VI SA/WA 250/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-08-18
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo farmaceutycznereklama aptekkara pieniężnaprawo administracyjnepostępowanie administracyjnesądy administracyjneprawo przedsiębiorcówochrona zdrowia

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki farmaceutycznej na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za prowadzenie niedozwolonej reklamy apteki za pomocą wielkoformatowych banerów informujących o lokalizacji.

Spółka A. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego o nałożeniu kary 15 000 zł za prowadzenie reklamy apteki "Apteka G." za pomocą wielkoformatowych banerów. Spółka argumentowała, że banery zawierały jedynie informację o lokalizacji, która jest wyłączona z zakazu reklamy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał jednak, że forma i rozmiar banerów, wraz z dodatkowymi elementami, stanowiły reklamę, a nie jedynie informację, naruszając tym samym Prawo farmaceutyczne. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji.

Sprawa dotyczyła skargi A. Sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (GIF), który utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego (WIF) nakładającą na spółkę karę pieniężną w wysokości 15 000 zł za prowadzenie reklamy apteki "Apteka G." za pomocą wielkoformatowych banerów. Organy administracji uznały, że banery, mimo że zawierały informację o lokalizacji, miały charakter reklamowy i naruszały art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego. Spółka twierdziła, że informacja o lokalizacji apteki nie stanowi reklamy zgodnie z ustawą i zarzucała organom błędną wykładnię przepisów, naruszenie zasady legalizmu oraz Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, stwierdzając, że choć ustawa dopuszcza informowanie o lokalizacji, to forma i rozmiar banerów, wraz z elementami takimi jak nazwa, logo, symbol "E." i wskazanie kierunku/odległości, przekształciły tę informację w reklamę. Sąd podkreślił, że celem takich działań jest zwiększenie sprzedaży i przyciągnięcie klientów, co jest niedozwolone. Sąd odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym reklama apteki to każde działanie zachęcające klientów do zakupu, niezależnie od formy, jeśli celem jest zwiększenie sprzedaży. Sąd uznał, że zakaz reklamy aptek jest zgodny z prawem UE i Konstytucją RP, służąc ochronie zdrowia publicznego. Kara pieniężna została uznana za adekwatną do okoliczności sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, taka prezentacja stanowi reklamę, ponieważ forma i rozmiar przekazu, wraz z dodatkowymi elementami, wykraczają poza zwykłą informację o lokalizacji i mają na celu przyciągnięcie klientów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mimo dopuszczenia informacji o lokalizacji apteki, sposób jej prezentacji na dużych banerach z nazwą, logo i wskazaniem kierunku/odległości, przekształca ją w reklamę, której celem jest zwiększenie sprzedaży i wyróżnienie apteki na tle konkurencji, co jest sprzeczne z Prawem farmaceutycznym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

PF art. 94a § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki nie stanowi reklamy, chyba że sposób jej prezentacji wykracza poza funkcję informacyjną i ma charakter reklamowy.

PF art. 129b

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Podstawa do nałożenia kary pieniężnej za naruszenie zakazu reklamy aptek.

Pomocnicze

PF art. 112 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

PF art. 112 § 3

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

PF art. 115 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

PP art. 2

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

PP art. 8

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

PP art. 10 § 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

PP art. 11 § 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

Konstytucja RP art. 42 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 22

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Uzasadnia ograniczenie swobody działalności gospodarczej w imię ważnego interesu publicznego, jakim jest ochrona zdrowia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Forma i rozmiar banerów informujących o lokalizacji apteki, wraz z dodatkowymi elementami (nazwa, logo, symbol, kierunek, odległość), stanowi reklamę, a nie jedynie informację. Zakaz reklamy aptek jest zgodny z prawem krajowym, Konstytucją RP i prawem UE, ponieważ służy ochronie zdrowia publicznego. Kara pieniężna została wymierzona prawidłowo, z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Odrzucone argumenty

Informacja o lokalizacji apteki, nawet na wielkoformatowych banerach, nie stanowi reklamy w rozumieniu Prawa farmaceutycznego. Organy administracji dokonały błędnej wykładni art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego, naruszając zasadę legalizmu. Zakaz reklamy aptek narusza swobodę działalności gospodarczej i wolność świadczenia usług gwarantowane przez Konstytucję RP i prawo UE. Kara pieniężna była nadmierna i arbitralna.

Godne uwagi sformułowania

forma w jakiej skarżący informował o lokalizacji apteki, charakterystyczna jest bowiem dla typowej reklamy i stanowiła niewątpliwie zachętę dla potencjalnych klientów do nabywania produktów w konkretnej aptece. nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do przyjścia do określonej apteki, taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi - Skarżącej i tak odbierze ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana. leki nie są zwykłym towarem rynkowym. Obrót lekami musi być i jest reglamentowany przez państwo.

Skład orzekający

Grzegorz Nowecki

przewodniczący sprawozdawca

Barbara Kołodziejczak-Osetek

członek

Tomasz Sałek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących reklamy aptek, zwłaszcza w kontekście prezentowania informacji o lokalizacji na nośnikach wielkoformatowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji art. 94a Prawa farmaceutycznego w kontekście formy przekazu reklamowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia reklamy aptek i interpretacji przepisów, które mogą być niejasne dla przedsiębiorców. Pokazuje, jak forma przekazu może decydować o jego charakterze prawnym.

Czy baner z lokalizacją apteki to już reklama? Sąd rozwiewa wątpliwości.

