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż o 20%.
Zgodnie z ogólną zasadą zawartą w art. 61 ust. 1 p.r.d., ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Przewóz drewna stanowi jednak wyjątek od tej zasady. Ustawodawca wskazał wprost w ust. 15 tego artykułu, że przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna. Z kolei w ust. 16 tego artykułu umieścił delegację ustawową do określenia w drodze rozporządzenia gęstości drewna, każąc uwzględniać w szczególności gatunki drewna mające zastosowanie w przemyśle i budownictwie, jego rodzaj i postać, w jakiej jest ono przewożone, mając na uwadze potrzebę ustalenia masy przewożonego drewna w celu uniknięcia przekroczenia nacisków osi pojazdów i ograniczenia negatywnego wpływu na stan techniczny dróg. W realizacji ww. delegacji ustawowej zostało wydane rozporządzenie w sprawie określenia gęstości drewna.
Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 61 ust. 15 p.r.d. przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna. W trakcie kontroli kierowca okazał kwit wywozowy na drewno z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...], zgodnie z którym przewoził 27,99 m3 drewna sosnowego (k. 6v akt sądowych).
Sąd wskazuje na definicję legalną pojęcia "rzeczywista masa całkowita" - zgodnie z art. 2 pkt 55 p.r.d. jest to masa pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób. Przyjąć zatem należy, że rzeczywistą masę całkowitą pojazdu przewożącego drewno stanowi suma masy własnej tego pojazdu oraz masy przewożonego drewna ustalonej w sposób określony w art. 61 ust. 15 p.r.d., którą ustawodawca uznaje za "rzeczywistą masę" (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2396/16 i z 24 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 1693/16; wyrok WSA w Łodzi z 9 października 2024 r., sygn. akt III SA/łd 331/24).
Z uzasadnienia projektu ustawy dodającej ust. 15-16 do art. 61 p.r.d. wynika, że kierowano się ułatwieniem przewoźnikom kalkulacji możliwości transportowych, tak aby przedmiotem wykroczeń popełnianych przez przewoźników nie były przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi. Jednocześnie rozwiązanie to miało w założeniu ograniczyć negatywny wpływ przewozu drewna pojazdami nienormatywnymi na stan techniczny nawierzchni dróg publicznych, po których przewóz drewna się odbywa (druk nr 4223 Sejm VI kadencji).
W ocenie Sądu, skoro z przepisów prawa wynika przelicznik dla ustalenia masy przewożonego ładunku drewna, to ocena, czy nastąpiło przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów przewożącego drewno sosnowe, powinna nastąpić z uwzględnieniem wskazanych powyżej regulacji prawnych.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż jak wynika z ustalonego przez organy transportu drogowego stanu faktycznego kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym. Natomiast podjęte przez funkcjonariuszy inspekcji drogowej czynności były uzasadnione i logiczne. Po zatrzymaniu pojazdu kontrolujący dokonali sumowania masy przewożonego drewna sosnowego, która zgodnie z ww. kwitem wynosiła 20712,6 kg. Do masy drewna kontrolerzy dodali masę własną samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] wynoszącą 15500 kg oraz masę własną przyczepy marki [...] o nr rej. [...] wynoszącą 3800 kg. W wyniku przeprowadzonego sumowania ustalano, iż pojazd wraz z ładunkiem drewna waży 40012,6 kg, przy dopuszczalnej masie całkowitej ("DMC") 40 000 kg. Na podstawie powyższego kontrolerzy stwierdzili przekroczenie DMC ww. pojazdu i dokonali ustalenia jego rzeczywistej masy całkowitej oraz wymiarów zewnętrznych. W wyniku wykonanych pomiarów ustalono przekroczenie dopuszczalnej normy:
1) rzeczywista masa całkowita pojazdu - 50,90 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie dopuszczalnej normy o 10,9 t (tj. o 27.25%),
2) nacisk na pierwszej pojedynczej osi nienapędowej przyczepy - 10,2 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie dopuszczalnej normy o 0,2 t (tj. 2%),
3) nacisk na drugiej pojedynczej osi nienapędowej przyczepy - 10,7 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,11 w górę) - przekroczenie dopuszczalnej normy o 0,71 (tj. 7%),
4) nacisk grupy dwóch osi napędowych pojazdu - 21,2 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,11 w górę) - przekroczenie dopuszczalnej normy wynoszącej 18,01 o 3,2 t (tj. 17,7 %),
5) wysokość pojazdu członowego wraz z umieszczonym na nim ładunkiem - 4,15 m (bez odjęcia 1% maksymalnych dopuszczalnych błędów pomiarowych) - przekroczenie dopuszczalnej normy wynoszącej 4,00 m o 0,15 m (tj. o 3,75%).
