VI SA/WA 2495/05

VI SA/Wa 2495/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kuna
Magdalena Bosakirska /sprawozdawca/
Olga Żurawska-Matusiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Sygn. powiązane
I OSK 1251/06 - Wyrok NSA z 2007-08-08
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Asesor WSA Andrzej Kuna Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] maja 2005 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz S. Sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 355 ( trzysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2005r. nakładającą na S. Spółka z o.o. z siedzibą w K., zwaną dalej S., karę pieniężną 300zł za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców. Do jej wydania doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Dnia [...] maja 2005r. w miejscowości S. przy drodze krajowej nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego poddał kontroli drogowej samochód marki [...] nr rej. [...], należący do spółki [...]. W protokole kontroli zapisano, że skontrolowano dokumenty dotyczące przewozu na potrzeby własne, opłaty za przejazd po drogach krajowych, oraz zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju. Jako skontrolowane regulacje wskazano m.in. przewóz odpadów i czas pracy kierowców. Kontrolerowi okazano decyzję Starosty R. z dnia [...] lutego 2002r. zezwalającą przedsiębiorstwu S. na wytwarzanie odpadów niebezpiecznych oraz ich odzysk i transport. W protokole stwierdzono naruszenie art.7 ust.1-5 Rozporządzenia Rady EWG nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego /Dz.Urz. WE L 370 z 31 grudnia 1985r./, cytowane dalej jako "rozporządzenie 3820/85", oraz art.28 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców /Dz.U. nr 92 z 2004r. poz.879/ polegające na dwukrotnym przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy w dniu [...] maja 2005r. Stwierdzono także naruszenie art.15 ust.5 Rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. /Dz.Urz. WE L 370 z 31 grudnia 1985r./ w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, cytowane dalej jako "rozporządzenie 3821/85", polegające na braku wpisu miejsca i daty końcowej używania wykresówki. Kierowca P.P. podpisał protokół bez uwag.
Po wszczęciu postępowania spółka S. wyjaśniła pisemnie, że do jej pojazdów służących do przewozu odpadów pochodzenia zwierzęcego nie stosuje się przepisów wskazanych w protokole /tj. rozporządzeń unijnych 3820/85 i 3821/85 oraz ustawy o czasie pracy kierowców/ i na potwierdzenie tego stanowiska dołączyła pismo Dyrektora Biura Prawnego i Orzecznictwa GITD – L.L., w którym wyjaśnił on, że zgodnie z art.13 ust.1 lit.d Rozporządzenia 3820/85 państwa mogą udzielić odstępstw od stosowania dowolnego przepisu rozporządzenia odnośnie pojazdów używanych do przewozu odpadków lub szkieletów zwierzęcych, nie przeznaczonych do spożycia przez ludzi, a na mocy art.29 ustawy o czasie pracy kierowców /cytowanej wyżej/ ze stosowania rozporządzeń 3820/85 i 3821/85 wyłączone zostały pojazdy używane do przewozu odpadków lub szkieletów zwierzęcych. Dalej Dyrektor wywiódł, że w tej sytuacji, gdy przedmiotem przewozu są poubojowe odpady zwierzęce, wskazane Rozporządzenia WE nie mają zastosowania.
Decyzją z dnia [...] maja 2005r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na spółkę S. karę pieniężną w łącznej wysokości 300zł. Na kwotę tą złożyły się następujące kary:
1/ 100 zł za przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas powyżej 15 minut do 30 minut, w dniu [...] maja 2005r.
2/ 150 zł za przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o 2 godziny w dniu [...] maja 2005r.
3/ 50 zł za brak na wykresówce z dnia [...] kwietnia 2004r. wpisu miejsca i daty jej końcowego używania.
Jako podstawę prawną dwóch pierwszych kar podał art.92 ust.1 p.2 i p.6 oraz ust.4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym /Dz.U. nr 204 z 2004r., poz. 2088/ oraz lp.1.11.4. załącznika do tej ustawy, a także art.7 ust.1-5 cytowanego wyżej Rozporządzenia Rady /EWG/ 3820/85 i art.28 cytowanej wyżej ustawy o czasie pracy kierowców.