Dane finansowe

WPS: 15 000 PLN

Sektor

farmacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 250/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-08-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek
Grzegorz Nowecki /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Sałek
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1337/20 - Wyrok NSA z 2024-02-29
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 499
art.112,,art.115, art.94a,art.129b
Ustawa z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1292
art.2,8,10,11
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek Sędzia WSA Tomasz Sałek Protokolant referent Magdalena Koseła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej "GIF" lub organ II instancji") po rozpatrzeniu odwołania Spółki A. Sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej "skarżąca") utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w P. (dalej "WIF" lub "organ I instancji") dotyczącą apteki ogólnodostępnej o nazwie "Apteka G." zlokalizowanej w K. przy ul. K., którą organ I instancji:
1) umorzył postępowanie w części dotyczącej nakazania zaprzestania prowadzenia przez przedsiębiorcę — A. Sp. z o. o. z siedzibą w W., niedozwolonej reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie "Apteka G.", zlokalizowanej w K. przy ul. K., za pośrednictwem reklamy wielkoformatowej (banerów) usytuowanych na terenie K., na nośniku przeznaczonym dla reklam wielkoformatowych zawierającej nazwę, logotyp oraz wskazanie niepełnej lokalizacji apteki, ze względu na zaprzestanie prowadzenia przez Stronę reklamy apteki przed wydaniem decyzji,
2) nałożył na przedsiębiorcę, A. Sp. z o. o. z siedzibą
w W., karę pieniężną w kwocie 15 000 zł (słownie: piętnaście tysięcy złotych) za prowadzenie w okresie od 16 sierpnia 2017 r. do 02 lipca 2018 r. reklamy wskazanej wyżej placówki ochrony zdrowia.
Jako podstawę prawną skarżonej decyzji wskazano art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 ust. 1 pkt 4, art. 94a ust. 1 i art. 129b ustawy z dnia 6 września 2001r. — Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 499 ze zm.), oraz art. 138 § 1 pkt 1. w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej "k.p.a.".
Do wydania przedmiotowej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 18 kwietnia 2018 r. do [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w P. wpłynęło pismo zawierające zdjęcia wielkoformatowych reklam apteki ogólnodostępnej o nazwie "Apteka G." zlokalizowanej w K. przy ul. K.. Fotografie przedstawiały:
- baner reklamowy umieszczony na ścianie bocznej budynku, opatrzony
charakterystycznym symbolem E., strzałką wskazującą kierunek, o treści "Apteka G. K.";
- baner reklamowy umieszczony przy drodze. na nośniku przeznaczonym dla reklam wielkoformatowych, opatrzony charakterystycznym symbolem E., strzałką wskazującą kierunek z umieszczonym w niej napisem "700 m", o treści "Apteka G. K./R.".
Pismem z 25 czerwca 2018 r., organ I instancji zawiadomił Stronę o wszczęciu postępowania w przedmiocie naruszenia art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne, przez zamieszczenie banerów reklamowych dotyczących apteki ogólnodostępnej o nazwie "Apteka G.", zlokalizowanej K. przy ul. K..
Jednocześnie organ wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień dotyczących wykonawcy banerów i wskazania, czy są one nadal zamieszczone w K. oraz poinformował zawiadamiającego, że dostarczone przez niego materiały stanowiły podstawę wszczęcia postępowania w przedmiocie naruszenia art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. — Prawo farmaceutyczne.
Strona pismem z dnia 3 lipca 2018 r. wyjaśniła, że nie prowadzi reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie "Apteka G.", zlokalizowanej w K. przy ul. K., ani też jej działalności, bowiem informacje o lokalizacji apteki są wyłączone z zakazu reklamy aptek, i wniosła o umorzenie postępowania w sprawie, jako bezprzedmiotowego.
Strona wskazała, że baner przy ul. S. w K. wykonała agencja reklamowa M. Sp. z o.o. z siedzibą w O., a baner przy ul. K. w K. wykonała firma P. Sp. z o.o. z siedzibą w K.. Strona oświadczyła, że zleciła wykonanie obu banerów, ale zostały one zdemontowane.
Pismem z dnia 31 lipca 2018 r., [...] Wojewódzki lnspektor Farmaceutyczny w P. wezwał Spółkę, agencję reklamową M. Sp. z o.o. z siedzibą w O. oraz P. Sp. z o.o. z siedzibą w K., do złożenia wyjaśnień w przedmiocie okresu w jakim była prowadzona reklama apteki ogólnodostępnej o nazwie "Apteka G.", zlokalizowanej w K. przy ul. K., oraz określenia ilości banerów.
P. Sp. z o.o. z siedzibą w K., pismem z dnia 7 sierpnia 2018 r. wyjaśniła, że wykonała jeden baner w kształcie trójkąta o wymiarach 420x870 m, który zamontowano w październiku 2017 r. w K. przy ul. K., 3 zdemontowano w lipcu 2018 r.
Pismem z dnia 13 sierpnia 2018 r. Strona wskazała, że baner przy ul. S. w K. był eksponowany od 16 sierpnia 2017 r. do 6 czerwca 2018 r., natomiast baner przy ul. K. w K. był eksponowany od 9 października 2017 r. do 2 lipca 2018 r.
Pismem z 4 września 2018 r. organ poinformował Stronę o zamiarze zakończenia postępowania i wydania decyzji. Jednocześnie organ pouczył o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień.
Decyzją z [...] września 2018 r., WIF:
1) umorzył postępowanie w części dotyczącej nakazania zaprzestania prowadzenia przez przedsiębiorcę – A. Sp. z o. o. z siedzibą w W., niedozwolonej reklamy apteki ogólnodostępne o nazwie "Apteka G.", zlokalizowanej w K. przy ul. K.. za pośrednictwem reklamy wielkoformatowej (banerów) usytuowanych na terenie K., na nośniku przeznaczonym dla reklam wielkoformatowych zawierającej nazwę, logotyp oraz wskazanie niepełnej lokalizacji apteki, ze względu na zaprzestanie prowadzenia przez Stronę reklamy apteki przed wydaniem decyzji;