Sąd podziela stanowisko Organu, że do ustalenia rzeczywistej masy całkowitej przewożonego drewna należy bazować na rozporządzeniu w sprawie gęstości drewna. Takie założenie ma przede wszystkim na celu umożliwienie przewoźnikom (jak Skarżący) dokonanie oceny, w miejscu pozbawionym możliwości zważenia, czy załadowany określoną ilością drewna pojazd nie będzie przekraczał dopuszczalnych parametrów. Takie też było ratio legis nowelizacji p.r.d. w tym zakresie, tj. ułatwienie przewoźnikom kalkulacji DMC, tak aby przedmiotem wykroczeń popełnianych przez przewoźników nie były przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi. Niemniej jednak w ocenie Sądu możliwość dokonania ustalenia masy drewna w sposób "szacunkowy", tj. iloczynu metrów sześciennych oraz gęstości nie może być interpretowane rozszerzająco, że "nieznaczne", jak w niniejszej sprawie przekroczenie DMC będzie tolerowane. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę każdy podmiot uczestniczący w procesie przewozu drewna, a w szczególności przewoźnik powinien podchodzić do ustalenia masy drewna na podstawie jego gęstości z daleko posuniętą ostrożnością. Taka teza jest o tyle uprawniona bowiem co do zasady rzeczywista masa całkowita tego samego gatunku drewna, może zasadniczo być różna. Przyczyną takiego stanu rzeczy może być przede wszystkim jego wilgotność. W niniejszej sprawie przedmiotem transportu było drewno sosnowe, którego waga m3, zgodnie z lp. 15 tabeli stanowiącej załącznik do rozporządzenia w sprawie gęstości drewna wynosi 740. Sąd wskazuje, iż jest to waga przyjęta przez ustawodawcę. Tym samym, niezależnie od zapisów ww. rozporządzenia, to przewoźnik musi czuwać, aby jego pojazd był normatywny. Innymi słowy, skoro przyjęty w rozporządzeniu w sprawie gęstości drewna ciężar drewna nie jest rzeczywistą jego masą, to nie można wykluczyć, że po zważeniu masa ustalona jako przelicznik kg/m3 może się różnić od rzeczywistego ciężaru. Zatem każde ładowanie do tzw. granicy ładowności może doprowadzić do przekroczenia dopuszczalnych parametrów. Natomiast jak wynika z założeń do nowelizacji p.r.d. w zakresie ust. 15 regulacja zawarta w tym przepisie ma na celu ustalenie jego rzeczywistej masy. Niemniej jednak, zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę przewoźnik (tu: Strona) może korzystać z dobrodziejstwa tego przepisu przy założeniu, że suma masy pojazdu, przyczepy oraz ładunku nie będzie powodować przekroczenia DMC. W rozpatrywanej sprawie po zsumowaniu masy pojazdu i drewna DMC było przekroczone. Zatem zaszły podstawy do ustalenia rzeczywistej masy całkowitej na stanowisku ważenia.
Z niebudzących wątpliwości ustaleń faktycznych wynika, że uczestniczący przy załadunku kierowca miał (powinien mieć) świadomość, że zabierając taką ilość drewna pojazd przekroczy DMC. Z protokołu przesłuchania wynika jednoznacznie, iż i w tym przypadku podjął decyzję o załadunku takiej ilości drewna, zeznając, że "Ja zdecydowałem o ilości załadowanego drewna, ładuję do swojej ładowności pojazdu jak jest 10 kg więcej to zostawiam to załadowane drewno" (k. 26v akt administracyjnych).
W ocenie Sądu, ładując drewno do tzw. granicy ładowności przewoźnik powinien uwzględniać ryzyko przeładowania. W niniejszej sprawie kierowca dopuścił do przekroczenia DMC. W ocenie Skarżącego było to nieznaczne przekroczenie o 12 kg. Skarżący powinien się jednak liczyć, że waga drewna ustalona na podstawie jego gęstości może się różnić od wagi rzeczywistej, a wpływ na to może mieć np. jego wilgotność. Stąd też może wynikać tak duża różnica przekroczenia DMC.
W ocenie Sądu, w sprawie nie mógł mieć zastosowania również art. 14aa ust. 4 p.r.d. Z ustalonego stanu faktycznego wynika bowiem, że Skarżący nie dochował należytej staranności i tym samym miał wpływ na powstanie naruszenia (pkt 1). Nie ma powodów również do uznania, że zaszła przesłanka z pkt 2 tegoż artykułu. Jak bowiem zostało ustalone przekroczenie oprócz nacisku na osie pojazdu dotyczy również jego DMC oraz wysokości.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę nie podziela również stanowiska Skarżącego, dotyczącego użycia przy ważeniu niewystarczającej liczby wag. Zdaniem Strony, skoro kontrolowany pojazd był pojazdem pięcioosiowym, to zgodnie z instrukcją obsługi wag SAW seria III, w przypadku pojazdu pięcioosiowego głównym warunkiem prawidłowego przeprowadzenia pomiaru jest użycie pięciu par wag, czego kontrolujący nie uczynili.