Jako podstawę prawną kary trzeciej podał art.92 ust.1 p.2 i p.6 oraz ust.4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym oraz lp.1.11.11. ust.4 lit.c załącznika do tej ustawy, a także art.15 ust.5 cytowanego wyżej Rozporządzenia Rady /EWG/ 3821/85.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w dacie kontroli nie był przewożony żaden ładunek, zatem nie mogło być mowy o żadnym zwolnieniu dotyczącym czasu pracy kierowcy, a czas ten został przekroczony. Zapis na wykresówce z dnia [...] kwietnia był niezgodny z wymogami art.15 ust.5 rozporządzenia 3821/85, zatem kara jest uzasadniona.
Od tej decyzji odwołała się spółka S. wnosząc o jej uchylenie.
W uzasadnieniu odwołania wskazała, że zgodnie z art.29 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców wyłączone jest stosowanie rozporządzeń unijnych 3820/85 i 3821/85 na terytorium Polski, co do kategorii pojazdów wymienionych w art.13 ust.1 lit.b-k rozporządzenia 3820/85 tj. m.in. do pojazdów używanych do przewozu odpadów zwierzęcych lub szkieletów zwierzęcych nie spożywanych przez ludzi. Skontrolowany pojazd jest używany do przewozu odpadów zwierzęcych i nie jest istotne czy jedzie pusty, czy z ładunkiem. Do odwołania S. dołączyła kopię decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia [...] lutego 2005r. zatwierdzającą m.in. pojazd [...] nr rej. [...] /tj. pojazd kontrolowany/ do prowadzenia działalności w zakresie transportowania ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego. Dołączyła ponadto kopie trzech tzw. "dokumentów handlowych", które zgodnie z rozporządzeniem WE nr1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady Europy z dnia 3 października 2002 muszą towarzyszyć przesyłce oraz trzy kopie "karty przekazania odpadu" będące dokumentami potwierdzającymi wydanie odpadów. Dokumenty te dotyczą przewozów wykonywanych samochodem [...] nr rej. [...] w dniu [...] maja 2005r. Skarżąca podniosła, że w dniu nieprzestrzegania przepisów o czasie pracy kierowców tj. w dniu [...] maja 2005r. , przewoziła odpady zwierzęce samochodem poddanym kontroli dnia [...] maja 2005r., a zatem kierowca nie był zobowiązany przestrzegać przepisów o czasie pracy. Skarżąca podniosła też, że w związku z wyłączeniem stosowania, co do jej pojazdów, rozporządzeń unijnych 3820/85 i 3821/85 nie jest w ogóle zobowiązania do montowania tachografów ani do posiadania wykresówek, a jeśli urządzenia te ma, to tylko do własnej kontroli wewnętrznej, zaś inspektorzy Inspekcji Drogowej nie są uprawnieni do ich kontrolowania.
Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2005r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 138 § 1 p. 1 KPA, art.92 ust.1 cytowanej wyżej ustawy o transporcie drogowym, oraz lp.1.11.4 i 1.11.11 p.4 załącznika do tej ustawy, a także art.7 ust.1 cytowanego wyżej rozporządzenia unijnego nr 3820/85 i art.15 ust.5 cytowanego wyżej rozporządzenia unijnego 3821/85.
W uzasadnieniu wskazał, że ze skontrolowanych wykresówek wynika, że w dniu [...] maja 2005r. naruszone zostały przepisy o czasie pracy kierowców, a w dniu [...] kwietnia 2005r. nie wpisano na wykresówce miejsca i daty jej zakończenia. W dniu kontroli tj. [...] maja 2005r. strona jechała bez ładunku, zatem żadne wyłączenia jej nie dotyczyły, zaś dołączone do odwołania dokumenty nie zostały notarialnie potwierdzona za zgodność z oryginałami.