2) nałożył na przedsiębiorcę, A. Sp. z o. o. z siedzibą w W., karę pieniężną w kwocie 15 000 zł za prowadzenie w okresie od 16 sierpnia 2017 r. do 02 lipca 2018 r. reklamy wskazanej wyżej placówki ochrony zdrowia.
Strona pismem z 09 października 2018 r. wniosła odwołanie od w. decyzji do Głównego Inspektora Farmaceutycznego, zaskarżając ją w całości oraz wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania.
Strona zarzuciła decyzji organu I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie:
1) art. 6 kpa, przez działanie sprzeczne z zasadą legalizmu, która wymaga by organ administracji działał na podstawie przepisów prawa, podczas gdy w niniejszej sprawie organ zastosował rozstrzygnięcie sprzeczne z literalnym brzmieniem przepisu, stanowiącym, że informacja o lokalizacji apteki nie stanowi reklamy;
2) art. 107, w zw. z art. 8 kpa, polegające na wymierzeniu Spółce kary mimo, że nie stwierdzono naruszenia art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. — Prawo farmaceutyczne;
3) art. 7a kpa, polegające na rozstrzyganiu wątpliwości na niekorzyść Strony. Strona zarzuciła ponadto organowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. — Prawo farmaceutyczne, przez błędną wykładnię tego przepisu i uznanie, wbrew jego treści, że informacja o lokalizacji apteki stanowi jej reklamę;
2) art. 42 Konstytucji RP, przez zastosowanie rozszerzającej wykładni w stosunku do przepisów o charakterze karnym;
3) art. 2, 8 ,10 5 1 i art. 11 § 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. — Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292), w zw. z art. 22 Konstytucji RP oraz art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia 26 października 2012 r., przez ich niezastosowanie i ograniczanie swobody działalności gospodarczej oraz wolności świadczenia usług przez uznanie podawanej przez Spółkę informacji o lokalizacji apteki za niezgodną z prawem, podczas gdy zastosowanie powołanych norm nakazuje uznać, że jest to działanie legalne;
4) art. 129b ustawy z dnia 6 września 2001 r. — Prawo farmaceutyczne, przez
wymierzenie Spółce nadmiernie wysokiej kary pieniężnej.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., Główny lnspektor Farmaceutyczny, po zaP. się z zebraną w niniejszej sprawie dokumentacją, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Odnosząc do stanu faktycznego niniejszej sprawy treść art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne i przytoczone w uzasadnieniu orzecznictwo, Główny Inspektor Farmaceutyczny ocenił działania Strony jako naruszające zakaz reklamy apteki i ich działalności.
Organ II instancji uznał za bezsporne i udowodnione, że Spółka prezentowała:
- baner reklamowy o wymiarach 4,2 x 8,7 m, umieszczony na ścianie bocznej budynku, opatrzony charakterystycznym symbolem E., strzałką wskazującą kierunek, o treści "Apteka G. K.";
- baner reklamowy o wymiarach około 1,5 x 3 m, umieszczony przy drodze, na nośniku przeznaczonym dla reklam wielkoformatowych, opatrzony charakterystycznym symbolem E., strzałką wskazującą kierunek z umieszczonym w niej napisem "700 m", o treści "Apteka G. K./R.".
Powyższe potwierdza dokumentacja fotograficzna zgromadzona w sprawie, oraz oświadczenie Strony zawarte w piśmie z dnia 13 sierpnia 2018 r., w którym wskazała ona daty ekspozycji w K. zamówionych przez siebie banerów.
Zdaniem Głównego Inspektora Farmaceutycznego, w realiach przedmiotowej sprawy działanie polegające na wykorzystaniu rozmieszczonych
w różnych punktach miasta banerów o wymiarach 9mx9m, 5,04mx2,38m oraz 5,04mx2,38m rozpowszechniających treści dotyczące nazwy i lokalizacji apteki, stanowi działanie podjęte w celu zwiększenia poziomu sprzedaży w aptece prowadzonej przez Spółkę, przez dotarcie do jak najszerszego grona odbiorców
i zachęcenie do zapoznania się z ofertą apteki oraz skorzystania z jej usług.
W ocenie organu odwoławczego przedsiębiorca, który podejmuje decyzję o zamieszczeniu na budynku oraz przy drodze banerów o znacznych rozmiarach, czyni w tym celu określone nakłady finansowe (np. ponosi koszty zlecenia wykonania w. usługi i wynajmu powierzchni), zmierza w istocie do zareklamowania swojej działalności i świadczonych usług. Zdaniem organu odwoławczego podawanie informacji o lokalizacji i godzin pracy aptek, nie narusza zakazu reklamy o ile nie jest elementem szerszego przekazu, mogącego zachęcać do zakupu w konkretnych aptekach.
Zdaniem Głównego Inspektora Farmaceutycznego charakter podejmowanych przez stronę działań jednoznacznie wskazuje, na ich reklamowy charakter. Istotne jest bowiem to, że przeciętny konsument, z daleka widzi informację o lokalizacji apteki i nawet jeśli nie zawiera ona jak w przedmiotowej sprawie, elementów ocennych ani zachęty do zakupu, może odebrać ją jako zachętę do skorzystania
z usług apteki. Prawne rozróżnienie działań o charakterze informacyjnym od tych
o charakterze reklamowym nie wpływa bowiem na całościową ocenę banerów przez przeciętnego odbiorcę.
Z uwagi na powyższe organ nie podzielił zarzutu strony, jakoby przy wydaniu decyzji organ I instancji naruszył zasadę legalizmu, bowiem w związku ze stwierdzeniem naruszenia zakazu reklamy aptek i ich działalności o którym stanowi art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne organ właściwie zastosował zarówno normy prawne zawarte w tym przepisie, jak również w art. 129b tej ustawy.