W kwestii dopuszczalności ustalania rzeczywistej masy całkowitej pojazdu (jak również nacisku na grupie osi), za pomocą jednej pary wag SAW 10C/III poprzez sumowanie wyników ważeń poszczególnych osi, niezależnie od tego, czy konstrukcyjnie stanowią one osie pojedyncze, czy grupę osi wielokrotnie wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z: 2 lutego 2024 r., sygn. II GSK 1726/23; z 21 lutego 2023 r., sygn. II GSK 1290/19 i II GSK 1144/19; z 19 października 2023 r., sygn. II GSK 1945/21; z 1 kwietnia 2022 r. sygn. II GSK 263/22. Sąd wskazuje, że pojazd został zważony przy pomocy pary przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/III, a kontrolujący dysponowali świadectwem legalizacji ponownej z datą ważności do 22 lipca 2025 r. Z kolei ze znajdującej się w aktach administracyjnych kopii instrukcji obsługi wag tego typu wynika, że wagi te niewątpliwie mogły służyć do pomiaru nacisków osi. Wbrew twierdzeniom Skarżącego zawartym w skardze, jedna para tych wag mogły też służyć do ustalenia masy całkowitej pojazdu. Zauważyć bowiem należy, że w pkt 6.3.1 instrukcji obsługi SAW Seria III wskazano, że procedurę ważenia wagi SAW można zaplanować w wielu konfiguracjach, w tym m.in. 1 para wag SAW może służyć do pomiaru obciążenia osi. Jednocześnie w tym samym punkcie instrukcji jednoznacznie określono, że "SUMUJĄC wyniki ważenia poszczególnych (pojedynczych) osi można obliczyć Masę Całkowitą Pojazdu (Masa Brutto)". Z instrukcji wynika, że zamiast wykonywania dwóch oddzielnych pomiarów dla kół, można połączyć dwie wagi SAW III tak aby wykonać pomiar obciążenia osi (pkt 4.2 instrukcji), a wówczas waga działa jako waga osiowa. W pkt 6.3.1 wskazane z kolei zostały przykładowe konfiguracje przy ważeniu tymi wagami. Z konfiguracji tych wynika, że masa brutto ważonego pojazdu może zostać ustalona bądź podczas jednoczesnego zważenia wszystkich osi pojazdu przy użyciu kilku par wag, bądź przez zsumowanie wyników ważenia poszczególnych osi, co w kontekście wskazanych punktów instrukcji należy rozumieć jako zsumowanie oddzielnie ustalonych wyników ważenia każdej z osi pojazdu. Sąd zauważa przy tym, że stanowisko o dopuszczalności wykorzystania wag SAW 10C/III do pomiaru masy całkowitej pojazdu przez sumowanie nacisków poszczególnych osi zmierzonych jedną parą wag jest również wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyroki: z 1 kwietnia 2022 r. o sygn. akt II GSK 263/22 i z 21 lutego 2023 r. o sygn. akt II GSK 1144/19). Zauważyć również należy, że z podpisanego przez kierowcę skontrolowanego pojazdu załącznika do protokołu kontroli (zawierającego opis stwierdzonego naruszenia) wynika, że kierowcy umożliwiono wgląd do instrukcji obsługi urządzeń, co kierowca potwierdził swoim podpisem. Swój podpis kierowca złożył również pod protokołem kontroli, bez wnoszenia do niego jakichkolwiek zastrzeżeń.
Z omówionych względów Sąd doszedł do przekonania, że ustalenia dokonane przez organy Inspekcji Transportu Drogowego co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy odpowiadają standardom postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD dokładnie opisał na czym opierał swoje twierdzenia odnośnie prawidłowości dokonanych pomiarów. Ponadto organ szczegółowo wyjaśnił z jakich powodów nie zastosował art. 140aa ust. 4 p.r.d. Uzasadnienie decyzji nie było wadliwe konstrukcyjnie, zawierało elementy określone w art. 107 § 3 k.p.a. i spełniło swe podstawowe funkcje - umożliwiło stronie poznanie powodów rozstrzygnięcia i sformułowanie zarzutów podważających merytorycznie stanowisko organu, a Sądowi przeprowadzenie kontroli zgodności z prawem tej decyzji z uwzględnieniem zarzutów powołanych w skardze. Samo to, że Skarżący nie zgadza się z rozstrzygnięciem i argumentami przedstawionymi na jego poparcie nie świadczy o wadliwości decyzji, czy jej uzasadnienia.
W tym stanie rzeczy, z uwagi na niezasadność skargi oraz brak stwierdzenia z urzędu innych naruszeń prawa, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, skarga podlegała oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl .
Należy również wskazać, że złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a., z uwagi na spełnienie ustawowych przesłanek. Stosownie do art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpatrzona w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sprawa w takim przypadku rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – art. 120 P.p.s.a.