Powyższą decyzję spółka S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wnosiła o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Podnosiła argumenty jak w odwołaniu i wskazywała, że do kontrolowanego pojazdu nie stosują się przepisy rozporządzeń 3820/85 i 3821/85 o czasie pracy kierowców i urządzeniach rejestrujących, zatem kierowca nie musiał przestrzegać przerw w prowadzeniu pojazdu ani w ogóle używać wykresówek, a skarżąca nie musi w pojazdach przeznaczonych do przewozu odpadów zwierzęcych posiadać tachografów. Inspektorzy nie są uprawnieni do kontroli zapisów urządzeń rejestrujących, których montowanie nie jest obowiązkowe w samochodach przewożących odpady zwierzęce. K.P.A. jako dowód dopuszcza wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie nakłada obowiązku potwierdzania kserokopii dokumentów przez notariusza, zatem dołączone do odwołania dokumenty powinny być wzięte pod uwagę przez organ.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie. Wywodził, że zwolnienie ze stosowania przepisów o czasie pracy kierowców dotyczy konkretnego przewozu należącego do uprzywilejowanej kategorii, a kontrolowany przewóz nie miał żadnego związku z przewozem odpadów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1270/, dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Kontrolując w ten sposób zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził naruszenia prawa, skarga jest więc uzasadniona.
Art.13 ust.1 cytowanego wyżej rozporządzenia unijnego 3820/85 stanowi, że "Każde Państwo Członkowskie może na swoim terytorium /.../ udzielić odstępstw od dowolnego przepisu niniejszego rozporządzenia odnośnie do przewozu pojazdem należącym do jednej lub kilku poniższych kategorii:" Wśród tych kategorii, co do których Każde Państwo Członkowskie może udzielić odstępstw w p.1 lit.d rozporządzenie wymienia "pojazdy używane do przewozu odpadów zwierzęcych lub szkieletów zwierzęcych, nie przeznaczonych do spożycia przez ludzi".
Art.3 ust.2 cytowanego wyżej rozporządzenia unijnego 3821/85 stanowi, że "Państwa Członkowskie mogą wyłączyć pojazdy wymienione w art.13 ust.1 rozporządzenia /EWG/ 3820/85 z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia". Przepis ten uprawnia zatem Państwa Członkowskie do wyłączenia spod działania rozporządzenia 3821/85 m.in. "pojazdów używanych do przewozu odpadów zwierzęcych lub szkieletów zwierzęcych, nie przeznaczonych do spożycia przez ludzi".
Działając na podstawie tych dwóch upoważnień Polska, jako Państwo Członkowskie, w art.29 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców /cytowanej wyżej/ postanowiła, że "Stosownie do art.13 ust.1 rozporządzenia nr 3820/85/EWG i art.3 ust.2 rozporządzenia nr 3821/85/EWG wyłącza się ze stosowania wymienionych rozporządzeń na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej kategorie pojazdów, o których mowa w art.13 ust.1 lit.b-k rozporządzenia nr 3820/85/EWG."
W ten sposób Polska wyłączyła stosowanie rozporządzeń unijnych nr 3820/85 i 3821/85 do pojazdów wymienionych w art.13 ust.1 rozporządzenia nr 3820/85 lit.b-k, tj. m.in. do "pojazdów używanych do przewozu odpadów zwierzęcych lub szkieletów zwierzęcych, nie przeznaczonych do spożycia przez ludzi".
Z takiego uregulowania wynika, że do "pojazdów używanych do przewozu odpadów zwierzęcych lub szkieletów zwierzęcych, nie przeznaczonych do spożycia przez ludzi" nie stosuje się w ogóle przepisów obu rozporządzeń unijnych. Zwrócić należy uwagę, że oba rozporządzenia przewidując możliwość dokonania przez Państwo wyłączeń ich stosowania, jak też ustawa o czasie pracy kierowców dokonująca wyłączenia odnoszą się do kategorii "pojazdów używanych do przewozu odpadów zwierzęcych", nie zaś do rodzaju przewozów tych odpadów. Z tego wniosek, że wszystkie przewozy dokonywane przez objętą wyłączeniem kategorię pojazdów nie są poddane rygorom obu rozporządzeń unijnych, gdyż rozporządzenia te do nich się nie stosują. Jest to o tyle uzasadnione, że omawiane pojazdy są ściśle określone stosownymi decyzjami administracyjnymi i poddane surowym rygorom sanitarnym /por. Rozporządzenie WE nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002r. ustanawiające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nie przeznaczonych do spożycia przez ludzi/. Używanie konkretnego pojazdu do przewozu odpadów nie jest więc kwestią faktu, ale uzyskania prawa do takiego właśnie przeznaczenia pojazdu
W tym stanie rzeczy wykazanie przez skarżącą, przy pomocy decyzji administracyjnej i dokumentów handlowych, że kontrolowany pojazd przeznaczony jest i używany do przewozu odpadów zwierzęcych, skutkować powinno uznaniem, że pojazd ten należy do objętej wyłączeniem kategorii pojazdów używanych do przewozu odpadów zwierzęcych, do których nie stosuje się wymogów obu rozporządzeń unijnych nr 3820/85 i nr 3821/85, regulujących czas pracy kierowców i używanie urządzeń rejestrujących.