Organ wskazał, że w odwołaniu od ww. decyzji Strona podniosła naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Z akt postępowania, w tym odwołania nie wynika jednak, aby Strona kwestionowała ustalenia faktyczne organu, lecz jedynie ich ocenę w świetle art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne. Główny Inspektor Farmaceutyczny nie dopatrzył się w tym zakresie uchybień procesowych ze strony organu I instancji, mogących mieć wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem organu odwoławczego nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut Strony dotyczący błędnej wykładni prawa materialnego, gdyż przedmiotowe banery stanowią reklamę działalności apteki. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, reklamą działalności apteki będzie każde działanie skierowane do publicznej wiadomości, niezależnie od formy i metody jej przeprowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków, jeżeli celem tej działalności jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych w aptece. Nie ulega też wątpliwości, że reklama może przyjmować różne formy zachęty (por. wyrok NSA z dnia 20.07. 2017 r., sygn. akt II GSK 2964/15).
W konsekwencji nie powinno budzić wątpliwości, że głównym celem ww. banerów jest zachęcanie do nabywania produktów leczniczych w aptece należącej do Spółki.
Organ zauważył ponadto, że na ustalenie wysokości kary pieniężnej miały w tym przypadku wpływ następujące okoliczności:
1. okres prowadzenia reklamy, jaki został udowodniony w niniejszym postępowaniu jest stosunkowo długi, tj. od dnia 16 sierpnia 2017 r. do 2 lipca 2018 r.,
2. przedmiotem postępowania były dwa rodzaje działalności, bowiem apteka ogólnodostępna o nazwie "Apteka G.", zlokalizowana w K. przy ul. K. — była reklamowana za pomocą:
- banera reklamowego o wymiarach 4,2 x 8,7 m, umieszczonego na ścianie bocznej
budynku, opatrzonego charakterystycznym symbolem E., strzałką wskazującą
kierunek, o treści "Apteka G. K.";
- banera reklamowego o wymiarach około 1,5 x 3 m, umieszczonego przy drodze, na
nośniku przeznaczonym dla reklam wielkoformatowych, opatrzonego charakterystycznym symbolem E., strzałką wskazującą kierunek z umieszczonym w niej napisem "700 m", o treści "Apteka G. K./R.";
3. niniejsze postępowanie dotyczyło naruszenia zakazu reklamy jednej apteki;
4. Strona odstąpiła od prowadzenia reklamy apteki przed wydaniem decyzji przez organ I instancji;
5. Strona była uprzednio karana za naruszenie art. 94a ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. — Prawo farmaceutyczne, decyzją Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lipca 2019 r. oraz decyzją Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] czerwca 2018 r.
Organ podkreślił, że karę w wysokości 15 000 zł, nałożono na stronę przy uwzględnieniu wskazanych wyżej okoliczności. Nie można więc zarzucić, że kara została nałożona arbitralnie - w oderwaniu od stanu faktycznego, czy też nieadekwatnie do niego, w związku z czym Główny Inspektor Farmaceutyczny nie znalazł podstaw do obniżenia wysokości kary, również ze względu na samą jej istotę.
Pismem z dnia 3 stycznia 2020 r. A. sp. z o.o. wniosła na powyższą decyzje skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:
1. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik niniejszej sprawy, tj.
art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. — Prawo farmaceutyczne (t.j. Dz.U.
z 2019 r. poz. 499 z póżn. zm., dalej: "PF") poprzez:
- dokonanie jego błędnej wykładni i uznanie, wbrew Iiteralnemu brzmieniu tego przepisu, że informacja o lokalizacji apteki stanowi jej reklamę, podczas gdy zdanie drugie art. 94a ust. 1 PF w sposób jednoznaczny rozstrzyga, że "(...) nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego";
- jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że pomimo ustalenia przez GIF, że kwestionowane w niniejszej sprawie banery przedstawiają wyłącznie informacje o nazwie i lokalizacji apteki, tj. informacje, których podawanie zostało wprost dopuszczone w zdaniu drugim art. 94a ust. 1 PF, organ ten stwierdził, że Skarżąca naruszyła zakaz reklamy aptek i w konsekwencji nałożył na nią karę pieniężną w wysokości 15 000.00 zł.
2.Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 42 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 1997 Nr 78, poz. 483, dalej: "Konstytucja RP") statuującego zasadę nullum crimen sine lege, poprzez zastosowanie niedozwolonej w stosunku do przepisów o charakterze karnym i nakładających obowiązek przepisów administracyjnych, rozszerzającej wykładni normy prawnej.
3.Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2, 8, 10 ust. 1, 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. — Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U.
z 2019 r. poz. 1292 z późn. zm., dalej: "PP") w zw. z art. 22 Konstytucji RP oraz art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia 26 października 2012 r. (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE. C Nr 326, str. 47, z póżn. zm., dalej: "TFUE"), poprzez niezastosowanie tych przepisów i w konsekwencji ograniczanie wynikającej z nich swobody działalności gospodarczej oraz wolności przepływu usług, przez uznanie prezentowanej przez Skarżącą informacji o nazwie i lokalizacji apteki za niezgodną z prawem, podczas gdy zastosowanie w. przepisów nakazuje uznać, że jest to działanie zgodne z zagwarantowaną przez Konstytucję RP i prawodawstwo Unii Europejskiej swobodą działalności gospodarczej i swobodą świadczenia usług, a więc legalne.
4.Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 129b PF poprzez wymierzenie Skarżącej kary w wysokości 15.000,00 zł, która jest karą nadmierną w świetle przesłanek wymiaru kary określonych w art. 129b ust. 2 PF, którymi powinien kierować się Organ wymierzając karę na podstawie tego przepisu.
5. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 i art. 136 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn.zm., dalej: "kpa"), polegające na dowolnym, błędnym i niepopartym jakimikolwiek dowodami ustaleniu, że celem działania Skarżącej jest reklama apteki, a nie informowanie o jej lokalizacji, mimo, że prezentowana na kwestionowanych przez organy banerach treść jest ograniczona wyłącznie do takiego przekazu i nie zawiera żadnych elementów ocennych ani zachęty, co potwierdził w uzasadnieniu decyzji sam Organ stwierdzając, że "nie zawiera ona jak w przedmiotowej sprawie, elementów ocennych ani zachęty do zakupu"
6. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie zasady legalizmu wyrażonej w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej są zobowiązane do działania na podstawie przepisów prawa,
poprzez wydanie przez GIF Decyzji sprzecznej z Iiteralnym brzmieniem art. 94a ust. 1 PF, przesądzającym, że informacja o lokalizacji apteki nie stanowi reklamy.
7. Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 107 kpa, w zw. z art. 8 kpa, polegające na wymierzeniu Skarżącej kary, mimo że WIF w decyzji utrzymanej przez GIF w mocy nie stwierdził naruszenia art. 94a ust. 1 PF.
8. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony wyrażonej w art. 7a kpa, poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść Skarżącej zaistniałych w niniejszej sprawie wątpliwości co do treści normy prawnej, tj. art. 94a ust. 1 PF.
9. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy,
a mianowicie art. 138 § 1 pkt 2 kpa i nieuchylenie zaskarżonej decyzji WIF z dnia [...]
września 2018 r. w całości oraz nieumorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Mając na uwadze powyższe naruszenia, Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania administracyjnego, a także
o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Ponadto, na podstawie art. 267 TFUE skarżąca wniosła o zwrócenie się przez Sąd do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, w którym odpowie na pytanie, czy art. 56 TFUE oraz art. 8 ust. 1 Dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym), (Dz.U. UE L 178 z 17.07.2000), dalej "dyrektywa o handlu elektronicznym", należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu w postaci art. 94a ust. 1 PF, rozpatrywanemu w postępowaniu głównym, które w celu ochrony zdrowia publicznego nakłada całkowity zakaz reklamy aptek i ich działalności.
W uzasadnieniu skargi Strona rozwinęła podniesione zarzuty wskazując, że podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie i wydanej w jego wyniku decyzji WIF, utrzymanej w mocy przez GIF, jest błędna wykładnia
art. 94a ust. 1 PF. Zdaniem Strony, skoro informacja o lokalizacji apteki "nie stanowi reklamy" to nie można traktować jej jako wyjątku od zasady zakazu reklamy aptek, w związku z czym dokonana przez organ wykładnia art. 94a ust. 1 PF narusza zasadę legalizmu wyrażoną w art. 6 kpa. GIF dokonał bowiem wykładni contra legem interpretując art. 94a ust. 1 PF wbrew jego literalnemu brzmieniu i posługując się rozszerzającą wykładnią celowościową.
W konsekwencji, mimo, że treść art. 94a ust. 1 PF nie budzi wątpliwości, to przedstawiona przez organ wykładnia przepisu doprowadziła do wydania błędnego rozstrzygnięcia stwierdzającego, że banery przedstawiające wyłącznie informację o nazwie i lokalizacji apteki naruszają zakaz reklamy aptek.
Ponadto Skarżąca podkreśliła, że treść art. 94a ust. 1 PF nie odnosi się do sposobu przedstawienia informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki oraz nie przewiduje żadnych ograniczeń w tym zakresie. Zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu nie ma znaczenia w jakim celu informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki jest rozpowszechniana, zatem bezprzedmiotowe są rozważania organu dotyczące intencji Skarżącej, formatu banerów, ich rozmieszczenia, potencjalnego grona odbiorców oraz tego czy ww. informacja może kogoś zachęcić do skorzystania z usług apteki, czy też nie. Tego typu rozważania wskazują, że organ uznałby za zgodne z prawem informacje o identycznej treści, przedstawione w takiej samej formie, pod warunkiem umieszczenia ich na banerze mniejszych rozmiarów i w mniej uczęszczanym miejscu. Wobec braku szczegółowych regulacji dotyczących sposobu przedstawiania ww. informacji i jakichkolwiek jednoznacznych ograniczeń co do ich formy, ocena czy dana informacja o lokalizacji apteki jest jeszcze dozwoloną wprost przez art. 94a ust. 1 zdanie 2 PF informacją czy nie - pozostaje całkowicie subiektywną i arbitralną decyzją organu.
Wobec powyższego, zdaniem Skarżącej art. 94a ust. 1 PF należy interpretować w świetle art. 22 Konstytucji RP, dopuszczającego ograniczenia wolności działalności gospodarczej tylko w drodze ustawy i ze względu na ważny interes publiczny.
Skarżąca ponadto wskazała, że wymierzona kara pieniężna w wysokości 15.000 złotych, pozostaje nieakceptowalnie wysoka i abstrahuje od przesłanek wymiaru kary wyrażonych w art. 129b § 2 PF.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2018, poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym
w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym
i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.".
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 94a ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne stanowi, że reklama aptek i ich działalności jest zabroniona, wskazując jednocześnie, że spod powyższego zakazu wyłączona jest jedynie informacja o lokalizacji
i godzinach pracy apteki. Przepisy nie definiują wprost pojęcia reklamy aptek
i punktów aptecznych oraz ich działalności, jednakże sposób jego rozumienia został wypracowany przez orzecznictwo sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Przyjmuje się zatem, że reklamą apteki jest każde działanie zachęcające klientów do zakupu towarów sprzedawanych w aptece, niezależnie od form i metod tego działania oraz użytych środków (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt II GSK 3397/15).
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 668/13 stwierdzono, że reklamą działalności apteki będzie zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu towarów sprzedawanych w aptece, niezależnie od form i metod jej prowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków, jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych.