Skoro do kontrolowanego pojazdu nie miały w ogóle zastosowania wskazane rozporządzenia unijne, to skarżąca nie mogła uchybić przepisom tych rozporządzeń. Zatem uznanie przez organ, że kierujący pojazdem używanym do przewozu odpadów, w dniu wykonywania przewozu odpadów tj. w dniu [...] maja 2005r., przekroczył dozwolony czas pracy oraz nieprawidłowo wypełnił wykresówkę w dniu [...] maja 2005r., nie miało podstawy prawnej, bowiem obowiązki, za których niewypełnienie organ nałożył kary w istocie rzeczy nie spoczywały na ukaranej spółce.
W ocenie Sądu organ naruszył prawo materialne w ten sposób, że wadliwie zinterpretował zakres wyłączenia i błędnie uznał, że spod działania rozporządzeń wyłączone są przewozy odpadów zwierzęcych, podczas gdy z literalnego brzmienia przepisów wynika, że wyłączone są pojazdy używane do przewozów.
W ocenie Sądu wadliwe jest ponadto stanowisko organu II instancji, zaznaczone także w odpowiedzi na skargę, iż nie mają wartości dowodowej i mogą być pominięte kserokopie dokumentów nie poświadczone przez notariusza za zgodność z oryginałem. W sprawie niniejszej do akt zostały złożone przez skarżącą kserokopie dokumentów, których zgodność z oryginałem została poświadczona własnoręcznym podpisem dyrektora spółki i jego imienną pieczątką. Poświadczając w ten sposób dokumenty pochodzące od spółki dyrektor przyjmuje odpowiedzialność za ich zgodność z oryginałem i ewentualne poświadczenie nieprawdy. W ocenie Sądu brak przepisów w K.P.A., które zakazywałyby, powszechnego przecież obecnie, posługiwania się kserokopiami dokumentów, poświadczonymi za zgodność także przez samą stronę, w sytuacji gdy jest ona współtwórcą konkretnego dokumentu /tak było, gdy chodzi o "dokumenty handlowe" i "karty przekazania odpadu" wypełniane przez obie strony transakcji, a więc i przez stronę/. W przypadku wątpliwości, co do wiarygodności takich kopii, organ zawsze może zwrócić się o ich urzędowe poświadczenie, nie może jednak pominąć złożonych kopii, nie wzywając nawet do ich uwierzytelnienia. Pominięcie takich dowodów w toku postępowania stanowiło naruszenie art.75 § 1 KPA i 77 § 1 KPA tj. uchybienie procesowe, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ biorąc pod uwagę cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie rozważy ponownie kategorię skontrolowanego pojazdu i oceni możliwość stosowania do niego wymogów przewidzianych rozporządzeniami unijnymi 3820/85 i 3821/85.
Zważywszy powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art.145 § 1 p.1 lit.a i lit.c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji i uchylił obie zaskarżone decyzje.
O niewykonywaniu decyzji w uchylonym zakresie Sąd orzekł na podstawie art.152 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 i 205 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 2 ust.2 i § 14 ust. 2 p.1 lit.a w związku z § 6 p.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163 z 2002r. poz. 1349 z późn. zmianami/ i zasądził kwotę 100 zł z tytułu zwrotu uiszczonego wpisu sądowego, kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego /cztery stawki minimalne po 60 zł/ oraz kwotę 15 zł tytułem zwrotu opłaty od pełnomocnictwa