Przyjmuje się też w orzecznictwie, że reklamą jest każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług. Wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyrażana zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez jego adresatów. Wszelkie promocje, w tym cenowe i rabatowe, są reklamą towaru i firmy, która ich dokonuje (por. wyroki NSA z 10 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 2979/14, z 11 października 2016 r., sygn. akt II GSK 518/15).
Również Sąd Najwyższy w wyroku z 2 października 2007 r. (sygn. akt II CSK 289/07; Monitor Prawniczy 2007, Nr 20, poz. 1116) stwierdził, że: "reklama oznacza każde przedstawienie (wypowiedź) w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów, dokonane w celu wspierania zbytu towarów lub usług. Powszechnie przyjmuje się, że reklamą są wszelkie formy przekazu, w tym także takie, które nie zawierając w sobie elementów oceniających ani zachęcających do zakupu, mogą jednak zostać przyjęte przez ich odbiorców jako zachęta do kupna. Przy rozróżnieniu informacji od reklamy trzeba mieć na względzie, że podstawowym wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez podmioty, do których jest kierowany. Wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru - taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana. Wszelkie promocje, w tym cenowe, są reklamą towaru i firmy, która ich dokonuje. Nie są natomiast reklamą m.in. listy cenowe, które zawierają jedynie informację o cenach towarów lub usług i są publikowane wyłącznie po to, by podać do publicznej wiadomości ceny określonych produktów".
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Skarżąca zamówiła:
- baner reklamowy o wymiarach 4,2 x 8,7 m, umieszczony na ścianie bocznej budynku, opatrzony charakterystycznym symbolem E., strzałką wskazującą kierunek, o treści "Apteka G. K.";
- baner reklamowy o wymiarach około 1,5 x 3 m, umieszczony przy drodze, na nośniku przeznaczonym dla reklam wielkoformatowych, opatrzony charakterystycznym symbolem E., strzałką wskazującą kierunek z umieszczonym w niej napisem "700 m", o treści "Apteka G. K./R.".
Powyższe należy uznać za bezsporne i udowodnione w niniejszej sprawie. Podkreślić także należy, że omawiane powyżej bannery stanowiły reklamę wielkoformatową, widoczną z daleka dla znaczącej ilości odbiorców i niewątpliwie wyróżniały aptekę ogólnodostępną o nazwie "G." na tle konkurencji.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy dozwolona prawem treść o lokalizacji określonej apteki może w istocie stanowić jej reklamę.
W ocenie Sądu organu zasadnie uznał, że powyższe działania informacyjne Skarżącej stanowią naruszenie zakazu reklamy aptek, zawartego w art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne.
Wbrew zarzutom skargi powyższych działań reklamowych Skarżącej nie można bowiem uznać za zgodne z przepisami Prawa farmaceutycznego.
Chociaż ustawa Prawo farmaceutyczne pozwala na działania informacyjne, polegające na podawaniu do publicznej wiadomości informacji o lokalizacji apteki, to zdaniem Sądu przedmiotowe banery reklamowe nie stanowiły wyłącznie informacji o lokalizacji apteki. Mając bowiem na uwadze formę przekazu (ogromne banery widoczne z daleka), a nie tylko ich treść, oraz dodatkowe elementy w postaci kierunkowych strzałek uznać należało, że banery stanowiły w istocie reklamę określonej apteki, należącej do Skarżącej. Forma w jakiej skarżący informował o lokalizacji apteki, charakterystyczna jest bowiem dla typowej reklamy i stanowiła niewątpliwie zachętę dla potencjalnych klientów do nabywania produktów w konkretnej aptece. Nie zawiera zatem tylko informacji o lokalizacji i godzinach pracy danej placówki, gdyż stanowi pośrednio reklamę działalności apteki. Równie dobrze można wyobrazić sobie zawarcie takich informacji w przekazie medialnym (np. reklamie telewizyjnej).
W konsekwencji Sąd podzielił stanowisko Głównego Inspektora Farmaceutycznego, że przedsiębiorca, który podejmuje decyzję o zamieszczeniu na budynku, w widocznym z daleka miejscu, banera reklamowego o znacznych rozmiarach, i ponosi w tym celu określone nakłady finansowe (np. koszty zlecenia wykonania ww. usługi wynajmu powierzchni reklamowej), zmierza w istocie do zareklamowania stricte swojej działalności i świadczonych usług. Inwestując oczekuje bowiem, że poniesione koszty zwrócą się w momencie, gdy z usług danej apteki zacznie korzystać większa ilość klientów. Nie ma przy tym istotnego znaczenia czy prowadzona reklama apteki była skuteczna, a więc czy przyczyniła się do zwiększenia sprzedaży w reklamowanej aptece. Najważniejsze znaczenie ma bowiem okoliczność, że informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego, wyeksponowana w taki sposób, jak na przedmiotowych banerach informacja o lokalizacji apteki, zawierająca również logotyp, nazwę, kierunek oraz orientacyjną odległość apteki, przestała być tylko dozwoloną informacją lecz zaczęła pełnić funkcję zabronionej reklamy apteki.
Umieszczenie na rzucających się w oczy, dużych banerach nazwy danej apteki i wskazanie jej lokalizacji, stanowi w głównej mierze zachętę potencjalnych klientów do wyboru usług tej właśnie apteki, a nie innej. Przy tego rodzaju ekspozycji, przekaz reklamowy, chęć zwrócenia uwagi na tę właśnie aptekę, chęć zainteresowania, a w konsekwencji przyciągnięcia klientów do apteki, w zdecydowany sposób dominuje nad funkcją jedynie informacyjną. Intencja oraz cel umieszczenia przedmiotowych banerów na elewacji bloków mieszkalnych, jest jednoznaczny i czytelny, natomiast argumentacja Skarżącej odwołująca się do zdania drugiego art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego, dotyczącego dozwolonej informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki, stanowi de facto próbę obejścia zakazu reklamy apteki wynikającego ze zdania pierwszego tego przepisu.
Należy podkreślić, że w zdaniu pierwszym omawianego przepisu, ustawodawca unormował zdecydowaną, jednoznaczną regułę zabraniającą reklamowania apteki, punktów aptecznych oraz ich działalności. Zdanie drugie tego przepisu, w istocie rzeczy nie zawiera wyjątku od tej reguły, nie wprowadza bowiem żadnej dozwolonej formy reklamy, odnosi się natomiast do informacji o konkretnych danych związanych z funkcjonowaniem tej apteki. Jeżeli zatem dane dotyczące lokalizacji i godzin pracy apteki lub punktu aptecznego, są podawane w formie informacji nie stanowią one reklamy apteki lub punktu aptecznego, czy też ich działalności. Jeżeli natomiast, dane te nie mają tylko formy informacji, poprzez sposób ich ekspozycji, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, wówczas stanowią zabronioną reklamę apteki, punktu aptecznego lub ich działalności. W niniejszej sprawie zatem sporne banery są reklamą apteki, ponieważ nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do przyjścia do określonej apteki, taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi - Skarżącej i tak odbierze ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana.
Dlatego też, zdaniem Sądu, organy Inspekcji Farmaceutycznej słusznie uznały, że działanie Skarżącej miało na celu wyróżnienie jej apteki na tle konkurencji i było podejmowane świadomie z zamiarem zainteresowania klientów ofertą apteki. Za niezasadne należy zatem uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy Inspekcji Farmaceutycznej art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego, poprzez jego błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie, art.7a K.p.a., poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej, tj. art. 94a ust. 1 ww. ustawy, na niekorzyść Skarżącej, art. 6 K.p.a., poprzez działanie organu sprzeczne z zasadą legalizmu, jak również art. 42 Konstytucji RP, poprzez zastosowanie niedozwolonej w stosunku do przepisów o charakterze karnym i nakładających obowiązek przepisów administracyjnych, rozszerzającej wykładni normy prawnej. Organy bowiem, z przyczyn wskazanych powyżej, prawidłowo uznały, że Skarżąca uchybiła zakazowi reklamy aptek wynikającemu z art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego. Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie odbiorcą przekazu wyrażonego w opisanych powyżej działaniach Skarżącej, jest przeciętny konsument/pacjent, który otrzymuje komunikat w kontekście ogólnie, powszechnie stosowanych praktyk marketingowych na rynku. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2015 r. wydany w sprawie II GSK 74/14). Jak podkreślał zaś Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie II GSK 753/14 – "reklamą apteki" jest każdego rodzaju informacja, której celem jest zachęta do nabycia oferowanych przez aptekę towarów i która w taki sposób jest odbierana przez klientów.
Taki charakter miały opisane wyżej działania Skarżącej, które wykraczały poza granice informacji wyłączonej z zakazu reklamy apteki, co oznacza, że niezasadny jest także zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., polegającego na dowolnym oraz błędnym ustaleniu, iż celem działania Skarżącej była reklama apteki, a nie poinformowanie o jej lokalizacji.
Sąd stwierdza, że niezasadny okazał się także zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 2, art. 8, art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, poprzez ich niezastosowanie i ograniczanie swobody działalności gospodarczej i wolności przepływu usług.
W tym względzie Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 550/15, zgodnie z którym: "(...) przepisy ustawy - Prawo farmaceutyczne zakazujące reklamy aptek są przepisami, które ograniczają swobodę działalności gospodarczej w dopuszczalnej przez Konstytucję formie i zakresie. W pojęciu ważnego interesu publicznego, o którym mowa w art. 22 Konstytucji mieści się, według Sądu, niewątpliwie ochrona zdrowia ludzkiego. Ta zaś może doznać uszczerbku nie tylko wskutek braku dostatecznego dostępu do leków, ale również wtedy, gdy dostęp do leków jest zbyt łatwy, prowadzący w rezultacie do ich nadużywania. Do tego prowadzi zaś niewątpliwie nadto obecna i sugestywna reklama zarówno leków, jak i aptek - miejsc w których leki są oferowane do sprzedaży. Inaczej mówiąc, leki nie są zwykłym towarem rynkowym. Obrót lekami musi być i jest reglamentowany przez państwo. Prowadzący taką działalność nie mogą się cieszyć pełną wolnością gospodarczą. Wzorzec dotyczący działalności gospodarczej określony w art. 20 Konstytucji wymaga w tym przypadku, co oczywiste, korekty przewidzianej w art. 22 Konstytucji. Ustawodawca, ograniczając dopuszczalność reklamy leków i zakazując reklamy aptek, ma na uwadze ochronę zdrowia ludzkiego, kieruje się więc ważnym interesem publicznym w rozumieniu art. 22 Konstytucji RP. W ramach prawidłowo funkcjonującego systemu ochrony zdrowia powinny bowiem funkcjonować mechanizmy, które pozwalają na zakup leków wtedy, kiedy są one rzeczywiście niezbędne, a nie wtedy, gdy pojawia się taka pokusa wywołana reklamą. Z tych powodów reklamy leków i aptek nie można uznać za działalność jednoznacznie nakierowaną na dobro pacjentów. Z powyższych przyczyn, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarty w art. 94a ustawy - Prawo farmaceutyczne zakaz reklamy aptek nie jest sprzeczny z zasadą wolności działalności gospodarczej, podlegającą ograniczeniom przewidzianym w art. 22 Konstytucji." (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1613/18).
W konsekwencji niezasadności rozpatrzonych powyżej zarzutów skargi, niezasadny jest także zarzut dotyczący naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie, tj. nieumorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Z przedstawionych powyżej względów Sąd uznał również, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącej o zwrócenie się przez Sąd do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym na wskazane we wniosku pytanie prawne.
W tym zakresie trzeba mieć na uwadze także wykładnię systemową zewnętrzną przepisów dotyczących reklamy. Stosunkowo szeroko reklamę zdefiniowano bowiem w art. 2 Dyrektywy 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej (Dz. U. UE. L z 2006 r. Nr 376, s. 21), z którego wynika, że oznacza ona przedstawienie w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów w celu wspierania zbytu towarów lub usług, w tym nieruchomości, praw i zobowiązań.
W świetle powyższego należy przyjąć, że reklama – w tym reklama aptek – zakłada ze swej istoty istnienie konkretnego co do treści oraz celu przekazu, który – jako przekaz celowy – musi ze swej istoty pochodzić od konkretnego podmiotu, jako jego nadawcy, a więc tego kto prowadzi reklamę.
Wyjaśnić trzeba, że Dyrektywa 2001/83/WE zawiera wyłącznie regulacje odnoszące się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi. Dlatego pełnej implementacji podlegały przepisy dotyczące produktów leczniczych, w tym przepisy regulujące ich reklamę. Natomiast do uznania państw członkowskich pozostały regulacje w zakresie działalności aptek, w tym ograniczenia ich reklamy.
Przyjęcie więc przez ustawodawcę tak szerokiego zakazu reklamy pozostaje wbrew wywodom skargi, w zgodzie z uregulowaniami unijnymi dotyczącymi swobody działalności gospodarczej, reklamy usług, a potwierdzeniem tej tezy jest również wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 4 maja 2017 r. w sprawie C-339/15 p-ko Lucowi Vanderborghtowi, opubl curia.europa.eu – (pkt 69, 70), powoływany również przez Skarżącą.
Sąd nie podziela jednak stanowiska Strony, iż stan faktyczny w którym orzekał TSUE jest analogiczny do rozpoznawanej sprawy. Wskazać należy, iż powoływany wyrok TSUE C-339/15, dotyczy zakazu w sposób ogólny i całkowity wszelkiej reklamy dotyczącej świadczeń leczenia ust i zębów. W prawie belgijskim ograniczono reklamę w tym zakresie, tylko do wywieszenia tabliczki ze ściśle określonymi informacjami jakie można przedstawić. W rozpoznawanej sprawie decyzja organu dotyczy reklamy apteki poprzez wieloformatowy baner opisany wyżej, zamieszczony na ścianie budynku z nazwą apteki, logo oraz odległością do miejsca jej usytuowania i trudno się w takich okolicznościach dopatrzeć naruszenia art.8 dyrektywy o handlu elektronicznym. Polskie przepisy nie zawierają żadnych ograniczeń co reklamy on -line. Nie taka jest istota zakazu reklamy aptek w Polsce.
Z powyższego wynika, że zakaz reklamy aptek i ich działalności nie narusza swobód zagwarantowanych przez TFUE. Cele przedsiębiorców prowadzących apteki, w tym zabieganie o maksymalizację zysków ze sprzedaży, muszą być podporządkowane nadrzędnemu celowi w postaci ochrony zdrowia ludzi. W przeciwieństwie do sklepu ogólnodostępnego, który pełni funkcje wyłącznie komercyjne, personel apteki służy fachową obsługą i poradą w zakresie wydawanych leków bądź innych produktów. Nieuzasadnione jest więc twierdzenie spółki, że przepis art. 94a ust. 1 i 2 u.p.f jest sprzeczny ze wspólnotową swobodą świadczenia usług oraz swobodą posługiwania się usługami społeczeństwa informacyjnego przez przedstawicieli zawodu regulowanego
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do zwrócenia się do TSUE z pytaniem prejudycjalnym na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w kwestii zgodności zakazu reklamy aptek tj.art.94a ustawy - Prawo farmaceutyczne z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2001/83/WE z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi oraz z art.56 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 8 dyrektywy o handlu elektronicznym.
Zdaniem Sądu, w przypadku rozpoznawanej sprawy nie można również uznać za trafny zarzut naruszenia art 129b ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne, który stanowi, że karze pieniężnej w wysokości do 50 000 złotych podlega ten kto wbrew przepisom art. 94a prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, oraz ich działalności.
Orzekające w sprawie organy wyjaśniły, że na ustalenie wysokości kary pieniężnej miały wpływ następujące okoliczności:
1. okres prowadzenia reklamy, jaki został udowodniony w niniejszym postępowaniu jest stosunkowo długi tj. od dnia 16 sierpnia 2017 r., do 2 lipca 2018 r.,
2. przedmiotem postępowania były dwa rodzaje działalności, bowiem apteka ogólnodostępna o nazwie "Apteka G.", zlokalizowana w K. przy ul. K. — była reklamowana za pomocą:
- banera reklamowego o wymiarach 4,2 x 8,7 m, umieszczonego na ścianie bocznej
budynku, opatrzonego charakterystycznym symbolem E., strzałką wskazującą
kierunek, o treści "Apteka G. K.";
- banera reklamowego o wymiarach około 1,5 x 3 m, umieszczonego przy drodze, na
nośniku przeznaczonym dla reklam wielkoformatowych, opatrzonego charakterystycznym symbolem E., strzałką wskazującą kierunek z umieszczonym w niej napisem "700 m", o treści "Apteka G. K./R.";
3. niniejsze postępowanie dotyczyło naruszenia zakazu reklamy jednej apteki;
4. Strona odstąpiła od prowadzenia reklamy apteki przed wydaniem decyzji przez organ I instancji;
5. Strona była uprzednio karana za naruszenie art. 94a ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. — Prawo farmaceutyczne, decyzją Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lipca 2019 r. oraz decyzją Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] czerwca 2018 r.
W decyzji będącej przedmiotem odwołania nałożono karę w wysokości 15 000 zł, przy uwzględnieniu wskazanych wyżej okoliczności. Nie można więc zarzucić, że kara została nałożona arbitralnie - w oderwaniu od stanu faktycznego, czy też nieadekwatnie do niego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI